Danielis Heinsii orationvm

361쪽

Nam ad ea quae majora vobis nunc videntur , metuere nolite, ne & aetas usus, exempla aliorum, maturius quam aequunt esset, satis vos superque erudiant, ac peni- iis perficiant. Simul enim pedem in Repu- blica ponetis, ubique occurrent vobis istae artes, qua non Aristoteles Plato, seditilitast dominationis amor unum quenque docent. Hae sunt quae perpetuo in urbibus fiunt, vetantur: quas nonnulli clam

exercent, a quibus palam uertuntur. Quarum neque numerus nec rati,iniri, nec persecta vita tradi aut excogitari disciplina potest nam de quotidie ciliae nascuntur. Istis autem rudimentis si improbitati locumdederis, hoc ipse ad majora peruenitur, quo rum admirabilem hoc culo rogi eis ima abominandam segetem idemus. Qu9d ut hi e Gallia experta est , ita parum abit, quin nuper experta sit Britannia sensim quippe eo ter gradus peruenitur. Primo enim ciui inculcatur, Ut tyrannum, aUr, uod nunc est T cacius, hineticum, ut vi

sim est, definiat ac sibi fingat neque quis

quam intercedit quominus vindictam ad se quisque pertinere credat Aliquid i Theologia admiscetur, cujus in Republica autoritas ac usus merum hodie venenum esse coepit, Anima silutem in hoc veiti. Nam

me omnia contemptus Dei, latus: ' num L non

362쪽

non est de hoc mundo, tanquam omnium improbitatum ac calliditatum quibus pulchra illa nititur doctrina , sensi origo u- uentuti instillatur. Ita primum Deus Justitia ex animis, deinde Princeps tollitur e civitate. Nunquam quippe ubi coepit desinit improbitas. Est enim, quod Pythagoras dicebat , in sinita ideoque in nulla ejus parte connivendum quia gliscit semper, neglecta serpit. Qu9d cum sit, non sensim modo status Reipubi euertitur , sed subito ac pro arbitrio cujusque imperii vacuitas inducitur. Quam scientiam, Platonis Dionysius , Philippus Aristotelis , probabat. Est quippe expedita non ad libertatem sed ad

dominationem ac confusionem via. Caeterum nec Plato neque Aristoteles aut docet eam aut nesciuit. Nostra vero toga, disciplinam istam auersatur haec cathedra in

qua jam o seculum o morest usque ad parricidium profecimus.

Cocrates, sue, De doctrina ct moriam Socratis. Habita, cum vitam illim phil ophia Diogene aerii. scriptam, inchoatur esset.

io XXI. I corpore hoc nostro , nihil animo pra stantius, in isto nihil maius sapientia immensis

363쪽

O s. 3 Imensus ille rerum artis ex ac architectus collocauit. Quae non aliter quam homo , per aetates suas deuoluta, pruinum apud Barbaros producta, mox a Graecis educata aceX- culta, vires cum autoribus ac robur publice accepit Habitum quoque ac ornatum pro ingen is eorum qui in ea exornanda omne hae tempus posuerunt, saepenumero mutauit Poetae quippe fabulis, Pythagoras breuissimis quibusdam dictis, Heraclitus, a

Iiis cum rerum tum verborum tricis inuoli

tam ac ambagibus , ne quid de pudore blius profanorum delibarent oculi, obnuptam fana meo ac virginali habitu , in publicum produxit. Vt, quemadmodum in sacris si let fieti, horrorem quendam ac religionem in discipulorum animis obscuritas concilia- Ic quam plerumque aspectus tollit .

miliaritas. Donec tandem ad Athenienses venit, Lin Socratis urbanitate constitit. Qui vir, cum in coelo versaretur, ac pulcherrimo spectaculo intenta, Solem, Lunam, ortus staderum ac lapsus, interualla omnium ac magnitudines examinaret, vim naturae inspice Ict ac causas , hominum autem vel oblita vel pertaesa, terras lumanas actiones, ne curaret quidem, primus , tanquam pronubus, in terram Lad homines deduxit. Quocum deduxisset, flammeum detraxit, ac ne

quisquam vultum ejus ignoraret, ipsam quo

364쪽

Fluctuantes in vita oberrantes misere mortales ejus beneficio in viam ab erroribus reduxit, domos ac familias instituit, Respublicas formauit, , t omnes ita singulos ad altiora vexit ac promouit mores Omnium ac singulorum, perlustrauit, censuit, purgauit amorem vitae, metum ac terrorem mortis,quae non raro mente hominum, avertunt

