De morbis internis, Lib. II

521쪽

DE MORB. INTERNI serici j, cerebrum aquilae, cerebellum, renes, testiculi leporis,pulmo haedi,tingua alaseris,galli guttur,vesica suilla, tauri, caprae, ouis, enula,thus, myrobal, ni,cyperus,coriandrum praeparatum, myrrha, metha,calamenthum, galbanum, castoreum,seseli, lacouillum & caprillum, oleum de ben, de spica, r thaceum,mastichinum. Vulgare remedium est esses murium. Oleis itaq; vel inde comparatis cerotis pecten & perinarum inungenda sunt.Reliqua ex vino odoro, enibus:ex aqua,pueris ebibenda sunt. Laudantur & haec. . cinamomi electi 5.I. spicae nardi S. s. cyperi, coriandri praeparati ana Θ.1. vesicae suillae siccae, testiculorum leporis siccorum ana Θ. f. Omnia incorporentur conserua enulae campanae prius conquassata & subacta. Aliud. . andium 5 2. corticis thuris I.I.sem.coriandri praeparati,boli arm. gumm arabici ana 5.2. spicae,cianamomi ana 3.I.testiculorum leporis, vesicae suill eana 3A. misce,fiat puluis, utatur saepe. Laudatur & lac ouillum & caprillum cum modico saccharo,vel cum medicamentis descriptis. Ne permingant stragula, vesica tauri vel suis prius madefacta oleo interiori parte debet e cole suspendi, & ita alligari, ut quicquid metitur, excipiatur vesica.

Vrina secundum naturam habens quantitate potui respondere debet, aut ab eo paululum distare, & tepore conuenienti excerni. Ob id freques, aut pauca, aut plu- Iima mictio praeter natura est Frequens fit tum ob cauusas superius dictas , tum ob resolutione musculi orificiis

522쪽

vesicae motu voluntatio claudentis & aperientis, quae de fit luxatis vertebris, referturque ad Paraly sim. Pueris quoque molliores nerui, senibus sicciores ,Vnde per- .m in uni lectum,neque diu urinam cotinent. Pauca au- Urπ- eurtem tautate ob sudorem & exhalationem: vel ob mul- pμm ω Ρ- tam&humidam deiectionem, quia materiae pars, quae v continere per urinam flueset, ad intestina diuertitur: vel ob rei ol- uequeant. Iulionem & exiccationem , ut exardente corpore in febribus: vel ob ascitem. Multa, frequens & copiosa multis de causis contingere potest. Alimento & potu copiosiore: colliquatione aut dissolutione totius cor- Vrinae largit poris: intemperie vel renum vel hepatis,& crisi. Largior ri freque ergo potus vini tenuis & calidi medicamenta diu -- cassae. retica multas Vrinas faciunt. Cruditas quoque multam efficit mictionem & deiectionem, & statim a cibo tractus sine mora succus ab hepate calidiore, aut Inanito.Quhd si hepar adhuc calidiore intemperie teneatur,rois 'busrum tamenest & valens faecem,quae est in intestinis, omnem fugit, unde sicca 3c pauca remanet, serum au. tem augetur, sicque fit plurimamictio &pauca deiectio. Nonnunquam quoque ob imbecillitatem naturae partes frigidiores alimenti transmutari non possunt, in quibus quoque plus iusto urinae apparet. In his omnibus nondum veteres diabeticam passionem posuerun sed in assiectis renibus & vescat per consensum. Harum enim partium morbus est δεαβίος, -- τὰ titsΓαινε id est , pertranseundo,qubd humor corporis subinde mutet locum, & veluti tantum per renes percoletur potu Multum enim & frequenter mingunt aegri, & statim a potu urinam aquosam & tenuem profundunt. VindevAυν cis Simo. & διάρροια εις ovos , & Graecis etia Diab quid dicitur. Habet enim haec assectio aliquid simile cum e mune se Ietenteria& canina appetensia. Cum illa quidem, quia eum ieiente-

potus omnis subito per urinas effluit : cum hac vero, ria, O cum quia perpetuastis, ob inexplebilem cupiditatem attra- eanina a nhendae urinae in renibus , & eiusdem retinendae ina. tentia. potentiam. Si igitur huius vehementioris attractio. Diabetanis causam intellexerimus , natura huius morbi per- tres e se. picua fiet. Tres autem in uniuersum causae videtur.

