장음표시 사용
251쪽
seu iamro, aut potius sali Coralliorum persimila. cum sulphure copioso copulatum. Agrimonia sapore salso aliquantisper stupesco Scs acri donatur : ab ejus succo Heliotropli tinctura rubro colore leviter tingitur. Itaque a sale levia ter astringente virtutem astringentem & aperitivam obtinet; quae quidem dotes, licet contrariae videan tur, saeeius ab eodem principio pendent, quo nempe partium fibrae nimis laxae firmantur , & tonua partium validior fit. Praeterea ab acido ejus late inflammationes temperantur. Has virtutes comprobat experientia, qua sese astringentem, detersivam, resolutivam, vulnera iam & aperientem exhibet. Bistortae & Argentirue radices astringunt, & h
mores sistunt , sale quodam aluminoso cum sulphure conjuncto : nam analysi rite instituta, post acidum phlegma oleum prodit, deinde modicum phlegmatis urinosi; sed pondere insigni remanet caput mortuum. Unde cum radices illa: styptici saporis sint, probabile est salem acidum quo plurimit in pollent,& terram astringentem simul constituisse concretum ad alumen accedens, unde virium rationem intelligere est. Sic pariter ex Malvae analysi, ipsius. agendi rati nem eruere licet.
Ex libris quinque foliorum & radicum Ma I divulsaris in vas recipiens fluxerunt humoris acidilbilii; humoris urinosi jij. circiter; olei tum fluidi quod e retorta fluxit, tum crassi in carbonibus reconditi 3iiij; salis urinosi concreti grana xlviij; s lis fixi mere aleati et vj ; terrae vero M. Ergo Verisimile est Malvam sale quodam Ammoniacali praeditam esse cum terra conjuncto; necnon maximam
olei partem cum acido phlegmate probc commixtam, in succum ill0m lentum quem mucila --
252쪽
B MATERIAM MEDICAM. 63 sum vocant, abire: qui licet ab igne destruatur , praecipuum tamen est instrumentum quo Malva d mulcet & emollit. Aqua enim cum oleo diu agitata, in mucilaginem vertitur, maxime si spiritus acidi guttae aliquot addantur. Alvum praeterea laxat, tum quia faeces nimis induratas, molles ac lubricas facit, tum etiam quia lentore suo villos ventriculi Mintestinorum calore nimis tensos ac rigidos emollie& ad contractionem habiliores cssicit ; unde coi
Quid praestare valeat Linaria, tum ex analysi Chymica , tum ex analysi physica seu ex estectuum comparatione, adhuc inquiremus. Ex Linariae foliorum iuv. prodiere humoris acidi miij. circiter; humoris urinos 3 v ; olei Jix ; salis fixi 3iij ; terrae vero jiss. Exigua admodum
quantitas salis Ammoniaci occurrit in Linaria , ut I aret ex phlegmate urinoso, quod nullus sal volatiis concretus sequitur: sed potius sale salso donatur ad tartarum vel ad terram foliatam tartari accedente. Tota planta saporis est falsi, herbacei; nec
ejus succus Heliotropii tincturae ullam coloris muta tionem amert. Folia intra digitos contrita, odorem virosum emittunt ad Sambuci odorem accedentem: quae quidem observationes cum analysi comparata, probant illam plantam oleo abundare tenui &Opii sulphuream partem referente. Unde eam an dinam Sc resolventem concludimus, quod experiei tia probatur. Ut Lumbricorum terrestrium agendi rationem explores, audias eorum resolutionem.
Ex Lumbricorum iuv. prodiere phlegmatis levis sinae acidi, nitrosi iujsi ; phlegmatis urinosi sed veli mentissimi totidem ι salis urinosi concreti su ; oles
Ivij; terrae lal , salis fixi 3ij. Hinc liquet Lumbri.
