장음표시 사용
21쪽
praeoccupentiar, iam ne Proponendi Series Argumenti interrumpatur,
i. Quoties alicubi hoc in Trachati de Opinionibus Aristotelis, ac Per pateticu loquor; ut ipsi nolim imputare omnes eortina Sententias qui ipsius Assectae videri volunt, quorum nonnulli ejus mentem minus apprehendille mihi videntur, ita quoque non existimo teneri me , vi scopi mihi propositi, ve-ium plius Sensum opinionemque anxie explorare, sive de Origine Vnises an sciliceti aeternus foret,i a seipso exilieret; vive de rebus minoris in menti . Cum , praeterquam qu bd obscure admodum , ambigueque sese exprimit, quaeque variis in locis tradit non admodum sibi cohaerent, sat omnino mihi silerit, qui vulgare Notiones examinaturus eram si eas examinarem Opiniones quas Docibrum plerique clytoteli M putant quae sotte si illius re ipsa non fuerint, culpa Commentatoruin ejus ac Asseclarum, eas ipsi tribuentium futura est. r. Anima rationalis , aut Mens humana, prout ab Anima sensitiva diilii Ora cum Spiritus sit, Heteroclita a de , Subilantia est, si comparatio ejusdem instituatur cuin rebus tantum ab ipsa discrepantibus, quantum mera discrepant Corpora, ut cum nulla facta ipsi injuria, nec promiscue una cum corporeis Dei operibus de ea agere possem , nec digne de ea loqui, Diisertatione hae non saepius interrupta variis Exceptionibus , quibus aut videretur intricatior , aut Lectori molestior, omnino existimavi, ut illiasin meo labori parcerem , praetermittenda esse hoc in Tractatu , quae ad eam specialius spectant eoque libentias ea praetermitto , quod , cum omnes aliae Unia versi parte juxta receptam opinionem Naturae opera sint, non destitura n bis sint plurima, quae examinemus , Argumenta. Quanquam Mundum hic contemplaturus sim sollam modo tanquam magnum Rerum Corporearum Systema ut quondam reipsa erat sub extremum sexti Diei Creationis, cum Dei corporata Omnia O8eia sua, creato nondum Homine, finiillet.
OU Res attentius considerant, facile suspicati fuerint plerisque Hominum imperfectas tantum confusasque Natura hactenus finis Notiones; si praesertim animadvertant hoc eos Nomen variis rebus applicare iisque etiam quarum nonnullae vix invicem cohaerent, aut vix a se invicem ullatenus mutub pendent. Memini porro, me Ligere in Aristotem set ipse sicis Caput integrum eo consiliro conscriptum , ut variae Graecae vocis Φύtic, Natura, enumerarentur Acceptiones Pituatum sex, ni fallor, hic Afferuntur. Non pauci
re quoque, aut plures potius Anglicas voci hujusce Accertiones habemus:
22쪽
Interdum enim Vocem hanc, Naturam, adhibemus, ut Natura, ut iarem , quem Naturam Naturantem Scholast ci rudite dicunt, Mificemus:
ut cum dicimus Naturam secisse Hominem , partim Corporeum , partim Spi-
a. et Naturam Rei aliquando indicamus Essentiam , aut quod Schol stici Quiduitatem vocant, Attributa scilicet ex vi quorum habet ut sit id quod reipsa est, sive creteroquin corporea res sit , sine secus: ut cum conamur definire Naturam Aligeli, aut Trianguli, aut Corporis fluidi, qui Euidi. 3. Consendimus non arb, seu non distinguimus quod Homo habet a Miura ab eo qtiod idem trahit ab ortu i eu pia a Nativitates ut cum dicimus, quempiam Natura nobilena, aut Puerum naturauior perti cera, morbidum, aut timidum. . Accipimus interdum Naturam pro interno Motus principio put,cum dicimus, Lapidem in Aere prolapsum Natura ferri versus Cent tui Terrae; aut
contra, Flammam serri naturaIiter versus Coelum.
