장음표시 사용
351쪽
ORATIO 'Es. 329 sciat, quae non prosian si cum caeteris communi centur ideoque in animis ac principum pectoribus haud paulo quam in chartis esticacius scribuntur quod praeceptor noster op
time intelligebat, qui Philippo soli, seli Alex
andro illa, quae vocabat Acroamata, clam instillabat homo enim callidissimus, perire sibi instituti rationem, nisi ignorarent caeteri quae nus intelligeret haud frustra iudicabat. Sed euenturum facile intelligebat, ut si diu ea premeret, in paucorum tamen manibus Versari pateretur, ut ingenium humanum est, majus sui desiderium paulatim excitarent. Tandem vero cum vulgaret, obscure stricte, tot modis inuolute edidit, ut cum
eo nomine ab Alexandro notaretur, edita,nec tamen edita, versute responderet quae, nimirum, quamuis legerentur, capi a paucissimis intelligique possent.In quibus omnibus haud paulo circumspectius doctore Etrusco egisse, quis non videt Et in homine tam vafro talis enim merito ab omnibus habetur ipsum hoc simplicitatis merae est, quod arcana regni contra quam aut Aristotcles aut Plato, sine ambage vlla, sine ullo velo diuulgauit. Neque enim solus ista scivit. Audito
res, sed eliminauit primus & plerumque tam ingeniosus est ac solers, ut, quemadmodum Grammatici, poetis suis quo interpretantur, multa quae in mentem illis non venerunt saepe
352쪽
attribuunt ita hic Fabriciis, si Diis placet, Camillis , aliisque in Republica Romana, magnis quidem illis sed ioncstis tamen viris, artes quas excogitauit ipse, asscribat quasi ex Actalle Virises, aut ex Alexandro possit fieri post obitum Philippus Tum, quod maxime
abominandum cst, iustitiae Sc numinis contemptum profitetur. Qitae profecto, ut Omittam si qua grauius de eo dici possunt, mera est incogitantia omnc enim quos formauit, doctiores praeceptore, tales esse malunt quam videri. Itaque de miser, ut illius popu
lares annotarunt,in contemptuS, ac prope
modum famelicus, extinctus cstri uno par
principibus quos format, quod se pro Rep.
deuouit. Eo quippe rem deduxit, ut qui eum maxime mirantur, satis sint prudentes si non nimium commendent, neq; quicquam magis
quam prudentia judiciumque professori jusdefuisse videatur quale in scriptis Aristotelis
vita nihil obseruabitis opulentus enim, quanquam justitia patronus, auctoritate nemini secundus, postquam urbem suam legi bus fundasset, expirauit. Habebat enim Aristoteles, habebat, Auditores, mentem illam, quam activam ipse vocat, cui cum experientia accedit ac judicium, virtu autem antecedit, ibi illa terum humanarum princeps, illa ciuitatum domina atque imperatrix nas itur prudentia rarum fine bonum, quam mul-
353쪽
tis desii isse e philosophis , piae clare judicauit
ipse Alii enim nihil, praeter communes quot dam locos,in piae clara, quae ad vitam emendandam facerent, scriptis suis inserebant praecepta ea autem ipsa, quomodo ad vitam applicandac si ent, prorsus non videbant. Vos ii ad Rempublicam vocasses, nihil praeter togam praeter barbam inutilem hanc attulis sent sipientiam quae nisi saepe mutet vultum, nisi formas induat quascunque, nisi se cum rebus , cum temporibus ac singulis nonnunquam mutet casibus, nisi ignorantiam interdum quoque ac simplicitatem induat,in hoc
ipsum prope quod est esse desinat, sum jam
in ciuitate amisit. Alii, cum diuinae p. vixissent, nec philosephiam, quam plerique negligunt, adhibuissent, singula quae obseruassent, ad praecepta cessita quaedam reuocare generalia non poterant quod philosi, hi est munus, diuinitus ab Aristotcle hic factum videbitis. Nisi forte vos existimetis, omneSeos qui Rempublicam tractarunt, aut in aulis principum quotidie versantur, eadem cum Aristotele praestare posse. Absit vero, Audi tores, absit Sensu enim alii plerique in humanis omnibus tuntur. lusi judicio dc mente utitur philosophus qui, singula dijudicat,i ex multis,niimali Mid constituit , , quod proprium illius est, in ipsas rerum formas ac naturam, quasi mentis aciem'
354쪽
332 DANIELI HEINs II immergit. Sicut autem plantam agricola cum Videt, nihil praeter externa ejus videt, nullo autem modo penetrat essentiam aut capit, ita
