장음표시 사용
91쪽
B Ei H PN V M. arma firmentes fugant, si induntque Atherbal cum paucis equitibus Cirtam profugit re, ni multitudo togatoium fuisset , quae Numidas insequentes moeriribus prohibuit, uno die inter duos regeb coeptum, atque patratum foret bellum. Igitur Iugurtha oppidum circumsedit vineis, turribusque ela machinis omnium generum expugnare aggreditur maxume festinans tempus legatorum antecapere, quos ante proelium factima Romam ab Atherbale missos audiverat. Sed postquam senatus de bello eorum accepit, tres ad Ole scentes in Asticam legantur , qui ambos regea 'ζdnt S P. LR. verbis nuncient, velle, censere eos ab armis dis edere ita seque, illiusque dignum est e. Legati in Africam maturantes veniunt:
eo magis quod Romae, dum proficisci parant, de
proelio facio, oppugnatione Cirtae audiebatur. sed is rumor clemens erat. Quorum Iugurtha ac septa oratione respondit sibi neque majus quidquam, neque carius auctoritate senatus esse ab adolescentia sua ita se enisum, ut ab optimo quoque probaretur virtute, non malitia, P. Scipioni summo viro placuisse ob easdem artis a Micipsa, non penuria liberorum, in regnum adoptatum esse ceterum , quo plura bene atque strenue secisset, eo animum suum injuriam nuntas tolerare: Atherbalem dolis vitiae sua insidiatum quod ubi comperisset, sceleri obviam isse populum R. neque recte , neque pro bono facturum , si ab iure gentium sese prohibuerit postiemo de omnibus rebus legatos Romam brevi missurum. ita utrique digrediuntur Atheibalis appellandi copia non filii Iuguitha ubi eos Astica decessisse ratus est, neque propter loci naturam Cirtam armis expugnare potest vallo, atque fossa moeiata circumdat turris
92쪽
ubi intellegit omnis fortunas suas in extremo sitas, hostem infestum, auxilii spem nullam penuria rerum necessarium bellum trahi non poli. ex iis , qui una Cirtam profugerant, duos maEumeimpigros delegit eos, multa pollicendo, ac miserando casum suum, confirmat, uti per hostium
Daunitiones noctu ad proxul nare, lmam pergerent. Numidae Paeti ι, te bucjuria Cciunt: liter. Atiaeet balis in senatu recitatae, quarum sententia haec fuit. Non mea culpas p ad dis oratum mitto , P. C. se vi Iugurtha subigit quem tanta lubido me ex- si uendi in υasit, ut neque vos,nsque deos immor in talu in animo habeat sanguinem meum , quam omnia, malit. Itaque quintum jam mensem soci amicus populi R. armi ob usus teneor: neque mihi Micipsi patris mei benisicii, neque vestra decreta auxiliantur ferro , an fame acrim urgear , incertu sim Plura de Iugurtha scribere dehortatur me fortuna mea etiam antea expertu sum parum
ei miseris esse. Nisi tamen ii tellego istum si praquam ego sum , petere , neque simul amicitiam ve-sram , O regnum meum 'erare utrum gravius existumet, nemini occultum est. Nam initi occidit Hiempsalem fatrem meum dein patrio regno me
expulit. Qua sanefuerint nostra injuriae . nihil ad
vos. Verum nunc regnum vestrum armci tenet me,
quem os imperatorem Numidis fui is , clausum tenet atque obsidet legatorum erba quanti feceris, pericula mea declarant mi es reli uum, nisi vis
93쪽
BELLUM IUGURTHINUM.m vestri, quo moveri sit 'nam ego quidem vel em , ct hac quae scribo ct ida qua antea in I natu usus sum , vana frent potius , quam miserianea dem verbu faceret. Sed quoniam eo arua
m, ut Iugurthae scelerum istentui essem: non jam
nortem, neque arumna , tantummodo inimici im- 'erium , ct cruciatus corporis deprecor. Regno Nu-
