장음표시 사용
291쪽
81 M Arx RIAE MEDIcAE PAR g I. Apud Italos & Siculos hujus laeidis virtutes eostra venena, febres putridas , Variolas, morbillos . ad acidam humorum diathesim immutandam , ad sanguinis effervescentiam compescendam multum prάdicantur. Sudores & diaphoresim promovet. Exhibetur ejus pulvis a granis xij. ad 3j. in vehiculo
Α circumforaneis diversimode fucantur hujus. modi lapides, & pro genuino Bezoar animali ve
In dubio est utrum lapides qui pro Bezoar O cidentali nobis assieruntur fossiles sivit, vel ex ania malibust desumpti. De Bezoar animali, ubi de animalibus, tractabia
CAPUT QUINTUM. De quibusiam Lapidibus figuratis.
ARTICU Lus I. De Belemnite, seu Lapide uncis. BELEMNrTEs, Dactylus Idaeus, Lapis Lyncis, Og Lapis Lyncurius, Quorumdam. Lapis est teres &Oblongus, in apicem obtusum desinens ; colore modo alsicante, modo aureo, modo obscuro ; qua doque plenus, quandoque concavus, lineis a medulla ad circumferentiam ductis distinctus , ut plurimum digiti crassitie & longitudine, licet quidam brachii crassitudinem aequantes reperti fuerint. Omnibus inest tima seu fissura secundum longitudinem protensa. Belemnites dicitur a graeco vocabulo Bελευνον, la Pitta; quod sagittae cuspidem referat : Dactylua
292쪽
Dg possi Lissus. 8 tia tus, 1 digiti similitudine, & ab Ida Cretae monto ubi reperitur. In Alpibus quoque & in plurimis
Galliae, germaniae & Helvetiae locis effoditur. Cum antiquorum Lyncurio lapide confunditur . sed perperam. Constat enim ex Dioscoridis libri, Lyncurrum lapidem antiquorum nihil aliud essa ui si s λεκτρον πτεριγοφο ρον seu succinum quod pennas ad se allicit. Observat autem succinum λογMiον a quia busdam dictum fuisse, quod illud urinam Lyncis co cretam & induratam iuille existimabant. Germani Belemnitem contra incubum & renum calculos valere credunt ; eumque pulverisitum aps. ad 3j. in liquore competenti exhibent. AARTI cuius II.
De Lande iudaico. LAius IsoAicus , Og Lapis est oblongus, subro
tundus, Olivae formam repraesentans, striis de sulcis secundum longitudinem a radice in apicem usque excurrentibus & aequidistantibus distinctus colore exalbido vel subcinereo : intus splendet, Scoblique in laminas foliaceas finditur. Exnibetur ejus pulvis ad 3j. in vehiculo conven;enti. Iudaicus dicitur & Syriacus a locis in quibus rem peritur, Iudaea scilicet & Syria. A quibusdam Emvocs, quod urinae fluxum promoveat; & Tecolithos a quod calculum resolvere credatur. Huic lapidi vis lithontriplica seu calculos com minuendi & frangendi tribuitur. Sed de tanta vi tute & enersia adhuc dubitamus. Revera vim di reticam lapidi Lyncis, lapidi Iudaico, oculis ca crorum , Ac aliis quibusdam medicamentis quae lithontriplica dicuntur, denegare non possumus : il tam enim experientia commonstrat. Sed ex eo quoi
293쪽
iape arenulae cum urina excernamur, non idcirco
vis calculi frangendi illis assignanda est. Cum enim horum lapidum fixioribus terreis particulis sales in corporis humani liquoribus luxuriantes misceantur. earum consortio fixiores fiunt, ac proinde difficilius zr cutis poros remotissimos protelluntur , longe
cilius vero per renum colatoria in praeceps ruunt. Itaque prout per cutis poros minuitur eorum insensibilis perspiratio, major fit per urinas eorumdem excretio. Deinde vero ex uberiori seri urinosi ad renes assiuxu, si quae sit in his partibus saburra eluutur , & urinae turbidae fiunt; quin & arenulae gra diores , modo satis pateant viae, ab emuente liquore abripiuntur. Sic horumce lapidum vis diuretica concipi potest; lithontriplicam vero neque experientia, neque ratio hactenus commonstraverunt.
