장음표시 사용
51쪽
DE GUBERN DEI IV -ll. 37iluin sit si omnino habendum esse quasi non sit. Nam quam pro nullo hos habendum exi timaret tu subditis statim ipse demonstrat distens ad Christi unum tu eredis quia unus est deus. Bene saeis et daemones redunt et e , ut remes eunt. Consideremus quid Voluerit hoc l000 apostolus distere, ne iraseamur di S uiuis testimoniis sed nil luteseamus nec e intradiennius, Sed roseiamus. Tu redis inquit ad Christianum sermo divinus il uod deus unus est. Bene fuci S et daemones redunt et Ontremes eunt. Numquid erravit apostolus, ut hominis Christiani fidem daemon e impararet Non utique sed ostendere illud volens, quod supradietum est quia sinoe operibus bonis nihil sibi lier fidei sulierellium usurpare debe- 10 rent ideire , ait et a daemonibus deum eredi ei licet ut . si eut daemones eum deum credant, clamen in perversitate perdurant. ita et suosdam homines quasi redulitatem
daemoni eum iubere sui tum deum iredere adserunt tamen a malo pere Oneessunt subiungit autem ad pudorem et Ondemnationem hominum iecentorum, non
ei edere solum daemones dei nomen sed etiam timere et ontremeseere Hoe est di 15eere quid tibi laudiris o oum. lui quis es ei edulitate quae sine timore uti pie Obsequio dei nullii est: aliquid litus daemones habent. Tu enim unam reui habes tantummodo illi duas tu redulitatem habes non habes tim irem, illi redulitatem habent pariter et timorem. Quid miruris ergo si aedimur quid miraris, si eastigamur, si in ius to tium tradimur si infirmi ires omnibus sumus Sive miseriae nostrae sive et infirmitates sive eversiones sive aptivitates et poenae miti obae servitutis testimonia
sunt mali servi et boni cimini. Qu0modo mali servit quia patior selli 'et vel e pariequod mereor. Quomodo ioni cimini quia ostendit quae mereamur etsi ii in inrogat quae mereamur elementissima enim ae benignissima eastigatione mavult u is e irrigere quam ieri re Nos siquidem . quantum ad erimina nostra pertinet letalibus sup-25 lietis digni sumus sed ille diis miseri eordiae tribuens quam severitati vult ii is elementi censurae temperamento emendare quam lilaga iustae e terstitionis edidere. In 1gratum nobis esse quod aedimur satis et tus sum Sed quid miramur. si e reantes nos deus Verberat, tum ili si ieeeante Mervulos verberemus Iniusti iudides sumus homundulos cis flag0llari a deci nolumus eum p i e iudiei inis nostrae homines agel- 30 emus. Sed ne miror quod tam iniqui in liue re sumus natura tu notus et nequitia servilis est. Volumus delinquere et nolum ii verberari ilis tu nobis Diores sunt sui in Servulis nostris: Omnes Volumus impune ee nre. Denique, Si mentior, cuncto Se insulo. Neg0 ullum esse quamlibet magni eriminis reum, qui se adquiesea debere
serant Om. m. asserant A m. 2 sed antiqua, Pp lx hominum Mes 40iu i horum 14 daem0ne B eorr. ex h0mines T illi et credulitatem miraris si miraris ergo si BT 20 poenae pene a pen D ini pr. seruitutis ADT aene paene rimpr. seruitutes 1 et edd.2l et 22 boni dei. 2s pacior D s. l. 22 ostendit quae Ar ostendit quid BP et edd. 25 digni
sumus A corr. eae dignissimis i. simus P seueritate A I m. quam seueritati tribuens p uult A mauult DT, maluit cf. 5, 49 26 cohertiti0nis A, c terti0nis P indidere 1 27 satis certum certus I 28 iniuste iudicis A I m. 29 0munduli x m. Orr eae hominiae talos nolumia S
om. agellemus B flagellamus I qui in quin D 33 quamlibet AB quantumlibet ap
52쪽
l tontueri. Hii id ergo agnosci potest, litam tui sti ne pravisSi me ullis Severissimi sumus nobis indulgentissimi aliis asperi, D0bi remissi. In 00dem erimine pituimus ali 0s nos absolvi uius intolertibilis prorsus et in 'ontum uetue o praesumptionis. Nee agnoseere in Doliis Voluuius reaturii et audemus de aliis usurpare iudieiuni Quid esse iniustius nobis aut suill perversius potest id ipsum delus in uobis probabile esse 5 ducimus, quod in alii, severissime Vindicamus. Et ideo non sine causa ad nos apostolus elamat propter suod ne Xeusabilis es, o homo omnis qui iudicas: in suo uim alium iudicas, te ipsum condemnas eadem enim agis quae iudicus. 