Ad Spinozae opera posthuma

51쪽

quos vel ipse emendavit vel ab aliorum conatibus vindicavit deinde in editione Hagana idem Consilium fideliter et feliciter obserVRVit. Tamen etiam post alteram aganam editionem locum esse manu emendatriCi, probaverunt interpretes recentiores . Stern, qui aliquot Spinogae opera GermaniCe, . Meyer, qui plurima in nostram Batavam linguam vertit. Quorum hi Complures loCos SagaCiSSime tractavit, nonnullos transposuit vel in dubium vocavit, interdum etiam verba ipsa auC- toris feliciter CorreXit. Ex quibus an ConieCturam

exempli causa afferre liceat Eth. II app. , , quod ut clare intelligatur, Concipiamus Ueriam e VIIm imR-ginantem ne aliud quicquam percipientem V ubi, equum alatum V feliciter iniunxit interpres for lasse non tam ditionem Principem, quam PSum Spinogae s Corrigens. Porro Conferri POSSUnt, UaC disputantur ad Eth. III, 26 et 27 V. 38, et PaSSim EX Sterni autem copiis haec depromere liCeat de int. m. 9, nota , , nihil de Causa intelligimus propter id, quod in effectu consideramus ' ubi praefer 'restituit Eth. III, 8, dem . , , quia CiliCet PetruS hujus vel illius esseclus Causa esse Consideratur ' ubiis ectus V Corrigit tern Cum et Uersio Belgica utramque emendationem disertis verbis agnoscat et Sententia ipsa utrobique tam manifesto medicinam reClamet, ut fere mireris vitia illa tam diu viros doctos effugere OtUiSSC. Quae Cum ita sint, haud inutile videtur de Editione

52쪽

tum constituendum PraeSt Sunt, PAUCA TOPOnere. Ad cognoscendum autem statum et Condicionem Contextus Operum Posthumorum CCtorem praeter ea, Vae

iam enumeravimus, delegatum Velim eX. gr. ad Ep. XIX; quem locum ideo elegi, quia hae epistula est ex iis, quarum Xemplar ab ipsius Spinogae manibus profectum, Servatum et a L. editum est. In media autem epistula hae leguntur: , nullam poterimus invenire imperfectionem imo Cum infinitis aliis Comparare respectu illius longe perfectioribus uti lapidibus, trun

quam quod magnam in Deo poneret imperfectionem, si quicquam Contra ejus Voluntatem fieret ;etiam omnino Cum voluntate Divinae naturae pugnaret. V Denique , , non vero quatenu malum erat: nam

malum, quod in eo erat, non erat aliud quam ripalionis salus, quem propter illud opus Adamus amittere debebat. uae omnia in Xemplar Batavo Spinorae, quod an specimini Causa SubneXit, Si leguntur: , Ja, men an et vergethhe et on-eindlijke andere ingeni die te opsicht an datveel onvolmaa fer ij n gelij steenen, lokken eng. Vtiam is want elialve dat et en roote onvol-maakthh in ot ou stellen, dat 'r et tege s8nwil so geschieden 'et so ook eenemaa tegende natu ur an os mi streidi ghn; ' denique , maar

53쪽

4Ιslaa was V quae singula hae significant respectu illius longe ab=aperfectioribus V is Cum voluntatis Divinae natura, non erat aliud quam privata o perfectioris

Quam manifesto et in quam gravibus rebus Ed Pr. et autographon hi inter se disCrepent, etsi is demum, qui totam epistulam relegerit, plane persentiet, tamen etiam vel sic elucet Cum autem ipsius Spinogae verba habeamus, vi demonstratione OPUS OSSe videtur, qua probemus genuina lectiones in autographo solo servata esse. Tamen ipsa quoque sententia in loco primo tam aperte negationem flagitat, ut iure mireris viros doctos tam diu in tradita lectione acquievisse. In loco secundo nihil opus est quaerere, quidnam esset illa , voluntas divinae naturae V subobSCura, neque monere in tradita lectione totius loci nervos incidi, quod facile apparet, dummodo verba artius OmPΟ-ΠantUr , Praeterquam quod magnam in Deo poneret imperfectionem, si quicquam Contra ejus Voluntatem fieret etiam omnino Cum oluntate Div. naturae pugnaret V Cum totus locus plane indicet agi dei, natura voluntatis Divinae V atque ita et ratiocinium recte procedat et locus sit illi κλίμαι vel gradationi, quae instituitur per illud , omnino. V Denique in tertio loco vel unicum, quod sequitur, relativum quem Vrem conficit et lectionem Batavam vindiCat, Cum