s. Aliquando Natura nomine intelligimus stabilitum rerum ordinem; ut, cam dicimus, Natura succedere Diem Nocti Natura Respirationem conse vandae Hominis vitae esse necessariam. 6. Interdum usurpamus Naturam pro aggregato Potentiarum ad Corinis Ita Praeditum pertinentium iit, tam Medici dicunt, Naturam eis validam, consumptam, debilem. 7. Naturam nonnunquam adhibemus ut indicemus ipsum Vnivcrsium, seu Corporeorum Dei operum Systema ut , cum de Phaenice aut CH-maera dicitur , nihil ejusmodi in rerum Natura existet , hoc est , in
Mundo. 8. Nec rar Natura noenine indicare volamus Semi-Deitatem , aut mirum
quodpiam Ens aliud, quale illud est , cujus haec Dissertatio Notionem ex minat. Praeter autem absolutas hasce Vocis hujus Natura Acceptiones,si ita loqui liceat, varias adhuc patitur magis Relativas, prout Nasura opponitutaut aliis a rebus contra distinguitur; ut, cum dicimus Lapidem labi deorsum Motu Naturam sursum projici Motu Violento. Ita Chymici Vitriolum distinguunt in Naturale de Faestitum, hoc est quod Arte fit, Rimanae lue i elustriae, peritiaeque interpositi ita dicimus Aquam suctoria inanilia lusi iissam non eis in loco Naiurati , in qno ea it, quae in puteo stagnat Dicimus quoque Homines improbos adhuc est io statu Natura, Regeneratos in statu Gratiae. Curationesque Morborum , ope Medicamentorum factas , ellia Nais turales; easque quae secta sunt a Christo de Apostolis fuitL Superaraturales. Nec eae tantum Formulae loquendi sunt , quas Collector accuratior afferre possiet, ut Ambiguitatem huius Vocis, Natura, manifestam faceret,plurimis
varii que quibus applicatur rebus , quibusque significandis adhibetur licctsorte commemoratatum quaedam Acceptionum coincidere videantur. Apud Latinos
23쪽
Latinos. Authores tot Vocis hujusce Acceptiones offendi, ut vel unus A thor quatuordecim , aut quindecim enumeret. Ex his omnibus liquid con stat, quam facile Hominum plerique, ne Scriptotibus quidem ipsis retum a turalium exceptis, tum sibi tum aliis imponere queant,dum Voce utuntur qua alienum in sensum tam facile detorqueri queat. . Monendus omnino hic loci es. illud inibi Infortunium quoddam seir petvisum esse, ac tum Philosophiae , tum Medici inae noxium, qui, d Vox Natura frequenter aded a imperite usurpata sit tum in Libris tum in familiari et-mone , ab omni Hominum genere , a Doctis aeque atque Indoctis Mahipi
ci uim hujus Vocis Ambiguitate , promiscuoque ejus apud Homines usu,ν, rijs ejusdem Signi attonibus non lat distinctis, fieri solet, ut non paucae a
quibus eam adbibent, Propositiones, rite quidem ut ipsi putam in vere , aut intelligi nequeant , aut sui minus propriae, aut non verae es Quod licet mi nus observatum hactenus ii erit , noli aegre tamen probas licuerit; quia piae sertim Vox Natura toties usui patur , ut vix in quempiam incidas, qui, si aliquamdiu de Naturalibi Haut 'sedilis argumentis differuerit, ad iiiopiam angustiasque nou redigendus sic, ni Verbo hoc Natura uti ipsi liceret , aut Locutioitibus quarum pars praecipua est. Atque ex animo equidem optareae, ut Philosophi aliique Viri eruditi quos alii paulatim imitarentur, comma ni quamvis sorte tacito , consensu significantiorem quampiam ac minus ambiguam Vocem introducerent, substituendain, Maiura latos nimium in sta' sus detortae; aut ejus saltem usum, quantum convenienter fieri posset, decli' narent. Ubi autem Vocem hanc adhibendam necessiarib censent , ut adderent quidpiam. quo clarum fiat , quo maxime sensu eam usurpent Nisi enii a quid unite filii vix linquam fiet ut Homines aut res ipsas , aut se taetipsos re
cte intelligant alioquin enim Logomachia seu Disputationes de Nomine, inon multiplicentur in dies,vigebunt certe semper, tua gn ire calore,nullo liceo.
