장음표시 사용
261쪽
31 MATERIAE MEDIcAE PAR s I. rem, ut Doctor Hancoli, expectat ; imo quantum fieri potest, impedit ne aegrotantes post aquae frigi
dat potum sudent. Per urinae vias aut per secessum haec aqua rejicitur. Equidem haec miranda sunt potius quam imitanda : aut saltem expectandum est, donec diuturniori experientia haec praxis confirmata fuerit. Nec minus utilis est aqua externe adhibita, tum ad lotiones, tum ad balnea. Tepidae vel moderate calidae aquae usus in balneis cum moderamine adhibitus, ut plurimum salubris. Aqua enim calida poros cutis detergit Maperit, se se per eos insinuat, partes emollit & laxat , humores dissolvit & attenuat, eorum circuitionem juvat, perspirationem promoVet ; unde fatigationes & lassitudines demulcet & dolores, sedat. Quapropter in dolore nephritico, inflammationibus Velitae, renum, intestinorum, aliorumve abdomianis viscerum , M in eorumdem obstructionibus commendatur ; necnon etiam ad propellendos quosdam culaneos affectus, ut impetiginem, scabiem &caeteros hujuscemodi, feliciter adhibetur.
Observandum tamen balnea non raro atque imprimis insuetos graviter laedere, ut & plethoricos de eos qui crudis humoribus referti sunt, qui cata xhis obnoxii & ad paralysim sunt propensi. Raro conveniunt in morbis acutis , febribus , deliriis , alvi fluxu, haemorrhagiis. Iis maxime adversantur, quibus nobilioris cujusdam visceris imbecillitas inest ; ne aestuantes humores a balneo soluti, in partem affectam vel debilem majdri copia ferantur , di morbus ingravescat ; nec nisi summa adhibita cautione, in morbis hypochondriacis praescribenda
Licet minus voluptuosa suit aquae frigidae balnea,
262쪽
da sunt & rejicienda : imo, si quibusdam , tum veteribus, tum recentioribus Medicis fides habenda sit, utilissima sunt remedia. Hippocrates, Lib. 29. de Diata, f. 3 6. de Falneis sic pronuntiat. Calida batiri nea jejunum attenuant O frigefaciunt, a cibo ac si cepto eadem calefaciunt θ humectant: balnea au- ,, tem frigida vice versa. Et Aphorismo 2 ue '. Sech. v. In his autem frigida uti oportet, unde sanguιs erum- pit aut erupturus est , non super ipsa, sed circa se hac unde influit. Et quacunque inflammationes, si aut flammei ardores ad rubrum ct sanguineum co-M Iorem vergentes novo sanguine , super ipsos : nam
,, inveteratos nigrefacit. EVMelas etiam non exulis ceratum juvat, quoniam exulceratum ladit. Et
is ejusdem Sectionis Aphorismo 11'. Tumores autem ,, in articulis , Odolores absique ulcere, O podagrιcos , se is convulsones , horum plurima frigida multa lusa - ω levat o attenuat o dolorem solvit. Torpor enimis modicus doloris solvendι vim habet. Romanis mos erat e balneis calidis ad frigida transire : nec methodum hanc improbabat Galenus. Sic enim adultorum hominum membra fieri rob stiora, cutem densiorem ,& firmiorem ac vegetioremessici sanitatem, eosque sic aeris mutationes 3c tempestatum injurias fortius sustinere posse existimabat. Hunc morem primo Romae introduxisse Ant nius Musa Medicus vulgo creditur. Is enim , post quam Imperatorem Augustum distillationibus &catarrhis obnoxium, ita ut de ejus convalescentia vix ulla spes, balneo frigido restituit, frigidis i vationibus morbis cunctis mederi tentavit. Eodem suadente, calidas Baiarum aquas reliquit Horatius, utpote oculis suis inflammatis nocivas: & Clusium Sc Gabios ad balnea frigida, etiam media
263쪽
nam mihi Baia, Musa supervacuas Antonius; & tamen illis Me facit invisum, gelida cum perluor unda Per medium tagus Sed postea mos ille adeo invaluerat, ut plinii tempore viderentur senes consulares, usque ad ostentationem, inquit, rigentes. Quin & Amaaeus Seneca Philosophus Stoicus psychrolutae seu lavatoris in aqua frigida nomine gloriatur. Ille inquit Epipol. 8 3. tantus psychrolutes , qui Calendis Ianuariis in E ripum 1altabam, &c. Sed ne quid nimis. Balnea moderate frigida humores aestuantes temperant, cutis poros nimis apertos occludunt, & nimiam transpirationem coercent,
