... Tractatus tres de Trinitate et incarnatione

91쪽

minatii set reprehondit eisque contradicere audet. SSe Xtra coetum fidelium invenitur. Etenin, si ali tuis dicit homin mcreatum SSe eum qui non XSistebat incepisse ut factum esse finitum conclusum HSSO Oum qui Contineri poSSit circumScrip- tum ess0 limitatum Sub limite factum esse passibilem passumeSSe et mortalem mortuum esse no minima quidem fidos ad haec requiritur. Haec enim aperta Sunt Scientiae quae unicuique horum Suum adscribere solet, infinito tribuens infinitatum, et finito limitum et i qui concludi non poteS non SS p. 104. 20 conclusum, et ei qui Onchidi potest conclusum esse se circumscriptum, o Deo di Vina et homini humana et altiSSimo excolSa.

0 humili humilia et impassibili impassibilitatem, ut passibili

paSSionem et unumquodque horum sciuntia discernit per iudicium, non quidem por motum fid0 40d per inv0stigationem I cognitionis. Nam haec est natura scientiae ut sciat ea quae Sub cognitonem cadunt natura vero fidei est ut credat ea quae scientia non intolleguntur. Et nemo Sciontiam reprehendit cum ipsa Sua Sciro Studet eam Vero merito increpat si audet aggredi ea quae Sunt incomprehensibilia et invadere limites quo 20 fidei assignantur. Et quomadmodum scientiam non reprehendimuS cum Virtutem et naturam rerum, quae ad eam pertinent, Scire cupit, quibus erudiatur, ita nec silos culpanda est si ab investigatione eorum quae sunt incomprehensibilia abstinet o de is silentium discrotionis servat. Quod si mysterium disponsationis et Christi verbo scientia commissum fuisset, haec forsan merito currero ut intellegeret quod suum SSol quia Vero abScOΠ-ditum St, cum nulla mons rationati Sit quae eiu Secretum scrutari valeat, fidei tradondum est, quae, cum illiud acceperit, de eo Verbis convenientibus tractare poterit.

Non ignorandum est quod doctrina ecclesiastica scientiam Γerum mundanarum minime respuit, eam autom prohibet ne ad investiganda secreta et abscondita accedat. Patet enim ea p. 105. quae sunt Scientiae de non indigere, nec quae sunt dei 35 scientia comprehendi posse. Sed utraque debet sua cognOScere scientia ratione naturalia inquirer debet, et fides ea quae Sunt Supra naturam in Silonii tenore Christus enim mysteria

92쪽

sua tion ledit it comprehenderentur. sed tantum ut crederentur. Quod si fido commissa sunt non licet liui vi eripero depositum quod accopit. Nam si fidos cognoscit abscondita quin a Scrutetur aliquid sibi convonion facit quia agnoscit doctrinarii

quam tonet sub sermonem non adore et gloriatur Se acco di isse id quod, cum Xaminatur non intellegitur et cum inVestigatur non palpatur. O cum diSputatur non explicatur. Scisentia igitur naturalia inquirit scilicet Virtutes plantarum in dicinalium miXtura ciborum operatione elementorum, et intell0gibilitatum cuiuslibet cognoscibilis et Variarum artium et l0 aliarum rerum quae tum ratione tum experientia discuntur: totiam Ore Volucrum et lore beluarum pocorumque et generum quae sunt in aquis et pariter cursum Siderum et comparationem proceSSu Stellarum, quomodo accedunt una ad alteram aut recedunt ab invicem, et computu et aera quas per deas et ex eis colliguntur et insuper etiam Varias mutationes aeris et quattuor tempestates quae per adScensum et occasum