fructu atque omni absque necessitate lis de Voce fervebit Atque liceat mihi hic per modum Apologiae nonnihil conques de in 'perabili perie Iibera Inquisitionis dicticuliate. Didicilius enim multi, est, quin inexperti sibi fingant Pac nescio equidem , an quis hactenus id sit expertos
diutius de Corporeis Dei operibu&diiserere , ac maxime de OperationibMac Phaenomeri Natura ascriptis , ac simul. eam vitare Vocem , Formulasque a
quendi quarum pr*cipua para est , nisi quis frequentiores taedioque imagis obnoxias Circumlocutiones adhibeat, quam jam , ne tibi molestus sim,
adhibendas judicem : Qua te excusatum e spero habiturus es , si par tir ut has evitarem, partia ne iisdem , aut affinibus nimium verbis ute ret , ac partim etiam quia nollem Vulgares adhibere Voces quae Vulgaribus. Erroribus faverent Paraphrases saepe Modosque loquendi uis
receptis longiores adhibuerim : Atque interdum ob harum Rationomaliquam emi advertentiam , non evitarim Voces usurpatas ab iis qui admi:
24쪽
En ob causam , partim brevitatis studio, Nati fra deinceps appellabo,p tiusquam Natii linas , quia liuimi eorum etiam Eruditi, ut Logici, Oratores, Causidici, Arithmetici, orc Physiologi minime sunt. Si autem hic loci scire quis deiideret, quid expedire Vis judicarem, siqiiidpiam hac super re proponere vellem , ne Ambigua haec Vox , Natura, adhiberetur, ei primo suggererem cum jam dixerim dissicile admodum mihi videri in Dissertationibus Physiologicis ab hujusce Vocis usu abstineres; non
eam a me expectandam elIe responsionem quae faciat omnino satis. Tum addetem, ne nihil hac super re dicere velle videar tentandum esse num commemoratum incommodum vitari non posset, aut minui certe,examinatis octo
stiperius relatis hujus ocis, Natura, significationibus, ut aliis loquendi For-
i. Voci itaque, Natura , primo sensu acceptae pro Natura Naturante, substituere polliimus vocem quam supplet, nempe , Dem atque ita hunc loquendi imodum omnino proscribemus, utpote non barbarum tantum Minutilem, tantumque in Scholis ulitatum, sed nec debitae a nolais De Reverentiae sat congruum, cum non sat discit minis innuere videatur Deum interri Enscreatum, ne dicam, imaginarium ac fictili uiri. a. Voci huic , Natura, secundo sensu acceptari pro eo, ratione cujus quidpiam ocatur , ct eis, id quod est. Vocem hanc Essentiam substituere licet, ipsi admodum affinem, sin minus adaequatam Interdum etiam uuirpare pollii-mus vocem hanc, Quidditatem, quae quidem Vox, barbara licet saepe usurpatur intelligiturque fati Schollis,& quod magis huc spectat , latissime absque ambiguitate patet. 3. Quod intelligitur Voce, Natura, tertio sensu sumptas pro eo quodpem tinet ad Creaturam Civentem ipsa in Nativitaieci aut quod ipsi ipsa Nativi - ἐψi quasi accrescit, Dinterdum exprimi poterit hunc in modum, hic Homo, aut hoc Animal ita natum es, interdum siles, Res quaepiam talis generata est hoc interdum modo; Res haec ejusmodi est ab ipso primogenio Temperamenta