cutis & musculorum fibras constringunt & firmant, earum oscillationem vividiorem eisciunt; unde v lidiores partium functiones. Aliquot abhinc annis apud Anglos multum com mendantur fessida balnea plurimis in affectibus , nempe in febrisius hecticis, haemorrhagiis, inflammationibus, erysipelate, arthritide, artuum trem xe, paralysi, theumati simo , sumocatione uterina , hysterica passione, affectione hypochondriaca, st rilitate, rachitide, asthmate convulsivo, dc aliis aia sectibus systematis nervos. Haec autem aestate tantum usurpari debent, nec nisi robustis de calidis praescribi. Non conveniunt infirmis aut debilibus, nec senibus, nec infantibus, nec iis qui cacochymia laborant frigida: in haemoria
rhoidum, menstruorum, lochiorumve evacuationibus suppressis, in colicis doloribus, in hemiplegia , de in ulceribus quibuscunque internis vel externia
264쪽
Dκ FossILI Bus. Ἀnoxia existimantur. In principio febrium haud periculo vacant, licet in earum declinatione nonnui quam innoxie adhibeantur. AEgrotantes ad balneorum frigidorum usum praeparantur venae sectione & purgatione, secundum constitutionis & morbi indicationem. Jejuni, matutino tempore, illa ingrediuntur, ad cervicem usque in aqua insident, & caput quoque aliquoties immergunt. Ibi vero ab horae manulis duobus vel tribus ad horam dimidiam manent, prout scilicet Diagus tolerare potiunt. Tum vero corpore absterso& probe siccato, calidum in lectum se conferunt, laneo indusio cooperti; ibique dormiuiar. Iteiatur haec immersio ter vel saepius. Interim remedia convenientia exhibentur, & servatur diaeta morbo conducens. Ne tamen incautus frigida subintret balnea post venerem, magnam lassitudinem, aut ventriculo pleno , aut post vomitum, catharsim, aut aliam spirituum aut caloris naturalis diminu
De Aquis mineralibus medicatis. EX AQuis mineralibus medicatis aliae calida sunt, aliae frigidae. Has acidulas dixerunt nonia nulli ex subacido vel vinoso sapore qui in iis e fonte recens haustis deprehenditur: illae vero Thermae a Voce graeca θερι- , quae ealidas aquas designat. nuncupantur. Nulla alia caloris thermarum causa assignari potest, quam ignes subterranei qui aquarum venas & receptacula calefaciunticum praese tim in locis flammiuomis thermae sint frequenti m , cam Omnes ferme aquae tepentes sulphur M
265쪽
.6 MATERIAE MEDICAE PAR s I. bitumen, ignis nempe fictus & fomites, redoleant; cum etiam agri e quibus thermales aquae scaturiunt, sulphure & bitumine abundent. Cum praecipuas aquarum mineralium virtutes non tam ab earum frigore & calore, quam a principiis ex quibus componuntur, pendeant ; idcirco
hanc calidarum & frigidarum aistinctionem omitti mus; easque, pro Variis quibus scatent principiis, ad
quatuor potiuimum clastes reducemus. Vel enim terreis partibus refertae sunt, vel salinis , vel sulphureis, vel metallicis. Licet autem unum ex his principiis sincerum in aquis raro deprehendatur; tamen pro ea parte quae in iis magis abundat, de aqua praecipua virtus pendet, eas suo ordine dis p
Hic tantum de Aquis quae in hocce Galliarum
regno maximum usum obtinuerunt.
ARTICU Lus I: De Aquis mineralibus, qua terreis partibus referta sunt. INTER aquas minerales, quae terreis partibus scatent, una imprimis venit in usum, nempe aqua seponacea fontis Plomberiani in Lotharingia prope Romarici montem , vulgo Eau savoneuse de Plom-
Haec ad scaturiginem limpida est, tepida, gustuperparum saponaceo vel pingui, cum levissima a peritate. Argillam continet tenuissimam & pinguem, lamnis instar; unde valde commendatur in ventri culi affectibus ex acescente fermento, in sanguinis& humorum acida diathesi, in haemoploe, haemorrhagiis, phtusi, ast limate convulsivo, alcite, diab te, fluore albo, dysenteria, necnon in omnibus cu-taneis affectibus: tum interne, tum externe, felicia
266쪽
DE FossILIBUS. e Tter adhibetur. Externe vero ulcera detergit S exliccat ; interne alvum leviter subducit, & urinas m
vet. A libra una ad sex , mane , jejuno stomacho , exhibetur, & quibusdam pro potu solito praescribitur.