1 Vide tamen eyer in versione Batava epistularum Spinogae

54쪽

42 Adamus minime privationis statum sed perfectiorem

Igitur si iure genuinas lectiones e Spinogae OXemplari s eruimus et corruptelas in Ed PrinC arguimus, veniunt hae observanda Primum vitia illa occurrere in parte difficiliore epistulae Etenim Conspicuum est, quo dissicilius et profundius quodvis ratiocinium vel disceptatio esset, eo prius editores, philosophicae doctrinae minus peritos et insuper festinantes, Cum

Sententiarum neXum et ConCeptuum ordinem vi asse

Uerentur, lapSOs esse et aliquid turbasse idque iis ipsis locis, ubi recta lectione quam maXime

Eodem pertinet, quod secundo loco animadversum velim; SC in voce perfectioribus pro imperfectioribus tradita negationem omissam esse . Mira enim res est atque unice apta ad auctoritatem d. Princ illustrandam, quod nulla fere o frequentius omissa esse Videtur, quam illud non, vel alia eiusmodi negativa, quibus tamen vi quicquam gravius eXCogitari potest, imprimis in auctore disputante, qui Correpto et astricto stylo ratiocinatur. Quam in rem Conferri possunt de

in t em. I, noti); 46 54 Eth. IV, 2 Coroll. dem; porro Eth. III, an des 48, ubi pro casti fati, libidini

restituendum videtur, et Eth. III, O, Chol ubi voces infernae et externae turbatae videntur EX epistulis addi possunt loci hi ep. XX, ubi bis non inserit Meyer, favente Us Belgica alteri emendationi ep. XLII ,, iste homo se Deistarum finibus includit et minores

55쪽

cultus partes hominibus superesse sinit ' ubi Meyer, favente S. . , Superesse non simit V inserit, equideme in nec mutare malim ep. LVI, Ubi Meyer praeeunte Us. . , nullam inveniet diffiCultatem V correxit;

ep. LXVII, ubi an pro unquam nunquam edidit; ep. LXXVI, ubi idem , deque non interrupta, V in Seruit. Nec desunt alia. Itaque and qui in dissertatione p. at illud non ' quod Eth. IV, 2 sustulerat,

anxie reservavit, ut idem in locum de int. m. 46 tranSponeret, nimirum prudentem quendam horticumagens, qui tenellum surculum hinc eruit, ut illic inserat), ipse inquam an in editione sua, urgente

1 De negationibus iam ipsius Spinogae aetate turbatis f. quae ipse Conqueritur p. LXXII vel in tua epistola vel in ipsius

exemplari errorem festinantis calami esse credo. Nam scribis inprop. 5 a mari, ideat esse causam em Cientem dearum, Cum tamen hoc ipsum in eadem propositione expresse nego ur ' et Seqq. Cf. etiam p. LXXIII. , Sive materiam corpoream intelligunt ' ubi in exemplari Gerhardiit , et corpoream' exhibetur. Praeterea operae pretium est monere, interdum negationes, imprimis Cum rhetorice accumularentur, sententiam, ut fit, ita impedivisse, ut ipsi scribentes vix se extricarent. Si in p. L, Spinorae ipsius o Librum lectu, multo minus responsione indignum judicabam V ubi auctorem pro minκs, magis Voluisse videtur ep.

LXIII, ubi in autographo Schulleri rectissime Laiad inseruit quem ipse eisdem non solum non ademit, sed rationes addidit. V Similiter ep. LXXI in autographo Oldenburgii hae leguntur:

Subjungis, posse homines esse inexcusabiles et tamen multis modis Cruciari,' Cum tamen unice se excusabiles V aptum praebeat sensum et in epistula praecedente, ad quam alluditur, disertis verbis