CAPUT SEXTUM. De quibusdam lapidescentibus substantiis.
De Glossopetris. GLossoprTRA lapis est ut plurimum triangula ris , basi crassiore, latiore, scabra, toto ali quin corpore laevi & quasi corneo, minutis quibusdam denticulis sepius ad latera crenato, color quandoque luteo albicante, longitudine diversa. Glosso petra dicitur, quod serpentum linguam in lapidem conversiam vulgo credant. Sed hallucinantur : ser pentum enim linguae non triquetrae , sed teretes uini & bifidae. Glos petras Lamiae aut canis Carchariae dentes fuisse magis verisimile est. Alia est Glossopetrae species minor, quae Pica
294쪽
I et possiti B Us. 8 savis linguam figura reseri, quae denS alicujus quoque piscis videtur stilla: tenuiS est, longa, acuta, eodem colore quo major species quacum siepius rem itur. Quidam tamen Glossopetras esse lapides' sui geaneris autumant, eosque non secus ac innumeros
alios lapides diversis figuris donatos, sponte in terra
Variis in locis reperiuntur; sed copiose in insula
Glossepetrae vis alexi pharmaca 1 quibusdam triabuitur, apud nos rarioris est usus. Eas mulierculae collis puerorum appendunt, quoniam dentitionem iuvare vulgo creduntur. ARTicu hos II.
manis; lapis Ceralites, Gesneri. Substantia est lapidea, colore, laevore & forma , cornua, dentes vel ossa animalium reserens, quandoque mollior ;cortice exteriore ut plurimum duro, flavescente, subnigro aut cinereo; medulla molli, friabili, compacta , absque poris, astringente , exsiccante, lita guae firmiter adhaerente, nonnunquam odore grat Saepius eruitur sub specie ossium in saxeam nat Tam conversorum : inter quae sunt dentes molares de incisorii maximi in quibus evidentissime radix a dente ipso seu parte quae extra gingivas promunuit, discernitur. Aliquando fragmenta radiorum..tibiarum, ipsam ossium naturalem conformationem exacte repraesentantia; quin etiam effodiuntur arborum rami & trunci praegrandes in lapides murati s
in quibus ligni species adhue facilὸ distinguitur.
295쪽
ts MATTRIAE Mrnte R p Aks r. Nullus est dubitandi locus quin haec fossilia eorupora sint cornua, dentes, ossa, Vel ligna in lapicideam substantiam conversa. Dum enim diuturniori sub terram mora putrescerent & quodammody calacinarentur, eorum substantia rarior & porosa tacta est, ut videre licet in lignis & ossibus putrefactis di carie exesis. Si vero tunc temporis affluat marga tenuis aqua soluta, eorum poros penetrat, adimplet ;&.lapsu temporis, aqua exhalante, concrestit cum ossium vel lignorum parte residua, in lapideam duritiem, ejuvem plane figurae ac os vel lignum xntea humo reconditum. Si vero crystallina aut si licea fuerit haecce terra, in silices aut crystallinam substantiam conversa reperientur, qualia sunt plurima conchylum genera, & sic de caeteris. Variis in Germaniae locis reperitur Unicornu focsile; quIn & in agro Parisiensi juxta Montem Maria tyrum , ossea cadavera intra lapideam substantiam inclusa paucis abhinc annis detecta fuere. Apud Germanos plurimum commendatur. Vimo stringentem , alexi tharmacam & sudorificam eletribuunt; ipsumque in alvi profluviis, dysenteriis , haemorrhagiis, fluore albo, in febribus malignis de restilentialibus , hi epilersia frequenter usurpanta 35. ad 3j. in competenti vehiculo. Nee quodcunque Unicornu indiscriminatim si initur; sed eligitur grato odore perfusum , re priualia canibus t animalibus probatum. Aliquando enim contigit quod aliquid veneni contineat, si nempe eterra arsenicali enissum fuerit, ad cpiod quidem villisenter attendendum
296쪽
CAPUT SEPTIMUM. De quibusiam Lapidibus pretiosis opacis.
nus. Durus est, florum Cyani caerulei colore , aureis argenteisve punctulis & Venulis exornatus.
