De morbis internis, Lib. II

721쪽

DE M. ORB. INTERNIs rebus,quae refrigerant & humectant. Aquq frigidae tempus est, cum res melius habere coepit, & excrementa magis cocta sunt: quanquam & ante hoc tempus licebit uti frigida, si quidem aeger vehementer appetit, vehementer iitit, & assiletus est

potui frigidae.

6 Itaque dicebat Galenus eomm. 3. in lib. de vict.ratione in morbis acu t. febribus colli quatibus aduersissimam omniu esse multam, ut iuuantissima potione aquet.

Quod si ab ea metus est, refringi potest decima

parte vel octaua sacchari communi vel violati,vel conseruae rosarum veteris, alioqui eadem mensurasvrupi violati,de papaue. de nenuphar. de acetosa, de agresta, de limonibus & aliis eiusmodi. Praeter- ea 7 epithemata,illisiones,3 hypochodriis & thoraci conueniunt,quae refrigerat, humectant, leuiter adstringula ex aqua rosiacea, aceti momento, oleo

rosa insentalis: Constitui debent loco aura frigida Perflato. Atque aliquando etiam fabello ventiaufacere oportet. Et quia aliquando acrimonia excrementorum intestina exulcerari solent, clysteribus utendum erit, qui refrigerent, humectent, leniant, quorum compositio ex cap. de dysenteria.

7 cordi ecori, ventriculo admouenda .Litus autem toti plerumque spinae instituuntur. Epithema erit elusem odi. .aquq rofacee JA. aceti J.i aut circiterrissentator. Pulveratorum S.I.fepith. Linimentum ex oleis refrige-Tantibus cerato refrigerate Galen .vuguento Comitillae parabitur.

Cibus. optimus hordeatum est, quod ut magis refrigeret, ex dococto lactucarum, vel deminum frigidorum, confici potest. Accidentia: hic multa sunt,de quibus postrea.

722쪽

De febre ι Myde. Anc sebrem cognostes ex eo,quod perpe

tuo iactantur aegri, 2 nec ullam seruant figuram decubitus. Omnia fastidiunt, hypochondria contenduntur, sitiunt, vigilant, aut in leui somno delirant. Materia crassus est humor, alioqui acris & biliosus,tunicis stomachi & vetricoli i bitus.Quanqua & ex ardore febris aliquando etiam difficili natura aegri, vel dolore interiori, alioqui grauiore, quaedam accidetia eius febris esse possunt. Hippocrates 3 diluto oxymeliae utitur: nunc dc syrupo acetoso, & oxyiacchara uti licet, multo magis cum Sc biliosius humor est, & calor acrior. Ciceru quoq; decocto, diluto abfynthii hordeato facto ex hordeo integro. J Purgatio leuis es. debet ex rhabarbaro. Victus incidat Sc refrigeret. Tenuissime nutriendum esse praecipit Hippocrates, si quidem permittunt vires. Neque 6 enim

sorbitiones admittit, antequam Vrinae maturentur,& malum remittatur. 1 Α- , , seu fastidipsa febris,velut superior,&quae

adhuc aliae sequuntur, ad ardentem febrem veniunt x ferendae. Haec autem eo donata est nomine, quod irrequieta grauiter aegrum exercear. Vide Galen comment. ad sent. 7.lib. . de victus ratione in acutis. Idem Gale. comment.Σ in Prorrhet. sent. 3. dupliciter fieri monet: uno quidem modo,quum Virtus a corpore opprimitur nullamque figuram facile sustinet:altero quum os venistriculi a Prauis mordetur humoribus.1 Ob naturae infirmitatem. 3 Ad erassios humores incidendos & attenuandos,bia Iemque refrigerandam.

Dilutum absynthh saccharo eἐulcari debet: quia ingratum alioqui futurum.

723쪽

s Vt. F. expressionem 5.2. rhei elect. in decocto tamarind. ping. semia .frigid. & fior. cardiacor. in Busi cum 9. I. cinam. in colatura dissol. syru viol. multar.infusionuJ.I.fpotio. Vel cathol.& syrup .de cichor.compotii cum rh. an a I. I. dista lues in sero lactis ad do n. 6 Ne avocetur natura per accessionem alimenti a concoctione morbi ficae causae. At ex aph.9.lib.I. Aph videndum quid argor ferat.

Obscuro 7 loco iaceat aeger,& molli lecto. C 5- tineat corpus, &, Vt minimum fieri possit, disiiciat. Hypochondria hydrelaeo foueantur,in quo semen lini, althaeae,& similia coxerint.

7 Propter aegri impatientiam. Nam splendore spiri

tus excitati maiorem trahunt anxietatem.