Cum autem non semper in promptu sit haec mineralis aqua , tum propter longinquitatem , tum etiam propter inopportunam tempestatem; tunc arte simius praeparari potest, vel in aquae limpidae aut aegritudini convenientis libra una, dissolvendo terrae saponaceae quae in ejus fontis scaturigine deprehen ditur , drachmas tres; vel etiam hujus terrae loco terram sigillatam , bolum, cretam, corallium aut oculos cancrorum in alcohol redactos, pari quanti tale in aqua permiscendo. Quin etiam pro illa aqua minerali feliciter substitui potest decoctum album Anglorum, quod sic paratur.
M. Cornu Cervi philosophicὸ calcinati dc pulverisati, Micae panis siliginei ana jij. Coque in aquae limpidae laiiij. ad dimidiae partis consumptionem. Fiat colatura, & liquori lactescenti adde Sacchari albi jij. vel Srrupi de pomis compositi, vel de quinque radicibus, vel alteriuscujuscunque pro re nata Sij.
De Aquis qua salibus sunt impraegnata.
INTER aquas minerales, quae salibus refertae sunt, aliae salem gemmeo similem, aliae salem a marino non discrepantem, aliae salem alcatinum fossi
lem, antiquorum Natro congenerem continent.
Salem gemmeum sincerum serunt aquae de iaΤrauliere vulgo dictae apud Borbonenses, & aquae Sancti Petri ad Claromontium.
267쪽
s 3 MATxRIAE MEDI AE PARI I. Sale marino congenere turgent aqua marina , aquae Borbonienses Anselmienses in Burgundia . vulgo Bourbon Ian , Encassienses apud Convenianas, vulgo d Encausse dans Ie CommιMeois , Belli lucanae in Gallia Narbonens, vulgo de Balleruc en Languedoc , Baregienses apud Bigerrones, vulgo de Barreges dans te Bigorre, & aliae hujusmodi minus
Verum hic observandum est salem marinum hgemmeo discrepare, quod marinus non simplex sit,
1ed compositus ex tale salso fossili seu gemmeo ,
sale alcatino tum fixo e terra eruto, tum volatili urinoso, ex piscium & plantarum marinarum putrefactione producto , necnon etiam ex quadam bituminis portione; unde aquae marinae amarus sapor, & salis marini odor, dum tractatur, non inj
Aqua marina ob infratum saporem raro interne exhibetur. Externe vero commendatur ejus balneum ad scabiem, pseram, impetiginem, elephantiasim, tumores, membrorumque dolores : necnon in hydrophobia specificum existimatur. Eius defectu aqua communis sale marino impraegnata, usurpari potest. Virgo hydrophoba viginti circiter annos nata, in magno hujus urbis nos comio frequentioribus in acuam tepidam de salitam immersionibus tandem feliciter fuit persanata. Aquae minerales sale gemmeo vel marino scutae , interne assumptae , intestina vellicando purgant Murinam movent, praeterea exsiccant, astringunt de discutiunt; unde in cachexiis & hydrope nonnui quam plurimum conducunt. Externe ulcera putrida abstergunt & mundificant, catharrates affectus tollunt , stupores, spasmos, nervorum re lutionem , Paralysim, tinnores cedematosos sanare valent.
