Danielis Heinsii orationvm

341쪽

Iam Reipubi partem attigiis eos arbitratur, ideoque quibus fides in his habeatur, parum dignos esse, nisis, Auditores, in historia , omnique antiqua peregrinatur memo ria Nam&Dionysiius tyrannus, i qui recte gubernandae ac constituenda Reipubi scientiam haurire e Platone voluit, si quis,

vafer ac versutus suit Philippus autem, cuius in premio ac sinu, ma num Alexandrum, quantus fuit postea cum orbi uniueri maperaret, Aristoteles formauit ac instituit, non

armis, neque militari robores inuicta manu, sed calliditate ac ingenii solertia, quas nunc nonnulli in Republica praecipue requi runt, fraudulentis artibus , non unam alteramque ciuitatem, sed totius Graecia imperium paulatim sibi vindicauit. Vt mihi ea tempestate Graeci omnes, quoties in rationes ac simplicitatem ejus populi intueor, ni homini ludibrium ac risum debuisse , aut, tanquam in certamine impari, manibus demissis fugientes, prudentia ciuilis laudem detulisse videantur. Qia i cum omnes de libertate inter se contenderent, unus ille, omnium contentiones callide alendo infirmioribus auxilium suppeditando, sine armis vi ulla, pariter de potentissimos de triuit,&virosque sibi docuit seruire. In hoc denique homine apparuit, grande, robustum ac horrendum, addo iii speciem honestum esse

342쪽

animal leonem: caeterum vulpeculam non

paulo amplius pollere, ubi non justiti sed do.

minationis causa, omnia sunt dicuntur. A qua bi semel quis recesserit, ad aruum anteactum se conuerterit, facile videbit, nihila Politicis hoc tempore doceri , quod non ante Macedonia inuenerit Prodeat huc aliquis existis, qui has artes, non in Academiis, in quibus nihil nisi quod licinestum est

docetur , sed in media Republica aut aula profitentur, & in illum mentem oculosque principem conjiciat, si lubet Fatebitur, quod maxime metuere videntur illi , nunquam magis fraudulentum, Fortasse, etiam improbiorem se, fuisse. QiSis ex antiquitate rota nulli unquam credidit, omnibus dissidit Philippus Q iis dissimulationes suas ita callide dissimulauit, ut ad laudem innocentiarcum vellet, omnium judicio admitteretur Philippus. Quis religionem, quis Deorum

reuerentiam ac cultum ita commode adhibuit, ut ab uniuersis, ubi opus esset, Graecis, sacrilegiorum vindex , pietatis ac Deorum unicus assertor crederetur quod omnibus his majus est, hostem conscientia impie tatis, tanquam machina euerteret Philippus. Quis per juriis non aliter quam tesseris aut alea se oblectauit, alios decepit Philippus. Quis eodem tempores socios .hostes, omnia dicendo aliter ac faciendo, cir

343쪽

tem, Lacedaemon1oium masculum virtutem,

sapientiam Atheniensium, fraude Veiiu-tia ciuili, non aliter quam pueros, aeta quo' Ium improuida , ut loquitur Poeta mellis gustu ludificatur, solertissime decepit 3 Philippus Tonabat in Philippum, totoque cloquenti inpetu totis enthymematum suorum viribus , tota illa grauitate ac scientiarum densitate fulminabat ac ruebat, coelum denique ac terram Atheniensis Jupiter Demosthenes miscebat. Ille quid Ciuitatis ejus principes, in primis, Eschinem Vt Volunt, aliud agendo ibi unxerat , jam urbem inimicam, quanquam absens, quanquam sine armis, auro expugnauerat securus voti jam ejus compos Circiumvolitabant passim rumigeruli Athenienses, qui in triuiis ac angiportis suis promiscue rumores de Philip po ac sermones aut captabant aut passiim loquebantur nihil praeter illum cogitabant, nihil aliud timebant. Qui in omnibus conciliis sententias eorum digerebat ac sustia-gi , neque in ciuitate tantum , sed in ipsis Reipub medullis ac visceribus haerebat Vrbem, quod tum persuadebant sibi, sine dubio aduersus omnem hostem, inprimis autem omnem vim armorum valide munierant Olynthii. Ille pejerando urbem capit: 1 d a

344쪽

312 DANI 2LI HEiras ir&, ne successores acgo in postorum timeret, fratres qui in ciuitate erant, ante reliquos trucidat, mox Olynthios exscindit, eodemque tempore securitatis causa cum religione violata parricidium conjungit. In magna denique pecuniarum egestate , aurum lutim Thest alis, Thracibus argentum,aris solertia extorquet. Dicasinum illud semper esse meditatum

