장음표시 사용
101쪽
peritabat, praeter nomen, cetera ignarus populi' bilemq. nobis neqtie bello nequepace antea co- gnitus De Africa, di eius incolis, ad necessitudinem rei satis dinli . Postquam diuisio regno, legati Africa decessere: Iugurtha contra timorem animi praemia celeris adeptum sese uidet; certum esse ratus, quod ex amicis apud Vi antiam acceperat, omnia ii 'mae uenalia esse si ii mulis illorum pollicitationibus accensius, quos . paullo ante muneribus expleuerat; in regnu Ad herbesis inimum intendit ipsi acer, bellicosius, at is , quem petebat , quietus imbellis placido
ingenio, opportunus iniuriae , metuens magis, a quam metuendus. Igitur ex improuisio sine eius et cum magna manu invadit multos mortales cum
pecore, atque allapraeda capit aedificia incendit pleraque loca hostiliter cum equitatu accedit it inde cum omni multitudine in regnum suum conuertit , exitiimatns dolore permotum Adherba acti lem iniurias suas manu uindicaturum, eamq.
y rem belli caussam fore at ille, quod nequese pa- . rem armis existimabat in amicitia populi R. majg gis,quam Ni illis, retus erat; legatos ad Iugurtham de iniurus questum misit: qui tametsii contu meliosa dicta retulerant, prius tamen omnia pa ti decreuit, quam bellum sumere quia tentati antea fecus cesserat. 2 eque eo magis cupido Iugurthae minuebatur: quippe qui totum eius regnis animo iam inuaserat itaque non , ut antea, m
102쪽
bes agro uastare, praedas gere; suis animum, Dotibus terrorem augere. Adherbal ubi intes eo processum, uti regnum aut relinquendum aut retinendum armis et necessario copias parat, est Iugurthae obuius procedit. Interim haud longe a mari prope Cirebam opidum ut sique exerci tus con edit est quia diei tremum erat, proe-λ non incepti . sed ubi plerumque nosiproce Iit, obscuro etiam tum lumine milites Iugum thini signo dato, castra hostium inuadunt somnos partim, alios arma fumentes fiant, funduntque Adherbal cum paucis equitibus Cirthamprofugit et, ni multitudo togatorum mi et quae No rdas insiequentes moenibus prohibuit :/: VI r o reges coepti , atquepatratum bellum in . Igitur Iugurtha opidum circum- Ddm. vineis, inmbusque, O machinis omnium generum expugnare aggreditur maxime festi-
ambos reges adeant; sienatus, Op . sticam iturantes ueniunt , eo magi quod
103쪽
mae, dum proficisciparant, deproelio facto,
oppugnat e Cirthae audiebatur sed is rumor clemens erat. V oram Iugurtha accepta orationere polrdit sibi neque maius quidquam, neque corias auctoritate senatus esse: ab adolescentiastasiecti sum, ut ab optim quoque probaretur uirtute, non imalitia, P. Scipioni, summo uiro, placuisse: ob easdem artes a Micipsa, non paenuria liberorum, in regnam adoptatum esse ceterum, quopli ra bene, atque strenue fecisset, eo animum suum iniuriam minus tolerare: Adherbalem dolis uitae
suae insidiatum quod ubi comperisset, eius sceleri obviam isse spopulum neque reste, neque pro bono facturum si ab iuregentium sesieprohibu
rit: postremo, omnibus rebus legatos Romam breui missurum. Ita utrique digrediuntur. herbalis copia appellandi non fuit Iugurtha ubi eos Astica deceo eratus est, neque propter naturam loci Cirtham armis expugnare potest: vallo, atque fossa moenia circumdat turres exstruit, ea q. praesidi s firmat praeterea dies, nos tesq. aut per uim , aut dolis tentare defensioribus moeniumpraemia modo, modo tormidinem ostentare: suos hortando ad uirtutem arrigere prorsus intentus cun taparare Adherbes ubi intelligit omnes suas fortunas in extremo stas, hoIle se Isi,1 em auxilus nullam, paenuria rerum necessariarum bellum trahi nonpo se , is , qui una Cirtham pro fugerant , duos maxime impigros delegit eos
104쪽
