De morbis internis, Lib. II

501쪽

DE MORB. INTERNIs Rustico recenset Beniuenius cap. 78.libr. de abditis morborum causis. De ardore urinae. C A P. So. I Et diutur N iudicus acutarum 1 febrium bilis pluri---,mmst ma aliquando excernitur a natura, quae si asel ab iis indiffluit In vesicam, ardorem urinae facit. iis laeὰ VUB lam sanguinis & bile constatii Cum autem aut ena -- alteriam acrius, vel augetur proportio bilis, at lorum4 μ' yrinae fit. V rma omnis acris est, sed multo maxime γὰρ ιὰ is,' si uti ix acrimoniae, si pars ulcerata est, effuit. Ad ossessitasti. Vesca glandulosa sunt corpora, quae humorem et Abraden- reddunt, unde utinae acrimonia temperari potest. G xlem Ea exsccantur immodicoco1tu,morbaaut medi-- ἡ mento, q ae causia ardorem urinae gignit. Sanies 3 Quia s quoque acris ex superiori corpore in vesicam dea BN Lmati- fluit,quae urinae mixta ardorem facit. Cognita cau-cu i 'sia de phlebotomia,purgatione, & aliis remediis co- ,ο-- ςgitan sum. Phlebotomia:ε tum conuenit, cumca

pis udius corpus est,e brachio.

Sisin iis Purgatio & diuertendo acriorem humorem mitio st, oe repurgando conuenit. Sed ptius considerandum

L. ita, . ςst, RH solam leniendum, an etiam detergendum. Ivis ...uet sola humuris acrimonia est, leniendum solum:

Ii, ὰρ ρ -- Vbi ulcus,etiam detergendum. . nae fat. Leniendo. conuenit Casa: detergendo,terebin-S - ρ thina. Vtriusq; virtus augetur,aut temperatur iis,in

ά. I, j., quibus dissoluitur. Itaque si leniendum, imperabis

se ebatur ad 5,IO cassiae, aut I I dissolue : in decocto iutubaru, renes. passularum mundatarum, sebesten, prunoru & similium.Si detergendu simul & leniendu,dissolues in aqua hordei , in sero caprino, in lallo violato,

502쪽

qui & lenit & deterget. Terebinthina, ut prius dictum est, uteris. Aliquando rhabarbari 5. aut 9. . 6. 5.2. cassiae commiscebis, atque ita diss*lues, vel cusaccharo coges in bolum. Quod attinet ad reliqua remedia, reuocada fiunt in hunc locum , quae de Stranguria ab urinae acrumonia dicta sunt. Si tatum humoris actimonia.est, leniendum: si etiam ulcus praeterea, detergendum & conisii dandum. Leniunt tulepus & syrupus de violis, maluae & bismaluae frequens usus. Aqua ex iisdem distillata. Decoctum glycyrrhirae rase, pa

fulatum mundatarum,prunorum,iuiubarum,sem.

communium frigidorum, psilij, cydoniorum, lac muliebre, oua μ similia. Imperabis ergo. v. aquae maluae I. . iulepi violati Atque ubi leuster detergendum, uteris syrupo viol.de tui bi de nen hare,de papauere. Et his quidem magis, si maior ardor est, lidique syrupos dissolues iasiapradictis decoct.

Semina metonum excortipata & mundada 8.p dere, aut ex iisdem seminibus, semine cucumeris decucurbitae ciam amygdalis dulcibus imperabis lacamygdalinum, aut hoc ipsum iubebis comparari, dissolutis amygdalis in decocto praedictorum seminum: atque ubi vigebit ardor, semina hyoscyami albi de papaueris al, de psiiiij comis ebis. Sem. lini, althaeae & cydonioru eidem usui esse possimi, si parentur, ut dictum est, ut vel hordeatis, vel lacti

amygdalarum misceantur. Deterget tulep, id est qua iacchari : sed'leniet magis, si caccharum viol tum sit. Plurimum laudatur medicamelum extrochistorum athetangi 5.1. iulapi violati M. Hocque