. Voci , Natura , sensu quarto acceptae fir interno Principio solis Iocalis G substituere quid vetat lumc loquendi modum Corpus hoc aut illud Videtur sponte quasi ultroque moveri sursum, de orium 'rc. aut hoc aut illo modo movetur aut determinatur ad hanc, illamve Actionem, ab his aliisve Causis propriis concurrentibus. . Natura enim quinto sensu accepi pro sabilito rerum corporearum
sntu facile substiti ierimus id quod pia innuit stabilitumscilice Ordinem,
aut flabilem Rerum Cursum. 6. Naturae sexto sensu acceptari pro aggregato potentiarrem ad corpu/,maxime vivens, pertinentium,J subiti turie licebit Coniti utionem, Temperamentum, aut Mechanismum , aut Complexum exessentialibus Psoprietatibus, aut
Qualitatibus: atque interdum Conditionem , exturam , aut Structuram ci Corri
25쪽
corporis. Et si loquamur de majoribus Mundi Portioniblis, hi aut similes , quendi modi usui esse potetunt, Fabrica Mundi , Systema nivors, Mich ni iti Cosmicm, c. . Natura ab hona inibus vulgb usurpatae septimo sensui pro nives, aut
semate Corporeorum Dei operum, Facile atque aeque breviter substituetiit Mundus aut Vniversum maturaqiis Phanomnis substituentur Phanomena Vniversi, aut Mundi, 8. Vocem autem, latura, ultimo sensu acceptam aut pro Dei, ut quibusdam Ethnicis vocabatur , aut pro quadam Semi-Deitate H expedit ita nunquam accipere , aut saltem quam rarissime, ob rationes varias saepe suo loco hoc in Tentamine obvias. Licet autem longe plures dari possint Voces Phrasesqua ejusimodi, raparte tamen tantum hic obviam itur incommodis ex consus Vocis, rura , Acceptione Phiasibusque inde petitis. Nam praeter Verba Synonyma, Interpretationesque magis literales recens propositas Giageniolus Author. eam variis suis lol iendi Formulis tribuere Formam poterit, qua necessi talem usurpanda Vocis, Natura, vitet, atque breviores etiam Formula ipsi jam substitutas. His omnibus subjungam, licet una altei ave octo Phra' num superius commemoratarum, cujusmodi sum Quiduitas in Mechanistmm Comicus , barbarum quid sonet, nec brevior sit Voce ipsa, Naturate Philosophica tamen magis esse , retinero Barbaram hanc Vocem aindia determinato a sensu in Scholis receptam , de quasdam ei iphrases, quam non vitare Amphibologiam, iis, quae hactenus proposuimus ac proponi deri
ceps poterunt, incommodis obnoxiam . .