Aditum nocendi perfid prasiat de . In hac aula , sub principe tam vafro, an quam stipitem aut fui sum Aristotelem sedisse,&cucurbitas pinxisse, ea solertiajudicioq; , in hac praesertim disciplina, virum illum, qui umbraticam philosophorum sapientiamiton semel pungit ac traducit illum, inquam, virum, nihil praeter animalia dissecutile , pulmonis modo situm, modo jecoris ac cordis, quod nonnulli tradiderunt, explorasse, credat si quis volet mihi, ut quod res est dicam, vero simile haud videtur. Cum praesertim Lucianus, autor, si quis, vafer ac versutus , nihil praeter machinas ciuiles .cal iditates meras, Aristoteli impingat ut qui foro

it sciret, ad genium Philippi natus , ipso

stlexandro, prudentior natura esset & callidior Alexander quippe manu promptu S, cae tera apertus animi ac simplex , nihil minusquam ad technas ac ciuiles artes natus videbatur. Hic quoque similis Achilli, qui ad pro-

345쪽

lixissimam vaserrimamque lyssis , in quo plenum nobis ac persectum hominis politici exemplum tota proposuit antiquitas, orationem, nihil praeter diuinum hoc reponit, Odi illum haud minus atque horrendi limen

Averni,

moraliud celat mens clausum , aliudque profatur. Fallere enim aut mentiri nescit, neque clam, sed ad pectante populo, aut hostem caedit, aut cum Agamemnone contendit ibi vero quicquid cogitat iratus, non tam dicit quam est undit. Si vim animi ingentem sermo deficit aut ira vincit, ecce tibi gladius aut Pelias in manu. Eodemque modo Pyrrhus qui cum clam in Philocteteu cum astu, sicut veterani illi solent, cuncta gereret Vlyses, idemque illi quoque his verbis autor esset, Se prouidendum oe comminiscendum tibi, Inuictum ut arcum is tela clam index

clepas. Yanquam indolem noui tuam , ne scire te

Au eloqui isa, aut fraude moliri malum: Sed nilpotita dulcitu victoria est. Aude ergo iustum fasque postida coles. Nunc ad diei possulam partem nisu Praebe impudentem te mihi dein perletim Pietatis audi cultor sque maximin Resinon det ille,

346쪽

Ego vero I seu dicta qua non audiam Animo lubenti facere semper oderim. Non sumsuendas natus adfallacias Techna que talis nec mihi fuit parens. Talis quippe animus, quia naajorem se neminem existimat, neminem tanti esse putat ut illius causi ab ingenio recedat. Neminem tam magnum est eju)icat, cu)us causa simulandum quicquam aut disi maulandum arbitretur. Visi quid gerendum, loco non recedit sano uinem autem illi prius expresseris quam fraudem. Idem si decipiatur,gaudet quia non decepit, neque ita damno commouetur aut deprimitur, ut non altius allurgat, quia nihil se an dignum commisit mentis enim imbecillitatem fraudis sum judicat. Nec profecto sine causi. Fraudes enim in comoediis dolis enitalis plerumque aut ancillis tribuuntur In quibus Pythias saepe aliqua aut Dorias, bonae crecta indolis adolescentem , aut honestum senem, miris artibus emungit victoriam in scena canit. Quis enim, non vir dicam, sed puella procax arguta est, quae circumuenire aliquem non possit modo velit Θcum nonnunquam meretricula, quae raptam

vel catellam queritur vel periscelidem, toti, ut ille ait, viciniae imponat. Ab his semper alienus ingens animus, eos qui luduntur in pulica ludunt, tanquam histriones quosdam intuetur. Imitari eum hoc si velis,ita agas, ut si ab

347쪽

Syrisci , habitu, Simonem aut Chremetem populo pectante circumducat. Talis fuitAlexandri ille domitor terrarum animus, qui ut nihil clam, ita vi operto Marte omnia gerebat Multum hic dissimilis Philippo. tueare subinde in frontem pariter ac animuna expori igebat, quod inprimis cauent vasti isti: semper enim timent ne quid excidat quod nolint contra, si quem ipsi explorare velint, poculis deponunt. At vero Aristotelis ingenium, natura cereum ac vastum, recte si excutias, videbis ne in scriptis quidem iis artibus abstinuisi quas Politicas nunc Ocant. Quoties enim, Musae apollo, aliud agendo aduersarios supplantat, si quid dolo agit, ultro eos callide accusat quos euertit. De Parmenide, Melissi, Anaxagora ac aliis, quod Philosephiae genera coniundant, conqueritur non semel sed ne accusetur ipse dum hoc agit cum quae Theologice sunt dicta, naturalibus quas ipse ponit rationibus confutat. Platonem vero quam dolos, quoties oppugnat vel cum ponit alia quam dixit, vel cum sensu alio interpretatur quae dixit Non longe abeundum est nobis. Explicate libros vestros,in videte, quid de conjugum communione, de quo tantum disputandi causa