33 III. Sed non eadem inquit ali pus e di itibus. non eadem nos agimus fune is servi agunt ex servis enitii fures ne lugiti Vi Nnt e SerVis gulae ac lentri iugiter servientes Verum est esse haec Vitia servorum sed itura numen Munt ac maiora dominorum luani is non inimium. EXcipiendi enim is uidam 'unt Sed iuueissimi iluos ideo non noni ino ne non tam eo nominando laudare, luam alios ii in nominandos videar publieare Ae primum ervi, Si fures sunt, ni furandum forsitan egestate eo isguntur quin etiams stipendia usitate praestentur eonsuetudini nee magis quam usti ei sentiae sati sim iunt, et ita implent entionem, quod non Xlilout satietatem. uper hoe eulpam ipsam inopia minus ulpabilem fudit quia exeusabilis furti reus est, qui ad furtum eogi videtur invitus. Nam et scriptura est 'lesiasti ea quasi subeXensare
qui dammodo miserorum omnium HXas videtur dicens non grandis est culpae, 0 eum suis furatus fuerit furatur enim, ut esurientem impleat animam. Furatur ut expleat animam suam ae per hoc non satis a nobis aestusandi sunt, quil divino ei moue ex usu utur. Quod autem de furtis servorum diei mus, hoe etiam de fuga immo h0 reetius de fuga quin ad fugam servos non miseriae tantum, sed etiam suptili in Hompellunt Pavent quippe notores, pavent Silentiarios. a Vent pro 25 euratores prope ut inter Stos omne DRllorum minus sero Sint quam dominorum suo rum ab omnibus eaeduntur ab omnibus conteruntur. Quid ani lilius diei liotest Multi servorum ad dominos su0 eonfugiunt dum eonservos timent. Unde illorum fu gam non tam ad eos et emus referre qui fugiunt quam ad eos, qui fugere omliel lunt. Vim latiuntur infelieissimi famulari spiti ut et sugere e0guntur. Diseedere a ι0 servitio domin irum suortim omnino nolunt, et eo Sel Vorum suorum crudelitate non per
I 6 mittuntur ut serviunt Mendaees quoque esse diuuntur Ad mendacium nihil iminus ali 0eitate praesentis supplicii coartantur. siquidem dum tormentis se volunt eximere. mentiuntur Quid autem mirum est si positus in metu servus mentiri mavult quam flagelluri Aeeusantur etiam gulae et ventris avidi Noe hoc novum est magi de 35 siderat saturitatem qui famem saepe tolerarit Sed esto, non perferat famem l nnis,
53쪽
DE GUBERN DE IV β 2 2 l. 39samem ei te perseri deli diarum, et de ignoscendum est, si avidius expetit, tu id ei iugiter deest. Tu vero uobilis tu vero dives, qui omnibus bonis siluis qui h0 1πiliso deunt fauetis operibus honorare plus debes, quod benes iis illius sine eessatione perfrueris, videamus si eius non die sanetos, sed Vel inn0Xio habes Ee suis, ut superius diXi divitiini praeter uti eos non eunetis eriminibus infectus est tu id
tia plurimorum. Neque ego nune de ulti, leo, nisi de eo tantum qui in se id, quod
diuo esse e ignos it. Si Diui extra onsulentiam suam sunt tune cum ille dico, nequa quam ad iniuriam itus speetant euneta suae disto si autem in se esse noVit quae
iii Diluor, nouo mea sibi cie lingua diei existimet, sed a e luseientia sua. lirimum Sut de vitiis servilibus di eam si fugitivus est servus, dii iiivus es etiam tu dives ne nobilis: imites enim dominum suum fugiunt, qui legem d0mini derelinquunt Quid ergo dives eulpas in servos 40e saeis quod et ille Ille fugitivus est sui domini et tu tui sed loe eulpabili ir tu quam ille, quia ille fugit sorsitan malum Hominumi et uti boniani ne intinentiam quoque ventris in servo arguis. In illo rara Si per indigenti aut tu te eotidiana per eopiam. Vides ergo apostoli ea sententia te totissi 19 muni Verberari. ininio te Solum ua in 'io alium iudieas temetipsum eondemnas endem enim agis fune iudiens ivinio non eadem, sed maiora multo ne nequiora. In illo luippe etiam in si ei luentem Velitris intemperantium punis et tu adsidua eruditate 20 distenderis. Furtu in seu, sue, ut putas, servile vitium est. Et tu furtum, dives, fastis,iluando I deo vetitu irae suuiis. Omnes siquidem furta faeiunt, qui inlidita om-
IV. Sed quid egi, tum mi ut et quasi allegorie de cie tot luor, eum a 'inoribus 20 apertissimis non furta tu tum divitum, sed lair ieinia e improbentur Quotus quisque
25 enim iuXta dia item non inul)er aut uetu aut statu est siquidem pervasionibus praepotentum aut sua homines iube stilli aut etiam se ipsos eum suis pariter amittΠnt ut non immerito de uiris sue pers tuis nee sermo testatus est idens Venatio leoni Sonager in heremo si paseus sunt divitum pauperes. Quamvis tyrannidem hanc non inupere tantum sed paene universita lintiatur generis humani. Quid est is enim aliud dignitas sublimium quani pr0seripti divitatum aut quid aliud suorundam,