Calida & sicea renum intemperies: humor biliosus

523쪽

aeris,salsus,renibus impactus,quos assidue irritat ad tractionem: & venenum aliquod deleterium. Quibus addo seri tenuitatem & biliosumemperamentum. Ex his igitur sitis ingens excitatur,ob quam aeger assidue bibit.

Potum hunc avide renes attrahunt, antequam coquatur in ventriculo, sed propter imbecillitatem non retinent. Hinc etiam urina aquosa& tenuis redditur, licet sit ingens calor, quia breuiore mora retinetur, quam ut coctionem & tincturam accipiat. Sunt tamen aliae huius affectus species duae, colli quatione renum,& totius compotis dissolutione. Huius mela init Aretatus, fitque frequenter in febribus, quam sequitur macies totius co poris. Cum dolore metunt aegri, viscera aduri illis vid&tur,omnia fastidiunt animo sunt dubio,saliuam habent albam & spumeam, praecordia grauia. Increscente morbo calor mordax in visceribus, abdomen corrugatur, venae intumescunt, fit tabes: Si vel modico tempore 1 Gaheap.3- metendo abstinuerint, tument lumbi,testes, & ilia. Rabb.6. de loci res affectus, & bis tantum a Galeno visus, a nobis far- pius. Anno Iss8. Augusti fine in vico vetere Templi Co-suli ὀu Val, in febre cotinua non ita ardente, ad sensum lingua scabra,arida, nigra. Quotidie sex pintas quas

vocant Lutetiael urinae mingebat,non ita sitieulosus,co- stabat mente. Sub septimum diem obiit. Consuli O us Iain nephritico, in febre profluuium urinae motum, in quo serosa urina ad duas quartas emingebatur, ex quo euasit. Eodem morbo paulo ante eius pater obierat. AN ter ab eodem profluuio obiit in vico sancti Ioanis Bellovaeensis. Q uibusdam diutius urina suppressa,sequitur rinae profluuium, aut morbus aliquis acutus per crisim, qui malignitatem suam io renes deponit, Vt ait Aretatus. In ardente febre raro curatur, sicuti vi in colli quatione. In aliis difficile,nisi statim initio deprehenso morbo

occurratur. Secatur vena in cubito, sed moderate. Refrigerantur renes & confirmantur. Alimenta crassa, emplastica, minime calida, unguenta circa renes, inunctio spinae, optatae.

524쪽

DIabetes proprium est symptoma renum, in

quibus calor ingens, aut impactus humor ar- .dentissimus, trahendi ex omnibus partibus seri vim M . .. . vehementer atque continenter Urget: quod tamen malasa. prae retentricis facultatis imbecillitate, & alterair, cis deprauatione continuo prolabitur in vesicam, indeque excernitur. Hinc inexplebilis sitis,quae ni- Diauerimio cruciatu clamorem aegrotanti excitat. Per ini- ratiαtia distetae, viribus adhuc integris, missio sanguinis e cubito, reuellendo,& ardorem temperando, maximopere confert. Dein vero utilia sunt uretica frugida ad eum, qui renibus est imbibitus, detergendum & expurgadum humorem: quorum materia ex cap. de urinae ardore repetenda. Refraenabuturquoque humores, & cohibebitur sitis, strupis de

agresta, de Oxalide,granatorum, in decocto rese gerantium & adstringentium dissolutis.Cacochymum si fuerit corpus, purgabitur cassia, myrobalanis,thamarindis,syr.laxatiuo rosar.pallid. Interea topica instituentur. Hepati quidem tale eeithema.

. aqv. cichor.end. plantag.solan.ros ana 3 2.santal. citr. puluerati 5.2 aceti I r.f. miscella, qua imbuta lintea hepati applicentur.