multapollicendo , ac miserando casum suum, o firmat uti perhonium munitiones nos tu ad pro almum mare, dein Romampergerent. Vumidae paucis diebus iuga sciunt litterae Adherbalis in senatu recitatae quari sententia haec fuit.' onmea culpata petauos oratum mitto P. C. feduis Iugurthae subigit quem tanta libido ex singuendi me inuasit, ut neque uos, neque deos immortales in animo habeat sanguinem meum, quam omnia , malit itaque quinIIum iam me;
semfocius O amicus populi R. armis obfessus t neor: neque mihi Micipsae patris mei beneficia,
neque uerira decreta auxiliantur ferro an fame acrius ur ea , incertus sunt Plura de Iugurthascribere dehortatur fortuna mea etiam ante expertus si ,parum fidei misieris esse . nisi men intelligo illum supra quam ego sum , petere, neque simul amicitiam uestram, es regnum meum sperare utrum grauius existimet, nem ni occultum est . nam initio occidit Hiempsalem, fratrem meum deinde patrio regno me expulit quae sane fuerint nostrae iniuriae, nihil ad
uos uerum nunc regnis uestrum armis tenet me,
quem uos imperatore V i idis posuistis, clausum obsidet legatori uerba quanti fecerit, pericula mea declarant quid es reliqui , nisi uis uestra, qua moueri possc nam ego quidem uellem, haec , quaescribo, di illi, quae antea in senatu quesussi , uana forent potius , quam miseria
105쪽
s IVGURTHINvM Imeasdem uerbis faceret. Sed quoniam eo natus
sum, ut Iugimhae scelerum ostentui essem non
iam mortem neque aeri nas , tantummodo in
mici imperium est cruciatus corporis deprecor. regno Numidiae, quod uerirum est, uti libet consulite me ex manibus impub eripite, per uos, per maiestatem imperi , per amicitiae dem si ulla se duos memoria remanet aui mei Massanisae ' His litteris recitatis uere qui exercitum in Afri fcam mittendum censirent, 'quaprimum Adherbalisubueniendum de Iugurtha interim uti consuleretur qlioniam non paruisset legatis sed ab isdem illis fautoribus regis summa ope enisum ,
ne tale decretum feret . ita boni jublicum ut inplerisque negoti s solet priuatagratia uidiu. legantur tamen in Africam maiores natu nobiles, amplis honoribus usi, in queis fuit M. Scaurus, de quo supra memorauimus , consularis, Otum in senatu princeps hi , quod in inuidia reserat, simul est a Numidis obsiecrati triduo, uim ad licendere deinde brevi Vticam adpulse, it teras ad Iugurtham mittunt, quamoci me ad prouinciam accedat , se ad eum absenatu is fos. Ille , ubi accepit homines aros, quor- au Ioritatem I smaepollere audierat, contra inc pium suum uenisse; primo commotus metu, a que libidine, diuersus agitabatur . timebat iram senatus, ni paruisset legatis porro animus cupidine caecus ad inceptu scelus rapiebatur uicitia,
106쪽
men in auido ingenio prauum consilium. Igitur , exercitu circumdato, summaui Cirtham irrumpere nititur maximserans , di IIa manu h pium , aut ui, aut dolis sese casum uictoriae inuenturum quod ubi secus procedit, neque, quod in tenderat , licere potes, ut prius, quam legatos conuenire , Adherbalis potiretur ne , amplius morando, Scaurum, quem plurimum metuebat, incenderet, cum paucis equitibus in prouinciam venit ac tametsi senatus uerbisgraues minae nunciabantur, quod ab oppugnatione non desisteret: multa tamen oratione consumpti, frustra legati
j j discessere Ea postquam Cirthae audita sunt, Italici, quorum uirtute moenia defensabantur, confisi, deditione adii, propter magnitudinem p puli R. inuiolatos sese fore , Adherbali suadent,
uti seque opidum Iugurthae tradat omn- tum ab eo uitam pacificatur: de ceteris senatuic rae fores at ille tametsi omnia potiora fide Iugurthae rebatur , tamen , quia penes eosdem, advorsaretur , cogendipotestas erat, ita , uti censuerant Italici deditionem facit gitur Iugurtha inprimis Adherbalem excruciatum necat deinde omnespubertam umidas, atque negotiatores promisiue , utiquisique armatus obuius fuerat, inter-j j fecit uodpostquam, 'mae cognitum en O res insenatu agitari coepta ijdem illi miniseri regis interpellando, csaepe gratia , interdum iurgus trahendo tempus, atrocitate1 Iiliniebant et ni C.