illo taeeo praeseetura quam praeda nulla si is uidem maior inulierenturum est de p0pulati quam iotestas ad hoe enim honor a litiueis emitur, ut eunetortim a Statione S0lVntur si quid esse iudignius, quid iniquius potest Reddunt miseri digni-
1 saniem certe ADJ certe sex podit A quod ei sera I m. iugiter deest A: quod ei uel erat iugiter deest T. qu0d ei uel iugiter deerat fort. qu0 erat iugiter Ac. ante servitutem is deest omnibus BI manibus , immanibus A eorr. m. recent 4 equis scripsi et quis AT interfectus m. 7 do ullo die nunc Ila d eo ideo I 8 eognoscit A agnoscit II pquaecumque L corr. eae quae t existimet e stimet , aestimet D extimet sui domini 1 domini sui P et edd. 14 eulpabilior es, naui ille quia AB qui qu0que m. puentri in in uentris ADT, uentris quant iii apostolicam sententii 41 l agis enim Tiudicas Om. P eadem Ad eadem magic agis p BID multa eruditate A erudelitate BT, Om p 25 0n m. APp, ubet initio ersus extra Dersum, sed a manu vetere actu Aeauctus T intactus p statu A eorr. I . ex statutus: Statutus Τ, tutus p peruasi0nibus :persuasionibus Io, cf. ad p. 40, cis praepotentium B 2 testatus est Ar testatus sic testetur sic testatus sit B et vulgo 28 rem p. liermo I 29 0n om nimi m- Dium p praescripti si paupercularum scii. ciuitatum pauperculorurn BP et edd. 32 euiittitur Τ ut An nisi ut γ ι3 saluatur . satietur quod quidem esse T quid iniquius AB aut iniquius ap
54쪽
inlustrentur mundus evertitur unius Dubii sorbis exeidium est. Dentisve seiunt i e isti:ui in . luilius Sol una nonion reli tuni 'st seiunt Afri eae . suae fuerunt. Seiunt ni lino exu in tui . sed noli tili omnibus et ideo in litiustissimi ad liue angulis vel tenuenisti iritum gentes ilia in seu interdum linia eorum in te gritas aluit is uas multorum Isinu S
22 od oti longius sumus dolore ei mi, ut si Ergo ut ad superiora redeamiis, is uiit is igitur in suo non servilibus vitiis etiam nobiles polluatitur misi si ii idei, is ui illa isti in servis euentu iuuiu ut ipsi is in si iei in eo amittunt Denique ad litis lor usi nos ins supra dicti nobiles agunt, SerVus nec Idspirare aiermittitur. 6Quam is uti itini inlidam uim e servis nobiles faeti aut paria aut maiora sederunt. Nod Hio e tamen imputari servis ne iuniluam potest quod quibusdam servilis ei nitidio 23 taui selieiter eos sit. Homi ei dia i tot pie tu ei Vis rara Sunt terrore a metu mortis, in
divitibus assidua spe ne ii duein imi, unitatis. Nisi sorte iniqui simus tu e quod divi te fustiunt ad pestenta referendo, quia illi uni e 'idunt ei Vul0 si10s, ius utant esse 1524 nim erimen. Nee solum 100. Sed 00dem privilegio etiam in Xereendo impudieitiae
ueno abutuntur. Quotus enim suis sue est divitum ei nubii saeramenta conservans is urit non libidinis furor rapiat tu pro de ep . elii non ib nius ne familia sua Seortum sit et qui non in suum euntis te liorsonam ulliditatis imi robae alor tra Xerit mentis
selluntur instiniam ' se eundum illud selli steti iluod de talibu dieit sermo divinus 20 ei sui insanientes in feminus ueti sunt Quid enim aliud quam de se letum
25 probat sui, totum lierunt b)re vult oue ubi tu sui equid eo neu pierit speetu inde eone ubi uis is uippiam diei forsitan etiam iniustiani esse videntur quia loe in Om-liuratione supradietorum flagitiorum illi si genus est eastitatis uXoribus audis esse eo utentum et intra erium eoniugum numerum frenum libidinum eoi itinere iugum dixi luto id tantam res impude ut iam venit. ut is ustillas suas multi Xo re putent. 26 Atque utinam stetit putaui ur esse quasi oniuges itu solae haberentur uxores Illud magis taetrum ae detestabile qu0d quidam matrimonia hi ni rata sortiti alias sibi rur sum ei Vilis status doniuge sumunt deformantes saneti onubii honorem per degeneris e butubernii vilitatem non erui, eseentes maritos se seri an stillarum Suarum prae 30 eipitantes fastigia uobilium matrimoniorum iu ubilia ob denti servarum digni prorsus otium illarum statu, quarum Se putant digno esse onsortio. 27 VI Non dubito ex his plurim0s qui aut situ ui biles aut videri ni biles volunt Sulieri, et aspernanter aeeipere uod dum eo sideram ii hae talia. suae loeuti sumus minus flagitiosos diximus servos quosdam esse ostiam Monii nos Sed eum hoc 35 egi non de omnibus, Sed de his, qui tales sunt irae die averim nullus iras ei omnino debet. olui ne iunquam se talem esse ei gnoseit. me lioe ipso, 'luod iras stitur de Poetu
