장음표시 사용
571쪽
DE MORB. INTERNI spulegium, calamenthum, thymum, origanum,coniga coxerint,natibus admotum, vel etiam potum adiuuat,etiam si uterum laedere videatur. Laudatur ab antiquis succus & semen plantagianis. Cinamomum, lignum aloes, semen dauci,cannabis, rutae,agni casti, radix nim pheae,& quae semeextinguunt. Vomitus, sternutatio,cucurbitulae,pIumum quidem inguinibus & coxis,deinde ilibus cumulta flamma astixae. Hypochondria quoque fasciis deligata & constricta. Glomeres fili anethino seruenti, inculcati & calidi alternaum apprelli pectini. Laudatur puluis conchulae, seu blatta: bygamriae,& pectunculorum. Post alia quoque remedia dropaces & sinapismi
extremae spinae & ventri appositi.Balnea naturalia, frequens coitus, unctio ex oleo dulci,in quo semen 2 agni casti, cinamom. confracta omnia coxerint, ut
eo sumen & lumbi inungantur. Adiicitur aliquadopyrethrum, piper & similia. Sed ineunda ratio habitus coryotis, temporis, anni, & reliquorum. Si-
iu sus remedium est,nisi cum suppressi sint messes. Tum- fcationi D' que eo modo, quo in mouendis mensibus. si quus' - p clam nigella mulier est, malleoli venam phleboto-ia, .. mo aperies:-atia & mollis , vel scarificatu, vel sanguisugis uteris.
Yαοim πν , Gmeis dicitur uteri suffocatio,cum uterus sursum ascendit,uel quia in statur & intumescit, vel quia plenis venis,quae ad uterum pertinent,revellitur: in qua
. militer clementer agendum est cum praegnantibus. g φ Oitria ua rihl botomiam arrinet. IQ susnectum
572쪽
passione, fine motu, sine sensu quasi mortuae iacent frequentiusque viduis & male purgatis ac sterilibus acet-dit & iuuenculis ad venerem procliuioribus. Vnum comune symptωma est, defectus respirationis, non quod stranguletur,ut inquit Galenus, quia nihil est, quod spiratione intercipiat, sed quia ita inflatus uterus primum
intestina, deinde mutuo contactu ventriculum ti disephragma comprimit adeo, ut dilatari nequeant. Atque ob id non loquuntur,quia aeris satis non attrahitur, aut
extra propellitur. Alij id reserunt ad frigiditatem humidi & frigidi seminis totum corpus refrigeratis, ut sic tra- spiratio per poros illis suffciat. QSanquam in nonnulis lis haec constant,& ratio, pulsus languidus, exiguus,&aliquando nullus. Sed quia uterus maximum cum cor- meri assem' de per arterias habet consensum, cum cerebro vero per vani Impis
spinae membranas & neruos,horum membrorum actio- mala b parenes varie Leduntur , admirandaque subsequuntur sym- quibus
plωmata, praesertim sublato tetro vapore sursum ex cau- cum eossentit,
si coniuncta ipsius affectus. Cum accessio imminet tor- Ampa M. por mentis, pigritia,crurum imbecillitas,pallor quidam faciei .Hinc sopor grauis, mentis desipietia,sensuum inisterceptio, ἄφωνοια, .crurum contractio & similia. Quibusdam risus aliis lachrymae aliis rituque, ut D de Rochepot: quae cum varicosa esset, eo affectu corripiebatur cum delirio,visu, lacthrymas contractione oculorum. Alteri risus,deinde perturbatio mentis: hinc lachrymae, a quibus etiam monitae non cessant. Sed nihil admirabilius, quam quod duabus filiabus Praesidis REotom
gensis contingere solebat in motu seram uteri, quo interuallis laborabant. Risu enim longo ad horam,& horas duas imminente paro Ismo capiebantur, quem neque metu iniecto, neque hortatu,neque aliis artibus poterant compescere. Parentibus interrogatae & obiurgatae respondebant se non posse continere risum. Aliis prilis lachrym deinde risus mouetur in eodem affectu. Sunt quae magnam ducunt respirationem, in quibus necesse est nullam fieri compressionem stomachi & cordis, sed materiam alio serri. Inclinante accessione humiditas quaedam ε locis muliebribus prodit,ventris It epitus, laxatio uteri. Circuitu quodam redit morbus,hreme pra
573쪽