siderum stabiliuntur et in quibus Sementis, et messis, et plantatio, et Vindemia, et collectio fructuum aliaque perficiuntur et quibus de causis sanitas et morbi hominibus contingant 20 itum et virtutes ciborum quibus saepius acquiritur et Servatur p. 106. Sanita corporum, et quo tempore unuSquisque 'cibus cum potu sibi convenienti sanitat0m restituere possit; uPSUS et quomodo quidam morbi et segritudines tactu, quidam ViSu. quidam Ol- iactu, quidam Xperientia, quidam coniecturi Scientiae cogno 25 Scantur item, et de generatione hominum, inquirit quomodo latus in uteris delineentur, et membra formentur et iuncturae colligentur et nervi Xtendantur, et corpus humanum sicut Vestimentum teXatur; et, cum incipit SSe, quaenam membra prius formuntur et quibus o causis oriatur tota compage et US 30 et . OStquam corpu formatum est, unde nutriatur, et quomodo olfaciat et respiret. Scrutatur praeterea ea quae in mari Sunt moreSque ius, et legem beluarum quae in eo iVunt, e quibus tranquillitas ot turbatio maris Saepe PaeSagiuntur et quomodo nautae per illud navigantes, ex adspectu Stellarum det experientia aliarum mutationum aeriS, eas cognOScant et praedicant. Et, ut brevius dicam omnis Scientia comprehendere poteSt ea quae per corpora compOSita cognOScuntur, et multa Species quae in mundo sunt, et commutationem rerum

93쪽

commercii, et ipsa elementa per quae et o quibus Omnia tabilita sunt et virtutes calidas et frigidas, siccas et humidas, a quibus stabilitas mundi pondet. D his sero fides non inquirit, quia persuasum habet a scientia conVenire haec tamen invenitur a vero in multis dolicere nec totam Veritatem Sapientiae in creaturis positam assoqui polost; sed etiam in isti fide indiget per quam credor cogatur id quod non intelleXit et postquam per Xpe p. 107. risentiam didicit ea, quae putantur cognita non comprehendi l incompreh0nsibilitatem eorum fidei selinquit Cruator nimtantam sapientiam in operibus posuit ut nulla rationalia, seu fortasse Virtute SpiritaleS, eam comprehendere possint, Sicut et propheta quodam loco ad creatorem dixit Uuam magnificata sunt Opera tua. Domino; omnia in Sapientia fecisti .l Et in alio psalmo ait Consortata est et non potero ad 0am s. Quod si in multis quae uisentiae congruunt fides n0- cessaria est quant magi in Sui decet fidem obsecundare, taccipere cum Verecundia et timore mysteria incompreh0nsibilia sibi tradita eaque tenere non or Scientiam, Sed in admiram ti0110 o stupore Ea tamen quae Sunt fidei debent per scientiam distingui se declarari; et quemadmodum ostendimus Vel pauca ex multis qua Solent Scientia inVeniri, ita tiam ost0ndor debonius quantum fieri potest, a quae per fidem Servanda Sunt.

25 Hae sunt Vero doctrinae quas fidos tenet. Confitetur Ens exsister ingonitum et increatum, Deum et Patrum, ut Filium

Spiritumque Sanctum X O SSe, unum genitum absque initio et tempore et alterum X Ente proco dentem ante omnia ae cula ut initia eos quis esse unam essentiam in tribus personis 2 agnitam et tres personas in una essentia confitendas. Do is

autum fides discere non quaerit quomodo natura Patris exsistat cum non facta sit aut cur Filius et Spiritus, cum ambo Xo sint, duo filii non sexistimentur nec ut fratres habeantur 'noc unus altero iunior aut senior dicatur aut quomodo Filiu p. 108. 35 generetur Vel quomodo Spiritus procedat aut utrum Spiritus etiam procodat 0r illud quo Filius natus Si aut quomodo, cum natura Patris Simple Sit, ei tribuantur Voce compOSitae,

94쪽

set it Patro ilicatur quod genuit et de Spiritu tuo De e procedit. Praetero fides non in pitri quantuni leniporis sit ab exsistentia Dei usque ad creationem creaturarunt aut quot IDO-ntenta. Vel Saecula. Vel intervalla sint inter id quod Creator non incepit et id quod creaturae inceperunt aut qiuomodo primordias naturas ex nil illo creaverit et X eis etiam Omnia quae facta sunt licet dissimilia secerit condiderit et ornaverit aut luomodo e terra iumenta et beluas et Semina et lierbas et fructus et flores. O germina et arbores, et plantas et Omnia liuiusmodi produxerit, set X aquis diversa genera quorum alia l0 in is Vivunt et alia Supra aciem terrae per aerem Volant aut luomodo homo qui dictu est imago Dei propior pulchram suam speciem et mirabilem formationem, cuius descriptio omne Verbum Superat e terra Vili et pulvere formatus et consti .

