Exquisitae in Porphirium commentationes Danielis Barbari p. V. artium doctoris. ...

141쪽

Commentatio decima.

piam, quod sit ab coxum substantia diuersum, ut

subices una 1n absoluti. terminus In comparati S. cum Ioitur OcnUS accidcras sit. dccita accidcirc. ut ad aliud comparetur coparaturinam ad spcclem, cuiuics genus continuo sequitur, ut eius diffisinitio sit c X numcro carum , quae pc additioncm efficiuntur additur enim ternamus, dum dicitur.

Specie differentibus. Vt dcclarabitur licha: bitus cxph anda si cncris dissinitio. Scd quoynia in diffinitionibus cstici cndis,ali qua sunt o byscrvada, iccirco ncquid csiderctur,hoc tiam dicendum cst, quod diffinitio est oratio, quae quodes esse re declarat manc constarc X genere icd1Ecretia dcbcrc praecoptumis tum in libris de demonstrationes, tum in libris de locis dialc Otii cis ordine uero quodam inccdcndum est, S siclisgcnda xadatim sunt ca , quae por se adsunt nam semper id , quod differre facies, si addatur encri diuis, genus integrum reddit diffinitio praeσterca cuius est ncccssario ac sol inest necessario: quia quaecunq; in diffinitione sunt ,11 substantia praedicantur,ac quae in substantia praedicatur, uniuersalia doncccssaria sint oporici soli una danon soli 3 cxit ergo genus, eccinerit pluribus : sed quaeso quibus nam diffinitio inerit homin1S,qVae non sit hominis his stabiditis et fixis , auctor

diffinit genus, d ita diffinit, ut ipsum distinguat

142쪽

De genercab aliis uniuersalibus , dc gradatim inccdit , quoqui' ultimum differes apponat, ubi mirum indeqtur,quod secundae notiones inuicem denominat sic. licet iam dicere uniuersale estgcnus ad quan=que uoces, d genus cst species uniuersalis inde cum dicitur genus cst quod praedicatur de pluribbus aeque esst,ac si dicas, genus si uniuersale ponitur enim di Tnitio uniuersalis, loco ipsius umbuersalis: nec absurdum sto: quod tiam Hermogenes, dum uellet dicendi artem, quae rhetorice a pellatux dimnire generas distinationcm,non genus lictorices posuit ars enim est genu ipsius rhetorice . crum Hermogenes artis distῆnitio: nem posuisse malluit, quae huiusmodi est: ars cs cos 1 tuti o, multis animi percept1onibus ad aliquem finem uita utilem poetans . sed haec tu ibi In principio si alim. Genus igitur est quod praedicatur in quid de pluribus, quae plura specie diffc:

runt Cicero in topici ex praecept sapientiam. a Sic igitur, inquit cicre praecipiunt , cum sum:

pscri ca,quae sunt iaci , qua damni resuctis, cuma aliis comunesa usq; eo perscqui, dum proprium cis di ficiatur,quod nullam in alia rem trasserra possit. Excpli gratia cum dicitur genus est uniuersale, comunc adhuc, tenim distcretia, proprium , forma, connexum, uniuersalia sunt adde quod seMquitur, quod praedicatur in quid. nodum est disy

143쪽

Commentatio decima.

finitio . species enim est uniuersale,quod praedificatur m quid unum adde uerbum difforentibus specie iam a comunitate res diuiuncta uidebitur, dc suis ternantis quasi canccllis circunscriptum genus crit. Nam cum vocum quaedam significent, quaedam uero non significcnt genus disiungitur ab iis, quae non significant, quia praedicatur quosi modo utcm praedicaretur, ni si significareti cumucro si nisi cantium vocum non ullae cunotan:

tum , nonulla de pluribus afferri soleant ab is, qua de uno afferuntur, separatu genus, quia de pluribus Ucrtur, ab iis auicin quae de pluxibus, d primo a difforcntia distinguitur, quoniam gesinus in quid praedicatu . interroganti enim quid cst res, oenus cita afferimus, ut quid cst homo canimal. quid est e, animal quid est nigredo

color superficies s magnitudo sed dist cretia D sextur, cum poscitur qualis cst rex similiter de proprio, vanncXo diccndum est a specie uicindili criminatur,cnus quoniam genus affertur ciis quae inter sess cci disterunt, at pccic astor: lux desii S, quae materia dc numero tantum disiuncta sunt his habitis omnia re et scribendi praecospra obseruata sunt a Porphyrio munc particulta damnitionis expliίccntur. cnus igitur est illud