1 natis In utero corruptus, grumus,menses seppressi, laeuigatus & nimium vacuatus uterus.Sic enim ad loca humida sele conuertit, & e capite ac reliquo corpore immodico labore siccatus trahit. Id quoque grauidis fieri potest inopia alimenti sicciore facto utero, & concalfacto labore. Eodem modo e defluxione pituitae a capite in praecordia, & impedita respiratione, utero ad humidit,tem concurrente. In remediis hae omnes cauta distinguendat. Alij aiunt vacuato utero, ut per immodicam mensium fluxionem, aere uterum repleri,& ita ingari connivente collo. Gratis etiam odoribus ad nares quibusdam ascendit. Asbeatis Praefocatio uteri cessatione mensium naturali s. an-xteri quavia no, et so . vel cessat,vel ingrauescens interficit. Discernicisset. tur primum a syncope, pulsu, sudore, pallore, odoribus admotis. Nam hic pulsius est aliquis, licet languidus, sudor frigidus nullus,minor pallor,& odorata nocent, nisi admoueantur inferioribus. In syncope contraria omnia. Α Catalepsi vero, quia rigor nullus,aut refrigeratio, qualis in corpore gelu cocreto, nec oculi aperti,& similia .Ab apopleXia, sensu. Sentiunt enim,cum punguntur, licetobtuse. Ab epilepsia, ala corpus non concutitur. Α flatibus fieri intelligimus cum venter intumuit.
Remedia sunt, odores foetidi sursum admoti, ut bituminis, castorei, galbani, picis liquidae,piloru m combustorum, ruthae, caeparum, alliorum: grati vero deorsum, Vtero, vel ad coxas, ligaturae do lorificae in inferioribus partibus, cucurbitulae in inguinibus, pessaria trahentia, emplastrum ceroneum. Vbi frigiditas & inἐe dolor,co-fectio Nerae, quae eriam coceptum iuuat, pretiosissimum suffumigium.
ANTO. VALETII EXERCIT. LIX. ΡRaesecatio ab utero vehemens est totius corporis refiigeratio, cui causa continens vapor malugnus ab utero sublatus. Materia,ex qua eLertur UM
574쪽
LI AER L 16 nor, semen, vel menstruum, putre, suppressum, sinsto Lmola, humores praui,uteri abscessus. Pro magnitudine cauis,& partium utero consentientium laesio' ιι. ὸ. t.b.
ne varia insurgunt symptomata. Hinc aegra non- bomm GaI. nunquam sensu & motu priuatur,sine euidenti re- eap. s. bb. 6.
spiratione & pessu: alias illae a ratione manente, set inanimi deliquio concidit,& respirat difficulter: alias convelluntur haud aliter membra, atque in epilepsia. Paroxysmus primum tollendus: deinde,ut ne recurrat, prouidendum. Et quia vapor teter mali suseationis huius author sursum contendit. & uteri distensio a New4 ς 'repletis vasis compressionem diaphragmatis, a qua ' praefocatio, molitur, usurpanda sunt, quae spiritum
vitalem, animalemque vehementer moneant, a
que uterum ipsum deorsum pellant. Itaque frictio nes fiunt extremarum partium,plantarum pedum, manuum, ex sale gemmae in aceto diissoluto, cox xum ligaturae dolorificae: cucurbitulae inguini, iliis, lumbis, pubi, carnos, tibiarum parti aptantur. F mus rerum graveolentium naribus captus, expubtricem facultatem stimulando praesenti est remedio. Vnde& sternutatoria ecastoreo puluerato, aut helleboro, in nares indito,quam citissime opitulantur. Allio cocto & expresso additur tantillum aloes, eo imbuitur Vmbilicus magno siccessu,quorundam opinione. His accedent propiora rem dia, linimenta in collum uteri indita, si mulier virutam sit experta: suffitus aromatum,si virgo sit. I iniumentum erit ex olei moschati & nardini ana unc. I. nuc. mosch. styrac. calamith. & ligni aloes ana 5. f. cera addita pauca. Suffirus ex pulveribus aromatu, benZoini,calam.arom. maioran.& simal. in troch,
575쪽
DE MORB. INTERNI sscos ex aqua arthemisiae copactis. Vbi aegra paro-xysmo liberata, cardiacis recreabitur: tum ero emplastrum de galbano cum pauco moscho umbilico apponetur. Caeterum quia daemoni j hoc genus ut dici solet) non nisi ieiunio multo elicitur, vitandus
erit usus ovorum, carnium, ni, & eoru quae multum nutriunt, & semen augent. . . dAhagadas. CAP. 6o. I riba par Hasades ulcera sunt i ani & uteri deducta.