Renes vero inungentur oleo ros. cydon. myrtili. addito pauco populeo,aut cerato refrigerante Gai vel fiet cataplasma ex farina hordeacea cum succo plantag. adiecto, si velis, puluere malicorij, balamstij, sumach,vel caphurae modico. Sanabitur eode Mictis M. modo inuoluntatius mictus, seu urinae incontinen- -luntaraitia, quae ab hepatis & renum calida fuerit intem =ως perie. Quod si fit a resoluto sphinctere ceruicis vesi-

525쪽

r Hinerat.

quidem signae

sunt eardiu-mM QIn pes machica, cum ad stomaebum serpit,

sis ruboris in

facie fugax

DE MORB. INTER Niscar, atque iis neruis paralysi affectis qui e lumbis in

eum musculum inseruntur, potiores erunt insessus& fomenta, ex salutae, tuae arthriticae, milia cortic. quere. mespii. pin. nucCupres ros rub.decocto ex

vino austero facto, adiecto sub finem alumine. De Vermibin. CA P. Sq. n D Ermium i tria sunt genera. Ascarides in- parte recti intestini adultioribus pu familiares. Rotundi, qui pueris superiore fere intestino generantur. Latus vermis per solum intestinum aliquando extenditur, raro admodum, & paucis gentibus generatur: nunqua Atheniensibus, Thracibus, ut scribit Teophrastus. De eo tum antea,cap. de canina appetentia. Horum omnium generatio, putris materia & calor. Signai ex Paulo & Aetio colligenda sunt. Verminani hunc morbum, & verminationem appellarusinon solum hominibus,sed iumentis familiarem. In genere conueniunt, quae enecant vermes δίexcludunt, acria, amara, quae vias lubricant, quae a proprietate hoc efficiunt. In ascaridibus, quia infimo intestino haerent, glandibus potius utendum est, quam potionibus. Fiunt glandulae ex carne falsia,filo appensa: fiunt ex lardo prius in aqua frigida macerato. Item ex me,l mixta aloe, & iis, quae intersciunt vermeS: qualia sunt coriandri semen & caulium,decoctum thymi, allium , absynthium, hysopus, mentha, bouis astragalus 'stus,vermes terreni usti,chamae melum, zedoaria, abjnth. Santo nicum, myrrha, puluis co-

526쪽

LIBER I. 2 orea vermes, secundacae semen, succus portulacae &endiuiae, oleum omphacinum, medulla cerui, solia persicorum, rutae, rasura eboris,unicornis, rhabarbarum,cornu ceruinum. Superstitiosum est, quod stribit Scribonius, oportere te cornu cerui scobem fieri lima lignea: nam aliter iuuare potest. Plurimum laudatur decoctio sinesten, Alia quoquo, 3 rectum quaecunque qualitate aliqua uniuersali Vermes graminis interficiunt. rasura in Aquae conueniunt graminis, absynthij, portulacae & rerum amararum. Purgatio quoque an cueniat, quaestio est, de qua non dubitandum. Re- Gl bis pulia purgata enim materia, Unde vermes generatur, una seulin.: . ab cum ea vermes excluduntur. Laudantur rhabarba Gurum, hiera tum simplex, tum diacolocynthidos. Veteres etiam Medici scammonio Vsi sunt. Nunc ρὰ eo, uis ηρεμ licebit uti granis quatuor dacrydij , cum aqua ab- s, 3. tis N*nthij, aut simili. Sed purgatio commodior, ubi

in superiore intestino vermes sunt. - I- decocti sebesten I.3. cornu cerui 3.1. men 'thae siccae & piperis triti ana Θ. a. Latos etiam expellit rhabarban, 5 I. aquae graminis aut absynthij I.1.spicae nardi Gr. . Clysteres ex vini m.1.olei ab-Φnthi j I. . pulueris hierae 3 2. Ρoterit etiam adiici g.I. mellis,& 5. I. salis. Nam &salde utitum ascendentes vermes ad stomachum deorsum pellit. . Videndum tame, ne odiosa vermibus per sedem 6 P iniiciamus, cum ad superiora eorum motus est. Tum enim iucunda potius, ut mellita & dulcia, L. inlicienda sunt, aut eiusmodi glandulae subiiciem Sant. βρηdae. Bibenda vero, quae eosdem vermes deorsum fςri pq ς ,

pellant. Nam aliquando ad ventrem usque as- z. aris.

527쪽

DE MORB. INTERNI scendunt, di stomachum lancinant, unde syncope,

conuulsio, mors.