144쪽

alla igitu notio quae genus appellatia , apta est fundari in quadam natura sic pr. aedicabili dc hoc loco, aedicari tanquam genus in hac diffinitio: a nc collocatur. In quid. Ponatur haec particula disrcntia loco. per eam siquidem dissiiugitu genus ab iis, quae in quale praedicatur. Omne autem superius,quod donomine, di substantia est in inscxl xi,praedicatu in quid, G pcr modum essentiae, secundum mentiam. quod, ut ces aretur faciadum est,quod cum univcrsale sit genus,qucmal modum dixi, descedit in spccic per has differentias, uel modos, id si per praedicari in quid, uel pc praedicax in quales nam si uniuersali aduenit haec di Grentia, scilicet praedicar in quid fit Ocynus, uel species quae si comparentur ad uniuesteste, species ius habentur icium sint species myuersalis praedicatur de pluribus numero differentibus sentis de hoc ci illo citcre species de hac, uel illa specie: limcrentia de hac, uel illa dis ferentia: dc sic de reliqui diccndum, quatenus habitudinem dicunt sed cosidcrare naturam siccundarum notionum in se debct philosophus, dialecticus . nunc caratione considerantur ut sunt

modi, sub quibus ros primae notionis intelliouias lux Rc omncS, quae in univcrsitate repertuntur, quae scilicci compositae sunt, cotinciat secundum

145쪽

Commentatio deesma. cssentiam calum duo , quorum alicrum materiae uicem praebet alicrum formae et ita continent,

ut si quemadmodum coposita sunt, ita percipiantur,confusa quadam ratione primo micili gutur. nobis cnim primo sit obuia specie confusi noti: tia. quod si distinctius ipsam dignosceresuelimus hanc nim uim mentis sic costat, ut confusa di stinguat, docoluncta sciungat certum cst quod

animaduertcmus in compositione illa, gcnus, iidcstuciacris fundamentum,materiae uicciri praebc: re: disi cretiam uero formae mam quemadmodum matcric cottiaci formas potestate, ita genus dis

serentiam potcstate comple stilux, quae potestas differcntiae aduentu contrahitur,& speci cm costituit, sicuti csh:atq; ita distinetesspcci ci cuiuscunq; anitia cognoscimus, d duas eius partes apprehensidemus, unam, quae potestatescrit ad alteram:alteram, quae illam potestatem contrahat:hoc autem modo scorsum utranq; paricii cossideratc uid cybimus Ocnus, odi iliarcntiam distines c d dcter minate uas spcci ci partcs si cntialc innuere: cruntamcn quia utrunq; illorum cs concretum, dc

unitum ac omne cocrctum duo innuit, primum

propria significationem, quemadmodum album primo albedinci innuit, postea id, in quo inest albedo dc hoc ui accidontibus scd animal pra mossentientem animam innuit fecundo subiectum in

146쪽

De genere quo nes: dc hoc in substantia. ut 1gstur non licet dicere sic Socrates est caluiti c., uel albodo ita

non licet dicere homo cs mortalitas, uel animassentiens, nant anima est pax', pars autem nofertur de toto. animal uero innuit tum sentietem animam, tum etiam modum,quo inest anima sentiens in hominc, id est modum totius iciocresi1 dc hac ratione,cetc affertur animal de homisne d genus praedicatur de specie . quare statuens

dies regula haec, quod abstraci um,ut ador uel

anima senticias, dc ocretum,ut cadens, d animal, tam in substantia, quamur acc1dcnte,idem si nisficant, non codem modo,quoniam animal sciaqticiasq; anima idem significat, sed sciatiens animas' unci una tud, dc sincerum innuit, animal uero concXum, d permixtum inde primum paxiciri tantum, secundum uero paricii per modum totius affert genus ergo no propterea quod est cit'tiam innuit praedicatur jed propior modum signia ficandi, d innuendi. quod si genus, de difforci*ia comparetur ad speci cm cci tum cst quod tam ocσnus, quam differentia runt plancipia pocioni Bficietia si ucro genus ad disserctiam comparabi: turgenus cuidam materici similesuadebitur distercntia uero formae ex iis uider possumus quan tum notitiascia cris monactum afforat ad di fl)n1σtioncs 6struenda . ut Porphyrius in prooemio

147쪽

Commentatio dccsma. tetigit,cum diffinitio costct x,cncre, S disretia. genus aut in diffinitionc sic habet, ut pars cacomposita mei, quae materies nominatui differesitia vcro tanquam ea, quae forma dicitur utrunq; tame se habet cr modum totius . totum enim cst

cui nihil deost , quod ad j sc costrat sicid natu ra animalis nihil dccs in homine. nycnim praecIs cst natura illa in hominc quoniam cst, do tuora differcntiae . quomodo autem differcti a sit principium speciei, doquomodo genus,cum de diis retia pei traci abitur, Xequemur sed nos ad rem. Genus igitur, edicatur in quid de pluribus, de differetibus specie. Rcprchcndunt nonussi hanc diffinitionem, dicetcs in ca fieri nugationcmmugatio si cum lcmere aliquid xcpetitur,ita hoc in loco ubi enim dimerentia est, ibi necetiario multitudo est . cum croo ucrbum plures multitudi nem quod amodo innuat , paciq; forma uerbum differens , nugari auctor uidetur, haec obicetio. Respondent, quod illud. t. Quod in generedimni edo collocatur jumitur loco huius particulae. Idcst. Nam cum uerbum. PlurcScomuniussit,uerbum uero Disseres Prosisus, iccirco ad cotrahendam illam comunitatem additio illa est adices a aeque, ac si dicercinus colorcm, d albedinem, id est color qui est albedo. 5 hoc modo nuoatio non est aliquis cnim est repetitionis usus.