te manus. consolidabis tetrapharmaco in rosaceo distatuto,
α A Uriu' medicamentis e lithargyro 3 chalcitide,& metallis. Callosa remollies oesypo humida, radice liiij, iride his δε- Illyrica,quam excipies terebinthina. Alioqui vitelicetendum. lum oui assium cum lacte muliebri subactu impo-3 Vel τ nes. Vbi seruet & cancri suspitio. to diap*hq lotae , tuthiae praeparatae & pulueratae part Saeques. misice. Aliud. apbes si adi- succi portulacae, lactucae, plantaginis, plily, pessisto, horum unius i. 3. Agitentur in plumbeo mortario G pἰμ' pistillo plumbeo ad crassitudinem. Aliud. 1 η' Valebit etiam ceravi rosaceum Galeni cum succo solatri, unguentum de cerussa, de plumbo, quibbus tuthia lota & infriata commisceri debet.
Pαγαδες fissurar,vel rimae,quibus partes musculo is ve Iuti proscinduntur, ut labia quandoque re manus ex V
576쪽
LIBER I. et hementi frigore. Nascuntur ex discili partu, & violento coitu: in ano ex vi aliqua. Aliquando in causa est humoris acris acturus, aut condylomatum inflammatio & distensio, rupta cute. Haec ulcera vel saniosa sunt, vel callosa,vel cancrosa. Conueniunt, diapompholygos Nicolai mollitum ibquido cerato rosaceo, ubi callus est, mucagine & a ipse bus emollientibus : si calor est, vitellus oui, succus can. crorum, plantaginis,clymeni,vnguentum de clerussa, de plumbo,tithargyro,& similia.
ANTO. VALETII EXERCIT. LX. Hagades hiatia sunt ulcuscula, acrium humo- rum decubitui accepta ferenda. In quibus se nies cumulatur , detersio ex hydromelite ineunda. Callum si contraxerint,cu medulla cerui,oleo liliorum & cera emolliutur.Si calor in parte adest,huic oleo rosiaceo,vel vitello oui asso cum lacte muliebri subacto subuenitur. At ubi cancrosa labes inuri, coepta est,unguentum de plumbo, & similia usui sunt. Cum interna sunt id genus vitia, iniectioΠes fiunt i αδε,- ω ex aqua hordei cum melle rosiaceo. Vel ex seri la- div qu.
in mortario & pistillo plumbeis ductis fit unguen rq ςXI mistum,cuius portio in athordei dissoluta iniicitur.
sanguinis me De mola. CAP. 6I. frui largiore
Ola cruditas quaedam est,& I coagulatio lib. d. Si H-
materiae,quam naturalis calor conformare Iibiu. non poteth, vixque curatur. Vtendum
tamen est primum quidem mollientibus, ex capite de stirrho: deinde iis, quae partum eiiciunt, & sce.
577쪽
DE MORB. INTERNI stum mortuum excludunt, quales sunt trochisci de myrrha, hermo dactyli, & alia eiusmodi. Deinde
opus erit manu chirurgica: ut nonnunquam speculum matricis adhibetur.