55쪽
ipsorum esse videntur. Quin potius qui eumque e nobilibus hae mala h0rrent irasei talibus debent liuod saeinoribus sordidissimis nobilitatis nomen infament uia ieethi ilui tales sunt. Omnem gra Ient l,Opillum Christianum specialiter tamen illos sor dibus suis polluunt quorum liars esse diuuntur. Di Ximus itaque nobiles quosdam esse 28 Servis deteriores. Diximus uti ilue et improbabiliter diXimus nisi quod diximus eoin pr0bamus. est enim ab hoc delere et mn Xim prope omni Ser30rum numerus immunis est. Numquid ali piis e servis turba eoneubinarum habet, numquid multarum uxorum labe , illuitur et anum Vel suum more tantas putat oniuges sua esse,
quantas potuerit lit,idini subiugare Sed responderi videli det ad hae p0test, 'u0d 29
10 adere servis ista non ieeat nam proseeto faeerent, si ieeret. Credo sed quae fieri non ideo quasi saeta liabere non possum. Quamlibet enim in ei improbae mentes, quamlibet malae cupiditate Sint nullus pro eo quod non admittit, seelere punitur. Iulos esse servos ne detestabiles satis ei tum est. Sed hoe utique ingenuia nobiles magis Xeerandi si in statu honestiore peiores sunt Quo fit ut ad illum 1 perveniri exitum rei huius ne eesse sit, n0u ut Servi Sint a rentu ei luitiae suae ab 80lvendi, sed ut plurimi divites magis sint serv0rum e imparati0ue damnandi Nam 30 illud latrocinium a seelus quis digne eloqui possit quod eum Romana respubliea Veliam moliun vel sterte Xtremum inritum agens in ea parte. sua adhue ViVere Vide tur tributorum Viue ulis opia si liraedonum manibus strangulata imoriatur. inveniuntur
20 tamen plurimi divitum. suorum tributa pauperes ferunt h0 est, inveniuntur plurimi divitum quorum iri nita iuuperes necant. Et luod inveniri diei mus liliarimos timeo De verius disteremus omnes tam paue enim mali huius expertes sunt, si tamen ulli Sunt ut in ea parte . sua multos diXimus omnes paene divites reperire 90ssimus. Eeee enim remedia iridem nonnullis uri,iluis data quid aliud egerunt quam ut divi 312 tes eunetos immunes redderent miserorum tributa eum utarent illis ut demerenturveetigalia vetera istis ut adderentur nova ill0s ut de eessio etiam minimarum funetio num oeul,letaret ist0s ut necessi maximarum adfligeret illi ut eorum, tune leviter ferebant imminutione diteseerent isti ut eorum quae iam ferre non poterant, multi plieatione morerentur, me si remedium illud ali0s iniustissime erigeret, alios iniustis a sim necaret, aliis esset Sceleratissimiani praemium aliis seeleratissimum Venenum.
Unde advertimus quod nihil esse et divitibus seeleratius potest qui remediis suis paupere lierimunt, et nihil pauperibus infelieius, qu08 etiam illa quae pro remedio
VII. Jam vero illud 'iale suam sanetum qu0d si qui ex nobilibus onveni ad 3235 deum stoelierit. statim i0u0rem molnlitatis amittit aut quantus in Christiano popul0h0 0r Christi est ubi religi, ignobilem adit Statim enim, ut quis meli0 esse temp-
1 haec o)ni. I I m. 3 grauem suis in P itaque quoque diximus utique diximus nisi m. p utique T et corr. m. 2, sed vetere A itaque o m. improbaliter B compr0bemiis A corr. m. -amus I m. habet i, mitis iii imuiquid A numquid enim P et edd. aliquis L . et BP ut putet responderi -ere I m. videlicet ad haec A ad laec hoc responderi T li quamlibet AD quantumlibet Iis utroque loco 12 non s. l. aniittit A l detestabilis A I m. 14 si sunt et honesti0res m. utoni. A m. t peruenire pluri in Ao n. plurimi A corr. 2 m. magis in punctatum P posset a si transgulata a 20 pauperes ferunt, quorum tributa iii a 2l inuenire bl 22 dideremus B dixerimus 20 23 repperire possimus A. posSemus reperisse , p0ssimus reperire repperisso V 24 eunetos diuites p 26 decessio etiam Ar etiam deeessi B, etiam accessi frueti0num imminuti0ne rirentur x orirentur praeceptum eae v. 29 purictavit m 2 et verbum morirentur sup multiplicati0ne adiecit iam etiam B 2 9 morerentur in Asie AB si I, 34 si hi thio A eorr. m. 2 qui AB si quis et edd. ad deuin e0nuerti 3 esse A urtim ex correctione