nidia, quod estrum est, uti libet, consulite e me ex nanibu impii eripite, per majestatem imperii, perimicitiae dem justa apud os memoria reman ep mei Masinissa. His littetis recitatis fuere qui Iercitum in fricam mittendum censerent, re quam primum therbali subveniendum de Iugurtha interim uti onsuleretur, quoniam legatis non paruistet. Sed b isdem illis regis fautoribus summa ope enitum, . . a tale decretum fieret. Ita bonum publicum, ut in plerisque negotiis solet, privata gratia devi iam Legantur tamen in Africam maiores natur obiles, amplis honoribus usi in quis fuit M. caurus, de quo supra memoravimus, consularis, Gue tum senatus princeps. Hi, quod in invidia restat, simul, a Numidis obsecrati, triduo navim isscenderes dein brevi Vticam adpulsi litteras adugurtham mittunt, quam ocisci me ad proviniam accedat se ad eum ab senatu missos Ille, ibi accepit homines claros, quorum auctoiit em Romae pollere audiverat, contra incepti mlium venisse : primo commotus metu, atque ubidine, divorsus agitabatur. Timebat iram se- atus , ni paruisset legatis porro animus cupidiae caecus ad inceptum scelus rapiebat Vicit ta-Men in avido ingenio pravum consilium. Igitur,:xercitu circumdato, summa vi Cirtam irrumere niti ur, maxume sperans, diducia manu ho' istum
94쪽
6 SALLUSTII situm, aut vi aut dolis sese casum victoria inventurum quod ubi secus procedit, neque , quod intenderat, essicere potest, uti prius, Nam legatos conveniret, Atherbalis potiretur ne amplius morando Scaurum , quem plurimum metuebat, incenderet, cum paucis equitibus in provinciam venit. At tametsi senatus verbis mina graves nunciabantur, quod ab oppugnatione non desisteret: multa tamen oratione consumta . legati frustra discessere Lapoi quam Cirtae audita sunt, Italici, quorum virtute moenia defensabantur, confisi, deditione facta, propter magnitudinem populi inviolatos sese fores, Atherbali suadent, ut seque,&oppidum Iugurthae tradat tantum ab eo vitani paciscatur de ceteris senatui curae fore. At ille, tametsi omnia potiora fide Iugurthae rebatur tamen , quia penes eosdem, si advorsaretur, cogendi potestas erat, ita , uti censuerant Italici , itionen secit. Igitur Iugurtha in primis Athe ii Iem excruciatum necat dein omnis puberes Numidas, atque negotiatores promiscue uti quisque armatis obvius suerat, interfecit. Quod post pia Romae cognitum est res in senatu agitari cpta: iidem illi ministri regis interpellando, ac saegratia interdum jurgiis trahendo tempus, atrocitatem facii leniebant ac ni C. Memmius, tribunus pleb designatus, vir acer,i infestus potentiae nobilitatis, populum R. edocuisset id agi, uti perpaucos factiosos Iugurthae scelus condonaretur prosecto omnis invidia, prolatandis consultationibus, dilapsa foret tanta vis gratia , atque pecunia regis erat. Sed ubi senatus delicii conscientia populum timet, lege Sempronia provinciae futu-1is consulibus Numidia, atque talia decretae: con
sules declarati j Scipio Nasica, L. Bestia Calpu
95쪽
nius Calpurnio Numidia, Scipioni Italia obvenit dein exercitus , qui in Asticam portaretur, scribitur stipendium, aliaque, quae bello usui forent, decernuntur. At Iugurtha , contra spem nuncio accepto, quippe cui Romae omnia venire in animo haeserat filium, tum eo duos familiaris ad senatum legatos mittit iisque, ut illis, quos Hiempsale interfecto miserat, praecipit, omnis mortalis pecunia aggrediantur qui postquam Romam adventabant, senatus a Bestia consultus est, placeret ne legatos Iugurthae recipi moenibus iique decrevere, ni regnum ipsumque deditum veni sient, ut in diebus proxumis decem Italia decederent consul Numidis ex senatus decreto nunciari jubet ita insectis rebus illi domum discedunt. Interim Calpurnius,parat exercitu , legat sibi homines nobilis, factiosos, quorum auctoritate, qua deliqui siet, munita fore sperabat in quis fuit Scaurus, cujus de natura cliabuli supra memoravimus. Nam in consule nostro multa bonaeque artes animi corporis erant quas omnis avaritia praepediebat Patiens laborum, acri ingenio, satis providens, belli haud agnarus , firmissumus contra pericula S insidias.