Ita lue haec omnia alia sue per fidem accipiuntur et ipsa sola doctrinas huiusmodi tenere potest. Quapropter SapioniisSimus Deus eam constituit ut is invigilaret easque custodiret. Dicitur tiam Deus primis hominibus per Visiones diVersa SeSereVelaSSe QuamVis in Sua natura unus, per Varias similitudine 20 se manifestavit Eum ita apparuisse docuerunt Libri quar autem, cum Simple sit et incompositus huiusmodi similitudinibus p. 109. Se Ostenderit, nullum Verbum declarar valet, sed fido tantum hoc accipimus ordine Vero Spiritales Superiore qui cum multi set innumserabiles sint, ab invicem diiserunt gradibus, et olocis, et potestatibus, et etiam Speciebus muneris tu funguntur, non OSSumu in mente figurare, nec dicero cur Xsistant Angeli, et Cherubim et Seraphim, cur etiam sint edes, et Dominationes. t Throni, et PotestateS, et Virtutes nec spiO-

modo, cum Omnes in Spiritus ab invicem Secundum per Sonam 30 disserant nec scire poss) ius utrum di serentia nominum eorum ex naturi an e diverSi muneribu repetenda Sit nec quomodo, cum omne Sint SpirituS, alas, et latera et facium, et

vultum alium ab alio dissimilem, et formam rotae, et formationem compoSitorum, et lingua laudantes, et Ora clamantia ha 35beant nec quomodo, cum Omne pariter incompositi Sint, Videant, et audiant et gustent, et olfaciant, et tangant et ambulent. Agnoscunturne illa operatione in Varii SenSibuS, an una suaeque in tota persona ' Et Si una luno lue in tota orsona Sit,

95쪽

quomodo porationos non confunduntur Et si sonsibus periiciantur quomodo illud Venire potest, cum non it locu compositioni Quomodo Sunt loca Supra caelum Cuinam similo Silio P0gnum ' Quaenam S sorma mansionum quae, ut Scriptum 5 si , in domo Patris paratae sunt Quo distinguuntur terminio separantur regioneS cum ibi non in corpora nec composita' ualia sunt haec Venustas et gloria et bona qua ibi diffunduntur Cuinam similis est regio ad 0Xturam ita et altera ad sinistram opposita ' et gehenna, et tenebrae XterioreS, 10 et ignis qui non XStinguitur, et Vermi qui non moritur Quomodo eius et stridor dentium Ss possunt apud porsona in quibus difforentia mombrorum non agnoscitur Cuinam Simili p. 10.ost gloria iustorum, it pulchritudo, set onusta JePSOnarum se rum ' Quomodo spicietur rosurrectio Domni natura reddet ad eos qui apud ipsam remanserint terra, eo qui in pSa corrupti Sint maria et flumina, eos qui in ipsis collecti sint; 0-hiae et ollacres et piSce maris, eos quos OraVerint et igniS, illo quos consumpserit ' Item, Si omnes qui resurrecturi sunt immortale erunt, quaenam disserentia erit inter iusto et pec- 20 catoΓeS, et in quo corpora eorum inter se dissorsent Si iustillae VeStientur, tonebrisne peccatores induuntur ' ualo si illud conViVium, et cuinam similis est mensa illa Super quam Iesus dixit discipulos suos secum manducaturo. Et qualos cibi Super eam apponentur ' Qualis est ordo thronorum qui Apostolista dati sunt Murcodosn intur H disserent et quomodo merce- deS, inquam, patrum, et prophetarum, et apostolorum, et martyrum, et aliorum ordinum HStorum, quorum, ut Videtur, POdiversitato operum etiam diversa retributionis loca osso obent. Quaenam os figura Ierusalem urbis Supernae' uanam mas te Pia componitur audificium eius t aedificium alterius urbis quae Vocata ost Sion, mons Sanctus, et ab Apostolo etiam appellata est libera mater omnium nostrum ' Cur mons et

urbs in region simplici et spiritali nominata sunt Quare urbs ibi necessaria fuit, quam otiam moenia Solita circumdant, a cum ibi nullus sit pavor nulliisque timor eorum qui Solent Oppugnare et in captivitatem abducere Utrum Ierusalom, quae ibi est, adem est a Sion an aliud est illa, aliud autoni haec' p. H.