Farina hordeacea ex eodem hydrelaeo subigatur,& cataplasma fiat, quod hypochondriis appli cetur. Pessimum hoc genus febris est, in quo celeriter 8 pulsus concidunt,& occasio preripitur m

iorum remediorum. 8 Delato humore,aut vapore tetro ad ipsum cor.

De Cardiaca.

, On minus grauis est 6c periculosa r febris

I cardiaca. In hac vehemens aestus est, facies ιν rubet, magnus est cordis saltus,exigua,fr quens'; spiratio. Residere volunt similiter pulmonariis. Dolitant in regione cordis. Inclinante mombo, sudor tenuis fit,frigidus aliquando instantis mortis nuntius, ab extincta facultate Vitali, ex quo syncope,& mors. Alioqui vapor calidus per cutem exit,quod Medicum fallit,nisi & manum adhibeatori & naso .Hinc enim spiritus frigidus,ex his mors.

i 1 ins fit aestuante velliculi ore cor in sympatheiam trahente.Funesta est,& breui interimit. Vnde Hippocri

724쪽

aob. u.lib. . In febribus circa ventriculum sortis aestus,& cordis morsus,malum. Σ A copia humorum,quos dor attenuarit.

Initio detrahendus sanguis est inflammationis subtrahendae ergo,aer frigidus imbibedus,flabello quoque aeger ventilandus. Victus refrigeras & humectans.Epithemata ex aqua 3 Violarum, Denu-

pharis, bu ossi & borraginis, additis fantalis de momento croci, syr o de limonibus, de acetosa, de nenuphare, acetosus, violatus, de papauere, e quibus syrupis es aquis cordialibus tules confici debent. Loco lucido stare debent , siuaui aura perflato. Altior sit decubitus.

3.Vt si sumantur earum aquarum 1. 6. santes tum pulueratorum 3.y. croci 9. g.aceti modico addito Panus his intingitur,& thoracie regione cordis applicatur. Aut G paratur unguentum ex santali citrini 5.1. for. violar.&nympheae ana 3. I. cerae albae & olei rosiacet q. s. ungaturanterior thorax.

De febre lipyria.

Et Vae sit i haecinon satis conuenit. G alenus libet. de inaequali inteperie cap. II. in eo ge- nere reponit, in quo propter magnitudine

internae inflammationis & malignum humorem interna ardent, externa refrigerantur. Id quod inmedij corporis inflammationibus contingit. Nam internus calor instar cucurbitulae calorem externa rum partium intro attrahit. Aetius lipyriam putat, quae sequitur erisvpelas ventriculi.

r Lipyria febris epialae absimilis non est. In ea enim perfrigerantur extrema calescentibus internis. Comm. intent. .lib. 1. Prognost . Ac quidem tanto feruore exacerbatur,ut calor ad interitum perduci videatur. Vnde ex Actuario lib. h. suae methodi λ&-oiα appellatur, quia in ea λειπε τm calor deficit.

725쪽

DE MORB. INTERNI sArabes pituitam crassam & viscidam, aut eius. modi bilem collectam in primis venis,& calorem una cum vaporibus suffocantem,ne videlicet,calor dispergatur in corpus, causam faciunt huius febris.

Alia quoque parum verisimilia de hac febre prodiderunt.Lipyria Graecoru primum quide i phle

botomia, deinde refrigerantium usu, ut lactucae ex aceto diluto, ac iam urgente morbo largo haustu frigidae aquae curari deber.

1 Ad reuellendam fluxionem a parte affecta, a maiore sanguinis copia imminentem. Conueniunt& caeteraiquae reuellendi vim habent frictiones extremarum Partium, ligaturae, cucurbitulae . Interea abstinengum omni medicamento purgante, praecipue si ventriculus infestetur , ne a cathartico in affectam partem attractio fiat.Galaab. 13. Method.

Cataplasmata ex hordeacea farina subacta cum succo semperuiui de similium hypocho riis applicentur: subinde commutentur. Arabes strupo acetosb, oxymelite materiam crassam incidunt, postea etiam Oxymelite diuretiam , sed perpetud incidentibus aliquid admiscent,

quod stomachum roboret, ut syrupum rosatum,

de agresta Quod perpetuum est in febribus phleg

maticis, ut cum incidimus, stomacho etiam cons lamus.Deinde purgant. Purgatio 3 ex aloe altera,rhabarbaro. Interim incidunt, vomitum cient, clysteres acres imperant, Utuntur attenuante vi ,eo modo stuphis& sudoribus utuntur, deinde etiam antidotis, quomodo in epiata iactum est. 3 Nusquam catapotia praescripseris, si lipytia combiem solam habeat inflammatiouem.