Εa est naturae prouidentia, ut calor opifex & Arma. tor eorum quae generantur , nunquam sit otiosus, sed quamlibet materiam in opus aliquod miro artificio ducat, qualecunque tandem sit. Sic Aristoteles in putredine vermes generari scribit, eum humidu substanti ficu, in quo calor insitus est, dissoluitur,& eatra,calore externo illectum, effuit. Tum enim calor in exitu, ne pro prio subiecto deserto intereat, quicquid est benignioris materiae colligit, eamque essingit in animalculum aliquod, in quo conseruari queat, pro quantitate & qualitate illius materiae, ex qua nihil maius efficere potest. Quod si eam quasi pro arbitrio tractare non possit,quia aut copiosior, aut minore copia, aut ex diuersis generibus constans, minusque sequax, monstrum generat, Gquidem aliquid persectius non licet. Sin inepta omnis no sit, aut herbam, aut aliquid adhuc rudius efformabit, inducta quam maxima fieri potetit, perfectione. Naturae enim , quae in perpetua indiuidui successione continuatur, longe satius est ereare aliquid, quam nihil. Hoc idem nostra quidem sententia in utero generationi a natura destinato fit, aspiritu illo gignitido Acalore,quem non sine ratione sui domicili j architectum veteres Philosophi appellarunt. Materiam enim conuenientem & tractabilem si repererit exutriusque sexus semine, laetum pulcherrimum ad utriusque exemplar diuinitus fabricatur, aut uni magis,quam alteri similem, pro ratione teriae & vitibus imaginatricis facultatis. tanquam optimi moderatoris. Si vero ipse imbecilliorsr, materia autem subiecta qualitate, quantitate, consi stentia, aut mixtione alleuius tranei, ut sanguinis crassi, aut alterius laedi vitiosi ineptior ad tantam per φfectionem, aliquid tamen, ne nihil, generat, siue ani-
578쪽
1natum, siue rude & expers vitae. Vidimus mulierem, quae cum nouem mensium spatio uterum gestasset, omnibus, quae in legitimo partu eueiure solent, mirifice respondentibus , tandem nihil aliud praeter animalia quaedam ranis haud absimilia cum multis purgationibus cruentis & corruptis in lucem edidit: aliam, cui carnea moles informis exiit cum foetu, veluti superstetatione quadam. F. valeriola multas protulit & admirandas in
huiusmodi partubus obseruationes, maximeque curationem de mola, cui partus quatuor mensium erat alligatus, cum ipsa iam pro Vero foetu nouem menses in ute- ,ro latitasnet. Qui quia materiam hanc copiosissime iadoctissime tractat, longiori demonstrationi supersede
dum putamus, summam generationis tantum complexi. Primum carnem hanc in rmem, & tanquam exiguum quoddam chaos non eodem modo, quo Iermes, in utero generari a calore tantum coquente, & humore crasso aeviscido, sed ex semine & virlin mulieris efformari aspiritu illo gignitiuo, indicio sunt membranae, quibus aliquando integitur , ligamenta, superistatio istu alligato, incrementum, motus quidam tremulus cum tumore , is 1 e
uteri. Quae omnia concepti sertus speciem per initia ex- chibent. Neque unquam quisquam sine coitu concipi ob - seruauit. Caussa igitur efficiens erit spiritus ille, qui opificis vices gerit: materia, semen cum multo crasso & spiς, se sanguine menstruo concreto & indurator vel sut ait Hippocr. de Sterilibus) morbosum semen viri & modicum , cum mensium copia: Arma, m6do persectior Aanimata snam & animalia illa speciem quandam molae,qubd eodem modo, iisdemque de caussis generentur,esse
putamus j modo rudior & expers vitae, licet augeatur &increscat. Galenuus scribit istum ita informari in utero, ut primum vivat tanquam planta: deinde ut brutum: po stremo ut homo: non quod tot simul formae in homine contineantur,tanquam Geryone quod am, sed quia cum quatuor sint naturae perfectiones,esse nimirum,ut in elomentis e vivere, ut in plantis, sentire ut in animalibus, Μ intelligere, ut in homine, posteriores prioribus coni,nentur, t numeri minores maioribus. Vt enim unitas
579쪽
