장음표시 사용
241쪽
31 INTRODUc Tro& cor, Dentariam dc dentes, semen Fraxini, GIoc sopetram & linguam inter lapidem Aetitem &ωtum in utero, lapidem Variolarum & Variolas ;inter lapidem Haematitem aut Iaspidem maculis rubiis distinctum & sanguinem; inter lapidem Cancrorum , lapidem Iudaicum & calculum vesicae; inter Carduum benedictum , Carduum Beatae Mariae , dentes Apri , aut mandibulas Lucii piscis &pleuritidis dolorem punctorium; inter radices Scro-phulariae vel Cardui haemorrhoidalis nodos de haemorrhoidas ; inter Rhabarbarum vel Chelidonium& bilem vel icterum. Sed praeterquamquod non bene cessit talis virium inquirendarum ratio , nullus est rerum physicarum ict rudis, qui statim non agnoscat quam sit futilis & absurda. His itaque exterioribus signis utendum quidem ad distinguendas
inter se res naturales, non vero ad earum vires de tegendas.
Ab intimis mixtorum qualitatibus Galenus &ejusdem assectae eorum virtutes cognoscere tentaverunt: & recte quidem, si veras introspexissent eorum qualitates, non vero vanas finxissent eorum
judicio primarias, calidum scilicet, frigidum, siccum & humidum. Neque enim ipsis suppetebat alia dijudicandi ratio , quam ex octore & sapore ;quod quidem ad suas qualitates instituendas nori susticienat, licet ad certa quaedam indicia non sit
inutile. Etenim ex gustu amaro fatis tuto iudicamus plantas esse stomacho proficuas, & alimentis recte coquendis aptas ; ex gustu acido, eas eisse immodico sanguinis aut bilis motui cohibendo perutiles ;ex odore aromatico, illas nervis ac spiritibus adjumento elle. Non itaque ista negligenda sunt, sed ad
Postra vero recentiorei Physici, ad rerum naturaliua
242쪽
An MATERIAM MEDICAM. 33ralium vires investigandas, duplicem adhibuere methodum. Altera nempe rerum principia, altera vero earumdem estectus cognoscere tentarunt. Utramque viam insistunt celeberrimae illae in Gallia, Anglia & Germania doctorum virorum societates. Chyiamicis resolutionibus intima mixtorum principia multo labore scrutati sunt 8, eoque peTVenere, ut principia mixtorum separata, aut substantias iisdem similes simul iungendo, eadem composita, unde elicita fuerant, denuo composuerint. Sic non minus
facile quam perfecte ad nutum destrui aut restitui possunt sal marinus, Nitrum, Vitriolum, Alumen. Sulphur, Bitumina & Mineralia pleraque. Unde spes illucescit iis quae jam comperta sunt, & quae in
dies ea de re comperiuntur, mixtorum compositio nem ex tenebris quibus involvitur , tandem erui
Multum laborem insumpsit Regia Scientiarum Academia in analyses plantarum perficiendas, quas scilicet distillandas curavit, sive recentes, sive iam fermentatas. Sed quam pauca intereas, quae ex tot diversis plantis extrahuntur, substantias, reperiuntur
discrimina. L 20, Ex his phlegma insipidum, idque copiosum plexumque ante omnia distillari foret tum spiritugacidi, sales alcatini seu urinosi, vel soluti, vel concreti ; liquores missi, qui nempe acidorum & alca lium effectus exerunt; & olea foetida & nigra exintrahuntur : tandem sal aut lixivialis aut falsus e cia neribus elicitur'; ille lixivit saporem prae se fert, Ahumido aere resolvitur , ut sal Tartari ; hic salem falsum gustu refert , ut sal Leucoii lutei vulgo
Praeter has substantias quae ex omnibus fere plan- vis educuntur, quaedam aliae adhuc ex Tmus I. N
243쪽
. INTRODUO ID M is is eliciuntur. Sic ex plantis aromaticis oleum e & fragrans, quod essentiale vocant, plerii que primum egreditur, ut ex Lavandula, Thymo, Salvia, &c. In paucis plantis, ut in Elleboro, Elis rastro, Croco, Veronica , Nasturtio, &c. spiriatus acerrimus,seu oleum tenuissimum & sapore acer ximo donatum, primo caloris gradu erumpit. At fraehabita plantae fermentatione, eadem quoque ed mutato ordine, depromuntur. Nullus exit liquot saporis sensibilis expers. Interdum primo ignis grais du profluit humor, vel acidus, vel urinosus; nonnunquam etiam spiritus ardens & summe volatilis. v rumtamen pauca haec elementa, quae ex plantis exstiliantur, multum adhuc a se invicem discrepare coniicere licet; quod aliquid sit discriminis inter sales
fixos ex earum cineribus elicitos. Cum enim sint acidorum scelus tot supponunt acidorum genera, generis , utinosi volatiles. Perinde olea se habent, cum nempe ab acidis ortum ducant, ut experimentis probatur. Oleum enim essentiale Thymi cum tritu salis Ammoniaci digestum, colore violaceo vel purpureo inficitur, quod illi cum oleo Succini commune es ;nec tamen idem praestant caetem olea taciatialia. Sed nondum haec discrimina satis fuere perspecta. Ex animalibus vero, & eorum partibus distili tis multum spiritus & falis volatilis urinosi elicitur. nec mediocris portio olei crassi, parum vero salis fixi, dc nihil aut perparum acidi salis. Verum si in aqua communi decoquantur, ex iisdem partibus m citam vel gelatina quaedam se prodit, quae caetera Ruibus cinatat elementa includit, unde pet distilla-ocoem facile evolvuntur. .