726쪽

De mctica fure. mic sebris ex eo appellata, quia sic I ra

dices egit calor febrilis, ut iam aut nullo modo, aut cegertime extingui post;t. D cultas saepe nascitur, quod vel nimis confirmata est, vel coniuncta est hecticae sebris putrida, tumor Dliquis praeter naturam, ut inflammatio, erysipelas, ulcus etiam pulmonum. Tenuia corpora & pauci sanguinis fere corripit, dc celeriter consium it. Febres diarias, ardentes , dc

biliosas sequitur, raro per se incipit, huiusque origo aliquando primum 3 nascitur i thoracis partibus:

sed sere priusqua vigeat inde nata hectica,mors est. Vita longior,& curatio facilior,11 a 4 ventriculo, hepate, renibus, utero, ieiuno & colo intestinis. 3Consumit calor hic hecticus humores corporiS, deinde rorem illum, qui veluti comeatUs quidam, S suturum alimentum, spatiis inanibus corporis concipitur, postea etiam si1bstanti e pinguis carniu, fibraru & solidaru partium humiditate depascitur. Hic tabes, marasinus, & summa ariditas- corpo-rs, ubi consimunata hectica est & incurabilis.

I Solidum enim occupat eorporis habitum, & solutuΗrdissicilis existit. Galaib.1. de different. febr. a. Vt quoti diana, vel quartana: sed tamen ita, ut hectici & putridacidiuersis sint locis . . . Φ. 3 Interdum etiam sequitur sarrhaeam, ieienteriam Odysenteriam, ex lib.1. de diff. febr. Siquidem ab earum partium aflectibus eor mimis afficitur,quam a partium thorMicasum morbis.s Haud aliter ac lucernae fama,quae absumit primum otium e deiu humidum proprium ellichnise: post remo elichia iam ipsum Hine tres nascutur hectic differetiae. .

Ff iiij

727쪽

DE MORB. INTERNI sPulsum habet durum a siccitate arteriae, debilem ab infirmitate facultatis vitalis,paruum & frequentem ab intemperie cordis, nisi aliquando urgente necessitate ad frequentiam & velocitatem commutetur.Quod idem contingit a cibo,quo tempore calor hecticus no aliter effervescit, quam calx vi

ua, si aquam aut aliquid tale superinfundas. Calor

toto corpore aequalis est,ex quo si non dolent, nec se febricitare intelligunt. Quaquam si manum admoueas, senties paulo post acerrimu , mordacemque calorem. Quod si in hectica febre calor inaequalis est, sentitur dolor, sin isque ab aegro intellia

gitur viqicabis aut erysipelas, aut phlegmonem,aut febrem denique putridam complicari. D esperatio est,cum haec hecticae coniuncta sunt, praesertim si Ophlegmone, aut aliquid tale in parte principe incenditur , tumque difficilima curatio est, I indicationibus inter se pugnantibus. Hecticis aliquando

oculi cauantur, nasus acuitur, collabuntur tempora, nudatur ungues, δc acuti fiunt, pedes etiam ali.

quando intumescunt, squalescit cutis, a cibo auge tur calor. 8 Calor maior in votis de platis pedum, non reuera quidem,sed quia ' man festior illic est, aut fortasse, quia illic extremae venae sunt,& magis nudae,eo procliuior motus caloris illic est.

6 Haec duo sunt signa febris huius propria. Caeterum

non dolent, quia iam facta est alteratio. 7 O uando nimirum consummata est hectica. Alia enim hecticae,alia complicatoru cu ea affectuu remedia. 8 Quanqua tamen calor per totu corpus sit aequalis, seruata inderim partium analogia. Nam ex Gai lib. ddi inaeq.intemp.tota febris hecticae essentia ad intemperiei aequalitatem est referenda.

728쪽

LIBER, II. εἴ v.1 quia tεperatiores sunt manuu vola: A proptero

ad omne mutationis sensum percipiendu propensiores.

Incipientem hecticam non tacite cognoscimus: cognitam Io facilius curamus.Reliqua genera non facile curantur, facile cognoscuntur. In curatione haec maxime obseruanda sunt, an simplex sit febris hectica , an coniuncta sit sebris putrida,erysipelas, inflamatio,an syncope frequens incidat. Haec enim remedia hecticae interpellanti Simplex nullo Π maiori remedio irritari debet. Maiora remedia sunt, I x phlebotomia dc purgatio.