56쪽

Tertium genus errorum, quod e eodem fonte originem traXit, C. e eo, quod editores auctoris verba parum SSequebantur, interpunctio est turbata Neque

hic illum interpungendi morem volo, quem pinOZae proprium fuisse Lan l. l. p. I perhibet, quique lectori vi moram iniciat, sed tales locos, ubi interpunCtio prava ordinem sententiarum et ratiocinii processum turbaverit et lectori impedimento esse POSSit. X. gr. VOX quandoquidem hic illic editores tranSVerSO egit, qui eam, etsi satis frequentem apud no Strum, tamen interdum adverbii loco habuisse videntur; f. Trael. Pol VIII, , ubi Ed Princ et item Land , , imperium tamen aristo CratiCum omnino erit. Quandoquidem nulli ' et seqq. quae iam Brude-rUS melius per Comma interpunXerat. Simili vitio laborat de int. m. 86 ,, Conveniant. Quandoquidem et OO: .eXistat. Quandoquidem , quem Utrumque lOCum rectius per Comma distinxit Us Belg. Idem autem OCCurrit in voce caeterum, Tract. Pol ΙΙ, 6

hae legantur , possunt quippe homines excusabiles esse et nihilominus beatitudine Carere.

Denique huc spectare videtur, quod Vs B in Corrigendis, ubi haud raro negativa quoque particula restituitur ad p. LI Certum

est, nempe quod, si auaris ea existere, non tamen redaS, quaedam eorum esse animas mortuorum V quae verba Sati recte reddebantur per se Een Zaa is geher, te vetera dat, o ridi ter onuent

Zielen a gestorve men schen ghn, ' tamen deinceps, sententia ob Seriem negationum minus perspecta, particulam negativam tollendam putat et oro gi onthent, ' Scribendum esse iniungit.

57쪽

Concedit ius. Caeterum ' pro ConCedit ius, Caeterum, ' quod exstat in Vers Belg. in voce idelicet Eth. I, O SChol. I, equis, Canis etc. Videlicet V Cf. Us Belg. in voce emo Eth. V, 29 dem. Pertinet. Ergo ' ubi tacite ditionem Princ Correxit Land Porro Conferantur p. XLIII. , Quod autem ad ipsos Turcas et reliquas gentes attinet. Si, ' quod iterum tacite emendavit Land ep. LXIII se Crucem lectoribus fiXere. Cum tamen ' quod Correxerunt rude et Meyer ep. IX, ubi d. PrinC. , emere Obore. Aliquisne sanae mentis V et seqq. Xhibet, Cum S. Belg. et ipsum Spinogae autographon recte per vel, interpungant, ita ut hi quasi in ipso errore Committendo deprehendantur editores primi. Denique huc

SpeCtat, quod editores nonnumquam minus perspiCue Ante quod, Cum non ad unam tantum vocem, sed ad totam, quae praeCOSSit Sententiam respiCit, Comma

Eth. II, 7, Schol. solent, quod homines,Vip. XXI,

se aiungam, quod nemo, ' quibus omnibus locis melius per distinguitur favente ubique Vers Belgica. Haec de editoribus primis. Quae impraeSentiarum sussicere videntur, Cum satis clare demonstrent dissidendum esse interdum Editioni Principi neque frustra Viro doctos, quos laudavi, argumentis et exemplis

monuisse haud raro in textu operum Posthumorum restituendo ad coniciendi artem refugiendum OSSO.

58쪽

Iam si Circumspicimus subsidium aliquod ad Cuius normam lectione Ed PrinC. XigamUS, O OnSilio, ut collatione facta tandem, si fieri potest, ad auctorisit Sa verba CCedamus, praesto est illa Versio BelgiCa, quae Curante I. H. Glasemalier eodem, quo opera Posthuma, anno prodiit. De qua egit Land l. l. p. 8 et in praefat. d. Hag. . Ι; qui eam e ipsis Spinogae Ss factam esse Contendit, fretus loCis, quales sunt Eth. IV app. 28, ubi S. Belg. numerUm

addidit, et Eth. IV, O ubi prave i navi pro ignarieXhibet, I quod vitium e ipsius Spinogae Scriptura

minus perspiCua ortum esse videtur. Quae si iure statuit L. neminem fugit, quantum auctoritatis Uers Belgicae accedat, itaque operae pretium videtur pauca addere et uno alteroque Xemplo iudicium, quod

Primum igitur statuendum est, Vers Belgicam per tota per Posthum passim additamenta Xhibere, id est voces vel sententias, quae in Ed PrinC. non OCCUrrunt quae, etsi non omnia maioris momenti Sunt, ita ut unCta reCensere vi huius sit loci, tamen minime dissimulandum est unumquodque fere additamentum per se sufficere ad vinCendum Versionem illam non X d. Princ ipsa vel e eius schedulis prelo Commissis, sed e ipsius auCtoriiMSS. Confectam esse. Unum et alterum annotabo. P.