Sunt quidem , fateor , Viri quidam docti , qui mirati sorte'ubdde xi rura vulgb homines loquentes audiant, tanquam de Deitate quadam, ca jusibet ei Naturam nihil alliud esse velint quam receptam a Cieatoreae se in , cui semper congruenter consormiterque agit. Quae quidem Opinio affinis admodum , sin minus eadem videt ut cum Opinione Celeberrimi Helmoniti, qui rejecta merit Arsotelica de Contrarietate ac Hostilitate Elementorum sententia , quodlibet vult Corpus , nulla habita ejusmodi orpositionis ratione , agere q'od ipsi imperatum est ut agat. Atque haec qui
dem de Natura opinio, licet nec ara , nec sat late patens, non iinprinhabilliter explicari polle videtur Estque saepe quaedam imilitudo tegulare
inanimatorum Corporum Motus inter Actionesque Agentium , quae , VP agunt , Legibus conseri ter agunt Atque ipsemet de Legibus Motus Quietis, a Deo res inter Corporeas stabilitis loquor interdum, quas identi
dem caeterorum hominum more Natura Leges voco, cum suo loco exposuerim
quo sensu accipiam intelligamque ejusmodi loquendi modos. Sed ut accuratius exactiusque loquamur, ut Philosophos in re tanti mo menti decet, si dixerimus Naturam hujus aut illius Corporis esse Divinam antum Legem eidem Privsic iPx m. improeriit aliun ac figurata futura L cutio
26쪽
eucio est. Praeterquam enim, quod hinc imperfecta admodum Natura ingeritur , chira praetermittat generalem Mundi Fabricam , ac particul rium Corpotum Modificationes , quae non minus necessariae sunt , quant te Localis Motus , ad particularium Effictuum productionem: pr te hoc , inquam , aliasque hujusce Notionis Natura impersectiones, quibus hic non inhaerebo , notandum omnino est , si proprie loqvi veluinus , cum Lex Notionatu tantum sit agendi Regula secundum declar tam Superioris volui tatem , patet, nihil nisi Ens Intellectu praeditum capax esse proprie recipiendae Legis , age hdique consormiter Legi. Si enim non intelligit, Voluntatem Legissatoris nosse nequit neque ullam eius
complendae habere antentionem , neque comparate ad eandem agere poterit , neque scire utrum eidem , nec-ne , congruenter agat. Porro in
telligere satis queo qui Deus primum determinatos partibus Materiae M tus implesseti rexeritque prout pii xidebatur requirere Pii mordialis rerum Constitutio, quique ab eo tempore ordinario generalique Concursu potentias eas conserve ac tueatur Potentia , inquam , ab ipsis partibus Materiae inditas , vi quarum Motus suos ad alias partes propagent. Conc Pere autem neque , qui Corpus intellectu sensuque proprie dictis destiti tum moderari posset ac determinare proprios Motus , ita praesertim ut con sermes eos faciat Legibus, quarum notitiam nullam habet. Ac qui Corpora Baanimata, quantumvis stii et Naturalia dicitat, agant proprie vi legum,inde ci nequit ub regulariter interdum agandri atque ut homines opinantur, determinatos ad sine : Cum in Arte sectis varios regulares Motus o servemus. ad particulares ac praedesignatos fines mani se tu tendentes in Horologio enim rotatori motus Elateris motarum , aliarumque Partium, ita contemperati ac regulat i unt, ut Inde in Horologio moveatur magna cum uniformitate , ad indicantem enim Tempus notam ne minuto citius aut tardii is aequo, iram horam indicare debeat , accedit rata ciun quis agit tam ad Signum , quod serit, ejaculatur, licet moveatur Sagitta versus Sila in quasi id ferire vellet, nemo tamen Sagittam hanc Lege quadam nix veri, sed externo tantum, licet ii te directo, Impulsu.