'irtute ac voluntates, saluberrimis praece piis emendauit.curas hominum ac cogitationes, ab incertis ac inertibus sortianae bonis, ad tranquillitatem mentis officia tuendi reuocauit felicitatem, Iupremum illud ad quod homines contendunt, bonum, in virtute, in ration in animo ponendum ac quaerendum esse docuit. Qui, ut visae nostrae dux atque imperator est, ita cuncta solus administrat Solem quoque ac Lunam, aeternos illos ignes, quibus tum plerique adha rebant, dignitate excedit De hoc autem homine, cum pauca nobis post Platonem sint dicenda, non facundia fiducia aut eruditionis, sed ut argumenti magnitudine, omnes partim ad auiduam ac diligentem ejus lectionem, partim ad exemplum accendamus, tum ne non initiati, vitam maximi philosophorum , quae in manibus deinceps nobis

crit, contemplemur, peto, Vt quantum O

bis deest eloquentia: deest autem pluri

365쪽

O S. 363mum tantum ablui manitate vestra ac bene uolentia accedet ne si lecti lia , non Vnius viri, sed ipsius cipientiae, ipsit is virtutis intercessi se laudibus ac commendatio deamur, quae autorem ac propemodur. ha rentem, istum habet. Fuit ergo Socrates, domo Atheniensis, tribu humili patre lapici da, matre obstetrice natus Patrimonium 1 numereS, exiguum prope ac nullum in ex ratione aestimes, supra nanium Cras rumatque Licinorum amplictimum possedit nihil enim requirebat quaeres , non in auro argento, auaritia ac vitiorum instrumen

tis , ed in animo consistit. Primo lapides

cum patre, tandem homines formare cum

philosophis incepit in qua arte , incredibili judicio ac singulari, inuicto animo ac semper simili versatus est. In furorem plebis acto

tentiam multorum, cum non ratione sed cupidit ite populari cuncta miscerentur , tanquam in profundum quoddam mare incidit. Nulli post hominum memoriam negotii plus fati. Quocunque se conuerteret,hostem illi aliquem inuisa generi humano virtus ac sapientia pepererat horis Hippiam a Gorgiam, Prodicum ac Polum, Thrasymachum ac Protagoram, miserrima arrogantia mancipia, in theatro Aristophanem, domi Xan lippen habebat. Rempublicam triginta tyranni, itia innumera inuaserant in qua o mise-

366쪽

miseriami ne Deos quidem sui similes, hoc est, honestos atque probos, repperit. O-uem adulterum, furem Mercurium, Martem homicidam, Bacchum, petulantem haud dubio ac ebriosum hominem, immortalitate vulgi donauerat opinio. His delubra, templa aras, gemmas, aurum, ac donaria id genus dedicabant his priuata publicaque, his salutem suam suorumque commendabant. Animos praeclaros nobilesque coeca superstitio inuaserat, vultusque pariter ac mentes,

ad naturam veri cis suis Dei, qui est prima

'eritas, ac primum bonum, caligantes, jam in terram penitus depresserat. Accedebat blanda Siren, quae dicendi meretricia suauitate quadam ac lepore, homines propemodum in pecudes conuerterat: Poetice nimirum. Vt coeleste numen, immensam illam majestatem, quaecum coelum sibi vindicet,

ubique tamen est dimisia, humi quaererent, aut repraesentari posse ab arte existimarent. Jam vero, ad philosophos si res, remedium ab iis expeci ares , ut quos apere plus crederes, quae ibi, Deum immortalem, vel diuersitas opinionum vel utilitas i Verissimum jurare quod veteri scriptore proditum memoriae est, Nihil unquam aegrum somniasse quod non aliquis philosophorum crederet aut alios doceret Deum alii esse

nullum, alii ignem, alii astra, alii aliud quid

367쪽

ORATION Es 3 ssomniabant. Solem, quidam inter illos,glebam igneam , nonnulli ignem mente pia altum, nonnulli o neptiari non unum esse statuebant. Nonnulli animam cum corpore extingui, pauci supereste corpori existimabant. hi conjecturis nitebantur. Erant oprodigium' qui nullam esse usquam dicerent. Dicaearchus, scilicet. Aristoxenus. Plerique tantum in non necessariis haerebant: qui accuratam Reipublicae ac vita emendationem, qua tum maxime opus erat, sui muneris non esse existimarent. Cui rei succurrendum esse Socrates putauit qui ut juxta cloquentiam ac sapientiam colebat, non Oroso aut obscuro disputandi genere, ut plerique, sed amoena quadam ac suauissima gendi ratione vitia atque errores hominum tollebat ipsos autem, non tam arguendo quam interrogando, alientiri sibi leniter cogebat Sicut autem medici, priusquam ad reddendam aegro valetudinem se conferunt, humore praua, ut loquuntur, qualitate affectos, ubi sponte id fieri non potest, arte euacuanzac tollunt ita verus ille ac perfectus morum medicus primo omnium a perturbationum expureatione, diuinam illam nobilissimamque inchoabat artem. Nulla major animorum pestis est quam λι- quae cum semel mentem hominis inuasit, cum se, quod

