장음표시 사용
251쪽
cogitatii, si idem caloris gradus per duplam triplam quadruplum etc. massiim distributus esset, calorem hinc generatum esse debere prioris subduplum , subtriplum , sub quadruplum etc. et ingenere calorem eundem esse in ratione inuersa massarum , per quas distributus est.
1 Massii fluidi II a, Mor distributus per hanc massim I, alia massa, per quam idem calor I masse sae a distribui debet, ponatur: a DK, erit calor hinc generatu per et Per mastum δε praeterea calor ponatur distributus, distribuatur idem calor pariter per mas ama isem, per quam iam calor m massie a distributus concipitur, erit catar, a calore 1 per massim H-bdistributo , ortus per o . a Tali ratione calor mast te a) v et calor massae b aequaliter distribuuntur per eandem mas ama H se; et calor in hac massii, siue in mixto et et , aequalis esse debet silmmae calorum H n distributonim per massam a H M, siue per
f. a. Vt formulam generalioris usus obtinerem, eX qua etiam gradu caloris determinari posset, si treS, quatitor , quinque etc. mas ne eiusdem uidi diuersio gradu calidae miscerentur , nominaui massa ea a, b, G, d, e etc. et calore respondente in , n, o, p,q, etc. et simili plane modo concepi quemque calorem per limmam mas sarum omnium distributum , e g calorem massile sa) disti ibutum per massa a --b-4-c--d e etc.
252쪽
celam omnium massarum calidarum ' ΣΕ etc.
i. e. summa massarum fluidi, per quas calor singularum massarum in mixtione aequaliter distribuitur, est ad summam omn1um factorum e massis singulis in singularummas arum calores, ut nita ad calorem in mixto g. 4. Si nunc thermometrum adhibetur ad calorem mixti mensurandum, primo gradus caloris ebullientis aquae ponitur 1 gr. et secundo calor nivis Vel glacie cum sal ammoniaco miXtaei, tertio eXcessus calorum fluidorum aminandorum superi ponuntur proportionales altitudinibus mercurii in the Ometro, quae oriuntur instrumento fluidis examinandis immeri, et mensurandi initio factoao: reuera igitur Xcessus caloris stupra calorem glaciei cum sale ammoniaco mixtae notantiu et secundum Drmulam allatam , si thermometrum Falire adhibetur , inuenitur eXcesiis caloris mixti super gr. O Therm. Fesar non
f. s. Cum mixtum aliquod dicta ratione in vastexaminandum est , facile patet, x Calorem mixti non solum distribui per propriam massam, sed etiam per Vasi parietes et thermO- metrum ipsum.
253쪽
cRAE POST MISCELAM FLUIDORVM e. rues
a The ometri ipsius et vasis calorem distribui per mixtum , per vasis parietes, in quo fit mixtio, et
a partem caloris mixti per interuallum temporis, in quo fit experimentum , transire in liberum aerem ubi, quemadmodum in Claris. rassii experimentis de calore et figore si abilitur, calor ex fluido eo tardius aufiigit, quo magis accedit calor fluidi ad calorem atmospherae ambientis. Si temporis tamen interuallum, per quod fit experimentum, minus est, decrementum caloris ex hac causi praesertim in massis maioribus examinandis insensibile esse debet hinc negligi potest in
calculo. g. 6 Si circumstantia 6 praeced. n. . , in massis examinandis minoribus negligantur, fieri potest , ut gradus thermometro inuenti non concordent cum sermula allata, quae Inice exprimit calorem mixti ortum ex caloribus om. nium ingredientium distributis per omnium ingredientium massas aequaliter. Cum enim calor etiam thermometro et vasicommunicatur et per illa distribuitur, licet non mixtio fiat, massa etiam thermometri et vasis in Brmula est exprimenda et posito per massam vasis et thermOmetrum etiam aequaliter distribui calores, erit, positis ut supra mas a na m. amassa altera massa thermometri Tru, massa vasis , calore massae a , m , calore massae , tam massi massae summa calorum,m,n, o, p, distributorum per Umniam asserum , b, c, d, gradui caloriS, quem thermometrum Ostendere debet, si mixto immergitur oerus autem mixti calor,
254쪽
qui iacturam non patitur, superare debet calorem ther-
g. . Hic mihi videor assecutus esse primariam rationem , cur mea mula non concordet cum Clariis. Κraiftii, ipsuis enim sonnula Xprimit calorem thermo- metri sui et vasis, in quo massis fluidi miscuit et a sarum ipsarum , distribilium per timmamonas irum ita dorum miXtorum, thermometri et Vasi , mea Vero caloris gradum ortum e caloribus triuSque ingredie tis mixti, distributis per massam mixti. g. 8. Vt comparari possint gradus calorum inmixtis thermometro inuenti cum numeri graduum perir- mulam Clariss. rami et meam computatiS, tabulam hic apponere liceat, notando simul quantum calculii Vterque discrepet ab experimentis ipsius in dissertatione dicatore et frigore communicatiS.. In columna . sunt numeri, qui indicant, quota mensiua affusa sic vel etiam massim miXti. In columna II sunt numeri, qui indicant gradus caloris mixti secundum Brutulam Clari Massilii computatOS. D columna III. lint numeri, qui indicant, quantum gradus calculi ipsius discrepent a xadibus thermo- metro inuentis..
