장음표시 사용
181쪽
Commcntatio duo deesina. non potes aer in qua ines separari, uel si potest, maxima cum dissicultate potest sed neq; huius
modi acceptio distexcitam ponit m numero praesidicabilium tertia uero maxime propria es differcntiae significatio, nam maxim proprie differxe altorum ab alicro dicitur, cum diffcrcntia spcciei Cmceleri intcruciati, ut homo , qui quoniaiatio: nc utitur, hac disserentia ab cquo sciungi lux . atq;1ta absoluta si prima differentiae diuisio, quae dicitur diuiuio uocis in sua acceptione , uoci inquam unam priuS rem innuentis, ad cuius sumunt: tudine postea multae acceptiones coparatae sunt
hanc Graeci ἀναλογiαν dicunt differentia cnim maxime propria discrimen innuit m natura , cli: quae uero acccptione innuunt discrimen in attribbutis icci clauicni habita cst huiusmodi diuisio. quonia ex rebus, quaedam substantiae sunt quodam accidentia inii S separari nonullaqueunt ar subices a nonulla ucro nyscparari: si acci lcnsscparetur . tunc dissercntia comuniter dicta cincroit , si non scparctur. tunc disserentia proprie fit. at in substantia maxim propria cffici ctu disse; rentia. cia igitur re duplice habeantur, o in tria dividantur, dccc tripliccs haberi differetias . non tamen iuxta ircimodos titia creatur univcrsalia,
sed differentia, quae ad substantiam cscrtur, te tium inter uniuersalia occupat locum. De qua di:
182쪽
De differentiacendum quomodo uniuersalis uadat. dc qua Milone huiusaaodi appellationem sortita sit tum quot habeat coparationes 'uibusve modis diffiniaturi scopi ius exequi oportet, quae a Porphysirio dicuntur. nam prinainco uenientiam quandam
ponit harum acceptionum ic posica discrimcn.C5ueniunt ergo in hoc differentiae omnes,quod interea, quibus adueniunt, dissicrinacia pari ut . hoc tamcn inter se diti ant, quod diffcrentiae tam uulgdi CS, quam xopria alterationem tantum ibgnunt differcntiae uero propriissime dictae mymutant prorsus,oc aliud faciunt. sed haec Porphyri US. caetcru accidentia uel 5mum a sunt, uel propria uixoq; modo triplicitc considerantur . aut enim in se considerantur, uel comparata ad subiectam xcm . priori modo duo praedicabilia fiunt proprium, d accidcias postcriori modo uel comparantur ad singularia, quatcnus de illis Ucrui, lux vel 5paratur ad singularesa, quatenu corum micruciatu, uel conueniunt, iaci diffcrunt intcr sic: atq; hoc modo duabus diffcrctiae accept1onibus uti possumus. altera scilicci,quae Gmunis:alicraquα ex propinquior dicitur, qua alicratione'd immutationcm quandam leuciar cfficiunt digferenti: ucro, qua aliam csse,cm faciunt , dc di uersam Occici fleetriccs nominantur iam sunt
tOxm quae pecie constituut qua triplici quoq;
183쪽
Commcntatio duodecima. ratione perc1p1 solent nam uel in sic accipiuntur, ut substantiae quaedam suci ecca parte,quatenus
sunt in substantia per ipsa constituta aut inquantum, quod ex ipsis effeci um cst, si ad alia comparetur, per ipsas uel ouenire, uel disserre solet ab aliis primo modo fh substantia subs antiae estectrix secundo est ipsa spccios iam cssceta tertio
est tortium uniuersalc, ad diuidenda generabatq; ad constituendas pccic accomodatum, uti l clut Porphyrius in xooemio dixit, ad diuissioneS, dod1 ffinitiones rorum quod etiam tcstatur Arabstotclcs,ub nos afrarmar d1ssinitioncs docci insccudo libro, solutionis secudae sed haec tu ibi. his possitis Porphyrius paulo altius cpctit ea, quae dixit hoc modo Altius rursum incipient dicendum cstes disi crentiis nonnullas, sic, qua scparari queant nonnullas, quae scparari nc:
tare dc huiusmodi separari possunt noulcm auteaquilinuci sinatione uteSJonc cares. Vnd cuPorphyrius dicit dissercti a per sic cas micli igitdifffcronti as,quae ad rei natura,& substantia consstituendam pcrtinctcs, rebus dissini cndis opportunae sunt per accides uero illas,quae nec rei subclstanti na,nec ratione cffici ut Probat autem dis Drcntias cr sic non intendi, nec remiti hoc modo cuius rei natura non intenditur, c remitti:
184쪽
De differentiatur, illius uera princip1a non intenduntur,nec re mittuntur, atqui natura specio: nc intcnditur, nec remittituris quomodo nim fieri potest quin re una, d cadem sit quarc ncc specie pxinc' pia, quae sunt difforentia speciem efficientcs, ten dentur, aut remiticiatur huiusmodi nim formae constituunt rei substantiam, simplicessi sunt,nec suis oppositis permiscentur : non crum rationcuten permiscetur ratione carenti quax sit, ut cum intentio,&,cmissio Strari orum admixtio: ne fiat haec quae substantiam conficiunt,non rela Xentu , neq; contendantur riuo niam semper intermino sunt, nec maiorem,aut minorem contrusi