244쪽
λn MATHIAM MEDI A M. si nondum omnibus numeris absoluta est mixto rum cognitio, quam docti viri hac priori methodo assequi conati sunt; saltem eo progresta est, ut tum ex principiorum resolutione, tum ex eorumdem in plantis compositione, certae quaedam regulae deduci possint. ad eorum virtutes indagandas. Fatendum tamen est peculiares esse quorumdam mixtorum
specificas, ut vocant, virtutes, .quae fortasse a materia adeo subtili pendent, ut hactenus analyses eta fugerit ; quin etiam verisimile est hanc specificam virtutem a partium dispositione proficisci quoque posse, quae nondum explorari potuit. Non itaque nobis innotescit unde Antimonium sit emeticum , Κinahina cortex sit febrifugus, Opium narcoticum,
Cantharides vesicam corrodentes , Arsenicum v nenosum, & nervis ita noxium. Sed non despera dum est fore ut experimenta conserendo, haec Omnia palam fiant, aliaque pariter ancognita. Altera methodo, ab effectibus mixtorum propri tates eruere conantur. Haec autem, licet diuturni re egeat tempore, suum tamen quoque percepit incrementum. Dura itaque hac arte res naturales eX- plorantur; tum ipsae, tum earumdem principia resoluta cum variis miscentur intermediis jam cognitis, ut inde effectus comperiantur, quibus 'postea earum rerum indoles innotescat. Observatum est quoque , quonam modo agerent res eaedem cum
sanguine aliisve corporis liquoribus permistae, aut in animalium venas injectae, aut per os intrusae; dc inde quaedam conjecerunt ad earum virtutes det gendas perutilia. His potissimum utuntur in experiundo interm diis seu criteriis, nempe tinctura Heliotropii tric-ci, Vulgo Toumesol, tinctura Violatum vel Syrupo Violaceo, tinctura Rosarum , tinctura florum M
245쪽
vae , solutione Sublimati corrosivi, solutione sali, Saturni, solutione salis Tartari, aqua Calcis vivae , infusione gallarum, spiritibus acidis Nitri, salis marini, vel vitrioli, seiritu vini, &c.
Coreora quae salibus acidis scatent, caeruleae He liotropii tinaurae colorem rubrum, sed varie inten sum a purpureo ad igneum, vel ad sanguinis bovini colorem pro variis aciditatis gradibus conciliant: rubro quoque colore inficiunt tincturas Violarum, Rosarum & fiorum Malvae. Praeterea eadem acida cum solutione salis Tartari tumultuantur. Mixta quibus inest falaeris seu alcati, tincturas Violarum, Rosarum & florum Malvae virides essiciunt : si adia
modum debilis sit , aliquot in spiritu salis bullas
aereas excitant; majorem. agitationem dc fremitum
quemdam, si sortiori sale donantur : sed si volatili hoc sale abundant, cum spiritu salis statim & vehementer effervescunt.
Praeterea sal volatilis urinosus admodum debilis, saepe non statim, sed interjecto tempore, Sublimati corrosivi solutioni Opali colorem inducit: si paulo uberior, pallidum ei impertit colorem ; ac tandem lacteum, si fortior sit, atque sensim praecipitat. Ubi multum viget sal urinosus, tum repentinam invehit praecipitationem, aut solutionem statim coag lat, si si uberrimus. Verum sal alcati fixus Sublimati solutionem se flavo colore tingit, & sensim praecipitat, si debilis sit si vero sortior & uberior, statim praecipitat, & Mali
aurei aut Croci colorem exhibet. Si quid Vitrioli in mixtis contineatur, atro colOre vel purpureo gallarum infusionem inficiunt. Salis marini vel minima portio mistis contenta. Sacchari Saturni solutionem turbat. Qiue Ammoniaco sale turgent, cum solutione la-
246쪽
AO MATERIAM MEnte4M. 37lis Tartari, vel cum aqua calcis permista, odoremutinosum exhalant. Corpora resinosa tincturas suas spiritui vini coma municant , ex quo postea aquae communis inusione resina in praeceps ruit. Praeter haec experimenta, nonnulla etiam in sanguine, sero, bile & caeteris animalium liquoribus tentaverunt. Ex quibus compertum est, primo a quibusdam liquoribus 1anguinem venosum coagulari, quibus arteriosus funditur, & vice versa ; a plurumis vero aliis succis utrumque coagulari : unae patet aliquid interes le discriminis inter sanguinem qui
arterias alluit, & eum quo venae replentur.