U Definitio Hrte Philosophi iis nos extricabit dissicultatibus , quibus
ambiguae communium Authorum Notiones nos involvunt Examinandam itaque paulo attentius putavi celeberrimam Natura Notionem ab Ai nobis relictam , quam Latine potius quam Anglice reddam , non tantum quia eo Idiomate Doctioribus vulgo nota est , sed quia adeo dissicile 3 intel-
27쪽
intellecti quiddam omplectitur ut Anglice absque circumlocutionibus redissetaeque atra Natura iraque , inquies , e Z Prine piumo Causa Motiti iis . ruelm, in quo , mimo per se , non cui tuum Aceldcui. Quamvis a tem , cum aiatinaci verterem iecunda: Aristotelem , nihil aliud esse totum
Mundum quam illem asperum Naturaea existimarem De finitionem rei, summi in Philolbphia Naturali momenti, dilucide accurareque tradendamumihi tamen celebris hae Definitio ade obscura videbattii, ut nihil inde Li cis mihi oboliti possiet ad c ram iaeqae Animum quietum redderet, a turae Nationem. Neque enim speres fieri polsi, ut quod ipse non intelligo, conferat quidptim ad impertiendam mihi eorum, quae pilus ope explicanda sunt, Notitiam. Ubi autem quosdam Aristotelis Interpretes conlutui su- re genuino hujusce Definitionis encti, eorum praecipuos aded eadem implicatos comperi , ut ejus Authorem a Tautolo2ia apertaque Contradictione vindicare potius velle videantur , qui in ipsam tueri Definitionem tanquam legitimam , aut quae claram rei definitae Nationem praebeat. Porro quali vis sumina iplorum erga Magistrum suum Veneratio eos extimulet,ut quantum polsunt huic Definitioni pcopitii sint, etiam tum cum vim Verbis, ut ipsam tueantur, inserunt; quod tamen in genere quilibet defendere ac P bare videntur, speciatim a quasi per paries censui alboimito Hic enim unam De finitionis partem aggreditur , ille ali .ura Objectionibus adeo v lidis, ne dicam ejusmodi quibus responderi nequeat, uti inibi alia nulla, quibus eam oppugnarem , argumenta suppeterent , ab ipsis Coin mentat tibiis multa sat mutuati pollem , quibus, quam non immerito mihi displiceat,
Ulut sit osteret sese sorte deinceps Occasio examinandi praecipua hujus De finitionis partes interim sat suerit, si observemus varia saepe admitti ut pertinentia ad Ideam aut Notionem Natura , quae Definitione Ar soletica nullo modo mani Diti comprehenduntur; neque enim docet, utrium Principium, aut Causa , quibus verbis Sensus jam dubius redditur, hic commea morata sit Substantia an Accidens; aut si Substantia , an Corpore an Im- materialis meque hac Definitione docemur Naturam omnia sacere apientiL sine viisque maxime coinpendiosis agere , atque a fine nunquam aberrare, ac vigilare ne magno Universi incommodo Vacuum contingat, ut multa alia
omittam quae ipsi sequente in Selaione ascripta reperies. Ne nimia tecti e hujus Sectionis brevitas eam reliquis ex quibus Tractatua hie constat dissimilem reddat , hoc loco licet sorte non maxime proprio quieIligi pollet, ea conabo tempestive removere praejudicia quae sorte Theologis quibiisdam , aliisque piis viris , eligionis ergb, molestiam creare pol Iint, qub d de diti opera solicite adebirequentem hujas vocis , Natura, juxta vul- garem ej.isdem notionem usum declinem ma rerum alia quaedam alibi aecommodius reseram quae Theologica spectent Dabia , si qua mihi uberisvis Inquis ilio sorte suggerati
28쪽
Hac autem Ratione Philosophica praecipue moveor ut qua Im commode pollum abstineam ab ulu hujus voci , Natura, formulitque ociuendi ab ea derivatis,'ubd scilicet , vox sit, si quae alia summe ambigua: Hanc porro ob ambiguitatem frequenter incauteque turpata, non paucorum Elcubrationes ac scripta densis involvit tenebris inuod autem ipse observavi, nublatenus dubito quin alii quoque observaturi sorent, nisi iniit pene praejudicia ac onsuetudo obstarent. Neque ea quam Religioni debeo veneratione compellor uti voce Philosophia ade incommoda meque enim hujusce vocis usum per multa saecula vulgatem juxta notionem reperio apici I raalim qui soli tum populus Ecclesiaque Dei tant. In tota. Creationis Historia, in qua omnim expedis.se illius mentionem fieri tanquam caulariam secundatum primae, ne verbum quidem de Natura Moses fecit Cum autem Philosophi eam vellat Plasticavi sua , atque Arte , Plantas atque Anunalia ex universali fingere matella, sacer Historicus eorum Armationem immediat verbo divino, fiat , ascribit,