actiones, haec singula quae fiunt, multi in Republica obseruant, qui, quod in his libris Aristoteles quaesiuit, ipsam ejus formam,
nunquam assequentur.Ne hic de secundo dicam, in quo tanquam judex maximus pro tribunali sedet, in quo omnes sui temporis
c arissima Respublicas ac ciuitates , OmneS
qui de iis scripserant philosephos, ad partes
Vocat quod est maximum humanae mentis
opus quod nec fasces , neque purpura, sed sola tribuit philosophia. Quare quem admodum paucissimi e scholis , nisi hic prudentiae magistra paulatim accesserit experientia, cum laude Reipublica praeesse pos sunt, ita pauci e Rep. munus hac in parte philosophi implebunt etiam qui eas profitentur artes, sine quibus imperare posse neminem existimant in quibus ad improbitatem usque
Aristotelem excelluisse sunt qui velint. Nec dissentit Lucianus. nos de magno viro melius sentimus in his autem libris, quod in primis dignum fuit sapiente, hoc unum egit, Vt aut nunquam, aut Minime a via regia ac leuiter deflecteret. Quod ut salutare est , ita principi vaserrimo gratissimum fuisse certum est . Omnes enim in ossicio ac simplicis honesti se ruatione contineri nemo magis optat
355쪽
quam qui nunquam ad honestum oculos
conUertunt. Quini coram populo justitiam laudari , grande imperii arcanum habent imo regni munimentum. Vtramque autem viam cognitissimam fuisse sibi isti
vili hodie perspectam , in his quoque Ebris, cum de Rerum publicarum conseruatione ac euersione earumque causis agit, satis, nisi fallor, manifeste probat. Videte, ut alia omittam , occultas, ubique tamen sitatas tyrannorum artes, quam rect e in publicum producat, quam callide depingat eaςSc excutiat, quomodo de iis judicet Iuro vobis , optimi Adolescentes, nihil simile usquam in hoc petiere legetis. Idem mira arte ac calliditate a Platone primo de Repub. est factum qui cum nihil se eorum, quibus isti qui ad imperantis bonum omnia referre solent, etiam so tempore nituntur, ignorare ostenderet, inuidiam totius disputationis in Thrasymachum ejecit atque ita miro instituto, simul odium ejusdem retri scientiam professus est. Cujus generis sunt istari Sum mum ciuitatis bonum, imperantis esse utilitatem. Semper esse utilem regnanti injustitiam. Ab eadem esse veram in Republica scientiam, eum Iustitia simplicitas sit mera ac stoliditas. Qi; e ibi admirando plane ac suauissimo dicendi genere sic refutauit Socrates, ut mihi saepius, non olim, neque Athenis , sed in aliqua
356쪽
33 DANIELI HEINs II qua Republica hac tempestate , non cum Thrasymacho, ed eodem hoc Machiauello, cujus tota domus struetur istis tibicinibus suffulta est, disputationem hanc
stituisse videatur. Qtii prudentiam, non Vlrginem, sed imminutam lam in aula ac corruptam, mango nobilissimus, Floralibus produxit. De quo homine , ut quod nunc in mentem venit, apud vos deponam, ita judicare soleo. Quemadmodum in foemina pulcherrima, in qua siue formam , siue mores, siue indolem consideres, nihil est non admiratione dignum, partes tamen ouaedam sunt pudendae, quas velari lonestas in ratio, consuetudo postulat, propter quas fortas
se a singulis speratur ita in prudentia hac nostra, postquam ab honesta, singulorum vitio in ciuitate, utilitas deduci coepit, partes
quaedam inhonestae coeperunt este, , si verum volumus fateri, etiam obscoenae, neque minus tamen necessariae. Has diuinus Plato
leuiter descripsit, Aristoteles produxit, ita
tamen ut velaret nouus autem iste, veste in
publico sublata, omnibus ostendit Alii ergo, quod in tali speectaculo hoc tempore expectandum est qui improbitatem quanquam
profitentur, tamen celant, maxima cum Voluptate oculos attollunt paulo verecundiores, nollent illi quidem, sed demittunt quia dam vero limis, sicut amatores solent, quo-.
357쪽
positam aspiciunt ac intuentur, neque palam, sed in animo decum , idem quod Homeri illi senes, cum forniosum Helenae intueren
Plerique vero, facinus indignum, clamant. Factum quoque, ut austeri quidam ciam vieti seneciones, nollent ideoque ad spectaculum se contralaunt, horrent, tremunt.