Quidam liquores e plantis desiumpti, arteriosum minime coagulant; sive e venenosis, ut ex Napello S Solano lethali; sive ex purgantibus, ut ex Elisboro nigro ; sive ex salutaribus, ut ex Absynthio . Angelica, Imperatoria, & Persicaria extrahantur. Omnes pene plantarum succi colorem sanguinis immutant, paucis ut Salviae, Menthae, Bugulae, Scorsonnerar, & Apii exceptis. Succus Napelli MArthemisiae colore livido eum perfundunt.
A plerisque acidis spiritibus e mi ratium fami lia oriundis sanguis in densium coagulum inspiss
tur, 3c atro colore tingitur, excepto tamen spiritu sulphuris, quo non multum alteratus videtur : quin Sc olei sulphuris drachmam unam aut alteram iacanis vivi venam jugularem absque ullo damno i fusam fuisse Botellus asserit. Si vero aqua fortis .
vel quilibet alius spiritus acidus mineralis , licet aqua dilutus ac debilitatus, sensim intra jugularem
venam canis injiciatur; miras convulsiones de spa L. mos animal patitur, & vehementissime se conto quendo & eiulando cito moritur ; aperto vero th -- , sanguis in grumos conversus in vasis & lin
247쪽
3s INTRODUCTI corde repetitur. Solutio salis Tartari eodem modo injecta , easdem convulsiones & sunamos dolores procreat, & tandem necem affert: at sanguis non in grumos abit, sed ejus nativa fluiditas servatur. Sanguis evasis extractus, &cum salis Tartari aut
cujussiset alcati fixi solutione permittus , fluidior videtur fieri. Tamen in infima liquotis parte, faex quaedam crassa& turbida praecipitata apparet. Craia 1amentum illud non tanta copia deprelienditur , si cum spiritibus volatilibus urinosis permistus fuerit
Spiritiis vini amusione sanguis in grumos coales.cit; verum ejus lympha seu sero a portio cum eodem spiritu confusa, ad instar albuminis ovi cocti concrescit & indurescit. Eadem pariter a spiritibus cidis coagulatur; ab alcatinis vero non in spissatur, sed quaedam ejus portio sub albidi crassamenti ip cie in vasis fundum praecipitatur. Flavus vel subrufus bilis color ab acidis in viridem convertitur, & multum imminuitur ejus am rities. Ab alcatium vero salium a usone, Ac color pavus magis dilutus evadit, Zc amaror augetur. Cum acidis liquoribus emervescit, non vero cum aleatinis , sed ab illis sicut & a spiritu vini condensatur. Spiritus acidi colorem urinae semper intendunt. Spiritus Nitri & phlegma Vitrioli eam colore sanguineo sensim tingunt, multo minus vero spiritus oleum Vitrioli. Acidi spiritus urinam non turbant , nec quidquam in ea praecipitant. Illius autem quae limpida primo, postmodum per se turbatur, turbationem& contentorum praecipitationem ut plurimum a iuvant, siepius accelerant, rarissime impediunt. Acidi liquores urinae sedimenta condensant , Mcolore intensiori ad rubedinem accedente insciunt.
248쪽
AD MATERIAM MEDICAM. 3sNonnunquam evenit ut urinae sedimenta spontanea
vel ab acidis praecipitata, ab iisdem acidis diluantatur , & denuo novae & copiosae concretiones ruta
quasi sabulosae in vasis fundo subsideant.