Gen. i. s. ii. Et dixit Deus , Producat terra herbam virentem , semen producentem , arbore questu liferam ferentemstu im, propriumscutidhmgenm. Ver i . Et rursus dixit Deus , Producat erra creaturam viventem secundum genus suum. Ver. .rs. Et Deus , nulla Naturae saliua mentione eLii terra
formavi secundum proprium gentra. Neque memini me legere in cleri Testamento vocem ullam quae proprie Naturam , eo saltem , quo eam accipiis mus sensu, bnet Neque Anglicani Bibliorum Traductores ullam hujus vocis mentionem faciunt , cum enim hac super re recentem haud ita pridem Concordantiam consuluillem , hanc vocem , a ruram in nullo Veteris Teia stamenti textu essendi ita P riter, quamvis obui David Salomon allicitam Uraelitici clipt e corporea saepe Dei opera meminea in , de Natura M. naen, quam Philosophi nostri ab ipso his praesectam volunt , nihil prorsus dicunt: Neque lacte abs re aerit his addere , si cὰρ celebris ille recentio: Rabbi Menallel ben Israel varia consuli conscripseritEmblemata de Creatione . non memini tamen ullibi adhibeti ab eo vocem Naturam , juxta roceptam notionem , ut rationem reddat mundanorum Dei operum: Comautem Paulus ipse , qui Ethnicorum ogmatum uariis erat; scribens, ad Corinthios Cor. s. 37. s. qui Gr cietant , loquitur de productioiis Tritici e semine seminato, productum corpus Natura non attribuit, sed ubi loquutus suetat de grano tritici, aliove semine terrae committa, ad dia
Deum ipsi tale dare corpus quale ipsi visum uelit , a cuivis semini corpus suum , hoc est corpus proprii susque Mneris Major autem Divo Paulo,Matre
6 18. 29. 3o agens de Liliorum , aut ut quidam volunt Tuliparum pulchritudine, ita se nunciat , Si Deus ita vestiit gramen camporum, T c. Enc mi Daetidis. Iobi, alio iuraque sanctorum Hebreorum in Veteri Telia mento commemoratorum , ob ira Dei quae in niveilo contemplabantur opera,
d Deum ipsum ditisumvir, nulla Nainra mentione facta , cujus rei alia
29쪽
pioArte exempla possem , sed hic brevitatis causa sat habuero pauca quaedam
asserte ex libro Psalmorum: Psalmi centesimi Scriptor hanc exhortationis materiam, quὸ Deus nos meri , praebet ut intremus janua eius cum gr tiarum actione, latria eiu cum laude , atque alibi , Condio Terra laudene Deum , hoc est , hominibus occasionem materiimque laudandi illitis piaebeant His conformiter , Propheta Regius alibi magno niversi Creatori dicit, sat i s. io Omnia opera tκa iamdabunt te Domine San ii tui benedicent tibi. Atque alibi idem Creatori suo dicit, sal. i 9.i3. I . Cou rus me in utero Matris mea, laudabo te. timidus ct mirabundus factus sum
mirabilia sunt opera tua, quod anima mea noetit optime.
Dubitavi aliquando ut tum hic loci addendum non solet, si ciui quis Deo in regii nitae hujus Universi substituere vellet, sacris Scripturis convenientiussore , si Angelis potius quam Natura hanc Provinciainis imponeret Qu ad coelestem enim Univeriti partem , cujus sublunaris decies forte millesima pars non est, tum ArisΤofelici Ethnici , tum Christiani Philosophi docent Coelestes Oibes ab Intelligentiis Riove ii Quod autem ad inseriorem , ac sibiunarem orbem spectat, praeterquam qubd sacricodices tradant Angelos saepenumero a Deo Regnorum ac privato latin etiam hominum regimini praesectos, ut patet e libro Danielis, gloriosorum eorum Spirituum qui piam disertis verbis AngeIm aquatum dicitur, Rev. i6. s. .iem teli titulum idcirco datum non pauci docti liueri ietes existimant qub ipse constitutus sit aquarum rector ac praeservatorci Memini porro eodem in libro mentionem fieri Angeli , Rev. 1 . S. habentis potestatem, authoritatem , ac ι xii dictionem Ἀξis A super ignem licet autem doctassiimus rorius alia terrae titulo huic Angelo aquarum dato opinetur , suis tamen in versu ni totis docet , constitutum sitisse Angelum qui animas praeservaret sub Autis illic commemoriato servatas. Si autem Angelum aquarum pro ea- tum custode ac conservatore accipimus , forte ii Romani , sub quibus Ithannes scripsit , varios , aquaeductibus atque aquis praeficiebant : non iniuile uelit obiter observalle eum introduci collaudantem suum, socios.