Plato disseruerat, quid de no illo dicat, quo

348쪽

losoplii jam dicam, quibus mihi barbam vellere inter disputandum videtur. Hunc ego hominem, in eam cum delatus esset aulam, quae jam orbis imperium, non armis sed prudentia, sollicitabat, de Ideis aut de tribus terminis in argumento eorum medio concinne disponendo, aut de ostreorum putaminibus ac testis, cogitasse tantum ut existimem Non possum Auditores. Dico iterum,

Non possum. Idem judicabit, qui non, ut plerique paedagogi, triuiale ac ineptum, sed acre ac vividum ad scripta jus adseret ingenium.Ille vero, si quid ego judico, non tam in animalium visceribus, extis quam in Regis sui actionibus, dictis mentem pariter defixa mi oculos habebat Scilicet Machia- uellus aliquis, Adolescentes, scriba e thymelico recoetus, acris vir ingenii, nullarum tamen literarum, paucis annis obseruare ea potuit aut scire, quae non poli. t Aristotcles cujus industriae ac institutioni princeps tantus filium committeret, quem ab omnibus arcanis regni ac consiliis, annos Oct o , tantiqui notant, esse voluit vir, qui ad hanc scientiam reliquis omnibus accederet instructus qui Sta iram legibus donauit eversim ac colla- plana iterum restituit quem poliremo tam

illustri ipse prosecutus laude est, ut natum ejus tempore Alexandrum sibi gratulatus sit.

Habeo

349쪽

ORATIONES. 327 Habeo, inquit, Diis gratiam non proinde quia

natu es mihis sim, quam pro eo quodtempori-bim tuu nasci eum contigit. Dero enim fore, ut educJu eruditusque abs te, densae existat

nobis, ct i starum successione rerum. Scilicet, ut dignus 'hilippo, ut tantarum successor rerum, ut Graeciae totius, tot illustrium Regnorum atque Rerumpublicarum haeres euaderet, de praedicamentis, credo, ac praedicabilibus, de syllogismo ejusque partibus, de

materia, de forma ac priuatione, caeterisque rerum naturalium principiis, de motu, quiete, loco, ac inani, audire eum voluit, scire autem ea, quibus parenti simillimus euaderet, non voluit. Quid quod ipsum aiunt Alexandrum, cum quid callide aut dictum alibi aut faelum deprehenderet , statim cum risu, APIΣTOT EA Ormur ΣO,I, ΙΣΜΑ , dixisse. Ponamus vero, rudem in his talibus ac imperitum Aristotelem fuisse , etiam Philippum fuisse credimus mihi vero credite, Adolescentes Nobilissumi, neque Aristotelis ingenium non aestimauit ac expendit princeps versutissimus, neque adulari aut ad inibitum priuati hominis qui nihil praeter sapientiam doceret, dicere aliquid Rex tantus potuit. quemadmodum nec ullo modo mihi quidem persuaderi potest , noluisse iis artibus haeredem informari, quibus ipse regnum consecutus esset iis autem voluisse, quae t in nibus

350쪽

3ix DANIELI HEINI. IInibus sunt dignae, ita nihil faciunt ad principatum. Quid ergo multa, quod jam saepe

dixi, de ciuili sapientia conscripsit Aristoteles. Nam Sc omnes sui temporis Respublicas ac ciuitatum formas, ut e diligenti singularuna postea collatione unam aliquam quam suam csse vellet in medium adduceret, delineaueratcii cura ac descripserat. Qui Malia non pauca, titulis diuersa ac inscriptionibus, ejusdem tamen argumenti, scripsit. Scripsit, quod ab antiquissimis laudatur, praeclarithimum de Regno opus. Scripsit Politicas ita enim vocant ad Philippum hunc Epistolas in quibus multa

callida,&illo principe fuerunt digna. Ejus vero in scribendo rationem qui perspeci am ha bent, aut Ciuilis tradenda quomodo sit scienita, in telligunt, ita mecum judicabunt Alia fuisse ejus viri scripta popularia ac omnibus exposita, in quibus usitato sibi modo ac docendi via, generalia praecepta quaedam de ciuili disciplina traderet, quae omnes pariter, qui Reipubi praeessent, scire ex aequo oporteret: Alia ab his diuersa, quibus imperii, videlicet,

arcanaac occultas illas, quae in vita nunc ciuili in aula paginam utramque faciunt, complexus erat machinas ac artes quas vel sola Alexandro, vel cum eo paucis voluit patere. Magna enim pars prudentiae ciuilis est, prudenter hic vellari, cum unum principem instituas ac formes , dare operam , t Vnus sciata