장음표시 사용
321쪽
' ita MATERIAE MEDIO AE PAR s I. inflammationem augent, unde tussis vehemens;
colici dolores & alii pravi affectus sequuntur iCAPUT SECUNDUM.
De Nitro seu Narro antiquorum, O Nitro recentioram seu Sale petra.
MAONuM intercedit discrimen inter Nitrum vel
Natrum antiquorum , & Salem petrae nostr tem seu Nitrum recentiorum. In dubio enim est an Salem petrae nostrum agnoVerint veteres, necne At vero Nitrum antiquis usitatissimum, nobis fere ignotum est. NITRUM veteres dixere salem acrem seu scali ex AEgrpto & aliis locis eductum , quique cum acidis liquoribus effervescebat. Hoc utique instar s lis lixivit tum pannis abstergendis, tum vitro conficiendo utebantur. Effervescentiam Nitri AEgyptiaci cum Aceto indicat Salomon Proverbiori cap. 2sq. I ao. his Ve bis : Acetum in Nitro. quι cantat carmina cordi pessimo, id est , amicto. Quae quidem antipathia vel effervescentia de vulgari Nitro seu de Sale petrae,
qui cum Aceto non tumultuatur, intelligi non potest. Nitro de Aphronitro in balneis frequenter ut bantur antiquI : hinc ματροπικοῦν NIτρο Sc Παt ενιον ab iis dictum fuit, ex eo quod matronae & virgines illud in lotionibus frequenter usurparent. Hinc I remias cap. χ'. se. 22. inquit: Si laveris te Nitro, O multiplicaveris tibι herbam Borith, maculata es in iniquitate tua coram me, dicit Dominus. Quod Salipetrae non convenit, sed Sali alcati lixivio, qui ex AEgypto Nitri vel Aphronitri nomine nonnunquam ρstertur, humido aere iscilE liquescit, cum aceto fermentescit.
322쪽
sermentescit, Sc abstersiva virtute donatur. Quinetiam hisce temporibus per Asiae minoris campos non procul a Smyrna & Epheso, terra in exiguos, sed frequentes tumulos, quales a Talpis eruuntur , assiugit, vere scilicet & Autumno. Ex qua quidem terra lixivium ad eluendas vestes parare solent in digenae ; vel etiam ex sale quem ex ea selius aquae astasione extrahunt, cum oleo seponem conficiunt, referente clarissimo & doctissimo viro D. Tour
Idem Nitrum antiquorum ad vitrum conscieniadum cum arena usurpari solebat, sicut hodie sal explanta Kali elicitus ; ut conjicere licet ex C. Taciti verbis lib. s φ. Historiar. Loquens enim de amne quodam Palaestinae & AEgypti finitimo, circa cujus os ,
inquit, collecta arena, admixto Nitro, in vitrum em
Constat igitur Nitrum veterum a nostro prorsus discrepare. Verum hodie in Europa non modo inustatum est , sed rarissimum ; licet apud veteres plurimi maximique usus fuerit, tum aci medicamenta conficienda , tum etiam ad alia vitae commoda. Balneorum enim frequentia immanem copiam Nitri &Aphronitri exhauriebat. Serviebat tinctutis, in coi dimentis usurpabatur, & ad vasa terrea illinenda nonnunquam adhibebatur. Cum rarissime ad nos afferatur, dissicillimum est statuere quidnam intersit discriminis inter A tονιτιον seu Nitrum Africanum vel AEgyptiacum quoa dc Baurac Arabum nobis videtur, αφρον του Νιτρο , seu spumam Nitri, & Nnρον seu Λιτρον Graecorum. Nitrum veterum sal erat nativus colore roseo vel candido, sapore amaricante, in igne non exuliens sicuti sal communis, neque inter carbones Tomuι I. H
323쪽
a t4 MATE MAE MEDI AE pARs I. fulgurans ut Sal petrae recentiorum; sed fusilis, in bullas intumescens sicut A lumen & Borax, cum acidis aestuans: unde ejusdem indolis cum sale taratari aut cineribus Havellatis elle nobis videtur. Nitrum recentiorum seu Sal petrae est substantia crystallina, alba, sapore acri & amaricante, cum cujusdam frigoris sensu, quae in crystallos prismaticas, exhaedras, tenues, longas, & aequaliter cras. sas concrescit; quarum extrema in aciem vel in m cronem , pyramidis instar, acuminatum desinunt.
Aqua facile solvitur, ignis calore funditur absque deflagratione , nisi aliquid sulphurei vel carbones
admoveantur: tunc enim fiammam concipit, & vehementer fulgurat.