Deinde vehemens tum anim tum corporiS motus ex cap.7. & sequentib. lib. . Method. vitandus est. Unicus scopus est,ut refrigeres & humectes idque partim balneis, partim alimentis, tum etiam epithematibus, rebusque non naturalibus. Quod ad balnea attinet, exoleuit iam 73 curiosus ille apparatus veterum balneorum,nec nisi cum periculo tentari potest. Exoleuit etiam coietudo: & si quid in apparatu peccatum est, grauius esse solet: itaque hoc tempore proxime lectum aegri labrum aqua

plenum disponi potest.

ro Nihil enim adhue,aut pariam ipsius humidi primigenij exhaustum est. II Partes exsiccatae cum sint, exsiccari amplius per venae sectione & purgatione minime desiderat: imo quod absumptuiest, id resarciri volunt. Itaq; satis fuerit simplici in heisti ea febris qualitate alterare,& corp' reficere. 12 Quando usurpanda sit phlebotome, docet Hippo

sent. . se .lib.6. Εpidem. & Gal. in commentario.. 13 Tria etenim parabatur balnea: primo ex aqua moderate calida corporis meatus &spiracula aperiebantur& laxabantur: altero e tepida humectabatur corpus:

palabant labra : nos uno contenti sumus.

729쪽

DE MORB. INTERNI sQuod si i vapor balnei aegri corpore excipitur, priusquam immergatur, salubre est. Itaque linteo conuolui potest, ut duobus pluribusue hominibus

teneatur,ita ut frigidum aerem inspiret,reliquo corpore per raritatem lintei vaporem balnei excipiat. Iam rarefactis potis corporis, ac posteaquam eteger vires receperit, fatisque quieuerit , aliquoties aqua tepida oc temperata immergi potest. Mora sit pro ratione vitium. A balneo quoque corpus oleo inungi potest, vel comuni, vel nen harino, vel violato,de cucurbita. terum quod aliquando mo nuimus, & hic quoque summopere obseruandum est, nec oleum, vel rancidum sit, vel salsam, quod vix reperias multis in locis. Vbi itaq; commodum oleum defuerit, butyrum recens vel per se, vel prius ex aqua violarum lotum usui esse potest. Subiiciebant veteres balneum e frigida : quod suspectu

esse potest,nisi & vires constent,restas sit, consilem .do frigidi balnei, temperamentum calidum & si

cum,nulla cruditas, nullus tumor,nulla plenitudo.

Alimenta imperari debent, lac asinae, I 6 vel mulieris bubulum etiam usui esse potest. Sed eligendum Iac est,probandumque II notis suis. Sugatur e marma, vel recens mulctu bibatur. Periculum fit mensurae lactis datis primum I.1. deinde 3. Vel etiam 4. Quod si in ventriculo non corrumpitur, paulatim augeatur modus ad R.g. Corrumpi intelliges partim eructu,maxime nidoros b,partim ex pulsia,qui debilior, tardior,rarior, laguidior factus est. Quod si ractus nidorosus est, poterit aliquid aquae incoqui cu lacte. Si acidus, momentum mellis aut sta chari misceatur.Hordeatum quoque maxime com

730쪽

lum ire pulli gallinacei,in quo hordeu mundatu M

excorticatu coxerit,alteratu cu lactuca & portulaca.

14 Sic eutis aperitur, ut vis aquae penitius subeat. Ca terum pridie lotionis optimum erit clysterem blandum iniicere, nullo cathartico . praeter cassia adhibito.Εt quia saepe fit, ut ob coctricis imbecillitatem cruda multa ex Crementa congeratu licebit toto morbi cursu clysteres iterare. Parabuntur ex refrigerantib. humectatibus,bese bis seminibus, sorab dissolutis cassia,sacchariol. violaeeo,ne nupti.& simit. Si nutrietes praeterea esse oportuerit, ex decocto capitis arietini, vel aliarum carnium ius culo, instituentur. 11 Huius loco valebit unguentum resumptiuum. 16 Lac muliebre practantissimu est propter naturae familiaritatem, qua magis nutrit: mi auis Avicennae magis refrigeret & humectet. Caprillum aute medium est. Sed de his vide cap. 6. lib. . Meth. υ1 Laetis laudabilis hae sunt notae: spissitudo moderata,color albus,odor gratus,sapor dulcis, & cu instillatuin unguem neque tardius,neque citius diffuit.

Et quia in hecticis vis attractrix infirmior est, a liquidiora sunto alimenta: alioqui aceti modicum, etiam si videri possit nocere, quia desiccat, misce

tuta Lactuca,portulaca ex aceto diluto, aqua etiam

aliquando frigida: quanquam modus esse deber, nec adeo gelida, nec multa exhiberi debet, 19 ubi

nimis extenuatum corpus est. 18 Ad faciliore distributione. Partes enim ob siceitate attrahendi facultate minus valent: unde atrophia. Probantur aliis alimenta solidiora, quo A diutius nutriat, Aliquidiora celerius expirent. Sed ut illa concedantur,vi res saepius effiniat his concoquendis non sunt. I9 Nam ex lib.ro. Meth. in iis qui parum sangui is diearnis habet ni,ad partes solidas aqua celeriter pertiadii nulli,quoa eius vim frangat Occurrens