96쪽

Si tuae sunt quant uni distat una ab alt M ad uni in is sola se virtutes caelestes habitant Praeterea, cur perSonae incompositae aliquam urbent requirunt i Et si in diversis rogionibus hi ordinses liabitant illi ratione putamus fines earum ab invi sem lividit Ubi positum si regnum Et rursum, ubi est gehennat Potestne discrinien locorum agnosci in loco Simplici et incomposito Uualis est species lucis piae ibi oritur Utrum sensibilis an intellectualis tantum Si intellectualis sit, quomodo oculi in corpore OSili per eam Videre possunt Item quare habitationes iustorum tabernacula nominatae sunt et in alio 10 loco mansione. Si tabernacula Sint Piomodo in aeternum permanebunt Uualis est Ecclesia illa inopia sunt, primogoniti in caelis conscripti , Ubi dogunt anima iustorum defunctorum An in Sion an in Ierusalem an in urbo quae Vocata est Ecclesia primogenitorum ' an in Paradiso unde primus hom0 150gressus est ' triani in monte aedificata est Sion, an ipse monsita Vocatus Silomnia haec alia pie huiusmodi in Libris consignata unde etiam ea didicimus fides ex auditu ac sepit, et assii mat tantum

ea XSiStere Sed eorum rationes non inVeStigat nec nititur ea 20 sensibus in corpore positis Vel cogitationibus quae per membra excitantur quae penitiora Sunt ensibu et cogitationibus, apprehendere. At, eo quod ea intellegere non Valet, eam non pudet exsistentiam istorum accipere. Et, ut breVius dicam mundus p. 112. 'ille post hunc PeVelandus qui otiam mundus futurus die so 25 let, penitior est elementis Sensibilibus et corporibus corruptibilibus: it omnia quae in eo Sunt spiritalitor cognoscuntur.

cum ibi non in corpora nec re compOSitne nec SedeS. nec

limitos quibus regione dividantur. Cum mundus isto talis sit ut scientia humana intollegi non possit, fide eum, Sicuti est 30api rehondit. Et rursum, quid dicemus de Signi quae a prophetis et iustis et per MoySen magnum patrata Sunt ' Nam et ista ser fidem

tantum accipi possunt. Quod si fide Seposita haec per Scientiam tantum a nobis examinantur, captum intellectus nostri 35 effugiunt. Quomodo lapis, de monte abscisSus cum portaretur et circumiret cum populo, ubicumque poSitus fuit, Subit aquam

Hebr. XII. 23.

97쪽

stior sedit ' Quomodo os indum, quod Samson manu tenebat, aquam continuo Satire fecit ex qua ipso bibit uomodo rursum manna de aere deScendebat ' uomodo cohinina lucis duas specie praeserebat per unam tenebras Aegyptiis ut por alteram union Hebraeis ε Quomodo rursum naturae contPariae, igniS, inquam, et Pando inter Se mixta Sunt, nec ignis aqua eXStinctu eSt, nec aqua igne conSumpta Uuomodo cinis de camino, in aerem SpaΓSUS, tumoreS, et Vesicas, et ulcera Supor corpora maleficorum erumper fecit ' Item, quomodo id caligo, XtenSi manibu MOb Si Super terram Aegypti obducta, simul rat et caligo et lumen, obtenebrans Aegyptios et illuminans Hebraeos L Item, quomodo ranae et locustae et Scinifes p. 3. Venerunt cum Vocatae Sunt et prout iussae sunt rec0sserunt ' Haec omnia et alia plagaS. quae factae sunt, et prodigia 15 quae patrata Sunt, alia ad amigendum, alia ad docendum, a dipit fidos in dubio et in inv0stigatione, nec iudicat quomodo acta sint. Nec rursum quaerit Scit e quomodo Virga Serpens facta laserit, et iterum in Suam naturam primam subito

