Ad Spinozae opera posthuma

61쪽

44 proponendi IX, 6 Ep. XVI resuriensis XX praeditis XXXV coniectura Cameri inmo XLII id XLIV industrie LXVII numquam LXXVI

non XLII ensibus; IU ordo verborum a L. resti tutus. Quae Omnia agnoSCit S. B., ne non illa, quaereCentioribus temporibus proposita sunt de int.

levari, ut una V, quod rude et Meyer CorreXerunt; qua emendatione Omnes, per Se sati SagaCiter CXCogitatas, disertis verbis iampridem Xhibebat Us. BelgiCR. Postremo speciminis instar liceat unum et alterum Subiungere locum, qui manum medicam adhu eXSpectare videtur, in quo restituendo tamen Us. B. Operam Uam praOStare potuerat. PrimUS, Uem Volo, legitur de int. m. 79. Unde equitur, OS DO POSSCveras ideas in dubium vocare ex eo, quod forte ali

62쪽

onderscheide dent beeli an hebben. ' Vides interpretem Batavum in s. invenisse , ideam Dei V qua lectione recepta sententia et ratiocinium recte et ordine, opinor, prOCedit. Secundus loCus legitur p. LV , , ubi terram ad vineam plantandum vel puteum ad sepulChrum faciendum fodimus, et thesaurum invenimus V et Seqq. Mira profecto et plane portentOS reS, Si Corpora mortuorum in putei Condantur At f. s. . , , Alsmen 'aarde Omspit Om en ηngaar te planten

Itaque apage monstrum et , puteum aut opulChrum faciendum ' restitue.

Ultimus sit Trael. Pol VIII, 2I , , Sed ne longa admodum dominatione nimirum superbiant, nulli ad hoc ministerium eligendi sunt, niSi qui '' et Seqq. Haud facile diXeris, quid vocula illa , nimirum V sibi velit audi tamen Us. . , , Maar pdat ij, it Or-gaa van de lange eersChapph niet a te verwaant

ZOuden Orden, o moet men' enZ. itaque pro nimirum V restitue nimium V ad sententiam autem

Cons. VII, 27 , Superbiunt homines annua designatione quid nobiles, qui honores in aeternum agitant λ VHisce satis apparere Confido, quam egregiam pCram in vocibus integris vel sententiis restituendis Versio Belgica praestare valeat iam si ad minora

tranSeamus, etiam in his eius auctoritatem minime Spernendam esse patebit. Atque de interpunctione

63쪽

SI iam egimus in superioribus, Cum Ecl. Princ turbatae interdum distinctionis arguere Conati sumus, et vidimus non OOSSO OCOS, Ubi S. B., quippe quae melius sententiam intellexerit et proinde distinxerit, egregie adhiberi possit ad Ed. r. mendandam Ouibus addi potest X. gr. P. XXI: , UantUm VOTO quintum attinet argumentum scilicet Prophetas Dei Verbum tali ratione manifestum fecisse, quoniam veritas veritati non est Contraria nihil reliqui est, 'et seqq. Ubi editore primi Cancellos prave appin-Xisse videntur, quo faCto totus loCu turbatur, Cum et sententia ipsa et S. B., quae nullos agnoSCit CanCellos, Suadeant, ut Signa illa aut omnino abiciantur aut post , fecisse)V finiatur parenthesis. Porro in s. . passim lineae, quae dicuntur, aliter atque in Ed. r. dispositae inveniuntur; quae e Squantum Conferat ad sententiam recte intellegendam, imprimis in tractatu desint em. qui Uno tenor OXPTOS sus editur, neminem fugit. Cf. X. gr. O int. m. 8,

ubi Vs . . nullam Xhibet alineam ibid O ubi proalinea talia uno tenore eXhibet, addito illo , hoc est )