148쪽

Genus ergo praedicatur c pluribus speciebus

diffsercntibus . X qua re innuitur gcnus non me colentum unica specic siccudum quod dicit aptis tudinem ad praedicandunt: nam cum por differcntia contrahatur oppositas , pc quas ad efficion=dam speciem promouetur, de duabus saltem speqcicbus afferatur oporteta omne ergo re primae notionis, quibu noti generis applicari potest, Ut animal, color, figura,planta, di huiusmodi monte percepta, licet anter se divorsissimae sint omnibbus anacia iuxta unam 'and cmq; rationem mih icris hoc sic habent, quod illi sic intelli critiam nostra notioviciacta applicari potes . praedicax ergo in quid conuenit omnibus uXta unam rationcm quae ἀναλογία Graece, coparatio prosi portiora Latine uocatur liccesca, in quibus hucliusmodi firmatur habitudo, diuersissimis o cncri bu contineatur Ocnus igituris uniuergi fundatum in quadam comuni natura, quae praedicarat

apta est de pluribus speciobus disi crontibus . sed qua do dicitur. Praeda cari. Dicit habitudincm sic intelligo,quod praedicatum habct habitudine D ad subices una Specie. In hac damnitione spc: cic ponitur pro strato huius notionis , quaes csicies appellatur Verbi gratia pro homine d cst mens illius habitudinis, quae stgcnus d hoc resecte factum cst, nam supra uidunus diffinitioncna

149쪽

Commentatio decima.

accidentis tam absoluti , quam comparati addisti One perfici nanq; accidens absolutum dissimi

dccita absoluta st Ocncris dissia1tio . caetera CO quidem iudicio facillima sunt:scdices c habet,ut breuis corum, quae dista sunt, comemoratio fiat. Genus igitur cst uox multis rebus cis donici; dis uersis accomodata,c praecepto distinguenda. curier genus essentiam rei declarct, merito praesertur iis, quae substantiam consequuntur. cum uero magis ambiat quam uniuersalia reliqua, ob id omnibus priesertur . Dicitur uero genus triplicister primo colices io multorum, qui tum inter sic, tum ad unum, a quo originem traxerunt, affceti sunt siccudo dicitur genus initium cuiuscunq; ortus, iaci ab co qui genuit uel a loco,in quo quis

genitus est hae duae encris acceptione a comu ni usu desumptae sunt.1n prima est coparati aequiparanS, dum multitudo inter sic cosertur. Est cos paratio dissiparans subices ionis qui doni, si multi tudo ad unum costratur. cxuperanti aeucro,si contra fici in secunda cro est coparatio disparans: subices ionias quidem, si genitum comparetur, uel generanti, iaci patriae. Xupcrantia vcro, si cotrasset, hoc cst si principium, uel animatum, uel ina: Ialmum, uel remotum, iaci propinquum reseratur

ad ea, quoru principia sunt. est uero utrunq; ptan:

150쪽

De goncrecipium effici cnsci differtit in modo pater per se: patria per annexuma ratione scilicci qualitatum, quibus affeci a superficies, tanquam celestis uisis tutis,ffcitur instrumentum posterior haec sic iri scatio magis an promptu est: ad horum uero sis militudinem dialcei 1corum genus dicitur, cui dixcci e dc sine medio substrata spccies est dircetcquidem ad discrimen corum, quae a latcre ponuntur, ut differentiae sine modio ad dissicrimcn indi

uidui, quod sub genere quidem ponitur, sed spe=

cic interuentu. dicitur nim genu per coparationem ad pectem dc diffinitur a diffinitionc,qua accidentia coparata di niuntur, per additamen tum scilico termini, habet ii genus tot habitudi nc ad speciem, S spccies ad cnus,quo diXi, re

porici in stipioribus cncris acceptionibuS. aequis pcxantem, disparantem subicctionis, exuperantiae. habet tiam convcm cntias,quoniam cst principium suarum sis cciorum: dcis uelut locus casrum, d multa sub se habct d diffinitur hoc mo= in o. gcnus cst quod praedicatur. Ad discrime uocum non significantium. Dc pluribus, ad discria mensarum vocum,quae destino dictitur Et disti serentibus. Id si differentibus specie: ad dissertis mcn pccici, quae praedicatur de plumbus numcro D differentibus. In quid. Ad discrimcndisserciistiae, propxii AE comunesicr accidontis ut albcdo