503쪽

DE MORB. INTERNI sutendum erit ubi maior ardor est. Lac muliebre &bubulum leniens magis. Ouillum confirmat. CD prinum & asininum detergent magis. Serum separatum ab his generibus lactis magis detergebit.Sed quia ardoris sensus magna ex parte sentitur ad collum vesicae & extremitatem glandis, propterea iniectionibus in colem, turundis quoque in foramen virgae viqndum est. Leniendo lac muliebre iniicie- dum est. Liquor tenuis albuminis oui agitati,atque despmimati, vel hoc. mucagi. seni. psilist & cydoniorum extra Ctae in aqua cucurbitae, violarum, maluae ana I. s. lactis muliebris unc.1. liquoris oui drach.2. misce pro iniectione. In maximo ardore mucagines seminis hyoscyami &papaueris commisceri possunt, vel caphiserae Gr.6. aut plura, vel opii Gra.2. aut I. Turunda intingi debet cerato rosaceo Galeni, quod ita

compar bis. ας. olei rostrum 5.6. lauetur sexies ex aqua m-sarum. Deinde cum 5.2. cerae lotae fiat ceratum liquidum in duplici vasse. Potest & hoc ceratum refrigeratum affundi succo plantaginis. Et hoc magis, ubi extremitas virgae

vicerata est. In dolore vehementi dissolues caphurae 9. I. in 'aquae rotarum aut violarum I. I. vel in vino dulci:

Oph GO, atque ita linamentum, id est turundam, in his liquoribus madefacies, & molliter indes in

virgam.

Si detergendum, supradictis iniectionibus addes

504쪽

LIBER I. 123 saccharum, ut non solum lenias, sed etiam deterrigeas,vel aquam hordei,vel serum lactis cum modum saccharo. Cum vero ulcera detersa sunt,conueniunt, quae consolidant, Vt.

v. sarcocollae Θ.1. amyd cerusta lotae ana Θ. g. nutriantur in lactis muliebris aut caprini, vel ouilli I. r. Fiat iniectis in virgam, quae ter aut quater in die reperatur. Aliud. . aluminis plumar scissile vocatur a Galeno)facchari ana Θ. I. mellis 3 1. g. vini albi austeriusculi I. r. leuiter bulliant. De colatura fiat iniectio.Comueniunt & haec.

. succi virgae pastoris depurati,succi plantagiunis ana J.I, boli armenae, mummiae ana 3. g. misce

pro iniectione consolidante. Trochisci de carabe, de terra sigillata, bolus armena, tragacanthum, trochisci de spodio 3.1. pondere distatuuntur inaci succi equiseti, plantaginis tulepi violati, strupi myrtillorum, diluti,ubi conse-lidandum est. Sed trochiscis de carabe in maiori

ardore utendum est. In curatione ardoris urinae clysteres 6 ex iis, quae si mi x ἀπο- leniunt,iniici debent. Quales multos habes de dysenteria. Atque ubi humoris acrimonia causa est, vid recto sudoris prouocatio & vomitus ex vis sunt. Inun- evitis v ectiones pectinis & perinaei, e descripto cerato, ro- iaceo,oleo violato, de nuptiare, de mandragora,de salice,cucurbita dc cucumere. Balnea,immersio pudendi in 7 decocto leniente. 'io iacta Laudatur a multis tulepus ex aqua acetosae & inq-Hec

quarta parte sacchari violati. Postremo partes asse Ο roborandae, de quo in Gonorrhea. c

505쪽

Vemes per

creti.