56쪽
ta verit deterioris abieetione calcatur ne per h0 Omne quodammodo mali esse eo-guntur, ne a les habeantur. Et ideo non sine ausa al)0Siciliis elamat Saeculum totum in malo io situm est. Et verum est merito enim totum esse in malo
dieitur, ubi boni oeum liabere non licissunt. iis uidem ita totum iniquitatibus plenum est, ut aut mali sint, cismi sunt inui illi boni sunt naultorum perseeuti0ne erudientur. 533 Ita sue ut diximus si tonoratior sui si iam religioni se adplieuerit illeo honoratus esse desistit. Ubi enim quis mutaverit vestem, mutat protinus dignitatem si fuit subli
mis fit despidabilis si fuit splendidissimus, si vilissimus, si fuit citus h0n iris fit
totus iniuriae. Et mirantur mundani suidam et infideles si offensam dei aut iraeun diam perserunt ubi deum in sanetis omnibus persei suuntur perversa enim Sunt et 10 in diversum euneta mutata. Si bonus est quispiam, quasi malus spernitur si malus est quasi b0nus h inoratur. Nihil ita lue mirum est, si deteriora otidie patimur, lute itidie deteri0res sumus. Et nova enim cotidie homines mali faeiunt et Vetera n in relinquunt Surgunt restentia crimina nee repllii innidi antiqua. 34 VIII. Quis ergo est causationi ra,eus Quamlibet aspera et adVersa patiamur. 5minora intimur quam meremur Quid 'uerimur. quod dure agat nolii seum deus multo eum deo durius agimus Exaeerbannis quippe aeum impuritatibus n0stris et ad puniendos nos trahimus invitum Cumque eius naturae sit mens dei atque a testas, ut nulla ira eundiae iussione in Ventur tanta tamen in nobis pesteatorum Xacerbatio est ut per nos ei gatur irasei im, ut ita dixerim, quelmus pietati suae quae manus quodammodo adserimus miserieordine suae. Cumque eius lienignitatis sit, ut velitis ibis iugiter ardere, togitur malis nostris seelera quae admittimus indi 35 eure Ae stetit illi solent, qui munitissimas urbes obsident aut si missima aree urbium apere et subruere conantur omnibus absque dubio eas et telorum et maehina rum generibus oppugnant, ita nos ad Xpugnandam miserieordiam de omni pesteato 25rum immanium delere quasi omni telorum genere pugnamus et iniuriosum nol is deum existimamus eum ipsi iniuriosissimi de simus. Omnis siquidem Christianorum tinnium ulpa divinitatis iniuria est. Nam eum illa quae astere a de Vetamur ad mittimus vetantis iussa aleamus ne per lio impie in alamitatibus nostris severita 3 tem divinam neeusamus is uippe nobis iacis aestu sandi sumus. Nam eum ea quibus olorqueamur admittimus ipsi 0rmentorum ii isti 0rum auetores sumus. Quid ergo deliOennrtim sterbitate querimur Unusquisque nostrum ilis se punit. Et ideo illud prophetieum ad nos dieitur ede omnes vos ignem nee enditis et Vires praebuistis flammae ingredini tui in ludem ignis vestri et flammae, quam accendistis Totum namque liumanum genus cie ordine in poenam aeter 35
uestri A partim eae corr. uestre P
57쪽
DE GUBERN DEI IV k 32-40. 43nali ruit quo Selii itura nemoravit. Primum enim ignem accendit postea vires igni bus in aetiet ii Stremum flammani ingreditur tuam paravit. Quando itur ,rimum T sibi lioni aeternum neeendit ignem l Scilicet eum primunt pesteare instipit. Quando autem vires ignibus praebet eum utique pestenti peccata eumularit. Quando ver0 ignem aeternum introilii Di piando inremediabilem iam malorum omnium summam ereseentium delietorum nimietate compleverit Sistut SalVat0 noster ad Iudaeorum prin-eipes ait implete mensuram atrum e Strorum, et sente S, progenies viperarum. Non longe a lenitudine pestentorum erant, quibus ipse distebat d0mi nus, ut pestenta omplerent ideo absque dubio ut, quia digni iam salute non essent, 10 implerent iniquitatum numerum quo perirent. Unde etiam eum lex vetus eleata 38 Amorreorum eoinpleta esse memorasset, si l0eut08 esse ad sanetum I 0th angel0 re
fert omnes qui tui sunt dii de urbe hae delebimus enim locum istumi, e quod inere verit clamor e0rum e0ram d0mino, qui misit nos, ut lier damus illos. Diu pr0feet flagiti0sissimus ille populus ignent illum aedenderat, 15 quo perit,at et de eompletis iniquitatibus suis arsit flammis erimitium suorum. Tani male enim de deo meruit, ut gehennam, quae in futur iudiei erit, aut in hoosaeeulo sustineret.