107쪽
' Memmius, tribunus L designatus, uir acer, inferiuspotetiae nobilitatis, populum I . edocuis' et id agi, ut per paucos factiosios Iugurthaesic ius sidonaretur profecto omnis inuidia prolatata dis consultationibus, dilapsa foret tanta uisar tiae, atque pecumae regis erat sed ubisenatus δε-b Ii conscientiapopula timet lege Semproniaprouinciae futuris consi libus 2 tumidia, atque Italia decretaesunt consules declarati P. Scipio Nasi ca, L. Bestia Calpurnius P umidia Calpurnio, Scipioni Italia obuenit deinde exercitus qui in Afrisam portaretur,sicribitur, Ripendium , liaque, quae bello usui forent, decernuntur. Iugurtha, contrastem nuncio accepto, quippe cui, ae omnia uenum ire, in animo haeserat mhum, cum eo duos familiares adsenatum legatos mittit ijsque, uti illis , quos Hiempsale in te dio miserat, praecepit, omnes mortales pecunia aggrediantur qui postquam Romam aduentabant; patus a Bestia consultus est, placeret ne legatos Iugurthae recipi moenibus il decreuere, ni regnum, ipsumq deditum uenissent, uti diebus proximis decem Italia decederent consul qu-midis ex senatus decreto nunciari iubet: ita infe-LIis rebus illi domum disicedunt. Interim Calpurnius, parato exercitu, legat ibi homines nobiles,
108쪽
in consule nostro multae, bonaeq. artes animi,
corporis erant quas omnes auaritia praepedio
bat patiens abom, acri ingenio, satisprouidens, belli haud ignarus , firmi mus contra pericula, insidias, Sed legiones per Italiam Rhegium, atque in Siciliam, porro ex Sicilia in fictam transiue tae. Igitur Calpurnius , initio paratis commeatibus , acriter ω idiam ingressus est; χnultos mortales is urbes aliquot pugnando cepit. Sed ubi Iugurtha pecuniaper legatos tentare bellique , quod administrabat , steritatem ostendere coepit: animus aeger auaritia facile conuersus es ceterum socius administer omnium consiliorum assumitur Scaurus qui tametsi a principio,plarisque ex factione eius corruptis, acerim regem impugnauerat ramen magnitudinem cuniae a bono, honestoq. inprauum abstra ius est. Sed Iugurtha primum tantummodo belli moram γedimebat, existimans sese interim aliquid i 'mae pretio, aut gratia esse iturum postea uero quam participem negoti Scaurum accepit in maxima spem ad ludius recuperandaepacis statuit cum eis de omnibus pactionibus praesens agere. Ceterum interea fidei caussa mittitur a consule Sextius quaestor inopidum Iugurthae Vaccam e cuius rei pecies erat acceptio frumenti quod Calpurniuspalam legatis imperauerat: quoniam deditionis mora indutiae agitabantur. Igitur rex uti constituerat, in castra venit ac paucapraesint consilio locutus
109쪽
cutus de invidia sui a ti, atque uti in deditionem acciperetur; reliqua ci isti, G Scauro secreta transegit: in postero die , quasi per saturam fententiis exquisitis , in deditionem accipitur sed , uti pro considio imperatum erat , elephanti
XXX, pecus , atque equi multi, non cum pamuo argenti pondere, quaeriori traduntur. Calpumnius I omam ad magistratus rogandos proficisci tur in Numidi. O exercitu nostro pax agitabatur 'Postquam res in Africa gestas, q. modo a ita forent fama diuulgauit hyma per omnes locos in conuentus de fasto consulis agitari apud plebem grauis inuidia: patres solliciti erante probarent ne tantum flagitium , an decretum cor sulis subuerterent , parum constabat at maxime eospotentia Scauri, quod is auctor, socius Bestiae ferebatur , a uero bonoq. impediebat a C. Memmius, cuius de libertate ingenis, Oodiopolentiae nobilitatis supra diximus, inter dubitationem O morassenatus, concionibus populum ad uindi andum hortari monere, ne remp.
ne libertatem suam desererent: multa superba, O crudelia facinora nobilitatis ostenderes prorsus intentus omni modoplebis animum accendebat. sed quoniam ea tempestate 'mae Memmi facundia clara, pollensq. fuit; decere existimaui unam ex tam multis orationem eius perscribere.
ac potissmi jam dicam, quam in concione post
110쪽
Multa me dehortantur a uobis, irites, nisi Iudium reip. omnia superet opes factionis, uesi patientia, ius nullum , ac maxime, quod innocentiae plus periculi, quam honoris eIl. nam illa qui lepiget dicere, his annis xx quam ludibrio fueritissuperbiae paucorum quam foede, quamq. multip rierint uestri defensiores ut uobis animus ab ira uia, atque focordia corruptus sit qui ne nunc quia deni, obnoxi inimicis, exsurgitis , atque etia nunc timetis eos, quibus uos decet terrori esse sed quaquam haec talia sunt: tamen , obuiam ire fanti ni potentiae , animus subigit certe ego liberi rem , quae ibi a parente meo tradita est experiar uerum idfrustri, an ob rem faciam, in v fra manu situm en, a Pirites. Neque ego uos hortor, quod saepe maiores uestri fecere, uti contra iniurias armati eatis nihil ui, nihil fecessone opus est necesse en, suomet ipsi more praecipites eant occiso Ti. Graccho, quem regnum ibi parare aiebant, inplebem Ismana quaesiones graties habitae sunt pori C. Gracchi , M. Fulvus
caedem, uestri item ordinis multi mortales in camcere necati uni utriusque Irdis non lex, uerum
libido ori finem fecit. Sed sane fuerit regni paratio, plebi sua restituere quidquid me sangui
ne ciuium ulcisci nequitur, iure fas Ium sit. Superioribus annis taciti indignabamini aera rium expilari reges, edi populos liberos paucis nobili