2 per Visum tantum illo qui ipSum adspicerent Sanaverit; qui SerpenS, Secundum Verbum Domini nostri , , in typum crucisseius ibi erectus Si ut cum Serpento Vi Vi morderent i qui vita ostitutus existimabatur Vitam et sanitatem Vulnerati reddoro in ' Quomodo ignis in rubo manebat et in eo accenSUS AE eum non comburebat, et in ius rami inflammatus eos non d0struobat idum erat totus ut ignis et totus ut rubus, quia ignis non soris tantum rubum circumdabat Sed in eo a P dobat umquo incendebat et idem duo esse Videbatur rubus scilico et flamma. Ita enim Scriptura significat rubum fuissos ut ignem qui cum in eo tot arderet, nec deStPuebat, nec comburebat, nec orabat, nec consumebat, et aSpectu Suo duo idebatur rubus et flamma humidus erat ut rubus, et ardebat ut igniS, quemadmodum eadem tu orat caligo et luX. et a V m columna illi iminabat et obscurabat, et etiam Virga. OStquam a facta est Serpens, Videbatur QSSe et Serpens et Virga Non enim soris tantum flamma rubum circumdabat et rubus in ea humi-

98쪽

ilus viilebatur sicut naniae socii in medio igno sod hic idem p. 114. ' rubus duo osso videbatur ignis et rubus quia Virens erat et ardoris humidus et in ensus ot colorem rubi et adspectum ignis habebat. Sic enim scriptum est idebat Moyses quodi ni in rubo arderet et rubus non combureretur. Et dixit Movsses Vadam et videbo visionem hanc magnam quare non comburatur rubus , Et mirabatur Moyses non solum quod Vi-doret ignem in rubo manentem. Sed quod rubii non combureretur nec Viriditas eius mularetur. Non senim dicitur Moyson Vidisse rubum igne circumdatum sed ignom in rubo arsiSS 100 rubum non combustum fuisse Uuae re non prodigium tantum sed etiam figura erat prodigium Scilicet Secundum visum Moysis figura autem eorum quae futura erant.

Ut ignem enim in rubo manentem Virgo Deum accepit et quemadmodum illic ignis in rubo manens duo esse videbatur, 15 ignis et rubus, ita et idem seus, qui ad Virginem venit et sexo inhumanatus est, Deus et homo agnitus est. Oculo vido batur homo intollectui vero Deus Palpabatur ut homo, et idem intactilis orat ut Deus: totus erat ubique ut Deus, et totus in Virgine ut homo. Conclusus in piantum factus est homo, idem 20 omnino agnoscitur infinitu in quantum Deu permanSit, quemadmodum etiam rubus totus lignum erat natura sua et totus ignis per prodigium. Et Moyses Videbat rubum duo esse ignem

scilico et rubum ardentem nee destructum inflammatum nec consumptum. Visu ignem et natura lignum, Virentem et splen 25

dentem humidum ut calidum quia ob rem ignis et adspeetum rubi habebat, simpliconi in quantum Videbatur flamma et ha- p. 115. J30ntem 'spoclem ramorum. foliorum. rapinarum et fructuum, qua se rubo nasci Solent. Et Moyses, cum tale prodigium videret cucurrit ut Scriptum St, ut inVeStigaret quare rubus 30 non combureretur Sed continuo VOX de rubo ei occurrit quae eum increpuit propter hanc cogitationem K Ne appropies huc: solve calceamenta tua de pedibus tuis locus enim in quo Stas sanctus est Solve a te cogitationes humana quae micut calceamenta, terram calcant, et luto et sordibu polluuntur. Ne mvenias ad investigandum. 0d accedas ad mirandum. Haec enim ros prodigium est, haec reVelatio ineffabile miraculum. Ne au-

99쪽

dea eam investigare, ne eam par VisaciaS Ouino enim prodigium, quod fit, Si Supra ire Scientiae et omnis scientia humana incomprehensibilitate prodigii inserior iacet. Pergamus nunc ad cetera prodigia consideranda. Scriptum os i Moysen manum Suam Sanam in Sinum suum miSisSe eamque exinde sepra insectam XitSSe, et cum eam iterum in Sinum Suum remisisset sanatam SSo eodem in loco quo leprosa facta erat. Rui Sum. USSUS St Virgam, quam manu tenebat, in terram proiicere quae Statim ac eam proiecit Subito conversa S in 10 colubrum. Et cum coram eo timeret, Studuit ab eo fugere, Sed iussu eSt caudam eius apprehendero et fortitor onero et statima eum apprehendit, continuo factus St Virga in manu eius, sicut antea erat . Prodigia quidem haec erant, quibus signisi cabantur a Steria futura eum, qui est sanctus et purus Filius a isei futurum ess hominem et polluti et peccatoribus connumerandum, non tamen mutationem paSsurum in o quod habet Secundum naturam et in quo agnoscitur esse Deus puru et Sanctus 'MOJ Se autem non auSuS S de his prodigii quae p. 116.