IX. Sed nulli sunt inquit aliquis illorum exitu digni quia nulli illorum impuri 39
tatibus e imparandi. Verum fortasse istud sit Attamen quid faeimus quod salvator 20 ipse omnes, qui Vangelium suum spreVerint, peiores SSe memoraviti Denique ad Capharnaum sie ait: si tu Sodomis faetae fuissent virtutes quae saetae sunt in te, forsitan mansissent usque in hune diem. Verumtamen die0 vobis quin terra Sodomorum remissius erit in die iudieii quam tibi. Si S id imitas minus damnabiles esse diei quam eunetos evangelia neglegente S, et 2 tissima ergo rati est qua et nos, qui in phirimis evangelia neglegimus peius timere aliquid debeamus praesertim eum usitatis iani et quasi familiaribus malis e0ntenti esse nolimus. Non suffieiunt enim multis e0nsuetudinarii reatus, non suffieiunt lites, 40
non altiliani ne non rati inae non sui sciunt inolentiae, non sui seiunt eomessationes,
non sui seiunt salsitates non sui seiunt periuria, n0n sufficiunt adulteris, non suffieiunia homistidia. 0n suffieiunt denique euneta ista etsi atrostitate inhumanissima re tamen ilisa ad humanas intuitus pertinentia nisi bl sphemas furiosarum mentium manus ini ei an etia in in deum. Posuerunt enim . sient de impiis seriptum est, posuerunt in caelo Os suu ni et lingua eorum transiit super terram et dixerunt
postremum ADT postrem edd. sibi primum 1 p 4 peccata peccatis p cumularet m. eumulauit uer0 uir iii tibi L corr. in intra ibit iam m. nimietate . . nec elate J γ' iniquitate Ilidae0s nostr0rum iam digni galuti A 10 perienti ei iani AB et 1 1l 4m0re0rum P esse l0eut0 T l ullum a16 erit iam nos ereticum A. datur dantur Di etiam Tim erit eum in hoc . esset corr. erit, etiam vulgo 19 fortasse istud sit A . fortassis est ut sit T adtamen o I m. 20 spreuerit A I m. spernunt p, spernerunt L 2l Capernaum p 22 Drsitan A forte APp usque Π:om. T 2 quia Sodomis remissius p 24 damia esse dicit A dicit esse damn p esse damn dicit T. esse diei damn vulgo 2 quia sol r. m. 2 eae qua A et B s. l. peius B petiis T poenas p 26 aliquod L, aliquando et quando a familiaribus saeili 0ribus 7 posse contenti D 27 0lumus I p, item A ante isuram S 0n calumnia n0n rapinae A, 0n rapinam non calumniae APp uiolentiae T commessali 0nes A I m. D comesationes A corr.3l blasphemas blasphemias i sed a corr. eae ut videtur . blasphemia 1 p. blasphemiae eoni. I litters-husi is 32 posuerunt lant in om. 1 33 ael , caelum 2 et edd. coelum p transit , transiuit
58쪽
ilii otiis into Seibit deus et si est eientia iii Xeelso Et illud non vide 4l bit ne intelleget deus aeoli. Ad quos utique tales reetissime trophetidum illud reserri liotest dixit insilii en in orde suo non est deus. Nam sui nillil a deo assile adfirmant prope est ut eui speet uni adimunt etiam Substantiam
tollant et ciuem di eunt Ouinin nil ernere dieant etiam Oti inino non esse. Et i ii 5 dem ieet ni illii in adui Odulii talum sustinus ratione illisi sint isti in rationi non possunt Scelera coniungi nulluuioninen est ut puto, vel inrationalii lius vel insanius. Quid enim tam furiosum est qua in ut aliquis eum de uni reatorem rerunt in id in non eget gubernatoren neget et uni faetorem esse fatentur dient neglegere suae sedit 42 quasi vero line ei faetendorum mnium eura fuerit ut neglegeret quae sedisset. Eg0 10 autem in tantum eum euram reaturarum suarum habere dico, ut probem etiam triuS-
quam rearet habuisse res quippe ipsa 40 evidenter ostendit Nihil enim sederat, nisi eurum faetendi habuisset antequam aderet praesertim eum etiam in ipso litimano genere nullus sit ferme hominum tam hebes qui ad hibe aliquid agat atque perseiat, ut perseeta non uret Nam et qui agrum Xec lit ad 00 0lit. ut edita eo Sel Vet. 13 Et qui vineam plantat, ad 0 plantat . ut plantata ustodiat. Et pii initia gregum praeparat. Id lio parat ut euram multiplieandis regilius impendat. Et qui donnini aediseat vel undamentum bient etsi needum liabitati inem paratam habet, iam tamen 43 ipsa, quae adhuc neere m0litur spe futura liabitationis ample etitur. Et quid de
homine h0 loquar, eum etiam mininia animalium genera futurarum rerum affectu 200mnia agant f 0rmiene in subterraneis latibulis varia frugum genera condentes ad hoc euneta contrahunt a rep0nunt quin assee tu vitae suae diligunt quae rest0ndunt. Apes eum funda utina avis ponunt vel uti e flori vis natos legunt ipla enu SI Vel thymum iam nisi studio et upiditate mellis vel floseu is suos lain nisi futurae ob ili844 earitate seetantur Deus ergo mi etiam minimis animantibus hune isseelum a ciliri 250lieri inseruit se tantumni id Solum reaturarum suaruni amore iri Vavit, raeSertini una anni in nos rerum bonarum amor ex illius cino amore deseenderit. Ipse est enim isen et rigo eunetorum, et quia i ut seriptum est ii iis ura eam 3Vemur et sumus, ab ipso utique asseetum omnem, quo pignora nostra amamus accepimu8 tu namque mundus et t0tum humanum genus pignus est reatoris di. 30Et ideo ex hoe ipso asseetu quo aviare n0 feeit pignora nostra intellegere HS VO' 4 luit quantum ipse amaret pigia ira sua. Sicut vim, ut legimus, invisibilia eiu Sper ea quae saeta sunt intelle et ii eouspieiuntur ita morem erga 088llum te eum quem uobis erga ni stros dedit am0rem iluit intellegi. Et siqui