non est binarius,neque binarius xst ternarius binarius tamen continet unitatem,&ternarius binarium: ita quod essentiam duntaxat habet,necesse non est ut vivat, neque
quod vivit, ut sentiat,aut quod sentit, intelligat. Quot tamen intelligit & semit,ut homo ,necessarib & in rerum
natura cohaeret,& vivit. Atque haec vera ratio est cur ve
Nomst Φηr teribus homo μκουσε s; dicatur. Eius enim forma cae φυσlus terarum omnium perfectionem complectitur, squidem oppellatη - essentiam cum elem&is,vitam cum plantis,sensum com animalibus intelligentiam cum formis diuinis habet cummunem. Cum igitur natura ita progrediatur , non ut ex
specie aliam speciem procreet,ut ex planta hominem, sed formam perficiat gradatim ascendendo, haud absurdum fortasso fuerit, neque a saleni sententia alienum in hae
porte istos a generatione idem fieri. Primum enim rudis quaedam moles gignitur, in qua si natura vitio materiae, quasi in itinere, intercipiatur,consisti neque aliud quicquam addit. Sin ulterius nullo vitio repugnante progrediatur, paulatim perficit, ut iam videatur stipes, deinde: animal. Cuius pro materiae quantitate & temperamento varie figura immutatur,& corporis eriles. Hinc sortasse ex molis aliae rudiores,aliae propius ad legitimum scelum accedentes, aliae variis animalium imperfectorum figuris effictae conspiciuntur. Finis autem semper est generatio hnmanae naturae, ad quam persectionem diuina facultas eorporis nostri architectatrix, teri vitio, colluvie h morum, materias ineptitudine, & caloris imbecilliata
praepedita, peruenire non potuit, nonnunquam etiam alterato optimo semine ab aere externo, aut uteri intemperie, 't frigore. Locus generationis huius praeter ute-Gerum nullus est. Tempus & reliqua fere omnia , ut in legitimo partu. Hinc fit , ut in principio a vero partu Mola πηγ' distingui non possit. Menses supprimuntur , Uterus at 'placertissimέ tollitur,nausea & vomitiones incurrunt, motus in 'tero Ag - tremulus percipitur, siue sit a mola,sive ab utero veluti inutile pondus excutere contendente. Ouod si animatum sit, quicquid illud est, difficilius adhuc internoscitur.Certissima signa sunt, primum si tempus legitimi
partus excesserit. Nam aliquando gestatur mola decem,
580쪽
LIBER I. 26 duodecim & plures menses: aliquando toto vitae spatio,ispe seras expellitur primis mensibus. Deinde si motus instar lapidis percipiatur a latere in latus, non qualis inest istui, qui calcitrat*circumuoluitur, neque eo tempore, ut mense 3. id maribus: .in taminis. Praeterea sanguis menstruus, qui in uterum delabitur, in alimentum non ita absemitur, sed corrumpitur, unde uterum peius assici necesse est, & per consensum corpus. Vniuersum. Hinc ventris tumor maior & tensio, color Bὀior, appe- . tentia magis deiecta, grauitas difficilior, quam in vera impraegnatione. Sed nihil adhuc certius, quim si mammae tumeant sine lacte. Si initio deprehendatur,non expectandum tempus partus. Sic enim saepe incurabilis est, aut onere grauata natura propulsatur, sed exeudo interficit, aut dolores acerbissimos, symptωmataque periculo se inuehit. Quibus Perpiniani visa est mulier nobilis imteriisse,cum molam gestasset ὁuodecim mensibus. Curatur sanguinis missione, laxatis partibus fotu, medicamentis aperientibus ,& iis omnibus , quae abortum prouocant. Alioqui Chirurgia est opus,videndumque an insideat ori uteri,an superiore parte,vel ad latera, ut rem dia adaptes. Si vel ante, vel post veram impraegnationemoriatur, istum necat.
ANTO. VALETII EXERCIT. LXI. ΡAuco semine,eoque morboso, ad multum sanguinem menstruum concedente, progignitur mola. Calor enim in illo debilis ericit, ut se matrix facultas eam materiam effingere no possit: unde manet rudis quaedam caro, quae per silas v nas non secus alitur,ac foetus. Sed certis quibusdam signis ex Hollerio facile ediscendis internoscitur.
Curationem autem recipit menstrua prouocantibus medicamentis.