De morbis internis, Lib. II

741쪽

DE MORB. INTERNI sdunt,& facies illa Hippocratica inducitur. Nares

acutae,&c. Palpebrae vix se attollusipulsus ad instar chordulae extensiae prae duritie & siccitatearteriae, Huic itaque malo anacollemati vinculis,odoribus potionibus, maturὶ succurrendum.1 Ae eum noxius saerit somnus prohibεdus iis,quae afl lethargum praescripta sunt,elysteribus, frictionibus,

errhinis, partium vellieationibus, clamoribus, odoratu calidorum,aut frigidorum incidentium & tenuantium. g A Galeno lib. 3. de eansis pulsuum tres vigiliarum eausae assignantur,ealor, siccitas, dolor: quibus totidem contraria lunt remedia opponenda, refrigerantia, ha- me stantia, anodyna. Ouae refrigerant & humectant; partim assumuntur, partim admouentur. Assumuntur sorbitiones, ut hordeata & amygdalata e recetibus ho deo& amygdalis, additis seminibus frigidis lactueae, portui .melon. cucuIb.a papau. alb.ad 3.1.& hora somni,vel med 1a nocte, si somni dissicultas suadeat, exhibe-dae: potiones hypnoticae,ex decocto seminum portui lactuc. capitibus papau .alb. & simil. in quo. dissoluantur Hrupi, papauerinus, neRupharinus. violae. diacodium sine speciebus. Admouenda sunt, linimenta, frontalia, cataplasmata lotiones partium inferiorv. Horum omnium formulae subiiciuntur.

Graeci siri horam Emni manus Ac pedes ad

articulos vinculis constringunt, dum defatigentur. Soluunt vincula,subducunt lumen,imperant litemtium. In ratione vinculorum animaduertendum, ne corpus arthriticum sit, aut sint ulcera ad artic los.Sic enim ad alia remedia confugiendum est.

Vt Paulus AEgineta cap. I.lib x. Arthriticis Verct vincula aptanda non sunt, ne fluxio aliqua in articulos imbecillos,vel iam laborant etivi doloris convehatur. .

742쪽

LIBER II. Sῖ Anacollemat quae frontalia appellant,ad repellandum commoda,ex olei rosacei I.I.aceti 5 2.cum oui candido.

. 2.agitentur cum oui albumine.Fortius erit,si Gn6. vel eo plus opst addideri aut 3.1.populeonis. Sed in via anacollematum habenda ratio naturarum. Nam pueris,mulieribus,epilepsiae obnoxiis,& mollioribus corporibus eiusmodi refrigerantia stupore inferunt, 8 laeduntque memoriam in reliquam vutam.In iis vero, qui remedia sustinere possunt, ii novanda sunt sepius,statim enim incalescunt.

8 Quinetiam lethargum promouent, vehementio rem cerebri frigiditatem eum humiditate conrunctam inducendo.

. capita .papaueris. In pul. redacta commisce oui albumini. Bene fiet,si albumen oui ex aqua rosacea prius agites, & despumes. Aliud.

' F.olei papaueris albi I. i. s. populeonis I g.ati

buminis ovoru ij,ut ante, despumat.g 2. lactis muliebris I g. Ρraeferunt in hoc lac muliebre, si nutrix albo colore est, & puellam nutrit.Frontale siccum.

9 vel tale fiat eataplasma. V.farinae hordei subactae

cum sueco lact. & oleo rosaceo J.I.Vnguenti popuI.I.I. scataplasm Valentius hoc erit.*.ssor. nos viol.& nympheae ana P.I. semin.hyposcyami,lactucae,papa u.alb.ana 3 2. coquantur, terantur, addendo olei papauerini J.1. populet g 1. Reposita inter duas telas raras portio fronti applicetur. Huc pertinebunt linimenta, qualia ex cerato refrigerante Galeni cum oleo rosaceo agitato, exllei viol. ol ros & suee solan .ana 3.6.cum popul.& aceto , eX Ozyrho dino cum albumine oui & aliis id stenus eonfici solent.

743쪽

DE MORB. INTERNII .quatuor sim.frigidorum ana 3.I.sem. papam Θ.2.floru nenupharis, Violarum, anethi ana P.1.fiat ex omnibus puluis,qui inuoluatur in linteo duplici: deinde persumetur cum aqua rosarum & betoniacat,aut cum vino albo diluto his aquis. Aliud.

.nenupharis, rosarum, Violarum ana P.I.coruticis radicis mandragorae S.I. g. sem. papa. albi, coriandri ana 3.I.conquassentur crassiuscule,itaioluatur,& periumentur,ut prius.

yc. strupi papaueris, de nenuphare ana 3.f. decoctionis lactucarum I. 1. Capiat hora somni. Aliud.