Akalini sales urinae tincturam remissiorem reddunt ; ab illis ejusdem sedimenta minus densa , motu leviora , colore magis candida efficiuntur; sed haec omnia magis a volatilibus quam a fixis. Nonnunquam ab alcatinis salibus, urina quae per se turbata fuit, & crassum sedimentum depoluit, ad pristinam perspicuitatem reducitur, ita ut inibi co
Lac ab acidis coagulatur ita ut serosa ejus pars 1 caseosa secernatur : ab alcatinis vero salibus ejus coagulatio praepeditur. Si vero lactis pars una &solutionis suis Tartari partes duae simul digerantur, mistura rubra fiet & pellucida, grumis quibusdam in vasis fundum praecipitatis. Insuper ex quibusdam observationibus liquet quid
mixta in hominum aut animalium corpora ingesta praestare valeant. Quaedam hominibus noxia , brutis innocua aut minus nocentia observata fuere. Sic Mercurius sublimatus corrosivus, hominibus lethalis , canibua eadem dosi exhibitus vomitum selam modo excit vit. E contra Nux vomica canibus nocens, hominibus nullo modo exitiosa creditur. Crocus metallorum hominibus emeticum potentissimum , equi&sudores tantum movet. Amygdalae amarae quae nihil damni hominibus afferre videntur, brutis pro sus infestae sunt , vehementissimas enim convulsi nes & tandem mortem iis inferunt. Jalapium idisum, quod blandum medicamentum purgans existimatur, canibus exhibitum convulsiones excitat ventriculum inflammatione afficit.
249쪽
At hominibus pariter & brutis danmosi sunt aelethi feri Coronae Imperialis bulbi. Hyosciami radices & solia comesta, ardorem Vehementem per i tum corpus accendunt, & mentem turbant. Solani
somniferi baccae delirium, sensuum stuporem & nonnunquam somnum lethalem inducunt.Napellus praeter ardorem quem circa fauces & praecordia excitat, frigoris sensum per artus inducit, ac tandem inter
Plurimae aliae hic recenseri possent observationes: sed quantum lumen afferat ad medicamentorum vires enucleandas haec duplex investigandi meth Hus , ex supradictis unicuique facile patebit ; ita ut illarum ope, si praesertim utraque jungatur, conjectura admodum probabili assequi polIimus quidprilis inesset in mixtis quorum analysis instituitur ; quid in corpus humanum agere valeant, &dua ratione illud operentur. Illud autem quibuLam exemplis demonstrandum est. Sint Lappae seu Bardanae valgaris vires explorandae. Quaerendum primo quid analysi Chymica , ex ejus foliis extrahatur. Constat autem ex foliorum
hujus plantae 'v. Praeter phlegmatis fere insipidi dijsi. aut circiter, elici humoris acidi liuii ; humoris Ucali urinos j viij aut circiter; salis volatilis urinosi concreti 3j; olei crassioris quod per retortam distillavit, tum etiam quod in carbonibus reconditum , tandem calcinatione in flammam abiit, circiter *iij ; salis fixi sere Ej ; terrae vero mortuae &yrincipiis orbatae j j. Ex hac analysi conjicere licet folia Bardanae , priusquam mal si solvantur, plus
continere liquoris aquei quam aliarum partium; liquorem vero illum abundare sale ad Ammoniacum ccedente. Probabile enim est acidam partem ante
malysim cum sale volatili urinoso fuisse contu
250쪽
ctam, & ex hac copula salem quemdam salsum sali Ammoniaco analogum emersisIe. Quid enim sal Ammoniacus, nisi salsius ex acido & urinoso co cretus 3 Quod ad salem fixum attinet, credibile est in planta ante ignis ministerium non adfuisse ; sed tartarum seu salem essentialem Bardanae in salem fixum abiisse, ut tartaro vini contingit, qui nihil aliud est quam terrea pars vini sale acido ultra
Praeterea amaro sapore donantur hujus plantae folia, nec eorum succus Heliotropii tincturam mutat ; unde liquet acidum ejus salem tum urinoso , tum sulphure, tum terreis partibus adeo esse inv lutum,ut omnis ejus actio prorsus retundatur. Deinde dum comburuntur ejus folia , levis fulguratio inter carbones percipitur , unde concluditur ejus salem acidum nitrosum esse. Praecipua igitur Bardanae vi tus pendet a sale Ammoniaco uberrimo & falis nitrou minori copia simul mixtis , necnon quadam olei portione involutis. Si autem ad horum fallum Vires attendamus, easdem quibus donantur, in Bardana reperiri concludemus. Nec mirum , si haec
planta diuretica, sudorifica, pectoralis, hysterica, vulneraria, & febri fuga praedicatur. Agrimoniae vires quaeris 3 Investiga quid praebeat analysis. Foliorum Agrimoniae div. humoris acidi
8c austeri fere m iiij. suppeditant ; humoris alcati urinosi circiter jij. olei spissi, tum illius quod ex
retorta distillavit, tum ejus quod in carbonibus reconditum fuit, fere 3vj ; salis fixi mere alcaii 3vjss;
terrae Vero mortuae circiter jj. Unde patet in hac planta nihil ferme salis Ammoniaci contineri, cum nullus sal urinosius concretus extrahatur : ideoque acidus sal quo Agrimonia abundat, cum terra coniunctus, concretum quoddam esticit fati essentiali