253쪽
INTRO Ducit Iocos terrestres sale urinoso turgere, eoque non mutatum per selem acidum subacto, sed potius magna sulphuris copia irretito, fuliginis instar a qua dime
runt Lumbrici, quod non solum aquea substantia sed de terrea abundent. Si Lumbrici in vase diutius servati putrescant, ac tandem magma putrefactum per se exsiccetur, lotione salem in carbonibus fulgurantem praebet. Unde liquet eorum salem acidum nitrosum elle. Non mirum igitur si externe adhibiti. polleant incidendi, emolliendi & abstergendi viri te , intus sumpti urinas moveant Sc obstructiones
His positis, regulae sequentes tanquam axiomata ad vires medicamentorum investigandas constituendae sunt.1'. Nihil magis confert ad investigationem principiorum quibus mixta in corpus humanum agunt , quam observatio analogiae quam habent cum re bus vulgo cognitis. Ignotarum enim rerum vires
dignoscere & explicare non potamus nisi comparatione earum quae nobis perspeetie sunt. Ita satius est apud Medicos ad Salem Ammoniacum, Tartarum , Alumen, Vitriolum, Nitrum, Oleum essentialetum aromaticum, tum foetidum, & similia confugere , quam ad acidum & alcati, aut ad ignem, aerem , terram & aquam, quae fere nunquam pura e mixtis extrahuntur ; aut ad calidum, frigidum, siccuni& humidum, quae nimis leves sunt mixtorum pro-ἰrietates, quam ut eorum indolem aperire valeant listorum autem, quae tanquam exemplaria proponimus , virtutes aut ex supradictis iam satis inii tescunt, aut postea suo loco exponentur. 2'. Omnia mixta ex animalium familia desumpta, succum gelatinosum continent ex sale salso am
moniacali & oleo crasso constantem, qui ex eorum
254쪽
AD MATIRIAM MEDICAM. 4spellibus, carnibus, ossibus aut cornubus ebullientacio cum aquae ubeciori copia, sub gelatinae Vel glutinis specie extrahitur. An hoc gelatinoso succo parum disserunt sanguinis serum & lympha. Si vero mediante fermentatione vel igne, oleum & sat s ceniantur, sal alcati utinosus copiosus obtinebitur, nec minor olei crassioris portio. Sal acidus vero nullus nisi in urina recenti aut in sudore manis stum se praebet, sed cum terra in superstite materia remanet sub salis alcati fixi specie, cujus quidem admodum exigua est portio. Quaedam tamen insecta animalia excipi deiant, ut Lumbrici terr stres, ex quibus tenuis & paucus sal acidus nisi sus distillatione elicitur. Hinc substantiae ex animalibus desumptae probε nutriunt, ope succi gelatinosi succo nostro nutritio congeneris. Sed quo majorem salis volatilis copiam
praebent, eo acriorem efficiunt succum nutritium runde quaedam carnes calidae censentur, ut caro vem
Vecina , columbina; quae vero mediocrem hujus salis volatilis urinosi quantitatem tribuunt, temper
tae censentur, ut caro vitulina.
3'. Non existimandum est sales acres urinosos
sibi prorsus similes esse : alii enim ad salis marini
indolem accedunt, ut sal volatilis urinae humanae,
qui gustu salsus est & minus causticus , quam salsanguinis humani qui lingua magis acris percipitur.
Sal volatilis Cornu Cervi in ramusculos concrescit Cornuum figuram apprime referentes ; fal urinae εcontra figuras cubicas vel polyhedras crystallisatione essinsit. Idem etiam censendum de oleis. Licet enim olea fere omnia ex animalibus oriunda, Ictuosis partibus donentur ; unde ad partes debilitatas & paralyticas roborandas, ad nervorum obstructiones res
255쪽
ε INTRODU TI tandas & humores in partibus coactos resolvendos vulgo accomodantur; quaedam tamen Vi irritante&caustica pollent, ut Cantharidum & Formicarum
v. Mixta, quae vegetabilium familia suppeditat, sale essentiali donantur, qui ex sale acido , at caliutinoso, terra, es oleo componitur.
Hic per analysin Chymicam salis acidi plus, mi nusve largitur , & spiritum urinosum vel salem
volatilem concretum praebet. Quae salem urinosum concretum promunt, c
pioso sale falso ammoniacali foeta sunt: quae vero spiutum tantiim exhalant, parum hujusce salis continent. Ex acidi enim & alcati salis conjugio usum nascitur, quod de Ammoniaci indole & viribus participat.1'. Mixta, ex quibus analysi Chymica multum term & acidi liquoris educitur, nec ullo styptico
sapore donantur, salem continent tartaro vel cremori tartari analogum , quique easdem virtutes Dbtinet ; tartarum enim est copula quaedam acidi& terrae.