U.lactucarum P .r.dactylos tres,caput unum pDpaueris mat decoctio ad I. .cum I.r. syrupi rosati fiat potus. Vel. V. dactylos duos clam capite papaueris, fiat d coctio ad j .1n col.dissol.sacchari rosati 5.3. Conuenit ubi distillatio in pulmones cum vigiliis: ac fere commistemus ea,'quae adstringunt, ubi fluxio est,ut in dysenteria.

v. syrup.de papau. I. I. diacodij sine speciebus

S.I.aquae ferratae Detur hora somni. Conuenit& syrupus rosatus, alias per se,alias cum aliis. Olfacere oportet oleum de semine lactucae, de nen phaxe, violarum, cucurbitae, aut ex his nares inungere. Alioqui refrigerantia, ut lactuca, flores violarum nenupharis,semen & capita papaueris, semen album hyostyami,coquuntur aqua:vapor auribuS& naribus excipitur: spongia in his immersa & expressa subinde naribus admouetur. Conueniunt

molles frictiones plantae pedum, linteamina bene

744쪽

munda,instratum cubile refrigerantibus,susurri s cti, identidem infusa aqua. Sunt qui abraso capillo humectant caput spuma seri lactis feruefacti: melius fuerit oleo rosaceo persundere. Alij e floribus croci, demptis staminibus, aquam distillant, eius aquς ad I. propinant hora somni.Quidam etiam probant manus & pedes ablui ex decocto refrigerantiu.Bonu quoque fuerit hordeata,lac amygd laru dissoluere ex decocto lactucaru , capitum p paueris & similiu luscula alterari cu multa lactuca, nodulos quoq; fieri, qui iusculis incoquantur,vt. I . quatuor siem. frigidorum maiorum, portui cae ana 3I fiat nodulus. Vbi vero nimium somniaculosi sunt,exprime succum e radice sceniculi,& indes naribus, aut spongiam imbues aceto, in quo prius concisa radix taniculi, hyssopus,nux mosch ta, aut quid simile coxerit. ,8

Io Nam per caecos neruorum meatus, qui ad partes illas perreptant, vapores cerebrum irrigantes & humectantes, somnumque tepore suo cociliantes efferuntur. Parabitur autem lotio ex decocto solioru salico lactue. vitium, florib.nymph.viol.chamaemeli. Licebit eodem decocto, additis tame aliquot cephalicis,ut beton. stoe chade,& similibusὶ caput abluere: nam vapores acres resoluendo & resei gerando somnum conciliabit.Potoritquoque sacculus institui ex rosis , viol. cortice papauerialb ieminibus lactucae & hyoscyami, pulueratis, ac saepe& saepe naribus obiici.

De siti.

Iris fit i ab humido deficiente, aut calido

stiperante. Calori aliquando coniuncta est siccitas, ut in ardoribus: aliquando humi

ditas,ut in hydropicis, & quum pituitasalsa ventriculo inhaesit. .

745쪽

I Galen. cap. 3o.lib. I. Simplic. Sic comment. I. in lib. Hippoe.de natur. humana, sitis linquiti fit nobis siecestentibus.Est autem id symptomatis genus febrium fer

me omnium individuum , sed maxime continuarum omnium,1rdentium, atque adeo tertianarum proprium.

Nastitur autem vel ita alterato toto corpore, vel

certis partibus: quales sunt gula,stomachus,ventriculus,viscera,ptimum intestinum,pulmo. Sitis quς-dam est, quae nullo potu expleri possit,ideoque ill-αμ Graeci vocant. Etenim non aliter quam quia dipsade serpente morsi , inexplebis siti ardent. Idque aliquando in morbo contingit, de quo cap. de profluuio urinae. Aliquando id contingit iis qui veteri vino α indulgentius sese ingurgitarunt: aut vinum alioqui calidum largius hauserunt: vel qui marinam aqua,ducis inopia, diutius biberunt: qui deniq; fals1s & medicatis alimentis,uel etiam pharmacis ipsum contraxerunt. Vbi humidu effervescit, biliosus succus,salsave pituita in vetriculi tunicis imbibita est, hoc idem accidit. At vero ex contrariis causis sitis nulla est, vel quia sentiendi facultas demortua est in ventriculo. Hoc vero in febribus maximis & ardentibus exitium denunciati Est quum adsit iusta causa Isim, non sitiant tamen, qui febri- Citant : tum quia, ut modo dicebatur, extincta est sentiendi facultas vetticuli:tum quia a capite 3 humiditas defluit, atque inde irrigatis partibus, unde sitis incendi solet, non sitiunt.1 Vinum enim meracius & largius epotum haud aliter in ventriculo,ae mustum in dolio dum seruet,fumos& vapores calidos emittit,1 quibus suis. 3 iuxta Hippocratis aphorism.14.lib. . Quibus plurimum sitas tusses leuiter irritantes in febribus ardet

746쪽

ειbus fune, non multum siti infestantur. Nam tali Galen. in commentarioὶ madescunt quodammodo loca , quae ad asperam arteriam spectant.

