Danielis Heinsii orationvm

411쪽

ORATIONE s. 38'na hominis aut mala esse : caetera autem

extra cum esse , ad hominis felicitatem, nisi velit aut non recte opinetur, pondus ac

momentum non adferre. Vt redire autem

opinetur , maximum illius bonum esse:

quemadmodum, ut contra Omnium miseriarum ac calamitatum esse fontem , quae tranquillitatem mentis nostrae ac felicitatem perturbare possunt. Jam cum omnibus natura sit innatum, bonum ut sequamur, malum fugiamus, quoties eorum alterum offertur,

duos nasci motus, qui ipsi sint in potestate nostra Appetitum nempe, declinandi studium, seu voluntatem QRod si purus atque simplex, si nulla corporis contagione vel

corruptus vel pollutus , ac sua spontis sic animus , bona sua petere, mala autem declinare. Sua autem est quae in potestate sua habet, ut vel consequatur, si velit, vel declinet, si non velit. Rursus autem, quae in potestate non habet, neque appetere, si bona videantur, quia aliena sunt ut fortuna quae dicuntur, quae corporis .alia id genus extra mentem enim sunt ac rationem: ideoque nihil ad naturam ac persectionem nostram, quae in his consistit. Neque declinare aut fu gere, si mala videantur ut aduersa quae dicuntur dolor, paupertas, scilicet, is orbi, aliaque id genus cin quibus calamitatem suam ac miteriam, praeter solum sapientem,

a qui

412쪽

39 DAN IzLI HEINs II qui non fallitur, stam esse , omnes arbitrantur. Ita semper liberum , clicem semper ac

tranquillum , semper hilarem , semper sibi esse similem quippe optare quae vult, quod

est libertatisci optare quae oportet, quod est beneso in antis: optare quae conicquitur, quod supremae fclicitatis esse , omnes

fa tentur. Eodem quoque modo, declinare ac fugere. Non dolorem aut mortem mala

enim esse corporis, non sua ideoque cum sint aliena, ne vitari quidem posses quare ne deberi quidem ne liberru a, videlicet,parSanimi impediatur usquam aut non possit id quod elit, qui non potest velle praeter unum

id quod debes. In bono enim appetitus si

impediatur, declinationem, si in malo, perturbationem sequi ac luctum raut si dolor altius descendat, lamentationes quoque ac fletus quae natura muliebri addidit ingenio in sapientem autem vere ac constantem, absit omen quoque ut cadant. Quare verus ille sapiens, , qualem Stoici requirunt, absolutus, supra ignorantiam, opinionem, ac per suasionem, supra dignitates, potentias, honores , supra casum omnem, ortunam ac calamitatem, supra morbos omnes ac dolores, quae externa esse nouit, animo assurgit:

cujus sola semper bona sequitur, sola semper mala fugit ac declinat. utrumque potest. Animum excolit, ac sormat, animum quam

maxime

413쪽

maxime ad diuinitatis normam componit, auem cum supra omnia evexit , Deo forti

e submittit. Qi;icquid autem vulgus

ignara veritatis urna, casum aut fortunam vocat , soli Deo ac arternae ejus sapientiae asscribit. Qitue orbitatem ac amis Onem liberorum, exilium ac fugam, morbos denique ac dolores quaecunque frustra fugiuntur, frustra metuuntur, mala est negat. siquidem ab optimo consilio procedunt. Isto robore ac constantia munitus, tanquam O luntarius athleta, pedem in arena ponere incipio securus quicquid euenit ac tutus. Nihil enim, ut vult , fieri exoptat, qui, quae cunque fiunt, velle discit. Sicut autem nautae pluuias ac niues, 'uaecunque eueniunt quotidie natura, nec mirantur, nec moleste ferunt, ac ne vitant quidem . ita ille vitae tempestates, inter necessarii usitata inuotidiana habet. Si quid grauius eueniat ad se recurrit. Si fortuna totis viribus incubuit, constantiam si periculum aut labori, tolerantiam; si quod detrimentum valetudo patis ut rectam ilico opinionem promit Scit quoscunque medici curare solent, alium ca- pitis , alium put nonis , alium abdominis, alium ventris esse morbum nullum animi. pedem claudicatio offcndit num&rectam ideo opinionem manum impedire potest chiragra num quiddesiderium aut volunta-

414쪽

tem ullum denique extra aulinuma extra semet bonum, nullum propter animum do extra semet malum esse judicat. Hanc autem, non Zenonis aut Chrysippi, non Cleanthis aut Cratetis, non unius hominis aut sectar, sed naturae praestantium virorum csse sapientiam : cujus ab aetate omni ac tempo-