pus, semen & sanguis. Urina duabus partibus constat, sero & bile. Haec si superat, aut serum sit acrius,fit vrinae ardor aliquando etiam per crisim. Sunt& glandulae ac parastatae humore quodam tanquam saliua consertae, quae urinam temperant. His re siccatis aut male affectis idem quoque ardor excitatur,id est, dolor quidam, qui sentitur inter metendum. Multae quoq; sant alia, causis, quae ad drsuriam pertinent. Saepe pituita putris,aut salsa,vi in senibus,aut pus acre permiscetur urinae, eamque acrem reddit, aut illa omnia cum urina exeuntia dolorem excitant, piaesertim si qui sit exulceratio, aut inflammatio. Sed in viceratio ἡe rameta quaedam simul conspiciuntur. Non erit inutile sigillatim de singulis agere,no solu m ad huius affectus distinctionem,sed multorum etiam aliorum, quibus hic permiscetur,aut simi, litudine quadam respondet. puris & pituitae differentia obseruanda, tum ex iis, quae praecedunt, tum ex natura rei. Pus praecedit dolor, cruor,grauius olet,minus visco sum est. Contraria in pituita. Nanmio dolor nisi eum putris,salsa, frigidior. Memini frequenter vidisse interaceptam urinam crassa pituita quae dolorem & ardorem, ut in calculo, excitaret. Vidi & intolerabili cruciatu aliquot diebus affectu,qui pituitae partes velut crystalli,aut concocti succi, quem gelatinam vocat, globulos coloreaqueo pellucidos eminetit. Duos itidem, quibus pituita

putrescens in vermes vertebatur, quos emingebant. Boaucler Advocatus post dolores renum magnum ver

mem eminetit. Ouidam literas ad Hispanum scriptas ostendit, quibus consilium petebatur pro calculoso, cui eiectis calculis aliquot & arenulis prodierant duo vero miculi acuto capite. corniculato, vetre & dorso testula inductis instat testddinis,nigri, ni si quod rubebat vetre. In quo videtur generatio quaedam esse 1 putredine pituitae, calore multo totius venosi generis eam pituita ita conformante. O uemadmodum cum fit id est,mpillitium illud, de quo agit Galenus Aphor.76.lib. adest, pituita. quae in longum diducta a calore exuren te capillos repraesentat aliquando ad dimidium cubitum,

506쪽

ex usu erasotis alimenti genita, quaecum urina crassa excernitur. Viscidior enim fit,& resiccatur non omnino

quidem , sed ut in logitudinem produci possit. Aliquando animatur,ut caetera animalia, quae ex putIedine ortum habent. Archigenes fieri putauit a fluxione mucosa, unde& sol iacea,& veluti pili,aliquando impleeti, breues, longi, & materia quaedam e venis ad renes,ubi cogitur. Galenus Gcribit, in quibus talia exeunt, semper Trinam esse crassam. COR trarium experientia docuit. Quidam annis plusquam viginti tales urinas cum capillitio emisit ruffas,mediocri consistentia, non crassas. ς' Temperamentum illi erat bilio su m,satis tamen quadra-- M tum&carnosum corpus. Multis idem contingit: aliis eum crassa urina. In Praeside Longuel pituita lenta corrupta , quam incredibili quantitate multis mensibus eminati &deiecit, quoties sumpsit medicamentu, cum urina tenui, serosa, simili sero lactis. Opportunus erat atthritidi & calculo. Sed utroque aspectu liberatus,vigiliis, frequenti mictu dolorifico torquebatur. Malummodo remissius, modo acerbitus per frigora & hum1ducculum. Mqdb stillicidium, mictus exiguus & frequens, modo utina largior. Remittebatur dolor, tum acerbior

redibat. Penis & crura condolebant. Vrina modo mordax, modo contra. Eadem omnino apparuerut in procuratore ad Parbum potem. Vtrique aetas annotum circiter fr. . hepar calidius, sitis multa. Sed Praues naribus nihil expurgabat: alter contra. In sacerdote Normano multa mucosa per urinam prodibant saepe emingebat. In his omnibus cum pituita acris,salsa, putris, frigidior erat dolor excitabatur. Creditur tamen pituita viscida &parum permixta, cum dolore excreta & magnὸ conatu

in ulcere renum aut vesicae calculo tantum emitti. In

asthmate aut simili affectu , morbi vel magnitudinem, vel mutatione signifieat Qus omnino siue dolore exit,& in fundo crassiori farinae similis apparet, erudus succus est. Quem tape sequitur renu aut articulorum dolor aut calculus aut morbi longitudo, aut corporis cosumptio. Pus tesudat & effluit ab abscessu, inflammatione, Vicere.Non semper sanguini permiscetur. Multi etiam renum abscessus repetiuntur,in quibus pus soldm,certis

