장음표시 사용
281쪽
Iege tantum aberrari. Attamen essici non poterat, itemperies aeris persectissime constans maneret. Etiam Orologium , quo usus sum, dum experimenta per multa horas continuarem , tardiu mouebatur vltimi temporibuS, quam ab initio. f. q. Vt confirmarem ea , quae e parte in annotationibus ad experimenta allata sunt, constitii simul cum thermometro in Xperim. III descripto , mutationes aeris quolibet tempore annotare , credens hac ratione facile iudicium serri posse, inprimis, si ad Yp. I. ΙΙ. III. attendatur , cur calor magis restat vel decrestat ac secundum calculum crescere et decrestere deberet. Hunc in finem etiam differentias inter obseruationes et calculum addidi in ultima columna , et si calculii Obseruationem superauit, id signo H, contrariumsigno, indicaui.
f x Phialae, qua sitis sim operim VII aquam ebullientem ei dem quantitatis nitidi et in temperie aeris a graduum obseruaui decrescere calorem a gr. 82. s. aes. aer calc differ. min. prim ad gr. I 3 - 19.
282쪽
283쪽
ei librae aquae rebullientis insudi
et in aere temperiei 23. gr. Obseruaui decrescere calorem aquae in gradu obseru calor aeriS.Calc. diis intero . et cala.
284쪽
observ. calor aeris calc. diff. inter obf. et cal.
za. 8a - . I g. I . Cum ex praecedentibu admiranda haimonia calculi et obseruationum eluceat satis, ne contra ossicia eritati amatoris videar Xperimenta accommodasse calculo, adducam experimentum alienum huc pertinen , scit. Claris . rassii ex dis eius de calore et frigore. In prima columna posui tempus praeterlapsiam ab initio obseruationum, ut in praecedentibu eXperimentis factum: in secunda columna gradu temperie aquae quolibet tempore residuos in tertia gradu secundum legem a me in-Ventam erutos in quarta gradus residuo secundum hypothesin , decrementa esse in ratione subduplicata temporum praeterlapsorum. Clariss Krassitus in temperi aeris 6. graduum Obseruauit, thermometro aquae calidae immisso, a gr. Iadescendere mercurium
285쪽
obserit calc. sec. l . alc. sec. hyp. 3 min. prim ad
286쪽
6. I 8. Si praecedentem paragraphum consideramus et conserimus calculum secundum legem meam cum eX- perimentis, miram conuenientiam cernimus , ut hinc tu
dicandum sit, aeris temperiem tempore experimenti iisse maxime constantem, et omnem possibilem solertiam ab experimentatore adhibitam fuisse. ira vero harminata Bla satis demonstrat legis inuentae veritatem. Si gradus Columnae quartae vero aspicimus, qui sec. hyp eruti sunt decrementa esse in ratione subduplicata temporum, discrepantiam initio et fine obseruationum, ubi a supposito gradi gradus marimes distant. tantam Obseruamus Vt prorsus non satisfaciat fini Taceo impossibile ex calculo sequi, scit temperiem aquae sec. calculum ita decrescere debere aeris temperies eam G gradus superet, quod repugnat. l. s. Si nunc ad experimentum VII. respicimus, ficile apparet, decrementa caloris in temporis particulis partas aequalibus , s massa frigori exposta supe)sciesque eius
et temperies aeris refrigerantis manet eadem esse et disserentias inter temperiem massa refrigerandae et temperiem aeris refrigerantis. Descendit enim mercurius quinque minutis primis peris gradus, scit a gradu I ad gr. 1 I.
Descendit ver etiam a gr. 11s ad xx, i. e. per Igr. pariter per quinque minuta prima Sunt ergo decrementa xt 6 ad , Cum temperie aeris refrigerantis sit 8 graduum erit differentia inter temperiem aeris et temperiem gr. 1O9. a. et differentia inter temperiem aeri eandem et temperiem Is gr. V. s. Est ero os et ad Φ sit alta , ergo se Sy
287쪽
ad I. Ab Io . ad gr. Ioa in quinque minuti percurrit mercurius duos gradus, differentia inter temperiem aeris et massae restigerandae est hic a G. O. Est vero
du 1 in quinque minutis mercurius destendit per I - gr. Est hic differentia inter temperiem aeris et massae
refrigerandae a. s. Est autem O9. 2:13. y 6 : et O. 66. O. so veli; ut esse debet. Simuli ratione examinari poterunt reliquae Xperientiae, i Primi β. I. 12. s. 16. I luculenter apparebit Pr --
sitionem conficinari, et si quae obseruatur distrepantia, illam attribuendam esse inconstantiae aeriS, qui inter X- Perimentum modo fit calidior oco frigidior, et spatiunt paruum obseruandi difficultati. g. o. Si masa refrigeranda et superscies eius mi ne eadem, temperies aeris Gro, in quo perimentum sit, es diuersa, decrementa caloris aequalibus temporis particulis sunt iterum C disserentiae inter temperiem aeris et massae refrigerandiae Conserantur obseruationes experim. 3ΙΙ.et IX. massa utrobique est eadem et eadem etiam superficies massarum differentia vero inter temperiem massae refrigerandae et aeris refrigerantis ibi est initio O9. et hic initio 16 a. o. In quinque primis minutis primis ibi mercurius absitauit hic o gradus Est vero IO9.