que spiritus magni Cre uotis': Qui religionis actus est , quem quantum quidem sciam , neque Naiurista, neque Pagani, aut etiam Christiani Nisura
Dixeiit sorte hie quispiam , subordinata non pugnare , Naturaeque opera eum e. Dei sit vicari , re ipsa ipsius esse. At qui, nulla ejusmodi existat Dei vicaria hic praecipue probare nitimus; quae dum existere probetur, de quamvis reipla probatum ore , licebit spero mihi cum Iros, Iobo , Davide
creat uias quas vitabili in mundo miror, opera Dei vocare , non Natura;
ipsumque potius quam ipsam ob manifestam ejusdem in iisdem sapientiam
ac bonitatem collaudare. Clim apud Israelitra , donec ab Idololatris cot- rumperetitur, altum per multa saecula de N.uura lilentium bret. Ac tutius
30쪽
oὀpullis erant, loquebantur, quam quemadmodum loquebantur Ethnici Philolophi ac Poetae, qui ipsi is tacite ac suis etiam interdum creaturis Deitate in ascribebant. Haec commemoro non eo consilio ut controversiae de authoritate usuque Scripturae Physicis in speculationibus me immiseeam , sed ut aut praeoccupem aut removeam praejudicium , quo quis, ut superit is insinuavi relligionis e g praeoccupari pollet, ubd voce Natura vulgari sensu infrequentilis utare Ut praeiudicium inquam illud removeam dum ostendo sive Scripturae consu- tutae sunt, ut nobiliores veritates, quam quae corpora spectant, patefaciant, dive secus, tum ipsius locutiones tum silentium nostrae magis quam Naturismo favere Hypothesi.
CUm ostenderim Definitionem Vatura ab Aristotele quantumvis Logicae perito traditam , ne ejusdem quidem Interpretibus Discipulisque
placuille, vel eo nomine qudd inde illius de Natura Ideam intelligere non possent,parum omnino ad rem silerit,uel tibi,vel mihimet ipsi molestiam creare, facta in definitiones di Tertationesve aliorum Peripateticorum circa argumen- tuna ade perplexum disquisitione. Cum praesertim hoc in Tractatu curiosius examinandum non susceperim , quid AriRotcles Naturam crediderit. sed quid de recepta vulgb Natura notione sentiendum sit : Cujus quiderii licEt scholastici praecipui propagatores extiterint , quam propterea ob causam Aristotelis eorum Magistri definitio in examen vocanda erat, non alia tamen melitis receptam vulgo Naturae notionem methodo examinandam putem, quam observemus, qua potis imum Axi irata seu Estata ad eam pe tineant, quaeque ipsi Epitheta unanimi tum Philosophorum aliorumque Scri torum, tum plerorumque hominum ubi de ea, ejusque operationibus di iterunt,
Horum Axaomatum dc Epithetorum videntur praecipua quae sequunturi Natura es sapienti ima adeoque pM Natura est vin Intelligentia. Natura nihil facit punira. Natura ne suo nunquam excidit. Natura semper facit quod optimum en3. Natura semper agit per via brevissimas. Natura neque redundat in supersuis . neque descit in necessariis. omnis Nasura est conservatrix fui.
Natura est morborum medicatrix.