507쪽

interuallis cum urina excernitur, ut in duabus mulier, hus, altera uxore Senatorij C6nsulis Claudi j Fabii: ab tera uxore Vincent1j Fabri negotiatoris. In aliis quoque,

qui inde tabidi mortui sunt. Sanguinolentum aliquando Vtrumque exacte urinae permixtum,aut residens sed post longum tempus,vrina etiam inde crassiore reddita, e renibus est, praesertim si dolot fixus in lumbis praecesserit,aut calculus reiectus fuerit,aut ex ureteribus viceratis transitu calculi, vel in illorum cauitate orta post ulcus caruncula. Sed copiosius e renibus, quam ureteribus. Cito subsidens,viscidam, muco permixtu cum scammulis minime carnosis, e vesica, si nullus dolor in lumbis aut circa pube grauitas praecesserit. Sine urina profluit e pene,ut dicemus. Neque tamen e renibus, aut ve-

sica semper exit. Ab omnibus enim fere partibus superioribus miro naturae artificio, & per corpus confluxile facta exudatione modo in intestina, mod ὁ in vesicam cal uliis exoneratur. Mulieri cuidam intolerabili eruestatu urinae,ia. i,ufuit purulenta profluebat. Mortua post quartu mensem, &eum abstὲν dissecta, do ealculi in corde cum multis abscessibus par- uis inuenti, renibus integris & viis 'rinae. In qua verisimile est, aut potius necessarium,pus acre per urinas naturam expurgasse,quoad fieri potuit. Carnosa ramenta a renibus:sulfuracea non semper i vesica. In febri enim ardente & colliquante a tunica venaru ita exesarum Merimonia quo mo Jo a cutis superficie pituita salsa de

mordente e rosa j furfures redduntur. Aliquando in eodem febre ardente ab adusto sanguine, praesertim cras- siore & melancholico, ac veluti in cinerem resoluto. At in urina mediocriter habente, aegroto non febricitate, a vesicae scabie & prurigine oriuntur . Semen praeter naturam & volsitatem effluit vasis relaxatis , imbecillibus post immodicum eouum, colliquato corpore, vicere irritante , frigidis flatus generantibus,acriore semine, retento ob contortionem pudendi.Si nihil horum neque

renes neque vesica patiantur, frequentius parastatae,aut glandulae semen retinentes, quae sunt in Vasis circulatoriis in parastatas desinentibus, aliquando praeter natu-- ramasiectu laborat. sunt autem mulii, ut inflammatio,

ulcera,scissurae,reiacatio.Inflamatio sine coitu a semine

508쪽

LIBERI. 23t retento,& illic putrescente unde puris reiectio,pudendi

mador,eiectio, aliquando etiam a partibus vicinis infla- maris,ut in liqmorroidibus: nonnunquam defluxu humorum post equitationem longam,celerem,actium uimium usum. In ulceribus maior puris quantitas, minor

ardor, quam in inflammatione. In scissuris, solus urinae ardor absque puris emissione. Si post eoitum praesertim cum infecta,Parastatae aut glanὁulae inanitae & calfactae

halitum quendam tetrum contraxerunt a concubitu,

efficitur ardor urina quem vulgo proprie vocant Chai destisses. Erigitur urethrum, urina cum maximo dolore redditur, sanies liuida, virescens, mordicatio in meatu. In erectione pudendi fit etiam contractio cum dolore, non in neruo cauo,ut nuper nonnulli scripserunt. Nam sic erigeretur potius,quam inflecteretur:se4 ob plenitudinem, vel inflammationem, vel inanitionem in meatu urinae.Vn4e saepe fit, ut qui tum utuntur coitu,Vt erecto membro illis scissura fiat,aut vicus. Hinc vel exitus urbnae quasi cuniculis factis per anum , aut aliquam aliam 'vicinam partem, vel carunculae tanquam fungi concrescentes,aut tubercula in anfractu colli vesicae, aliquado