Sed legiones per Italiam Rhegium, atque inde Siciliam, porro ex Sicilia in Africam transvectae. Igitur Calpurnius, initio paratis tammeatibus acruer Numidiam ingressus est multosque mortalis, urbis ali quot pugnando cepit. Sed ubi Iugurtha per legatos pecunia tentare, bellique, quod administrabat asperitatem ostendere coepit: animus aeger avaritia facile conversus est. celeium socius, administer omnium contiliorum assu-nritur Scaurus qui tametsi a principio, pletisque ς uone ejus corruptis, acerrume regem impugna
96쪽
no honestoque in pravum abstractus est. Sed mgurtha prinui in tantummodo belli morana redi bmebat, existumans sese aliquid interim Roma a pretio, aut gratia effecturum pollea vero quaru Participem negoti Scaurun accepit, in maxu mam spem adductus recuperandae pacis, statui acum eis de omnibus pactionibus praesens agere. Ceterum interea fidei caussa mittitur a consul sextius quaestor in oppidum Iugurthae Vaccam cujus rei species erat acceptio frumenti, quocCalpurnius palam legatis imperaverat quonian deditionis mora induciae agitabantur. Igitur exuti constituerat, in castra venit ac pauca praesen ii conssilio locutus de invidia facti sui, atque ut deditionem acciperetur reliqua cum Bestia,&scauro secreta transegit 'dein postero die , quas per saturana sententiis exquisitis, in deditionen: accipitur. Sed , uti pro consilio imperatum erat elephanti XXX, pecus, atque equi multi, cum parvo argenti pondere, quaestori traduntur. Calpurnius Romam ad magiitiatus rogandos proficiscitur in Numidia exercitu nolito pax agitabatur. Postquam res in Africa gestas quoque mod actae forent, fama divulgavit, Romae per omni locos, d conventus de facto consulis agitari apud plebem gravis invidia patres soliciti erant
probarent ne tantum flagitium, an decretum consulis subverterent, parum constabat. Ac maxum
eos potentia Scauri, quod is auctor socius e stiae serebatur, a vero bonoque impediebat. At C. Memmius, cujus de libertate ingenii, modicpotentiae nobilitatis supra diximus, inter dubita tionem S moras senatus, concionibus populuia ad vindicandum hortari monere, ne remi' in
97쪽
BYLLvra I vGvRTHINVM. et ibertatem suam desererent multa superba, crudelia facinora nobilitatis ostendere prorsus intentus omni modo plebis animum accendebat. Sed quoniam ea tempestate Romae Memmii fa--ndia clara pollensque fuit decere exilivmavi
unam ex tam multis orationem ejus persci ibere: ac poti sitimum ea dicam, qua in concione posti ed tum Bestia hujuscemodi ver iis disteririt. Multa me dehortantur a Obu, mirites, ni si e dium reipub omnia stuperet opes factionis, ve ira
patientia D nutam, ac maxume , quod innocen- AE pl- periculi, quam honori est. Nam ista quia de piget dicere, hiannis XV. quam ludibrio fueriti s perbia paucorum quam; de , quamsue in ulli perierint ei ira defensores uti ob animio ab ignavia, atque ocordia corruptus sit rati ne, nunc quidem obnoxio inimicis, ex Argitis atouet etiam nunc timet eo , quibm os decet terrorie,se. Sed quamquam hac talia sunt ramon , obviam ire faction potentiae , animu ubigit. Certe e ro imi ertatem, quae mihi a parente meo tradita es , experiar verum id ustra, an ob rem faciam , iuvestra manu situm est, Muiriter. Ne ue ego vos horto , quod sape majores vestrifecere , uti contra injuria armati eato. Nihil vi, nihil ece Ane pri necesse est suomet ipsi more praecipites eant. Oc- cm TZ Gracchi, quem regnum parare aiebant, in plebem Romanam quastiones graves habitae sunt.. post G Gracchi , ct M. Fulvii caedem , item ordinis
vestri multi mortales in carcere necatisunt utriui que cladu non lex, verum lubido eorum nem fe
cit. Sed sane fuerit regni parati , plebisia resti uere diuidquid sine sanguine civium ulci ci ne
quitur, jure factumst. Superioribus anni taciti
98쪽
Io liberos paucis nobilibus velitigal pendere; penes eosdem ct summam gloriam . maxumas divitiau 1se tamen hac talia facinora impMnes sce I se , parum habuere itaque postremo leges, istas est, i, divini humana omnia hostibu tra ditasunt neque eos, qui ea fecere, pudet, aut poeni tetistincedunt per ora vestra magnis e , acerdotia, ct consulatus , pars triumphos suos ostentati, reici perinde quasi ea honori , non pradi, habeant. servi are parati injusta imperia dominorum non
Ierferunt vos , mirites, imperio nati, quo an ismo ervitutem tolerati Z t, quisunt hi, qui re occupavere homine scelerati sumi, cruentis manibus , immani avaritia . nocentissumi, idemque a