a de vulgo etiam A et om. et ut 1 dicant nil etiam uinin Om. non esse De nil esse Iis quidem p 6 ratiotii se ratione , rationii a S reat0rem s. t. omnium rerum neget utershusius neget D ut A corr. ABI uero AB: nuda T cura causa Rittershusitis ut quae fecisset ut quae fecisset neggligeret , ut quae quaeque fecisset negligere creatorem. I li su0rum B etiam priusquam AP priusquam etiam edd. 2 saceret nisi DT 1 in illo agat atque A corr. eae agat quae I ut ante perseeta Ap atque T quae perfecta sint p ad hoc ediit m a i ut plantata ad 0 parat in I ut plantatam L l multiplicantis A l habet A: habeat BP et edd. 19 adho A I m. qui de A I m. 20 hie p loquor I assectum p. item . 222l agant 1 diligant 10 uaria exuaria AD 22 affectu ADT, ut e ni Rittershusius asseetum deligunt Littershusius 2 favis mellis 20 natus m. 24 thyni uel 0sculis quibusdam, laetantur iam m. p s0boli A I m. 2 descenderet m. 30 accepimus I p accipimus A l ipso A quoque 20 0. ante sedit om ap
59쪽
DE GUBERN DEI IV k 40 J0. 45 omnem, ut Seriptum est paternitatem in ea el et in terra a Se liso voliti n0minari,
si a cibis patris in se asseetum voliti agn0sei. Et quid di eam patris immo citius plus quam patris. Pr0bat quippe hoc V0 salvat iri in evangelio distentis si enim dilexit deus hune mundum ut filium suum unicum daret pro mundi vita. Sed et post illis dieit Deus inquit, fili su non pepere it, sed pro nobis milibus tradidit illuui. Quomodo n0n etiam eum illo omnia no
X. Moe est ergo illud. quod supra diXi quia plus nos amat deus quam pater 46stium. Evidens opillipe res est quod super asseelum liorum nos de ii diligit. opii 10 prciliter nos filio Suo ii in epereit Et quid illis adit i et o fili , iusto et hi, filio unigenit , et cie silio deo quid diei amplius potest et cie pro u0bis, id est pr0 malis, pri inii 'Π8. pro inlitissimis Quis estimare hune erga nos de amorem queat. 47 nisi ii id iustitia dei tanta est ut in uni tili suid iniustum adero non possit Nam quantum ad uti inem humanam pertinet. iniustam rem homo quilibet Oeerat, si pro 1 pessimis servis filium bonum edisset edidi. Sed utique hoe magis inaestimabilis pietas et ii te imagis mirabilis dei virtus est, quod ita intellegi ab homine magnitudo iustitiae suae ii in potest ut quantum ad iube illitatem humanam tertinet, paene in iustitiae speetem magnitudo iustitiae habere videatur. Et de ap0st illis ad indiean dum nobis aliis uatenus diVinae miserieordiae immensitatem si nil ut quid enim
20 Chri tus eum adhue impii essemus secundum tempus p r impiis mor tuus est vi enim pro iusto quis moritur Ostendit profesti , nobis una hae Ssententia pietatem Moi Nam si vi ullus tiro summa iustitia mortem suseipit. ii 0-bavit Christus is utilitum praestiterit pro nostra iniquitate moriendo est euro te sede rit c minus. statim in subditis oeet dicens commendat autem suam carita-25 tem deus in nobis: nam i eum nil huc pestentores essemus Christus
pr0 0bis mortuus est, multo magis igitur iusti figati nune in sanguine ii 4, a mi sint ij a Ma i ii Sm m. Hoc ipso ergo commendat si a pro impiis
mortuus est mni iris enim pretii est benes eium quod praestatur indignis. Idei reo ita pie ait ommendat Suam nritatem Meus in cibis Quomodo e immen. 49su dat sellidet quia non merentilius praestat. Si enim sanetis et bene meritis praesti tisset, ii in videbatur qua D in debuerat iraestitisse sed quae debuerat reddidisse. Quid ergo nos ,r , hi omnibus retriliuimus vel potius quid retribuere debemus Pri muni dilidet illud qu0d beatissimus propheta et debere se et redditurum esse testa tin Hieens quid ' retribuam domino pro omnibus quae retribuit mihi s e alie em Salutaris a deipiam et nomen d 0mini in voeab , Prima et g hae 50 reti ibutio est ut mortem m0rte reddanalis, ne pro e0 qui mortuti est pr nobis, 110S