, , Simulque ut hoc quam Compendiose fiat, Curabimus CXpli Care, o est poStquam novimUS , quaenam 'et seqq. Deinde Ep. XLII, ubi uno tenore s. B. haec habet , , quam ut fieri non possit, ut in triangulo tres anguli non sint aequales duobus reptis, Deum non posse emcere V et seqq. quae uniCO OCta videntur, Cum si sententia, quam Edd. Primi alineam interponendo turbaverunt, in integrum restituatur. Ibid paullo

64쪽

82 infra haec habet Us. B. , Sed Curare debero, ne hi*US- modi suscipiantur, quae virtuti obicem ponant, etiamo eorum Sontentia, qui ea profitentur magistratum itaque facile sine offensione Numinis POSS V et Seqq. , ubi iterum alinea interposita editores primi ordinem vitiasse videntur. Conferri etiam potest eadem epistula paullo supra, ubi and praeeunte US. B., lineam

Denique in notis adiungendis interpres Belg. nonnumquam et aliter et felicius processit quam editores primi Atque hic iterum imprimis traCtatum de int. Cin respicimus, in quo talia frequentissime CCur runt. X. gr. de int. m. 78 nota, quae incipit per, , Id St, Cit sensus V et seqq. in VS B ipsi Contextui inseritur hoc modo sed Cogitando de fallacia sensuum oritur dubitatio id est, scit enSUSV et seqq. Contra ibid. 89 ultima verba: Multa affirmamus et negamus' et seqq. in s. . in notam relegantur; haud scio an recte, quia in lectione Ed. r. insolite

abest nexus sententiarum et ConiunCtio, et ObServatio illa sic nude posita notam potius redolere

videtur. Hisce autem enumeratis, quae non tantum ad OVin-

Cendum, quale subsidium A. B. adhibita lucremur, sed aeque faciunt ad intellegendum , quantum in Opp. Posti, edendis, ordinandis, emendandis sibi sumpse rint Edd. veteres, hisce, inquam, numeratiS, CRVene in opinionem incidas, Versionem Belgicam omnino

65쪽

maculis carere, ita ut ad quemvis difficiliorem locum eXpediendum tantum opus Sit illam adire, ut integer sensus vel genuina lecti illico inveniatur. Etenim cum etiam US B eodem anno, quo Spinoga Obierat, prodierit, fieri non potuit, quin pari Cum festinatione, Cuius editores d. r. arguimus, Coni CCta, hic illic locum prave lectum aut minus recte intelleC-tum Xhiberet, omitteret quoque, denique neglegentiae socordiaeque indicia interdum prae SO Ororet. Cuius generis sunt illa, quae iam an notaverat VOX , RUCupium ' Eth. IV, TOP. I, Chol PC ,,RRΠ-lokset ' reddita, et Eth. IV app. 28, Ubi , ignaVi Pro , ignari V verterit interpres Ouae facile augeri

urbes condendi et muniendi, milites conducendi 'et lseqq.: middelen Steden te bouwen, O te VerSter-ken, rhgsliede te eleide eng. Caecutientem autem interpretem deprehendimus X. r. in eodem TrRCt.

Pol. III, 7, ubi tenetur per ibe ih ehouden' vertit; VI, 27, ubi quinquagesimum pro quadragesimum CX-hibet VII, 4, ubi pro habuerat, habueretis reddit,

quae leCtio totam sententiam evertit. Porro neque in ipsis lemmatis vocum difficiliorum, quae in margine adscribenda Curavit interpres, omni errore Cabstinuit, quippe qui X. r. in traCtatu de ini Cm. Ι,

66쪽

primo intuito Traci Pol. VIII, 9, Syndici pro vindices ibid. 26. secretarius pro a secretis vitiose appinXerit. I Denique huc referenda sunt illa, quae potius typothetarum quam ipsius interpretis erroreSexistimandi sunt. Quorum unum tantum CommCmorabo, utpote qui se etiam in editionem Haganam propagaverit epistulam volo X IV, in qua haec leguntur: , Reliquum quod spectat, Simulare, promittere et promissis non Stare mentiri, serjurare, multaque alia summis effert laudibus V ,,wat et verige an-gaat, hi prijst en hoogste hel veingen, belove gondergeVen, legen valSChe eden, e mee andere dingen V. Error manifestus pro eden 2 Porro in eadem epistula paullo infra. , Omnia, inquiebat, amicorum Sunt Communia Sapientes sunt eorum amici, et eorum