superbusumi quibus fides , decio , pieta , postrem ae honesti, atque inhonesta omnia quaestui sunt Pars teorum , occidi se tribunos L alii quasti ne injio
ita , plerique caedem in vos fecisse , pro munimenta ilhabent ita, quam qui 'ue pessumefecit, tam max nme tutus est metum a scelere suo ad ignaυiam e-sram transtuleres quos omnis, eadem cupere, es t dem odisse, eadem metuere in unum coegit, sed hae inter bonos amicitia, inter maloifallio est. α si vos tam libertctu curam haberetis , quam illi ad dominationem accensi sunt profecto neque rei si, cuti nunc, astaretur is beniscia vestra penes , Itumos , non audacissumos, forent Majores vestri parandi juris , O majestatis constituenda gratia, ibi, per secessionem armati ventinum occupavere vos pro libertate quam ab illi accepissis , nonni t summa ve nitemini 2 atque eo vehementius , quo imajus dedecus est , parta amittere , quam omnin non paraυi Dicet aliqum, qui igitur censes vindicandum in eos qui hosti prodidere remp. non dZIanu, neque vi quod magis, o fecissso, quam
99쪽
BELLUM IUGURTHINUM. Pi accidisse, indignum Ii verum quaestionibus, indicio ipsi s Iugurtha qui si de ititius est profecto usi vestro obedie is erit: sin ea conmonit: scilicet climabitu, qua tu illa pax , aut deditiosi , ex qua ad Iugurtham scelerum impunitas,
paucos potenti maxuma divitiae, in rempub damna atque dedecora pervenerint. Nisiforte nondum etiam vos dominationis eorum fatieta tenet quam hac tempora, M placent, cum re gna , provinci. leges jura , judicii, bella atque paces, postrem divina ct humana omnia penes pauco erant vos autem, hoc est, P. R. in vicit ab ho sibus, imperatores omnium gentium sat habebatis animam retinere. Namser tutem cytiidem quis ve- rum audebat recusare tque ego tametsi viro sagitiosis umum exblum impune injuriam accepi se tamen, vos hominibus sceleratissumis ignoscere, quoniam cibo sint, artio animo paterer, nimi-
n siricordia in perniciem, sura esset. Tam cisiis,
quantum importunitatis habent parum est impunei male ficisse, nisi deinde faciundi lici nita eripitur, O Obi, terna solicitudo remanebit, cum interigetis κt serviendum esse , aut per manus libertatem retinendam. ms dei quidem, aut concordia quae Dei est Z Dominari si volunt, vos liberi esse jace- re isti tu iuria , vo prohibere postrem socio e- syri veluti hostibus , hostibus pro sociis utuntur. ο- testne in tam divorsis mentibu pax , aut amicitia esse' si are moneo, hortorque vos, ne tantum sic eius impunitum dimittatis peculatus ararii fac tu neque per vim sociis erepta pecunia et qua st iam uana gravia sunt, tamen consuetudine a pro hil habentur. Hosti acerrumo prodita natus Guctoritas, proditum imperium vestrum domi mi- oti ruere p. venalis fuit quae nis quasita erunt,
100쪽
nisi inclicatum in noxios , qua ferit reliquum , nisitit illis , qui ea fecere, obedientes iυanam ' Nam
impune qualibet facere, id est regem esse, Neque
ego vos, ct uirites, hortor , uti am malitis civ vestros perperam, quam recte ecisse sed ne ignoscendo malo, bonos perditum eato Ad hoc in rep. multo prcstat , enisicii, quam malificii , immemorem 6 e. Bonus tantummodo segnior sit , ubi neglega civit alio improbior. Ad hoc si injuria non sint,
haud p auxilii egea . Plaec atque alia hujuscemodi sepe dicundo,
C. Meminius populo R. persuadet, uti L. Callius, qui tum praetor erat, ad Iugurtham mitteretur
cumque , interposita fide publica Romam duceret, quo facilius indicio tegis, Scauri, reliquorum, quos pecuniae captae arcessebant, delicta patefierent. Dum haec Romae geruntur, qui in Numidia relidii ab eslia exercitui praeerant, secuti morem imperatoris sui, plurima, o flagitiosi sitima facinora fecere suete, qui auro corrupti, elephantos Iugurthae traderent cilii perfugas venderent pars ex pacatis praedas a 'bant. Tanta vi ravaritiae in animos eorum , veluti tabes, invaserat. At Cassius praetor, perlata rogatione a C. Memmio, ac perculsa omni nobilitate, ad Iugurtham proficisciturci eique timido, Me conscientia dissidenti rebus suis, κ'rsuadet, quoniam se populo R. dedidi siet, ne vim, quam misericordiani ejus , experiri malit privatim praeterea h-dem suam interponit, quam ille non minoris, quani publicam ducebat. Talis ea tempestate fama de Callio erat. Igitur Iugurtha, contra decus regium , cultu quam maxume miserabili, Romam venit Athanael si in ipso magna vis animi erat, confirmatus ab omnibus , quorun potentia alit scelere