plerunque fieri consileuit, filsis ravonibus

368쪽

muniuit, aegre admodum curatur. Hac cum

ciuem Atticum Aristodemum laborare intellexisset, tominem, ut solebat, protinus accedit, humanissime compellat, amica quadam vi in partes suas trahit pertractum curata restituit restitutum sibi ac curatum penitus dimittit. Quas conclusiones diuino quodam melle ac nectare verborum Xenophon expressit non irasci enim, sed mederi vitiis solebat vi domesticus plerunque ac familiaris medicus consueuit qui cum sordes ac reliquias contrectat , non corrugat frontem, nec cum indignatione eas aversa -- tur, sed ad sanitatem .salutem refert omnia. Morositatem quoque aegrorum, melle interdum saluberrime eludit, Vt amara prosilit, dulcia delectent Phreneticum ut se uel plurima indulget Imaginosum morbum, cum elleboro non ponit, artes prudentia expugnat. Interduini conspuitur aut vapulat, neque minus tolerantia quam cura obtiner Aqua iacter cutem laboranti, potum, quamuis noceat, non eripit, sed callide subducit. Vinum quoque tape temperari mauult quam non dari, ut contrariis afflicto sic succurrat non quod illa per se prosint, sed vi recte adhibeantur. In hoc magno uniuerso , non unum morbi genus est . Infinitis laboratur. Alium ebrietas affligitacausanus poculorum amor. Alium libido, non

369쪽

sed insana bilis torquet nonnulli luxu di fluunt , fistu nonnulli ac inuidia laborant. Valetudinarium est hic orbis: in quo non decumbunt aegri , sed pro sanis ambulant Pauci morbum suum vident: omneSamant. Ad hanc turbam , si videtur Grauem ac morosum aliquem philosophum adducas, qui e schola nunquam est egressus, qui tonsorem pejus quam latronem odit; cm barbae majestate ac amplitudine scientiae fiduciam ac sapientiae reponit inui, utcunque graui ac seuero vultu , altero depres-lo , altero elato paulum supercilio, in vitia

declamet austera , quantum volet, eloquentiam, cum castigatione morum grauiter exerceat nonnullis quidem sapere, plerisque vero insanire cum ratione videbitur.

At versutus ille, qui cum Socrate hic faciat, nusquam minus quam in schola versabitur. In viis in compitis, in foro, in theatro, in porticibus, intemplis, occurret in Solem, in puluerem prodibit. Sicut umbra corpus, hominem sequetur Mores singulorum callide

assumet, temen deici vitia cum opus erit, imitabitur, ut tollat voltiptatem denique tex animo eliminet, subsidium ab ipsa petet. ita leno generis humani, quod profitebatur

noster

370쪽

3 3 DANIEL Is HEINs II noster siet Arrogantiam non armis, sea hir- militatis stratagemate, inuadet. Nunc se scire aliquid negabit, ut ostendat nunc dissimulabit vires, ut resumat. Et ut animalia nonnulla corpus contrahunt, ut pugnent; ita

ille sapientiam prudentiamque occultabit, ut putiditatem callide expugnet. Ipsam quoque veritatem non obtrudet, sed paulatim

animis insundet. Quam ubique per estigia

latentem indagabit, ac, ut obstetrix,in lucem sedulo producet. Saepe ut disputet ex arte. non taliquid concludat saepe ut arrogantem lepide exerceat, aut ignorantiae conuincat saepe ut ludat in utramque partem , certamen tanquam praepilatis , urbanissimum milituat non ut renitentem laedat aut

offendat, sed titillet, quod amantes solent, potius ac vellicet, magasque desiderio scientiae accendat quam erudiendo satiet laqueos interrogationum occulta vincula disponet quibus clux stari neque optes quanquam possis, serum autem sit cum velis. Per noti fama sensibus comperta, viam ad ignota sibi struet non ut trahat quidem, sed ut vinctum sua spontes intricatum, ac volentem, quo libuerit, perducat Muros animorum,

non aperta vi, sed sensim , oppugnabit , quemadmodum antiqui quosdam olim non per portas, sed in machina intrasse urbes ac sic expugnasse juni; ita ide per cuniculos inductionum