Sunt Omnia Ergo Sapientum sunt omnia V ,, Alledin-gen, eide ij, hi onde de riende gemeen dewhgen ij de urienden de goden e van de godeneth alle ingen dieshalven bellore nolle ingen aand whgen. V Quae uncinis inclusa addidi, excidisse Videntur et omnino inserenda sunt, ut legitima fiat

ConCluSio. I Itaque, Cum haud raro talia vitia leviora in lemmatis OCCurrant, quae omnia annotare and iure spreverit, vix intellego, Cur Tract. Pol VI, 20, pro emolumen a cf. ibid. i vitiosum lemma motimensa expresse Commemoraverit, quippe quae VOX Omnino nullam praebeat Sententiam. 2 Cf. etiam Corrigenda VS Belgicae.

67쪽

Haec autem satis levia sunt neque CCtorem mag-nΟPor morantur. Paullo maioris momenti loci illi sunt, ubi interpres vel integras voces vel sententias plane miSerit; X. gr. de int. m. d. nota, ubi in initio verba , statim etiam ostendam, quod nulla fictio versetur CirCa aeternas veritates V in s. E. desiderantur, quibus tamen vi Carere OSSumus ad sententiam auCtoris plane intellegendam. Simili socordia, ut videtur, omissa sunt in eodem tractatu 3,, Nam re illa non e parte sed tota aut nihil ejus innotescere debebit, ' quibus verbis omissis ratiocinium quodammodo Claudicat, Certe minus bene pro Cedit. Porro addi possunt loci sequentes, in quibus enumerandis, ne iusto longior fieret oratio, tantum ea ipsa verba XsCribenda Curavi, quae in s. . desiderantur): Eth. I, 24, Coroll. , Sive ut termino SCholastico utar Deum esse Causam essendi rerum' ' Traci Pol.

V, 7. , et ad hoc de prudentissimo isto viro creden dum magis adducor, quia pro libertate fuisse Constat, ad quam etiam tuendam saluberrima consilia dedit. VI, 26. , Sed hae forsan observari non possent ab iis, qui, quando quaestio de Crimine est, non tam

argumentis quam tormenti reum ConvinCere Olent.

Verum ne ego' et seqq. usque ad finem. VII, 5. , , Nemo enim Volens imperium alteri Concedit, ut habet Sallustius in prima ad Caesarem oratione '' denique VIII, I. , DiC OXprOSSO totR, UROSequitur, digressio de discrimine inter aristocratiCum et demoCratiCum imperium usque ad , At si hi duo' ';

68쪽

quae tamen omnia ab auCtor postmodo, iam Caput XI inchoaret, inserta esse videntur. Etenim diffitendum non est, o Cos illos, quo noviSSimo S OCCnSUi, quamquam ex ipsius Spinogae manibus profecti viden tur, tamen Omne Spe Ciem additamentorum prae se ferre, ita ut incredibile non sit eos, si iam Spinogae tribuendi sunt, perfeCto demum opere ab auctore in margine adscripto esse et an fuiSSO CAUSam, Cur

interpretem Belgicum effugerint. Denique afferri potest Eth. II, 9 schol in ipso

fine , , atque his, quae in hoC Cholio agere Constitue ram absolvi et eo finem huic nostrae secundae parti impono, in qua Ut me naturam mentis humanae 'et Seqq. quem o Cum paullo aliter exhibet interpres Belg. omissis verbis mediis, quae, Cum illud eo vi Spino gae esse Crediderim, haud scio an potius editoribus quam auctori ipsi tamquam additamentum imputanda sint. I)1 Similiter an de int. m. a se patet iterum ex eo , quod

et Seqq. Verba ex eo , quae S. . non habet, tamquam ab edd. primis addita, iure eiecisse videtur. Porro f. ibid. I: Si ergo daretur aliquid in Natura, nihil commercii habens cum aliis rebus, ejus etiam si datur essentia objectiva, quae Convenire omnino deberet cum formali V etqseqq. ubi pro vitioso datur, daretur Correxit L. Tamen Cum s. B. hae plane omittat et etiam Suadente Sententia supervacuo et paene molesto additamento melius Careamus, neSCio an reCtius hae verba editoribus primis tribuantur et plane tollantur. Denique notandum, abesse in s. B. Otam illam ad int. m. or: vide Supra pag. 365, 366 tqSeqq. quam Spinogae adscribendam esse haud facile Contenderis.