Absbluit mercurius experim. IX. a gr. XIO ad gr. 1 os quinque gradus, quinque minutis. Est vero hic differentia inter temperiem aeris et massiae restigeranda29O. 5. minc O9. so. si G, 6 serme.
288쪽
Discrepantia, ut iam satis monitum, attribuenda est inconstantiae temperiei aeri vel obseruandi dissicultati. Simili modo caetera exempla examinari poterunt, quae adducere superfluturi iudico
g. r. Si nisae sunt diuersae et superficies massarum sunt diuersae, disserentiae vero inter temperiem aeris et aquae eaedem , decrementa aequalibus temporis particulis sunt in directa ratione superficierum et inuersa massarum.
Conserantur obseruationes experim VII. cum obseruationibus experim. VIII. massa refrigeranda ibi cst ad mas. sam restigerandam hic ut et 8:9. Superficie Vero phialarum sunt , quia sunt corpora similia V 28 9 918O 326 . Ratio ergo composita ex directa superficierum et inuersa voluminum est T ἶνεα a 2 8 ASO . EXperim VII mouetur mercurius quinque minutis primis a gr. 138 ad gr. 33 , i. e. pers gradus, et in Xperim. VIII a gr. 38 ad Is O . i. e. per octo gradu pariter quinque minuti primis, temperies aeris utrobique est eadem. Est autem 32 8: SO ms : ε ,ὲ parum abludens a I 8. Mouetur mercurius Xperim. VIII a gr. O ad gr. 88 per 1 gr. quinque minuti primis. Experim VII. ero a gr. O quinque minutis per gradum Vnum. Est ero et 8 48O II di 2 Illἶἶ, se e v I I .
Hoc ex omnibus reliqui exemplis elucet, positis condutionibuS.
289쪽
q. 22. Si massae refrigerandae sunt disse sae, stiperficies diuersae, diserentiae inter temperien ma sartim rurigerandarum et aeris 6 rigerantis iuersae decrementa aequalibus temporis particulis obseruantur in ratione composita ex ratione directa superscierum et diserentiarum inter temperiem aeris et malarum refrigerandarum , simulque ex hiruersa ratione a sarum re frigerandarum ipsa m. Hoc
Vt adpareat, conserrantur biseruatione eXperim VII. curri
obseruationibus exper. X. Est ratio directa lipei scierunt
et inversi massarum Vt ante 32 8: SO . Est ibi differentia inter et 8. O. IO9. a. hic ero dis serentia inter I s. et 23. O Is 2. O. Consequenter ratio tota composita 32 8.1O9 : SO . 152O 33 9s 6: 3O66 91333O. Spatium Vero a ni ercu
rio transitum a gr. 1 in quinque minutis primis est 6ὲ spatiun eodem tempore Xperm. . a gr. I sad 161 absolutum T 13i
multum recedens Iai. Idem aliis exemplis potest Ostendi, quae facile ex obseruationibus peti potetunt. f. 23. Itaque concludimus ex Xperinstetitis , decrementa caloris, et si respicimus ad experim. II. et IV. etiam incrementa caloris esse in ratione composita ex directa ratione superficierum et differentiarum inter temperiem massarum refrigerandarum vel caleficiendarum et aeri pariter directa, simulque ratione inuersa ipsanini massarum restigerandarum vel calefaciendarum scit tempora sunt aequalia et parua. Hac propositione stabilita nos legi condendae pares erimus, secundum quam de
290쪽
crementa vel incrementa calori quolibet tempore praedicere Poterim si in temperie aeri constanti. g. et . Sit disserentia inter temperiem aeris restigerantis et massae refrigerandae a, sit decrementum tempore t . b. erit dimerentia inter temperiem aeris restigerentis et massii restigerandae tempore t praeterlapsis residua a-b. Et cum decrementa aequalibus temporis particulis sint ut differentiae inter temperiem massae refrigerandae et aeris per antecedentia f. 19 erita: a-b M M- , vel decrementum tempore at differentia igitur inter temperiem massae refrigerandae et aeris erit
decrementum tempore atri differentia igitur inter temperiem massae refrigerandae et aeris erit post o
poribus aequalibus continuo sibi susccedentibus paruis et decrementa, Ut sequens tabula exhibet. f. s. Prima columna exhibet temporum aequalium numerum , secunda columna differentias inter temperiem massae restigerandae et aeris post determinatum tempus ' superstites tertia columna exhibet decrementa aequalibus temporibus.