Duplicis generis distinguitur ; alter ignis vim ferre valet, alter neutiquam. Ille ex Oriente, Asiaci Africa adfertur, & Orientalis ideo dicitur ; hic
vero quibusdam in locis Germaniae & Italiae reperitur, Orientali mollior est. Ex fodinis aureis, arge eteis & cupreis eruitur. Color ex utroque parari solet pretiosus, ex Oriemetali ultramarinus dictus, qui aetate non mutatur gex Germanico ignobilior : is enim externis injuriis facile laeditur, & temporis progressu virescit. Eligitur faturato caeruleo colore, maculis quibundam aureis distinctus, fractu contumax,& ab igne invictus. Sursum deorsumque purgandi facultate praeditus est. Illum contra melancholicos affectus, quartanam, apoplexiam, epilepsiam plurimum commendant
authores. In eo vim erodentem cum aliqua astria. ctione agnoscunt Dioscorides & Galenus r quidam aquae ablutione virtutem ejus erodentem & emetiacam corrigi asserunt, sed perperam. Lotus enim Mnon lotus per superiora dc inferiora aeque purga δquin etiam quod eluitur & quod post lotionem remanet , non disserunt nisi tenuitate. Nullus est dubitandi locus quin color caeruleo
297쪽
hujus lapidis a quibusdam cupri particulis oriatur . 1 quibus etiam vis erodens & purgans. Sed quaeriatur quo jure in Confectione Athermes quae compositio cordialis est & roborans, usurpetur illud acre& violenter purgans medicamentum. Duplicem vi tutem in lapide Laetuli agnoverunt veteres Medici. purgantem unam, stypticam alteram; quae quidem licet contrariae, in eodem tamen subjecto repertu tur. Vim stypticam ac proinde confortantem lapidi naturalem cile crediderunt, cum nempe in auri s dinis reperiatur, & aureis particulis permista sit. E contra vim purgantem mere accidentalem esse arbitrati sunt, ex admixtis nempe heterogeneis particulis. Quapropter roborantem hujus lapidis virtutem conservanao, pravam ejus indolem variis modis corrisere tentarunt, tum ablutionibus, tum calcinationibus repetitis. An res ex sententia sucia cesserit, adhuc incertum mihi videtur. Fateor i men ex Confectionis Athermes rite praeparatae longo usu nihil damni unquam perceptum fuisse. Unde concludi potest, calcinationibus imminui aut pro sus extingui Laetuli vim purgantem; an vero ad comdialis hujus Consectionis virtutem augendam aliquid conferat, non asseram.
. De ea atram bilem purgandi proprietate quae huic lapidi tribuitur, timeo ne in errorem inducti: fu rint veteres, ex eo quod post assumptum lapidem. Laetuli excrementa. nigra dejicerentur, quod quidem
non tam ab humorum excretorum indole, quam a tinctura, quae a martialibus aut venereis medicaminibus proncisci videtur. Cum ad enarratos assiectus plurima sint minus incerta medicamina , rarius hic lapis usurpatur.
Nunc in sola fere Confectione Ainermes adhiberi
298쪽
D et possi L BULyx eo parant Chymici magisteria , tincturas de
elotria quae apud nos non amplius usitata sunt. ARTICUL Us II. De Lapide armeno.
I Apis ARMENus opacus est lapis , maculis via ridibus, caeruleis & subnigris, laevis , & sicut lapis Laetuli punctis aureis inlignitus, friabilis, a quo parum discrepat, de saepius cum eo in eadem gleba reperitur. Unde a quibusdam indiscriminatim
Viribus convenit cum lapide Laetuli, sed potenatius purgat per superiora & inferiora. Unde iisdem in affectibus commendatur. Dosis a granis sex
Externe abstergit cum levi aerimonia & levisit ma astrictione. In Medicina rarior est illius usiis. Ex eo pictores elegantissimum colorem caeruleum ad gratam viriditatem vergentem, praeparare solebant.