xlorum permixtioncm suscipiunt. Duplex autem intentio est, duplex , tetionis causa Aut cm in maiori uel minori cotrariorum perm1Xtione reSmtenditur,oc romittitur aut cx natura subices aerei, In qua fiunt cotraria cxemplum primi cum res candida fit,minora contrarietati permiXtIO:
ne candidior cmper uadit essempor mira imperinlaeta magis opposita re candoscit. Xemplum sccundi, ut accidentia propria a principiis rei naturam c5stituentibus manantia Dccrium cniam cst
quod admiratione assic ille est habilior, qui adridendum promptior est, dc qui minus est habitis ad admirationem minus quoq; ad risum habilis est, quare secundum habitudines ti iaci pioru
185쪽
Commentatio duodecima Dimici sub1ceta constituentium magis dc minus cxistentes anteduntur huiusmodi formae, quae si sibi subices se rei princip1a conssequuntur. Unde non opus est diccxc,quod adem ratio sit differentia:
rum lex sic, dc earum quae per accidcns 1llud has bentur, quod separar nequit quod patct insipi:
cientibus. quod utrael tum sint suis cotrariis mypermixtae non suscipiant magis e minusu nanq3inscparabiles diffcrcntiaric accidcias intenduntur, Scic mittuntur rationcacrum subieetarum,in
quibus insunt ex habitudine differentiarum per sic inseparabilium, quae sunt xtincipia rerum usi bices arum. At nonne multos homine videmus in brutorum gener potius, quam in numero a tione utcntrum collocandos: quomodo ergo nomtcnditur, non remittitur, non abolcturq; differenti ascr se ciniunt sapientes formam a qua usimitur differentia uno ex tribus modis posse ii, telligi Laut ecca parte quatenus tribuit esse aliqcui, quod no stri aut ea ratione, qua per cam disefert ab alia re, quod ex ipsa constitutum est aut inquantum ciuiaectionis initiu est, quae sit rei naturae conuenientissima primo sanc modo nec in teditur nec remittitur ob rationem praeallegata. nec secundo modo essed si considcrctu actio, cus
ius ipsa forma, de qua sumitnr differcntia princi: pium est duplex efficitur modus mam uel in sc
186쪽
De disicientia Ansideratu tanqua forma, quae sit actionis principium luci ad subicctam rem comparata. hoc stad compositum, cuius ipsa aectio sit, propxi lcgilatima, d cossentanees: priori modo nec magi S, nec minus habet, posteriori uero interdu habct. sunt enim quaedam ex crum subicctarum parte, quae uel impediunt, uel cxcitant aet1onesci hinc vide: mus aliquos debiditatos, uel impeditos, uel alii qua ratione affectos minus agere iuXta princi pium , quod interius possident unde sit, ut agi rentur furore, delirent,dc parum acute pro picitat: sunt uexo pexsipicaces fani ac compositi multi, an quibus ingenii uis, d acumen est mirabile. atq; per accidens, d non pex se differentia, quaeici naturam constituit,uel omitti ci tendi uidetur. quod Porphyrius ex induci ioncm probat non enim animal de homine plus, quam de leone B ferturi: neq; enus ullum magis destina praedica tu specie,quam de alia iaci item hoc efficit dis fercntia sed contrariis impermixta sua manet in simplicitate G id, cui adiaciait Ucluti cica consstatuto, conte)cquisito, ut genus aliud cssicat. non nam diffcrentia aduenientcs Ocncti aliud
estic: unt genus sed aliam efficiunt eci ci a quae
res ab iis distcrcntii nypotest mucro, quae sunt per accidens: scd siquis argumcntctur nonne colo genus cst, cuius disterentia sunt congrcoarc
187쪽
Commentatio duodecima d di rogar uiuum s quae cum accidentia sunt aliud tamen Ticiunt nam si conigere uiuum cositori adueniat,nigredincm costi luci: ilcm si disperdere uisum colori acccdat,candorem Viciet oc1ta disteretiae, quae sunt accidetia officient aliud,
quaeres Porphvrio repugnat. Respodedum diis fercntias huiusmodi possc coparari , tum ad xciri subicinam,in qua insunt: dc hoc modo sunt accis
dcnti . tum ctiam ad proprium genu , Mita rei naturam constituunt, S aliud cfficere possunt aeuucro di crentiae,crum ignotae sunt,proprietates illarum asciscuntur 1nterdum manal cc ratione carer sit discrimen hominis, d brutt1 nytamencs discrime bruttorum inter se sed cumferentiae ignorentur,pe quas cocii 'crat a boue:
dc bos, ab agno, d agnus ab aliis, opoxic singulorum proprietates afferre unde Porphyrius loco disserentia proprietatem attulit, cum diXlt. Mortale. Quod uerbum dicit aptitudinem ad interitum quae est proprictas animalis potius, quam hominis quoniam per se aptum est animai ut intcreat habc enim in sic corruptela princii pium. His habitis ad differentiam,qua de agitur, explicandam ex promissis accedamus. Di mercii:
tia inseparabilis per sic aliud faciens est ex quinq; uniuersalibus destriplex habet officium .primum csi genus diuideres alterum csst specics cffccre.