255쪽
OVAE POST MISCELAM FLUIDORVMisci xue
In columna V sunt gradus thermometro a Cariss Kraisti inuenti. In columna V sunt numeri, qui indicant, quantum gradus, thermometa inuenti a Cariss Kraistio, differant a gradibus calculi mei. In columna VI exstant gradus calculi mei. In columna HI sunt gradu sec. brmulam meam *6
computati, assumti massa Vasi Unius mensurae et massa thermometri dimidiae mensurae, calore Vero utriusque posito aequali calori ingredientis minus calidi mensura vero una posita est a Clariss. rassito in ipsius experimentis de calore et frigore nius et dimidii pollici cubici. In 1 Tab sumsit Clariss rasstius quatuor mensiaras
quae ad gr. a. calidae et affudit eis quintam aquae ebullientis, Xaminatoque Per tham calore , s mensuris seXtam. In Lib. . silmsit mensuras sto ad gr. 38 calidas et D sudit eis a mens aquae ebul examineque iacto 22 mensuri et addidit ecl.
256쪽
C. 1. C. 11. C. 111. C. IV.C. V. C. VIC. 11.
257쪽
q. s. Si tabulas has attentius consideramus ObseruamuSI. gradus calorum thermometro inventos in prima
tabula minores esse semper gradibus persormulam Claris. Κraisti et meam inuentis in secunda vero tabula decem experimenta eo ostendere maiores, decem reliqua perimenta minores quam gradu per sormulam ipsius repertos, semper ero minore gradibus secunduum formulam meam computatiS.
a. Comparatis gradibus calonam tabulae I ex M. mula lariss Kraffli computatis cum gradibus Thermo- metro inuentis differentiae graduum istorum non decrescunt, sed modo crescunt modo decrescunt. Comparatis Vero gradibus ab I ex formula mea deductis cum gradibus Thermometri disserentiae tantum non semper decrescunt o luminibus mixti crescentibu : Xperimentum tamen O num nimis assertioni contrariatur, ut etiam propter hanc disparitatem mihi conjectura subnascatur, nouam se experimento immiscuisse circumstantiam, quae Variationis huius causa filii. a. In tabula secunda nec differentiae graduum, exsormula mea nec ex Clariss. rasisti computatorum a gradibus thermometro inuentis, voluminibus crescentibus decrescunt, sed modo crescunt modo decrescunt.
lam computati non tantum differunt a gradibus Thermo- metro inuentis, quam secundum meam brmulam computati, at si Thermometri et vasis simul habetur ratio , parua
est differentia, ut collatis Col. VII. et III. IV. Videre est. s.