Emplastra & cerota ex cerato facto e tribus pamtibus olei absynthii, amygdalarum amar rum, nucleorum.persici, & una cerae amarae. Deinde ubi restixerint, subigi debent ex succo amaro,ut absynthij. Adiiciendum quoque aliquod genus sellis. Nasel insigni amarore enecat vermes, ex quo & glam dulas felle illinimus. Medulla cerui venter, lumbi& perinaeum inungi possunt. Mirum est, quod co-tigit aliquando vermes per inguina prorupisse, via exedendo facta. Aliis per umbilicum.

Nonnullis quoque contigit, ut multitudo vermium tunicam ubi contexerit extensam toto intestino, & omnino similem veri intestini. Vbi coniunctus est alui fluor, eligenda sunt, quae praeterquam quod vermes enecant, etiam alui fluxionem retineant, quale est rhab. dc plantago. Et quia pueri sere vermibus infestantur, refugiut autem quaecunque amara sunt, diductis dentibus, clysterio, aut curuata fistula, medicamenta in oesophagum infundenda sunt. Fiunt clysteria ex muria, aqua olivarum, centaurio, absynthij decocto. Sed ubi vermes exclusi

sun roborandum intestinum, instituenda vitae ratioine in posterum regenerentur. Theriaca & mythridatium,si nulla febris,vermes enecant & excludunt.

Ex multis humani corporis partibus reiiciuntur ver mes, entriculo, intestinis, vesica, utero, dentibus, vice ribus.

528쪽

LIBERI. Iribus puella quaedam qu at in laterna ad portas D. Iaco--utMbi decumbebat, album vermem, latum, palmo maiore, narib M ve satis crassum reiecit per nares nulla tussi, nullo vomitu με antecedente, 9. Aprilis,anno 16 1 3.In quodam e renibus longi,praece4ete magno dolor ei lumborum,per Urinam

reiecti sunt,in aliis duobus parui. Musa Aphor. s.lib. . V emes longi

scribit quendam tussi expuisse vermem, nescio an a ven- e revibus re triculo, an a pulmonibus. De generibus vermium, Ma- lecti. teria, generationis modo in intestinis, non eadem est omnium sententia. Vulgo tria genera faciunt Hermium ge-κοήυλα, id est, teretes & rotundos, qui in superioribus nera tria.& gracilibus intestinis nascuntur, ventriculum subeut,& per os cepe , aut nares reiiciu diur: γλυάνθας et λαlἄας,

id est, latos, & longos, qui aliquando per tota intestina eItenduntur, a quibus oriuntur cucurbitul,quod semina cucurbitat referant. Tertium genus ascaridum,qui exigui sunt, teretes, vermibris casei similes, & in recto intestino continentur. Alij praeter latos quartum longiusimum adiiciunt, eumque tineam nominant, quanquam sub latis comprehendi potest. Cucurbituos etiam alatis separant, quod neque illius tineae foetus esse possint, neque partes animalis, cum ipsi sint animalia. Sicque in uniuersum erunt, roxundi in superi0ribus intestinis, tinea longi, lati,cucurbitui extensi per intestina,& asse rides iuxta anum. In qua diuisione, cum ex rei natura sumpta non sit, & membra simul permisceri queaut,nia hil mirum confusionem reperiri,& cotrouersiam. Exporientia tamen omnia facilia. Constat enim longos & rotundos in superioribus intestinsu contineri & per os reluci. Anno 11 13. in Collegio D. Barbarae puer annos ii.

natus interuallis vomere solebat longos vermes,albos,e Ventriculo. Sentiebat motum, morium & commotionem. Dum urgebant sitiebat,angebatur. Nutritus fuerat lacte, & fruinibus. Tineam vocatum Vermem Arelatae vellit F. Valeriola logitudine, si bene memini,nouem mrme lonσἰ

pedum aut etiam amplius: cuius vir ille doctissimus in νὴρ iste S1uis Obseruationibus copiose meminit, & quae ad eius 2 ὸ ωeutrieis

generationem intelligendam pertinent , accurate do ε Io exelusi. cuit. -Cucurbituos quoque vermes esse Vertum est, ut

iam quinque genera inter se vel loco, vel figura, vel ma

529쪽

gnitudine distincta constitui eadem ratione possint.Ascorides quibusdam quasi sacculo in lust& membrana in