1 , aliqua ubique vestigia fuisse. De quo

ipso ad Homerum, sicut summum, ita vetustissimum autorem prouocant. In quo Vt Vlyssem , ita Herculem potissimum mirantur quos patronos sectae suae, ac opinionum ouasi tutelares, ipsi illi rigidii porticu magistri fecerunt quod tetque admiserias, calamitates, ac labores, natus Videretur. Qi;orum alterum, in littore, egenum omnium ac nudum, sine amicis, ac externo ullo apparatu, cum naufragio jectus esset, summus poetarum introduxit quem qui Stoicum fuisse negant, quae de eo summus autor dixit, serio expendant. Furit Neptunus ac insanit, mare pariter ac coelum vires suas ungunt conseruntque , ut unum hominem euertant. Quid autem illeo cum amittat quae habuit, propriam sua tantum seruat quare haud aliter ac si de herciscunda re ageretur, semel

cum Fortuna omnia partitur. Comites, amicos, remiges, aurum, ac argentum, haec concedi sibi postulat. Ille lubens omnia volens. que domini olenti tradit. Vestem poni jubet:

415쪽

ORATIONE s. 393jubet hanc quoque exuit Magnum hercle ac inuictum libertatis Felicitatis argumentum , quas in solo animo, ut sacrum aliquod depositum , non ine causa Stoici concludunt. Vtriusque autem fundamentum, re- istam eis opinionem statuunt ac veram. Si quis enim opes ac honores, externa ista, vera esse bona opinatur, ea non appetere non posse omnem enim appetitum suum sequi bonum qui vero appetit aut optat , sicut

gaudet cum assὸquitur quod optat, ita dolet cum amittit. Si dolere potest, miserri infelix eis potest potest enim aliquid non conse

qui quod vellet , qui amare potest aliquid

non mum Animi autem motus opiniones restae, verum solidumque bonum, sicut sunt

a nobis, ita propria cnostra, min nostra potestate non esse non possunt. Vt in alienam autem veniant, Dii pariter atque homines prohibeant.quippe a quibus actiones nostrae omnes ac judicia dependent Vlystem

quidem, ut in mare cadat, ut in eo madeat,&natet, ac in dubium de vita veniat, quod cogere Fortuna possis , nunc expertus fui, nunquam autem dicet dubitaui Protam illidere ac puppim , cripere de manu gubernaculum quod tenet, aquam miscere cum coelo, coelum per tonitrua ac fulmina demittere in aquam potes impingere ipsum scopii

lo, si lubet , potes frustillatim discerpere ac ue dilaniare,

416쪽

dilaniare, si videtur, potes. Vt autem eiulet ploret, ut se infelicem ipse dicat , ut haec mala fateatur, ut opinionem mutet, ut ad genua tibi accidat, nisi velit, non potes. Fateor, inquiet, felices eos judicaui , qui ad Troiam mortem sortiter agendo meruerunt. non in patria enim , sed pro incolumitate ac dignitate ejus expirare volui. Fateor tibi,fuctus ac scopulos, ventos ac procellas, postquam semel mari me commisi, declinare non potui non enim inter mea eram. Alienum erat in quo eram Dei erat. Ideo nec declinare volui nitul enim velle, quod non pos sim, debui. Qia aecunque autem declinare potui, ea sedulo vitavi ignominiam ac turpitudinem, imbelliam ac metum. Tu ut mihi

magnitudinem animi, tu ut patriae amorem, tu ut humanarum rerum tolerantiam, ut sortitudinem, ut fidem, tu ut ea, quibus res Graecorum te inuita stetit hactenus, extorqueas

consilia Qtu id si neque potcs , neque potuisti unquam, quidvis tibi Vt infelix sima misc Num quid tibi in opinionem

alaeam, num in eam partem qua appetere qua

declinare soleo, quicquam juris sui hactenus Opes abstulisti Quid si has ne inter bona quidem numeraui Quid enim Numquod iis precium me posuisse meministi Num felicitatem istis meam circumscripsi si nec feci ista, nec ut faciam adduci possum, liber

417쪽

O s. 39, liber ac inuictus, , si verum vis audire, felix post naufragium incedo. Semina mearum actionum ac principia, in isto pect ore conclusa gero, ad quae nondum peruenisti non profecto magis quam hoc mare, quod facilius terrarum orbem quam hunc animum mouebit. Ad quae autem peruenire potuisti, aliena sunt, externa sunt , in potestate tua sunt ad me autem, quia mea non sunt, nondum pertinent. Porro supra caeteros, quos colunt, Cynicum Diogenem plerique ex iis admirantur: rigidum fortasse,&, ut primo intuentibus videri solet, durum ac morosum, caeterum illustre, ut isti judicare solent, quibus nihil humile aut ulgare unquam placuit, perfectum, Dad flagellandas hominum opiniones ac insaniam, a Diis immor-ralibus inuentum, Lexcogitatum quasi sapientiae exemplum. Nam cum nemo extititiiset unquam, qui non plura possideret, nemo unquam fuit qui non pluribus egeret.