6φ. Si eadem mixta styptica sint, sale gaudent aluminoso , cum Alumen sit salsum pticum ex
acido & terra astringente conflatum, nec viribus ab Alumine discrepant. 7'. Quae Gallarum tincturae atropurpureum vel purpureum colorem conciliant, eadem sale ad VLtriolum accedente vigent. 8'. Quae inter carsones ardentes sulgurant, Nutro vel sale salso ad Nitrum accedente scatent: sic Parietariam & Calendulam Nitro abundare veris mile est. 9'. Quae lento S mucilaginoso humore reserta sunt, caetera principia involvente, maxime aSun
256쪽
Ah M A et R t A M MEDICAM. ratione mucilaginis ad gummi tragacanthum ac dentis. . 'to'. Quaedam mixta sunt , eluae non tam salis essentialis quam olei tenuis & uberrimi ratione viares suas exerunt. Illud ideo essentiale dicitur. Mixta quae sorti odore aromatico nares percellunt, hoc oleo
tenui sunt praedita, & cum magna aquae copia disti lata illud rundunt. ii Quae vero insuavem & talidum odorem spartunt; olei essentialis istidi ratione operantur, ut Rutha , Castoreum , &e. in . Mixta quae Opii odorem vel ad Opium a
cedentem emittunt, anodina sunt & demulcentia r tione olei ad Opii naturam accedentis.
x '. Quaecunque per ChΤmicas analyses, aut phyllcas investigationes & comparationes dignoscuntur', quantam fibΗ potest , in usum Mediacum non adhibeantur nisi experientia comprobata fuerint, id est, aut a practicis Medicis, aut ab a thoribus fide dignis commendata, aut saltem in animalibus saepius tentata, ita ut plane constet ea medicamenta sine noxa exhiberi posse: s '. Ex supradictis tenta nibus generales qua dam mixtorum proprietates facile innotescunt; sed illae medicamentorum virtutes, quae specificae dicu tur , ex analysi suacunque raro dc dissicillime percupiuntur. Earum inventio sorti plurimum debetur, aut assiduae & accuratiori observationi rerum, quae homunibus aut brutis, fanis aut morbosis, post noc vel illud medicamen aut alimentum assumptum accidunt. Quapropter eos qui in rei medicae studium incum-hunt, satis adhortari non possumus, ut omnia diligenter & accurate observent ac meditentur. Plus enim incrementi ex observationibus res medica suLcipiet, quam ex omnibus peritisimorum philos
257쪽
phorum ratiocinationibus. Sic, inquiunt, sorti de observationi debetur corticis Peruviani inventio. Forte quaedam Κinaehinae arbores in stagno de ciduae iacebant & putrescebant. Nemo ejus aquam prae insigni quem inde contraxerat amarore, gustare
poterat. Quidam tamen ex incolis circumdegentihus aestu febrili correptus, urgentemque sitim largo ejus aquae haustu depellere conatus, cum siti se brim amissit. Quod cum expertus fuit set, caeteros se bre laborantes eodem uti remedio suasit. Nec infelix fuit successus. Sic aqua ingrata gustui, salutaris evasit. Sed cum per tempus, putrefactiS arbori bus, aquae vis febri fuga cum amaritie evanuisset, alliis hujus amari saporis & febri fugae virtutis causa inquisita, eam tandem ab arborum corticibus pendere cognoverunt. Sic incertum quod sors o tulerat remedium, accuratiori investisatione e te nebris in quibus delitescebat erutum fuit, & postea diligentibus observationibus confirmatum.
258쪽
A vre usui medico inservientes, vel simplicio :
Aqua simplex est corpus fluidum, pellucidum inodorum, & insipidum. Nunquam ad tute simia plex reperitur, cum semper terreis, salinis & stultaphureis particulis plus miniis referta sit. Sed ea simplex dicitur, in qua lue substantiae sensibus minus
mPi,iuntur. Caeterae vero quae ex diversis terris.lis, succis, caeterisque mineralibus tanta copia commixtae sunt, ut sint obvia sensibus, minerales dicuntur.