2 agnosci cognosci T qui ilicani te patris A I m. imo benigilissinii patris p x sic deus dilexit Τ 4 daret L s. l. b uita Ad salute 10 6 mnia nobis ci 0bis omnia Τet edd. 8 ergo est filium pater T 10 su om. ΒΤ ad A, adde corr. et quid plus addo vulgo interpungitur ut D. 6, 39. 46. I, 60 8 sq. ad eccl. 4, 2I L quid A et itidBI et edd. 2 existimare AT quaeat 4 3 est m. humanam B s. l. 15 e-eisset A: m. DPp edidi sed A corr. medidisset m. BI miraculis A dous alia m. pene iustitiae misereordiae diuinae a immota sitaten me . l. 22 sileum p ullus uix A suscipiat 26 magis m. D. Q iubet qui . in m. 2 post igitur 2 ergo B erg0 gratiam gratia ob impios , ab impiis a 33 quod in . a poeta I et debere A ei debere Τ 3b haec ergo a 36 morti A corr. m. 2 qui qu0d DT pro nobis est 3
60쪽
m0riantur inines, tametsi minori ni ulto iretii nior nostra est quam sua. Quo si ut etia uisi 0rtem suscipiamus debitum tamen non exsolvamus. Sed tamen quin maius referre non ossumus. toturi reddere videntur. Si totum ilia sed possumus reddere red-5 damus. Itaque iri uia. ut dixi. liae redii illitio est Seeunda autem ut si debitum morte non solvimus. Vel amore s0lvamus Nam ipse salvator ideo ut ait apost0lus, m0riendo pro nobis oui mendare ninibus voluit aritatem suam ut nos ad reddendam pietati tantae vidissitudine ni pietatis Rae trulieret e Xempl0. E sicut illas maturae admirabiles gemmas ferunt suae ferro propius induit tae durissimum lieet inhalibem niseetu istasi spirante suspendunt ita etiam ille . id est unania et elari sima regn0rum eaelestium gemma, clii e selli det voluit ut . dilui se lidet durissimis uobis deseen iudens de ea eli propius adiungeret iniseetu suo nos quasi am0ris sui manibus admoveret, ut gnoseentes utique dona sua ne beneseia intellegeremus quid D0s pro domino tam bono faeere conveniret eum ille r malis Servi tanta festisset, et 00mplereturh00. quod posti lus dieit ut 0riissereremur aritate illius tota die et neque tribulationeque angustia neque perseeutio neque fames neque nuditas neque gladius posse 110 15Separare a aritate dei, quae est in Christ Iesu di min0 08tro.
52 XI. Cum ergo hae a nobis deberi d0mino satis stertium sit, videamus si id pro hi eunetis reddimus, quae debemus. Quid ei lieet nisi totum illud qu0d supra dixi
m HS i luteis i inde dens quidquid indignum qui equid ad iniuriam dei pertinens aetus improbos more flagitiosos, ebria comessationes eruentas uinus, foeda lilii dines, qui abidas stupiditates, et quidquid illud plus potest ei useientia habere quam Serm0. Quae enim inquit ap0stolus in e stulto fiunt l, eis turpe est etiam die e re Nee sol uni hi e nam ho vetus est et tam praesentium teniporum quam prae 53 teritorum. Illud gravius et lugubri RS, quod edentis veteribus nova addimus, nec Olum nova sed luaedam paganista ne prodigiosa et in delesiis dei ante ut ii visa, siaetantes sellidet profanas in deum vostes et e0ntumelias blasphemantes distentes deum incuriosum, deum non intendentem, deum neglegentem, deum non gubernantem, ac per hoe et inmiseriei a dem et inpraestabilem inhumanum asperum, durum. Nam qui non respieiens et ineuriosus et neglegens esse dieitur. si id superest nisi ut asper et durus et inhumanus esse dieatur aestam impudentiam saerilegam temeritatem su
2 obitrum redibere post possumus i reddibere a reddamus ADT curamus edd. redebiti Ain, aedibiti A corr. retributi p et edd. 6 milibus u0luit uoluit omnibus Tet edd. 7 pietati tantae uicissitudinem scripsi pietatem tantae uicissitudinem A. pietatem tanta uicissitudine APp, pietatem tantae uicissitudinis A corr. manu recenti et vulgo sine sensu et structura f. 6, 27 praeclaram passi0ni eius uicissitudinem reddimus exempl0 et A: m. admirabilis A I m. 20, ammirabiles L adm0de id est in regn0rum AB neg0ti 0rum apii caelestium nauam gemma D li asseetu AT adm0neret T 13 sedisse comperiretur Hoc pl4 0rtificemur neque fames -- separare m. p famis A I m. 16 des Christi nostr0 nostr n0s separet om. A debere Τ, fori haec n0 debere a domino est T l reddemus A I m. quae debemus BI , quaedemia. i. e. quaeuaedem hi A tra positione ortum eae quae deuaemus, quaeue demus vulgo inepte malis pro his cuncti S, quae debemus reddimus, et tamen similem relatii i collocationem V D ei infidelissim0 . . dicere aduersus haec p0sse, quae diximus et c. 20 0res morsus p ebrias ADPp ebrietates vulgo, ut in correctum est e0mmessationes A I m. D foeda libidines scripsi faeditas libidini. -nes A corr. , foeditates libidinis DPp 21 rabidas nos rapidas libri illud APp illud est qu0 A 0rr et nuty p0test in a 22 etiam DPp enim A 23 0 solum 10 praesentium corr. m. 2 sed antiqua eae presertim temp0rum 4: praesentis temporum praesentis temp0ri. 1 2 ae et I 26 contumelias ALI Q 0ntumelios A corr. manu recenti et Dulyo 2, hoe et AB: 0e 10 29 quid superest dicatur m A,
supplevit in marg. manus ecunda, sed admodum nitiqua ut et asper