Quicquid homini est opus, quicquid sapien

ti expetendum Stoici fatentur, non in domum sed in dolium contraxerat: cujus m gnam partem ipse occupabat quae mirantur autem caeteri aut habent, nec habebat ipse, nec optabat Magnum autem Alexandrum unt, cum ad expugnandum orbem spei ac fiduciae plenissimus, incederet, testam prae

terisse , in quo hoc prodigium latebat Ad

miratus

418쪽

DANI rLI HEINs II miratus primum, senem tristi pallidoque vultu, haud absintilem mendico, suauiter in Sol apricantem videt adeo nec strepitum I morum, neque militum concursum, qui

quam ad se pertinere existimabat. Ibi vero magis admiratus, Num quid a se posceret, rogare. Ego vero, Ne in Sole isto meo quicquam , inquit ille, tibi vindices. Mox deinde, cum quis esset Alexander, quid ageret,ex ipso cognouisiet, quaedam, quae ad posteros non peruenerunt , addidisse fertur. Mihi autem, magnus ille dolii habitator,

more Stoicorum, qui concisim ac constrictam amplectuntur breuitatem, caeterum rebus& sententiis abundant, hunc in modun

disputationem suam merito instituisse videatuta. Miserrime morialis, cu in pes ne orbis quidem capi quem assectas quod nec euenturum cogita ii fortunatum hominem hic vides. Tan-ri autem animi, ut caelum quoque o terram, O hunc ipsum Solem, inter sua numerare audeat Luodsi parum credis, orbis candidate, in hissordibu ac panno , vere liberum omni seruitute immunem inuenisi quem nec cogere

nec impedire qui quam potes. Cujus conati-bim ac votis, nemo intercessitia fenus ne For-runa quidem ipsa, quam vos rerum dominam

vocatis. Num quid enim quod optarem imperrare hactente non potui, qui nihil hactenus op- aui, quod ut impetrarem non in mea potesate

419쪽

ORATIONEI,

es t Num quid declinare hactenm non poturi qui nihil declinaui quod euadere non possem 'Hanc si libertatem negas , age veram ob smonstra: si fateris, seruum quidem esse te concedis Na; pos expugnatum orbem, tamen aliquid optabis: qui ct sactenu profecto, nisi

verum non vis confiteri, plurima oprasi si consecutus es, non consequitum poteras, non- nuda autem nunquam consequeris. Morbos vero a calamitates, quam vos praecipuo timetis, mortem , semper dabis operam ut fugias quod non esse in tua potestate, ne negabis quidem ipse Atqui si is vere es liber , qui nec volens prohibetur neque nolens cogi potes, te miserum ac infelicem , etiam cum uno Zapos Hebes, prater bona animi ac tua Luasi vera bonasunt ac la, quid ubiquefriora ea quaris ' Quid ad Scythiam is Herculis columnas, tanquam aliquid acturus , abis res uid delu- bra omnia ac fana petis o oracula Deorum emendicas Audi certum ex hoc dolio, silubet Libertatem in te ac felicitatem habes. Luid si etiam imperium acsceptrum αὐ- ρης Urum arregnandum natus es Iracundia, lubidini , dolori imperare ac voluptati,s regnumsapientia es. Num ad similitem, aut purpuram , requiri arbitraris DLene Deuου immortalis , qui non libertatem modo acfelicitatem sedis instrumenta quoque earum iunobis tantum cozocauit incredibilem ac no

420쪽

398 DANIELas HEINs II tum pauci simis th aurum. Si formido animum invadit , fortitudinem inuentes: si voluptas aut lubido, temperantiam inuenies sfamiliare tibi ab in ira, mansuettidinem.

Si regnandi cupiditas cuncta is simul Lhibes regnabis. Me vero miserum si credA, Pte diguum hac felicitate quam assectas. Nam

honores, imperia, et opes, 'πε vos primarerum iudicates, ut in bonis esse credam , numquid cogere potesta ut non putem, numquid impedire u spotesti si non puto, ne optare quidem ea possum. Quodsipossum , an non e iis felix esse possunt i vero possum miserrime ovi posesias numquid te carere ha

Efen ιs non didici ' Tune inter supplices aut parasitos tuos, n3 am hunc Diogenem vi.

disi Ego sam dexteram , hoc genu, aut hoc mentum unquam prehen aui Nisi vivere Diogenem angus arbitraris, qui hoc orbefruitur ut suo quem tu quia alienum esse credu,

nunquam totum ' is Simulac ex is dolio excessi mundum habito Haesidera, hunc Solem , tanquam ciuis magna hujm urbis video.

Ipse vero nusquam ciuis, nusquam h mea,

ubique meus sum. Omnia autem is , tanquam mea ac domesica, contemptor. Tu cummo sudium immensas, turres excelsissimas in

caelum sque ita enim loqui vos soletiso produxisi nunquid coelum ipsum excessi, qu- Diogenem o Alexandrum sariter inuoluit