Vitiosa quoque sitis est, cum scilicet alienos potus petimus ex natura humoris vitiosi imbibiti tuni. cis ventriculi,qualis est pica circa cibos,id est,absu da mulierum appetenti quae uterum gerunt. Haec itaque prius distinguenda sim quam cle potu fideliter decernas. Neque permittendum est,ut diutius sitiant, maxime in febribus: atque ubi siccitas est. Quin & in declinatione cogedi sunt, ut bibant. In accessionis principio & augmento potus prohibe-dus,ne veluti in fornacibus fabrorum suffusa aqua, aut alio liquore febrilis calor vehemetius incendatur : sed tum sitis fallenda est madefacta lingua, vel etiam couoluta folio lactucae, acetois, aut linteolo in aqua frigida,vel Oxycrato madefacto. In vigore collutionibus iam utendum, & gargarisinis: qui ubi inclinat, & vehementer sitiunt, lirgiter ac co fertim bibendum,quantum,videlicet, haurire pos sint. Sic enim fit, ut subito motu & contrarietate potus excitatus calor seras dissipetur. Somnus sitim sedat a siccitate,declinationibus tempestiuus. Sanguinem enim intro colligit, unde siccitas temperatur. Vigilia vero sitim lenit a caloret calorem enim foras excludit. Ide6que quicunque merum largius hauserunt,ac per fumos & vapores calidos sitiunt iis non modo stigidae potus, sed etiavigilia remedio est. Sedandae siti ardentium, & eorum,qui calido & sicco laborant, conueniunt,quae restigerant & humectat:quale est dilutum oxycr tum,id est, aceti modicρm, eiusque tenuis & bene

747쪽

DE MORB. INTERNI sputi, multa aquae mixtum, ut facile bibi possit.

Actiore enim utendum erit,ubi pituita salsa est, aut alioqui humiditas iuncta calori, ut in hydrope. Aqua frigida,sii neque infirmitas visceris, neque scaetera prohibent, tempestiue data, efficacissime si titti extinguit,quam calor δί siccitas faciunt. Sum si ab aqua frigida noxa metuitur,quinta parte tepidae vini aquosi, lulepi violati, aut rosiati, partesin. decupla sacchati temperari potest.

Hippocr. seist . lib.K. Epid. 1 Nam si sit aliquis humor collectus, qui perpetuam

febris afferat consecutionem,purgatione deturbandus. Sic vomitu reiectabile,inquit Galenus,extinguitur sitis.

v. seminis lactucae & cucumeris ana I.sς. liqvirbtiae recentis & rata I.I. bulliant in 6.1b aquae. Aqua refrigerata per se vel cum modico aceti , ut prius, aut aliis proxime dictis, bibatur. Hordeatum mu- datum & excorticatum in quadrupla aqua bibitur. Ptisana si vulgaris bene cocta ex hordeo mundato, recenti, succulento, excorticato, glycyrrhieta similiter recenti, & rasa,vtilissima est. Sed haec Medico animaduertenda simi, alioqui sium facit, non extinguit. Cydonia & pira humidiora, cucurbita,

cucumer in rotulas conciduntur, immittuntur vase

aqua frigida pleno, vas in puteum ita demittitur:

Vsus tempore aqua bibitur,cum vehemes ardor est. Mel rosatum more Veterum praeparatum, aut a charum rosatum, ispius refusa aqua rosacea factu, in o pia aqua dissoluitur. Cydonia, pruna Xtrema lactucae ac portulacae, capreoli Vitis, ramenta

748쪽

LIBER II. 1scucurbitulae & cucumeris , aqua plantag. vel rosiacea maceratur,& ore continentur. Similiter ela granatoru succus, sirupi violacei 3.1. in decocti nis lactucae.Ιulepus violatu rosatus,vel ex aqua Asaccharo factus, saccharo quidem c5muni vel violato. Vinum granatorum, strupus limonum & Cmilia cum aqua hordei, decocto glycyrrhietae & similibus propinantur.Pilulae sunt ab Antiquis commendatae sub lingua retinendae. U.semin. cucumeris B. .gummi tragacanthi Si gummi ditatuatur ovi albumine, semina trita co- misceantur. 7 fiant pilulae Siccentur in umbra, paulatim deglutiantur. Circa guttur inuctio ex oleo rosaceo cum aquis, aut succis semperuiuisolani,vmbilici veneris,lact cae, acetola, portulacae, mucca ne psylij, aliquot granis caphurae, in quibus linteolum suptile Metarum subinde madefiat, ac frequenter apponatur: Conueniunt & ea, quae contra inum dicta sunt cap. de Febre ardente.