uoluti latitant in tacibus. Quod ad materiam pertinet, Visines a 'φhηψssi QR Hippocrate . de morbis ab utero semina .ue si . . yi' δςςiD Volunt. Generari enim in utero matris, quo rq J niam tunc noli expurgitur iace. Non apparere' si Iς' autem,nisi actutempus, quo infans incipit vesci cibo, ης με tum ob benignius lactis nutrimentum, tum quod humidiora, diminus calida sint illorum corpora. Quod certe principium longius petitum videtur, cum in gran- . dioribus,atque adeo lenibus frequenter, ut in pueris,

nascantur. Musa scribit senem annorum 82. in extremis positum accidentibus,quae vermiculosis pueris a cidunt , & cum graui halitu,qualis pueris esse solet plures Joo. excreuisse medicamento E scordio, & corallina. Rusticae cuidam mulieri plures prodieruut,cum ante incredibili palpitatione & fiuctuatione ventris laborant inde assurgentis & tumentis,ut in grauidis cosueuit, Io busto foetu. Graeci alios a bii Gallos a pituita quos iam amelacholia generati volunt. Aetius latum vermem,sive 't με T tineam, nihil aliud esse vult, quam mutationem mem-trab. MDrm. branae interioris tenuium intestinorum in corpus quod a. σ- Q dam vivum,animatum,mobile duae Omnia parum probabilia videntur. Bilis enim & melancholia humoressent tota natura ad hac generationem inept1ssimi, nisi temperentur ab aliquo alio longe superante. Et Galenus tanquam admirandum proponit in dysenteria, hominem abrasa interiore tunica intestinoru viuere posse, citin tame expulsis huiusmodi latis vermibus aegri longe melius habeant. Rationi magis consentaneum & experientiar,vel ex chyloso succo,vel pituita ortum habere quae tamen aliquado aliis humoribus tingi potest. Hoc intelligitur ex cruditate & alimentis eorum, in quibus Ieperiuntur. Deinde facile in gluten resoluuntur, §i rursus uni utitur. Neque alius generationis odus Videtur,quam per corruptionem & putredine,in qua na tura, id quod benignius esit, calore uiuifico tanqua opifice,efform at in animal qualecuque possit effingi, ut Aris docet in Metepesis. Id persipicuum est ex talore excrementorum, & halitu. Varia inducunt sympilamata.

530쪽

LIBER I, 2 2

Nam chylu consumendo corpus minuut: in ventriculo vomitu, fame, syncope mordendo, instimulat & aliquis .do iugulare videntur. In recto intestino pruritum excitant x tenesmum. In ventre medio fluorem alui,igenteriam,ventris inflationem. In omnibus aliquando febres quotidianis similes, inordinatae & horrificae, &, si arrodant intestina, saepe interficiunt. Haec eadem vermium signa sunt,sicuti anhelitus stetens, tussicula inanis x sicca. Cum clamore expergiscuturaegri,arctius dormiunt, strident quodammodo dentibus, morsus, nausea, fastidium,& umilia. Latus rard generatur,& paucis gentibus, nunquam Atheniensibus,ut 4ictum eis. In intest, nis obiectum rapit alimentum, ut alio statim opus sit. Inde erosio, fames canina, gracilitas, imbecillitas, sine manifesta occasione. Certissimum signum esse volunt, in reerementis similia quaedam cucurbitae seminibus reiecta. In omnibus nihil certius, quam si vermes aliqui reiecti sint. Alcindes glandibus siue suppositoriis: rotundi potionibus: utfisque lati curantur,ex materia, ut est scopus necandi,alliciendi, purgandi. Conueniunt syrupi, topbea supra umbilicum,cataplasmata, unguenta, inunctiones,clysteres, & similia.

ANTO. VALETII EXERCIT. LIIII. Mnium trium generum Vermium origo,ium- bricorum, teretum & astaridum, ex cruda, crassia, pituitosaque materia putredini accommoda existit, vehementi calore intestinorum accedente. Teretes & longi, etsi descendant atque ascendat,inlleo plerunque gignuntur: in colo lati: ascandes, teretes & breue in fine recti intestini.Ηabent vermes interdu morbi rationem, ut cum quiddam toto genere praeter naturam, quod est auferendum, adest: nonnunquam causae,quam morbi excipiunt, febres,epilepsiaeconsentiente cerebro, spasiui,verti

rent