rere, sed ei satis sui omnia Deo possibilia esse rodere. Rur-20 Sum, aqua facta Si Sanguis in terra Aegypti, et orat simul aqua et Sanguis aqua Hebraui et Sanguis Aegyptii ' quod prodigium non est scrutandum Sed tantum credendum. Facta Sunt rurSum in deSerto, alia prodigia, quae omnia fidem requirunt. Manna enim, in aero formatum, e eo, Sicut fructus X ae arboro, decidebat et descendebat. Unusquisque Secundum men- Suram, Sicut USSUS erat, e eo sumebat Sed postquam collegerant, alius his, alius minus, etiam in hoc videbatur prodigium quod, cum men Suraretur, qui tu colle erat quam mensuram non habuit amplius, nec qui minus paraVerat minu reppes riit. Prodigium otiam erat quod manna, pro omni palato, Secundum desiderium manducantis, divorse sapiobat et tiam quod manna, quod, Si per noctem Sora abatur, computreScebat et Vermibus catebat, cum in arcam iussu Dei descendisSet, permultas onerationes incorruptum permansit . Prodigium etiams3 Si quod mera Virga, quam Moyse habebat, figura crucis erat, et per eam facta sunt Omnia prodigia quae Scripta Sunt. Prodigium fiam est quod lignum Siccum, quod Aaron prae-

100쪽

buit clim coleris tribinim principibus in tabernaculo cum aliis virgis coram Domino OSiluni. Solum folia protulit et amusrdalasilodit Prodigium et illud in tabernaculo factum quod ignis

et tabernaculum unde exibat sorvavit . Prodigium etiam ilhid rip. 117. 'quod aquae amarae ara hilces facta sunt 40 lignum in ipsas immissum . Facta sunt Ver alia prodigia per cetero prophetas Iordanis

senim ante aciem arcae conVersu est et 'OPSum et cum aquae

40scondontes desecerint et perierint aqua Superiores incre l0 mentum non acceperunt Sed cum fluere destiterint intra primos suos fines manserunt 3 Sicque illiud Venit quod apud manna, cum menSuraretur, factum St. RUPSum muri Iericho clangore tuba corruerunt Prodigium etiam est hoc prioribus non minus rogavit Gideo ut ros in Vellus tantum deScenderet. Q. 0 prodigurin actum est Sicut petierat PuPSUS. ut Supei 'terram totam praeter vellus descondoret et etiam in hoc exauditus est et in utroque casu duplex prodigium factum est ' Rursum, prodigium sui vita Samson agaraei. Quamdiu enim novacula super caput eius non descendit ingenti robore praeditus fuit; locum autem PaSi essent crines eius, continuo debilis et infirmus laetus est; t iterum, cum inceperent creScero, auctum Si roburoius Vere enim mirabile est quod tantum robur crinibus infirmis iungoretur T. Prodigium rursus quod lignum leve 'ubmersum est dum DPrum graVe e profundo adscenderet '; et aeriar Sum quod Ionas in Ventre piscis et profundo maris tres dies mansit ' quod signum etiam Verbo Redemptoris nostri '' appellatum est. Prodigium rursus, quod flumen Iordanis lino pallio bis divisum est , et etiam quod hydria farinam et lecythus oleum per totum famis tempus Suppeditavit '. Prodigium doliam illi id quod aquae sal in lontem ab Elise immisso. Sanatae sunt et ab eis ablatum est maledictum quod Iosue filius Nun

p. 118. adVersus eas locutus erat in . Prodigium etiam hoc quod multi viri ex paucis panibus et frumento noVO comederunt, et Super