Et indignum sane facinus philosopho, Adolescentes, quamuis sorte non indignum illo, qui in vita histrio ciuilis , comicus in scena est et hac in parte Arii ophani collegae suo, i qui persena cum pudendis primus coram populo produxit, non dissimilis. Sicut au- item pictor virginem qui exhibet velatam,t non ignorat ideo quae Litent , non prosecto magis quam si nudam depinxtilet ita Plato, ii fortasse Socrates, non minus ista qua quo-
tidie eueniunt, cum intelligerent, prudentis. si me celarunt. Intelligebat, inquam, siue Pia e to siue is cui tribuit sermonem, senex festi- uissimus, humanae vitae censer merus ac acerrimus irrisor, idem Principi in ciuitate quod in vita viro bono , commendari ante omnia debere
358쪽
debere , Ne utilitatem, nempe, ab honesto separari patiatur ac diuelli casae doctrinanis imbibatur, nisi semper inculcetur, nisi in Republ. animis radices agat, nullis armis, nullis legibus ac institutis, multo autem minus fraudibus ac technis, ciuitatem conseruari posse. Quasi aliquis admittat,
nemo unquam tuto docuit. Lli omnes aeque permittantur, non Rempubi sed lanienam, aut conuentum aliquem effeceris latronum.
qui nec ipse satis se tuebitur, nisi, quod praeclare a Platone dictum est, partem aliquam justitiae agnoscat. Nam, vi recte in his libris pronuncia philosophus, Nullum tam perniciosum est animal quam homo, si improbitate ratio armetur, neque legibus in cenis, ad imaginem virtutis saltem ac justitia flectatur. Hoc spectauit Aristoteles, hoc in t et lexit Plato haec est causi, cur justitiam bique honestum illud ciuibus commendent. xt tutus sit, quem imperare par est: labeo contra conseruentur, quos obsequio vel leges vel natura destinarunt. Accedit, quod si qui co iam alienum justitia admittas, aut si injustitiam commendes , in quam persequisque inclinat, quam sine ulla discis inasponte improbitas inducit, totam tollere justitiam cogaris quae paulatim tollitur licentia ac usu, nisi diligenti inculcetur discipli-ua. Quid ergo An qui ista profitentur, artes
359쪽
Principes illorum omnium ignaros esse volunt quae vel minimum a fraude trahunt, augenda tuendaeque majestat , ac interdum Reipublica conducunt Optarent hercule id quidem Caeterum, quemadmodum in Dialecticis , non modo Veritatem demonstrationis, quae probabilitatis habent speciem, scd strophas quoque Sophistarum scire oportet, vel ut iis callide via re , vel ne forte ab aliis decipiaris cita qui ciuiles tradunt disciplinas, nollent illi quidem istis locum esse quia tamen sacra ista aliter non constant, de quibusdam maximo cum fructu curent, quasdam etiam com mendant, quasdam timide admittunt, quasdam detestantur de quibus fuse alias a 3 endi erit locus Hoc si accurate fieri non potest , aut si plusculum improbitati lar tendum fuerit , justitia ad haueant ubiquet ab ea pedem latum ne recedant. Non enim Lucifer aut Hesi erus, ut in libris De moribus praeclare ex chimat Aristoteles , a eis quam justitia conducit cujus primus maximusque in omni ciuitate usus est. In qua minimam improbitatem si admittas, ad majorem semper viam sternas, maximam vix improbare videaris. Tun ne juventuti ista ingerantur , quae ad regiam virtutis viam, disciplina, quasi manu, deducenda est quo
360쪽
DANIELI HEINs II si vos cum Aristotele deduxero, me quidem Voti compotem , Vos autem satis eruditos arbitrubor Credites, Qvobis persuadete, Juvenes, Rempublicam omnino nullam esse cujias non supremus magistratus Deus immortalis sit. Totus enim orbis, imperium 'nius est qui simplicitatem amat, prudentiam non odit, fraudes omnes detestatur. cst enim ipsa veritas. Sed nec falli potest: corda enim penetrat ac intuetur. Tum Vero illud coxitate , forentissima misi ea regna easque ciuitates , qua nihil praeter honestatem, virtutem simplicem secutae sunt. quam Romanis Spartani:que , veris inui- isque viris, omnis autor, omnis tribuit antiquitas. Quibus admodum disimiles sunt isti quos Andromache Euripide fabros a sitatis , doli artifices vocavit quos semper
aliud sentire, aliud proferre ait Sed cogitate, in qua gente haec dicamus quaecum raude hostilina ac dolo manu hactenus probitate pugnat. In qua ciuitate quae nisi ad Reipublicae salutem reserenda omnia cxistimasset, nunquam fame eam singulorum ac penuria emisset. Postremo hoc a me