1 Fatendum tamen est in Corrigendis Vs Belg. ubique rectam lectionem inhundigen' pro obloden ' restitui.

59쪽

LXXX in neci talia fere addit Vs Belgica , , Porro e Domino Leibntigio Cognovi fore, ut praeCeptor Delphini Galliae, nomine uetius, vir XCellentis doctrinae, libellum Componat de veritate Religionis Humanae et Tractatum tuum Theologico-Politicum refutet . Vale. V - Ouae omnia missa sunt ab editoribus Ed Princ. quod eo magi S mireriS, quia in responsione SpinOZae , quam tamen integram ediderunt Edd. primi, p. LXXXIII , tractatum D. Huet, de quo antea scripsisti, ' perte ad verba praecedentia alluditur.

Simili modo X. gr. Eth. II, 8, schol in fine haec addita , , Sed Cogitationi Conceptu intelligo, sive esseo eclivum rei, qualenus lanium in cog flatione exsistit 'e quibus formula esse objectivum etiam in lemmata Versionis recepta est; porro de int. m. 56 ,, HOC , inquam, fingere POSSUmUS , quamdiu nullam videmus impossibilitatem et nullam necessitatem, ' ultima voce item in lemmate appicta denique Tract. POl. VI, 33 , , non autem e regis domestico

aerario. Sed tales speculatore eliseendi sunt, qui re iseri si idebuntur' a)1 Cf. etiam eyer in versione Epp. p. 37 et 39O.

a Praeterea Conferri possunt, ut maiora tantum enumerem de

int. m. 7: eorum, qui ea possident si fas est Ia loqui); ' Eth. II,

IO, Chol a sena meum intentum non sum fuit illis con radicere, quam Causam reddere; lemma , Oroli se a CauSDeXterna, a qua

corpus morum ad quiescendum determinatum fuit; ' lemma , dem. o formam ipsius Constituere diximus, vide de in anu lemma 4; 'lemma , dem. Patet etiam ex ipsius definitione. V Eth. II, 7,

60쪽

His opinor, satis elucet Versioni Belgicae pro priam addicendam esse auctoritatem, quippe quae X schedis Spinogae et fere suo Marte Con Cia ipsasMss lectiones interdum referre Censenda sit. Ut autem appareat, quantum lucremur OC Subsidio Comparato, vi opus est in memoriam revocare, quam saepe in editione agana Vs B in Calcibus paginarum laudetur, neque loCos enumerare, in quibus emendandis Us. B. viris doctis viam ad recuperandam genuinam lectionem omnium opportunissime monstraverit. Itaque transeo ad eos locos, ubi Us Belgicae nulla fit mentio in ed. Hag., Cum tamen illa emendationeS, a L. Propositas vel memoratas, o CCupaverit et CCupando

sanXerit. Quales sunt de int. m. 76, confundantur Eth. III, II, Chol. nam Ir res; 8, Chol. 2 dubi favimus IV praef. videret V, 9 in sola; IO, Schol. observabit; O cum eodem Scholio Prop. 4 Traci Pol.

Schol. ut non Credidi quendam errare quamquam eius verba absurda essent)' . tqseqq. ibidem talia fere oveIeadem etde diversis rebus cog irant; ' Eth. II, 9 schol. Supponatur igitur homo falsis quibusdam Iam per actu adhaerere, ut nullo modo ad ubi anaeum de is a te possit, nunquam, V tqseqq ibidem ideas illas

rerum, quae utrum vestirium in cerebro nos ro facere fossvn sive quarum, V tqSeqq. TraCt. Ol. IX, 4 - quae Omne probant et de quibus nemo antea cogitasset cuius rei in Novandia uua vidimus exempla' quibus verbis vix carere posSumus ob ea, quae equuntur: ho Hollandorum imperium V. Postremo Eth. I app. in ipso fine, ubi haec additos. B: Si quaedam huius farinae adhuc restant, poterunt eadem ab unoquoque mediocri meditatione emendari, itaque nullam invenio causam, ut is rebus diutius insisIam TC. Vunde Suspiceris, librum primum Ethicae, ut praefatione, ita etiam iusto fine Carere.