69쪽

In ultimis igitur, quos traCtavimus, loCis interpreSBelg. non adeo graviter inCusandus esse videtur, immo eius omissiones interdum notatu digna sunt, quippe quae nonnihil Conferre OSSint ad CognosCen dum statum et condicionem Mess. et editionis operum Posthumorum; attamen si iam omnia, quae attulimus, respicimus, minime dissimulandum esse videtur, etiam interpreti Belgico nonnumquam humani quid accidisse eumque verba Spinogae hic illi parum intellexisse et turbasse quoque, tamen ita, ut ipsi etiam errores haud raro memoratu digni videantur immo Cum non iusto saepius eum OCCASSe appareat, equidem imprimis in brevitate temporis, in amplitudine operum Posthumorum argumentique profunditate, diligentiam

eius laudare quam soCordiam Xprobrare maluerim. Utu autem hae sunt, o Certe e praeCedentibus eluXisse confido Uersionem Belgicam, Cum e ipsis MSs. Confecta propriam habeat auctoritatem, uniCeaptam esse ad arguendos diti veteres, quid in edendis philosophi operibus sive festinantes omiserint vel turbaverint, sive emendanteS diStin UentCS PCrpolientes ipsi adiecerint itaque eam ad assequendos Spinogae Conceptus et ad Opp. POSth. ConteXtum Constituendum quantivis esse pretii et dignam esse,

quae in edendis philosophi scriptis sedulo et deliter

et per solum opus adhibeatur. ReStat, ut separatim paucis agamus de conteXtu epiStularum earumque autographis, quae res fortaSSe integram reClamat investigationem, si quidem est tanti.

70쪽

Etenim si autographa Spino gae, quatenus hodie X- stant et in editione Hagana typis CXPreSS SUnt, atque potiSSimum ea, quae Spinoga ad amicum iden- burgium perferenda Curaverat, Cum Ecl. Principe et Vers Belgica Comparamus, primo intuitu patet, Satis

frequenter in autographis nonnulla CCUrrere, UAC aeque in Ed. r. et in s. . de Siderantur. X. gr.

ep. VI et XXXII, quarum totus finis truncatus est; XLV et XLVI, quarum postscripta, quae diCUntUr,rOSO Cta esse apparent. Cum autem hae et alia, quasi Communi quodam Consilio, et ab Ecl. r. et a Us. B. aeque ab Sint porro , Cum omissa fere nihil Contineant

nisi res familiares, domesticas politiCaS UO UC,Scilicet, quas philosophus vel Caute Celare Cuperet vel modeste aliis obtrudere nollet, in sequitur omnino verisimile esse omnia illa, quae d. r. et S. B. pariter omittunt, etiam ab eXemplis p Si epiStularum, Sp. domi servatis afuisse, Sive omnino berRnt, sive deleta erant, sive potius signo addito auctor significaverat, quae vulgata nollet. Itaque facile assentiaris an amrmant i epistulas a Spinoga ipso SClCCta S, purgatas, futurae denique editioni praeparata e S se a ita ut amici post eius mortem in scriniis

I In Versi en Meded uermon Ahad. v. et Afd. et II, 9, pag. 44, Se Over de eerste ligaven de Brieven an Spinoga. V In qua dissertatione docet Land in autographis, quae Amstelodami asservantur, apparere adhuc linea illas, quibus partes omittendae indicarentur. et Huius emendandi laboris exemplum esse potest ep. VIII, Cuius