CAPUT OCTAVUM. Ne quibusam Lapidibus pretiosis perlucidis ,
seu Gemmis. ARTIcUL Us I. De Cystallo. CRYsTALLus RupEA gemma est mollis, trant. lucida, aquam in glaciem congelatam res rens : columnam hexagonam utrimque acuminatam figura, ut plurimum, exhibet; seu componi vid
299쪽
so MATERIAE MED Ie AE PAR s I. tur ex duabus pyramidibus hexagonis, & columna intermedia itidem hexagona.
Altera Crystalli species rhomboidalis in Issandia i sula & quibusdam in Galliae locis praesertim in agro
Trecenti reperitur, quae ex laminis crystallinis com poni videtur : secundum omnes superficies planas
fissilis est: & si in pulverem redigatur, semper rhomboidalem figuram servat, ita ut ejus pulvis min
tissimus oculis microscopio armatis rhomboidum tenuissimorum congeries deprehendatur. Ea est huius Cristalli proprietas, ut . objectum quodcunque per illam interpositam conspectum, duplex vide tur : quod quidem oritur ex duplici refractaone, quam luminis radii per illam transmissi patiuntur. νTertia adhuc Crystalli species recensetur, quae a Martino Lyster Anglo Medico Doctissimo & rerum
naturalium peritissimo nominatur Brontia laevis, pellucida, resplendens, Adamantis aemula, in Actis Philosophicis R. S. Lond. Eius figura diversa est, modo sphis lica, modo ovata, modo depressa, modo dimidiam sphaerae , vel ovoidis partem referens, nonnunquam subrotunda & irregularis, dura , admodum pellucida, & absque ullo artificio exacte polita: e terra effoditur, diversa magnitudine & cras. sitie. In pluribus Angliae locis reperitur. Crystallo vis astringens & lithontriplica tribuitur; unde a pluribus in alvi profluviis, in albo mulierum fluore, & in calculo renum aut vesicae praescribitur. Sed quid de ea lithontriplicii virtute censendum sit, iam diximus. Nec desunt qui haec lapidea medicamenta reformident: ab iis enim calculorum gelam xationem promoveri existimant i aut saltem turbidum sedimentum quod cum urinis post lithontri vicorum usum excernitur , nihil aliud esse opinantur praeter horum lapidum pulverem tenuissumum ab urinoso sale praecipitatun
300쪽
de eius virtutibus satis constat. Externὸ tantum contrita, ad dentifricia paranda usurpatur. Ejus enim astrictu tartarea dentium crusta dis Iolvitur. Sed ne frequentior sit ejus usus; non lum enim tartaream crustam eradit, sed & eburneam qua dentes investiuntur laminam prorsus alia terit. In Unguento Citrino usurpatur. ARTICU Lus II.
De quinque Fragmentis pretiosis. Nnua lapides pretiosi quorum fragmenta in ossicinis ulurpantur, sunt Granati, Sardae, Hyacinthi , Saphyri, & Smaragdi. GRANATus sie dictus,qubd sit acino Mali granati similis, est semma dura, ex flavedine obscurE r
bens , quae in igne vulgari tincturam suam non re mittit. Si vero Solis radiis lenth vitrea majore co dunatis , supra carbones exponatur, in massam me tallicam fusa reducitur ferri aemulam, Zc a magnete attrahitur. Granatus amuleti instar suspensus, vel in alcoholredactus, & ebibitus, tristitiae resistere & cor recre re olim credebatur. Igneam tamen ejus naturam pertimescebant veteres ,& ejus abusum cerebro nocere, sanguinem exagitare, & ad iracundiam excitare existimabant. Quidam e neotericis lilius vim mere alcatinam asserunt: cum tamen multum de ferro participet, illum idcirco quasdam Martis virtutes obtinere Cel sto, miae tamen in crocis Martis aut in ejuidem