in reliqua fistula penis a quibus & ἰωvelit, dc dolor gravis in metendo . Oribasius calore loci scribit huiusmodi φυματα celeriter suppurari ex Hipeocrate. Experientia tamen docet saepius carnem absumentibus curari. Saepe

hic decipimur specie ealculi: ut in nobilissimo viro post ADMIRA

urinae crucitatum in Octauum mensem ambigentibus I D'AN Medicis & Chirurgis de calculo adhibitis frustra reme- N 2 3 AVLT. diis tandem apertio facta, ut solent Lithotomi. Liberatus omnino dolore non inuento calculo, sed earne in εο μαγι- collo vesicae,quae paulatim consumpta est conuenienti 'cat tu bus remediis. Harum omni u affectionum curationem exponere non est huius iustituti.

ANTO. VALETII EXERCIT. L. ARdor urinae vesicae potissimum ceruicem , a que adeo pudendi meatum infestat, punctiles inferens cruciatus. Causam habet pituitam sau

509쪽

Graiio. diligentissime attentum Medicum esse oportet: sse quidem urinae acrimonia, dum perseuerat, vesicae ic urinae meatuum exulcerationem creare solet. Quamprimum igitul humor acris vacuatur,calo

que iecoris & renum restinguitur.Blanda purgatio sit huiusmodi.

pressi dissol. cathob&strolol. an a J.f.fpotio. Ex cassa sola, vel cum rheo, ex catholico, vel terebinthina in aqua refrigerante lota, commoda quoque purgatio. Sanguinis missio calorem minuendo , & eartem materiae auertendo atque vacuando mitificὸ prodest.Secatur vena cubiti,m xume ubi plethora,tum deinde poplitis, si chirurgum nacti sumus in artis operibus exercitatum. Ιuuat trisque natibus derivationis ergo cucurbitulas assi-gere. Dein vero humorum acrimonia obtundetur emulsionibus vulgo appellatis.

tario lapideo, sensim affundendo aquae decoct. hord. ib.I. f. emulsio quae edulcetur sacchar. J.I. syr. violacei I. I. g.pro dosib. .

Aly imperant oleum recens amygdal.dulc.cumaq.hord jr. viol.vel iuiubino, vel papauerino. Licebit & iisdem Vti sympis in decocto semin. rest, gerantium Blutis. Nec omittenda,quae admouentur. Iecur calidius temperetur litu ex oleo ros.& ab-θnth. pauco, aceti etiam rosacei tantillo addito.

510쪽

LIBERI. 2I2Renes cerato refrigerante Gai.cum aceto emollito.

Interim vesicae regio cum toto pudendo decocto tepido fouebitur,ex floribus viol. nympheae dc sti-gidis seminibus instituto . Si ulcus relinquatur, tergetur iniecta per syringuam aqua hordei, aut sata charo rosaceo. Vnietur denique lacte vaccino, addita pompholyge, bolo armenica, aut similibus

pulueratis. .

De inflammatione renum. C A P. L

tu, assidua equitatione,corruptela & assi xu humorum potis pharmacis.Dolor pubsatilis in lumbis, dc superius ad nostri de hepar, siren dexter, inferius ad vesicam dc semur,pestinem, pudendum:stupor cruris respondentis. Sternutatione, concussione corporis & vehementi motu lamcinatio vehemens. Extrema, sturae praecipue dc pedes, frigent, febris vehemens. Vrinae primum retunentur , aut tenues fluunt dc avo . Procedente morbo in peius, rubrae: deinde crassae δρ mucola: quae,Vt augetur malum, ita augentur. Nausea, vomitus biliosus, cordis morsus. Quibusdam animi deliquia dc sudores syncopales. Sistitur veter: unde inflatio δο ructus. Breuibus aut maioribus interuallis exacerbationzS. Initio molli clystere pauca quantitate leniat aluus: detrahatur sanguis frugaliter vivat. Horde, to satis liquido,& iusculis mitigantibus utatur. VLno,mellitis, diureticis abstineati Inficiatur cum clysteribus,tam puro intestino,quae leniant. Exacerbata inflamatione iterum phlebotomia, cataplasimata