De Aquis simplicioribus. Γῆter simpliciores Aquas numerantur sontana, fluviatilis, putealis, lacustris, pluvialis, niveatis. Deterior est palustris: optima censetur , quae limpida est, tenuis, levissima, saporis & odoris prorsi expers , quae Ventriculum non gravat, quae cita Tomus I. D
259쪽
o MATERIAE MEDI AE pARs I. permeat, quae isne cito effervescit, & pristino fetagori cito restituitur, quae carnes dc legumina cete xime coquit, & smegmati facile & perfecte immis
cetur. Pro potu solito improbatur turbida, coenosia, stagnans, quae secum ex terrae visceribus alienas affert qualitates. Nemo non novit quantus sit illius uses, tum adstim extinguendam, tum ad alimenta dc medicamenta paranda. Aqua, potus a natura cunctis animantibus &cunctis in resionibus paratus , hominis naturae omnium maxime convenit ; ciborum coctionem & distributionem juvat; chylum fluidiorem incit, blandum , dulcem, non aestuosum, non acrem, aut irritantem ; sanguini, caeterisque humoribux debitam suiditatem conciliat; si quae sit in humoribus, acredinem demulcet; aestum compescit; meatus urina-xios liberos reddit; alvum nimis tardam ciere valet; sanguinem, bilem , caeterosque humores aestuosos
compescit, spissiores diluit, tarde fluentes fluxilio res reddit; partibus solidis mollitiem & flexibilita tem inducit; & earum rigiditatem , si quae sit, emollit: unde sanis & aegrotis perutilis ; sanis vero temperata, aegrotis catlaa. Frisida seu gelida raro
prodest, nervorum enim est inimica et partium internarum torporem & paralysim inducit ; colicos dolores excitat;& ciborum coctionem, vel minuit, vel plane extinguit ; sanguinis caeterorumque comporis liquorum motum moratur & sistit. Calida quoque majori copia ingesta haud innocua r nam saepe ventriculi fibras nimis laxat; unde citius e venistriculo elabuntur alimenta, antequam persem coi cocta fuerint. Non tamen omittendum est quemdam apud Anglos Doctorem Hancock aquam frigidam veluti
260쪽
Dp FossILIBU sc si valens sudoriserum & febrifugum magnum commendasse. Plurimis observationibus probat febres. tum intermitaentes, tum continuas, vel etiam mali moris, imo variolas & morbillos hocce unico re
medio profligari posse, si praesertim initio morbi aquae frigidae potus adhibeatur ad sudorem prom
In febribus intermittentibus paulo ante paroxis mum, in continuis ante exacerbationem, & statim initio morbi ad 3vj. vel Jviij. pro infantibus . ad mj aut alteram pro adultis intra norae quadrantem vel semihoram, gelidam aquam in lecto decumbentibus. nec stragulis plus solito coopertis. propinandam ex hibet; So paulo post copiosus sudor siepius effundi tur , aut saltem blandus calor non minus salutaris per totum corpus diffunditur. Pro prima vice febrilis paroxisimus minuitur, saepe etiam non amplius
recurrit. Idem tamen remedium una aut altera vice ante horam paroxismorum aut exacerbationum
reiterandum est. Et raro, inquit author, tertia dosia fefellit. Alius est Medicastes Franciscanus apud Melitenses, cujusdam Medici Hispani Rouida nominati dis.cipulus , qui sola aqua gelida affatim epota omnesi morbos sanare tentat, & quidem successu non infelici. Aquam gelidam morbis tum acutis, tum chro nicis , laborantibus affatim propinat ad libras decem , duodecim & amplius, intra viginti quatuor horas; & diaetam perausteram praelaribit, ita ut nonnullis aegrotantibus per xo. 3 o. imo 6o. dies solam aquam pro alimento praebuerit, jusculis aut alimet tis quibustumque interdictis , & sanati fuerunt. Nonnullis in ipsa dysenteria aut in viscerum abd minis inflammationibus enemata ex aqua gelida inisiicit , non solum innocuh, sed salubrixer. Nec sud