188쪽
De disserentia ultimum inter effeci a species, desidium facere. a quo munex differentia nomen sortita cst id quia rem una ab alia differre faciat coparo utenS ratione ad animal, dc uideo in hac comparatione
aptitudinem esse in ratione utenti, ut animalis
promissicuam potest atem diuidat, dc huic aptitudini nomen hoc pono disserentia diuidens diste rentiairgo diuidit genus non dualisione illa qua sollida rcs, ut ligna, dolapides cociduntur sed divi sion propria dialcei icorum4 nam cum dicitur animal diuidi per ratione utens, d ratione cares nihil aliud nuitur,nisi animal quo ad ius ambitum, d comunitatem declarari per rationc utense ratione care pia cnim generis partitur sicia tia dc uis 3 sed potestac: intcgra citiam,& incolusinis in omnibus flentia generis manet, dc diui
sa in qualibet specie sed potestas distributa est
unde cum dicitur ratione utes doratione carcnS diuidere ipsum animal, ni hil aliud dicitur, nisi ratione utens, cration carens animalis ambitum posterior aram festatur Vatq; hac comparatio ne sit differetia diuisitia. Si uero compareturiastione te ad hominem, prout utrunq; metopcri capitur, nulli dubium est, quod ex habitudinc, quam ratione utes, habet ad hominem quatcnus
costituit homi nona sic differetia costitues quaeno ideo costatues dicitur rima xoducat specie,
189쪽
Commentatio duodecima. sed quia cxae,quae potetia est, ut genus, ε ex re: quae aes uist, ut distrixentia, compositio quaedam fit, dc constitutio diffinitionis cuiuslibet rci sed quoniam ex disserentiis quaedam constituunt genus quaedam const1tuunt speciem idco citeraslcs illas, has uero specificas nominabimus, dc de utraq; ratio cadem erit : nam cum genere, generales, ut animal, dc sensatum, d cum specie specificae conuertentur, ut homo, dc ratione uten . ex
duabus ante positis comparationibus,uidisse posiluimus qua ratione disseretia,tum diuidens,lum constituens appclletur ac cnim candcm sortis lux appcllationes multas, quia multis aliis rebus comparari potest. lcrtium disserentiae munus est a quo proprie omnis dissercntia suum sortita est nomen, cssiccrc, ut ros una ab allia disserat nam si comparetur ratione utens ad hominem, doleoynem ex habitudinc quam habet ratione utenS,ut possit differentiam poner mic hominem , ciconcm, Dei a comparatione, 6 in intelligcntia conccpta,fit dissercntia haec res planc intellera a,
facillia reddet, quae a Porphyrio dicuntur. Cum uero Porphyrius diuidit differentias in per se,NIn per accides, haec diuisio sumitur a propria diseferentiae functione: nascraeos modo secundum quos differcntiae sunt, assumitur caeterum rastione ipsa prior est differetia diuidciis,quam con
190쪽
De differentia stituens sportet enim quod prius ines agnoscat differentiam Xar a genere, quam quae 'eneri adiunci a st, cognoscatur esse specie effeci rix nam ut exemplo utamur, omnes hae sunt differentia per se animatum, inanimum, per quas diuidis tu , hoc est innuitur, comunio generis locist corpo Miscnsiatum, dc sensu axens,per quas diuiditur anu alimortale, d immortalc,per qua animal atione uicia secatur. dc sic ordine colloccia: tur differentia omnes,quae a formis substantiam cssicientibus assumuntura nec modo hae differcntiae diuidunt, sed etiam cssicities: quando scilicci altera earum sumitur, tanquam perfectio, dc absolutio generis potestat anncxa tunc ni in cffc: ecta est species, cum ccco,quod cxat potestate, dce eo,quod tanqua aectus aduenit,unum fit. quod ueluti tertium Xutri sq; compactam rei spccicin D absolutam facit. unde Porphyrius Cumi itur
D rc differentia species pers cetae sint, cum . ex D iis aliquae separabiles, aliquae ins arabiles sint. in item per sic nonnullae insint, dc aliae por accidens. υ certumst quod ex iis, quae pex se sunt, hae quis in dem sunt, pcx quas gcncra m spccies distribum: a lux .alhae uero,pc quas diuiua in species reddutura dc conformantur,&rcliqua. Vnde cum habucribtuna neccssariaS, tum ctiam non nccesssarias