268쪽
DΕ pos s IBU s. salem alcatinum fossilem continent aquae Borbo-nienses Arcinabaldicae in Borbonio Ducatu, vulgo Murbon ι' Archambaut . Montis aurei in Arvernia ,
du Mone d 'or, Vicienses in Borbonensi Provincia , de richr, Sanreginenses, vulgo de suinte Reine; licet haec aqua exiguam admodum hujus salis portionem
Nitrosae a nonnullis dicuntur illae aquae , non
quod sal quo turgent, nostro Nitro seu fati petrae similis sit, sed Nitro seu Natro antiquorum , quod
species est salis alcatini a tartari sale non multum discrepantis. Sal post illarum aquarum exhalatio nem sufferstes, intra carbones non deflagrat ut nostrum sal petrae; fid alcatium more cum acidis esse vescit, viridi colore syrupum violaceum tingit, sublimati corrosivi solutionem turbat, & ex ea sedimentum flavo colore tinctum dejicit. De hoc sale fusius, cum de Nitro. Quae majori salis copia turgent, illat aquae catharticae sunt & diureticae, si interne assumantur. Ad humores lentos & tenaces attenuandos ac dissol-Vendos, obstructiones reserandas , viscerum infarctum , tumores & scirrhos resolvendos conveniunt, necnon etiam in vomitu & appetitu prostrato, incolicis affectibus, in paralysi, ictero, nephritide &renum affectibus. Observandum tamen non praescribendas esse aquas minerales quascunque in urinae suppressione , nili perspectum sit eam ex calculo grandiori non oriri: nam metuendum esset ne, dum major soret ad vescam urinae assiuxus, major quoque fieret obstr cito, non sine maximo aegri detrimento. Externe feliciter adhibentur thermarum nitrosarum aquae ad tumores & scirrhos resolvendos , ad
nervorum obstructiones discutiendas, & paralysim
269쪽
cs MATE MAE MEDICAE PAR s I. curandam. Tuncque non modo earum balnea pra scribuntur, sed & embrocationes seu stillicidia vultago Dotiches , cdm scilicet aqua calida in partem a sectam de in extremas corporis Partes ex alto in funditur. Sic aqua in partem aflectam altius penerrat, salinis suis particulis insipislatos humores valentius attenuat, & spirituum maximam copiam in eam partem incitat. Attamen aquarum calidarum salinis partibus foetarum usus, tum internus, tum externus, in febri bus de in inflammatoriis dispositionibus reformidandus : nam earum salina spicula partes irritare dc inflammationem augere Valent. Aquae minerales arte praeparari possunt, quae iis, dem donentur virtutibus cum nativis quae falem gemmeum Vel marinum continent. Sic ex sale cathartico amaro seu fale mirabili Glauberi paratur aqua blande purgans , absque ullo irritationis aut ardoris sensu ; unde mire convenit in calidis affectionibus hypochondriacis. Optimo successu usurpatur in ciborum inappetentia , in cholera, colica passione, & in omnibus affectiSus a lympha crassioridc in glandulis inhaerente : eam enim solvit & vacuat. Haec autem est illius salis conficiendi ratio. R. Salis communis mi ij. Solve in aq. limpidae q. f. Solutioni philtratae sensim affunde olei Vi trioli optime rectificati q. f. ad punctum satu rationis seu diij. Distilla ex retorta vitrea adsiccitatem. Massam residuam calcina igne ape
to in crucibulo ; dein solve in aqua calida ;philtra ; liquorem percolatum coque ad pelliculam , dc repone postea in loco frigido ad crystallisandum. Crystallos a liquore separa Mserva ad usum.
Hujus satis 5g. 5j. vel Sjss. aquae limpidae libris
270쪽
uabus, tribus, Vel quatuor solutae, praescribi possunt sic.
M. Aquae limpidae & calentis ibi iij. Salis catha tici amari 3x. Solve. Hauriat aeger calide, mane, jejuno ventriculo, intra bilior ii spatium. Easdem cum nitrosis dotes nanciscuntur aquae minerales factitiae, quae nitro fixato, nitro purificato, terra foliata nitri vel tartari, sale vegetabili, fale Ducis Hollatiae, vel aliis hujuscemodi compo
Sic aquae minerales aperientes & diureticae pra parari pollunt ad viscerum obstructiones reserandas,& renum faburram eliminandam.
φ. Nitri purificati 3ij. Solve in aquae limpidae t pentis Ibij. Capiat aeger per cyathos. Vel Ba. Nitri fixati vel terrae foliatae Tartari aut Ni tri 3j. Solve in aquae limpidae mj. Hauriat
aeger intra unam horam. Verum ad pituitam crassiorem & tenaciorem re-
sol vendam, in remotioribus glandulis inhaerentem.& per alvum dc urinarias vias subducendam , sic confici pollunt. m. Salis vegetabilis 3 g. Solve in aquae communis mi iij. Propinetur mane deambulando intrabiliorium. Vel L. Salis Ducis Hollatiae 3ij. Solve in aquae limpidae calidae mil. Hauriat aeger intra unam
Quin & thermae artificiales nitrosae componuntur;
vel aquam quae mater Nitri dicitur, & post salis p trae crystallicationem fluida remanet lenta & subolei specie , in decocto convenienti permiscendo; vel Nitrum cum tartaro partibus aequalibus calcinatum, in aqua dissolvendo. Sic, exempli gratia, ad dolores ischiadicos, rheumatismum & paralysim sequens balneum utiliter adhiberi potest.