6 Cum ea ptisana vulgari urgente siti, dissoluuntur strupi conuenientes, acetosus simplex, de limonibus, violaceus. Vel utere conserua r9f. recenti in cyathci quae agitata. Sitim enim mirifice sedat. Sed potionis exhibendae tempus imprimis captandum. Initi;s accessionum a potu arcendus aeger: in declinatione ad potum inuitandus largiorem: in incremento fallenda tantum

siti S.

Harum pilularum una sub lingua teneatur, & hu , mox saliua solutus paulatim deglutiatur.

749쪽

ane r lingua fabritie er nigredine,

toti que oris. Ingua tunica vestitur, quam communem habet cum toto ore, palato, larynge, gula, stomacho,internoque ventriculo: tum etiaangustissimas venas, per quas visceribus communicat : ita fit, ut ex colore linguae de viscerum, ven tumque habitu coniiciamus. et Quae linguae scabrities &asperitas fit ob immod,

eam siccitatem, ut nigror ob immoderatum calorem, Gal. commentar. in sent. . libr. . de rat. vict. in morb.

Humores enim, aut certe vapores a e reliquo

corpore eo sublati, ubi iam non habent, quo ultra progrediantur, in spongiosa lingua consistunt, de corpus linguae afficiunt, inducunt scabritie, esse dine, fissuris,siccitate, aliisq; id genus. Eadem quoque affectio totum os,quin 3c asperam arteriam de insephagum occupat. Scriptum ab Hippocrate 4. Aphoris. & 6. Epide. Quibus plurimum siccae tu ses leuiter irritantes in febribus ardentibus fiuntino multum siti infestantur, neque iis lingua exuritur. Aliquado enim tenuis humiditas in os dc linguam

defluit, vel frequente tussi e vicinis corporibus gla-dulosis eadem humiditas excutitur. Pars quoque in partes inferiores defluit, unde hqc omnia hum etantur, ex quo neque multa sitis, neque exustio.

Pessimum signum est,ubi nigreicit lingua,& nimis scabra est . H1c igitur in primis 3 prohibendi fumi

sunt, qui a reliquo corpore attolluntur, coriandris praeparatis, saccharo rosato, interceptis viis, ut Pom

750쪽

LIBER II. scstea dicetur. Lingua scabra hydrelao tepido ispius fouenda est. Sed oleum dulce sit, & bene totum qua pura, nulla qualitate vitiosa. Alioqui tantum

aqua tepida utendum inan qua,si vis,praecoxerint semina cydoniorum althaeae, aluae. Posteaquam vero abluta lingua est, scabrities & humor qui imhaesit,satis aspero linteo, spongia, eruleo panniculo, cochleari argenteo, vel ad id parato instrumeto detergeda, abradendaque. Saepe enim veluti nigra

fuligine obducta est lingua, quq pertinacius haeret, nisi abradatur. Idque fere fit ab adusta bile, & su sum lata, unde iis & deliria, & profluuia sanguinis fere contingunt . Aurelianus spongia aqua repida imbuta absterget simul, & humectat.QDd si h

mectandi conlilium vincit , quia siccior lingua est, lini semen, doniorum,althaeae, maluae,psylij,po tulacae,myxaria seu sinesten, altharae radices, alisq; eius generis, quae humectant & emolliuntun aqua prius coquenda sunt, in qua molle linteolum subinde inculcabis, atque ita linguam remollies. Vbi vero scabrities vincit, atque ideo abstergedum m. gis asperiore linteo panniculo illo meruleo, extremitate baculi alligato,vel spongia uteris,& in praescripta aqua aliquid sacchari candi distatues, atque ubi satis humectatum,atque repurgatum os fuerit, frigida colluendum est. Cautio ne phreniticis de deliratibus, dum os abluis, in os digitum inducas. Mordicant enim, & digitum abstindunt. Cornelius Celsus penicillo e carpto linteolo & constructo, ne dissipetur, linguam deterget, quam prius aqua calida inculcat: deinde melle ungit, & oleo rosaceo. Mel enim purgat & deterget. Rosiceum