258쪽
s. Varia in secunda ab operimenta magi re spondent meo calculo, quam Clariss Kraffli et si ther- mometri et vasis simul habetur ratio , ut Col: VII fit,
etiam in caeteris Xperiment1 calculus meu ad gradus euerimentorum propius accedit, ac sine hac consideratione. g. O. Vt ratione horum phaenomenorum obiculo ponamus, inquiramus, an in Xperimentis Ι. et II. dae tab capiendis disparitas quaedam occurrat, cui hae di screpantiae attribui possintd Quantum ego quidem perspicere Valeo, nullam aliam , ut iam supra ingener m nui, Offendo disparitatem, quam quod in Xperimentis Tab. . minores fluidi massae adhibitae suerint, in X rimentis secundae tabulae maiores , t e comparatione numerorum Col. I. X I. et Ida ab patet. Massa miXti in Xperimento I. primae ab est quinque mensurarum vel digi cub. Deinde in subsequentibus X- perimentis crescit massi si per una mensiara, Vt tandem in ultimo experimento fiat mensurarum. Cum nunc thermometri et vasis masi i facile sit et ' digit cub. vel unius et dimidiae meniimie, ut suppositimus β. ), in eXperimento primo calor miXt nonstitum disti ibuitiis per quinque mensuras sed etiam per nam mensiu am et eius dimidiam scit vasis et thermometri massura. Massa miX-ti in Xperimento I. secundae Tab. est iginti duarum mensurarum vel a digit cub. in subsequentibus Xperimentis crescit semper duabus mensuris, ut tandem in Vltimo Xperimento fiat o mensuranim Vel O digit. cub. In tantis massis calor non potuit tam sensibiliter in paruo temporis interuallo, quo operimentum fiebat, de
259쪽
crescere, parte eXigila caloris per thermometriam et tenues Vasiis parietes distributa' qihi in minoribtis massis ab I. In CXperimento I secundae Tab calor mixti in Vase, thermOmetro immerso perras dig. cub. distributus fuerit necesse est, cum calor permixti solius massi per a a digitos cub distribui debeat. Haec volumina differunt multo minori parte voluminis miXti ac respondentia Volumina tabusae Imae , praesertim primi CX- perimentis, et idem notandum de subsequentibus Xperimentis. Hinc calor in experimentis ab I plus a brmula mea aberrare debuit, quam in experimentis Tabulae adae, in quibus minor caloris iacturari Vt collata col. I. Tab. I. cum col. VI, Tab. II. Videre est.
Pone nunc Claris. Kraistium in iis Xperimentis, quibus ad stabiliendam formulam sius est, adhibuisse minores fluidi massis, quarum calor distributione per Ther-
mometrum et vas decrementum pati debuit, certe ther- mometrum in iis experimentis minores gradus ostendere
debuit, quam ostendisset, masti maioribu electis, quarum calor distributione tali decrementum tantum pati haud potuisset. Si nunc gradibus istis minoribus, qui vero mixti calori menstirando inseruire haud poterant, ad br- mulam suam condendam Claris vir sus est, semper
per eam sormulam minores inueniuntur gradus calorum qilam par est, et nunquam, nisi massae fluidi parum
differentes ab iis, quas adhibuit ad formulam suam stabiliendam , eligantur , thermometrum ostendet gradus calorum sec. brmulam , sed maiores, si massi maiores Xa- minantur cum tamen per naturam rei nunquam gradus
260쪽
minatos stiperare debent, ob decrementum caloris duratiste Xperimento Collato . 6. f. 11. Ex hisce liquet 1 cur in multis experimentis Tab. II. adducti Thermometrum gradus ostenderit maiores quam formula Claris. Iraistii requirebata cur in experimentis ab I adductis Thermometron semper ostenderit minores gradus, quam formula Cl. Krassiti requirebat, quia scilicet minore massas elegit non multum differentes ab iis, quibus si est ad Xperimenta, quae ad Drmulam suam condendam adhibuit. a Cur semper thermometron ostenderit gradus minores in utraque tabula , quam secundum sormulam meam ostendere debuisset, quia scit formula mea exprimit Verum utriusque ingredientis calorem distributum per massam mixti, thermometrum Vero calorem miXti causis recensiuis imminutum prodit. Hinc calculus col. VII. ubi ratio simul habita est thermometri et vasis, parum differt ab operimentiS. Cur comparatis gradibus ab I ex Ormula mea deductis cum gradibus Thermometri differentiae istorum graduum voluminibus crescentibus tantum non semper decrescant, quia scit massis reficentibus minor caloris iactura fieri debet. In gradibus ex Clariss Kraisti Drmula deductis id non apparet, si comparantur cum gradibus Thermometri, indicio, quod ista formula non Xprimat Verum mixti calorem , sed calorem mixti post iacturam quandam factam : patets cur in tabula ad hoc non observetur, quia ob maiores massas decrementa ex causis, quae in eXperi-