Sal petrae vel sponte in antiquis muris emorescit, dummodo nimio imbre non perluantur: & flos Nitri dici potest, qui vulgo Salpetre de Horissage nuncupatur; quia scopis converti & colligi solet. Vel ex ruderibus stabulorum & cellarum , aut ex terris animalium lotio vel fimo identidem perfusis decoquendo, extrahitur. Quidam Nitrum arte parant, terras latrinarum stercoribus , vel fimo columbino perfundendo, quorum sales per tempus in Salem
Cum Sal petrat nonnisi ex terris fale urinoso animali aut vegetabili impraegnatis eliciatur, dubitant nonnulli, an sal ille mineralis vel animalis prosapiae sit; quod quidem aliis iudicandum relinquimus. Illum autem inter minerales sales cum vulgo Chymicorum annumeravimus, ex eo quod ex terris immediate extrahatur, nec nisi mediante terra exanimalium utinis vel faecibus elici queat. Ea est autem Salis petrae conficiendi & purgandi ratio. Terram quam gustu Nitro turgidam depre- henderunt ,. multa aqua solent diluere e lixivium
324쪽
D t Fossiti 3οι iis seu aquam Nirro divitem, & percolatam ad justatri consistentiam vel crassitiem, indesinenter despuma tes excoquunt: tum cupis vel doliis calentem adhuc infundunt, dc inibi per aliquot horas relinquInt , donet pene frigida ut. Interim sal marinus quo semper turget Nitrum , in granula concrescit, & liquoris fundum petit. Deinde liquorem Nitrosum educunt, relicto sal marino ; & in aliis cupis cellae frigori exponunt , suousque praebeat crystallos : quibus extractis, reasquum aquae iterum igni admovent, donec spissior& gustu acrior percipiatur ; frigori itidem exponiatur, donec novae crystalli concrescant. Ultimo tantadem remanet aqua acerrima & amara, tactu pinguis , olei ad instar, quae frigore nunquam concreccit: Sc Aqua mater Nitri dicitur, vulgo, Eau merede Salpetra; quoniam terris inspersa, eas ad novum
Nitrum' suppeditandum disponit. Omnes demum crystalli aqua dulci rursus diluuntur, & simili prorosus modo puriores efficiuntur. Quod bis, teme relaterari solet, unde Nitrum dicitur secunda vel te tia coctione purgatum, vulgo, Salperre ron de lassconde ou troisieme cuire. Nonnunquam etiam optime purgatas crystallos ferreo cacabo igne vehementi fundunt; de toto humore exhalato, in unam molem densam ac solidam concrescere sinunt, quam Nitri rupei nomine insigniunt, vulgo, Salpetre eu
Sal petrae sic purgatus in igne sine strepitu sunditur, vehementer eum carboni Dus fulgurat, vividam,iaon vero languentem flammam excitat , dc perpa
id in salis fixi super carbonibus relinquit. Qui vero in igne crepitum edit, multum adhuc salis marini
Sal petrae optime purgatus, a caeteris salibus d
325쪽
Ug MATULIAE MEDI ea pARs I. stinguitur, i Fulguratione seu deflagratione quam experitur, dum inter carbones accentos conjicitur: nequaquam enim deflagraret, nisi sulphurea materia admoveretur. 2'. Sapore qui linguam veluti frigiditatis sensu cum amarore quodam assicit. 3 '. Fig ra crystallorum quae in columnas exhaedras effor
Sal qetrae, triusquam ignem expertus fuerit, nullum acidi indicium praebet. Heliotropii solutionem Ec strupum violaceum nequaquam mutat, lac non coagulat; sanguinem tamen cogit, ejus serum spissius efficit ,& in gelatinae speciem convertit. Nitrum solutum sublimati corrosivi solutionem , post unius horae quadrantem , lacteam reddit: salium scalianorum more, Gallarum infusionem turbidam efficit,& colore exalbido vel cinereo tingit. Attamen mirum est quod vi ignis in vehementissimum liquorem acidum dissiuat, qui Heli tropii tincturam & syr pum violaceum colore rubro igneo inficit, lac statim cogit, cum oleo tartari vehementer emervescit absque sensibili calore, cum spiritu salis ammoniaci fervet & incalescit. Hujus spiritus proprium est Argentum solvere , unde Aqua fortis vocari solet: eandem vim conciliat
stiri tui Vitrioli de spiritui Sulphuris , qui quidem
uiae Salis petrat 'ititu huic solutioni impares forent Aqua autem sortis Aurum intactum relinquit, quod Aqua regali tantum dissolvitur. Sali petrat vis refrigerandi seu sanguinis Utiam demulcendi tribuitur : a peritioribus Medicis ad effervescentiam febrilem compescendam, sitim sedandam & putredinem arcendam imprimis in febribus malignis commendatur. Riverius eum Virtute quadam diaphoretica donatum esse pronuntiat , di plurimi vim modi nam in eo praedicant : --
326쪽
ile anodini mineralis nomine illum insignierunti Verum nonnulli aliquid ignei & caustici in Sale petrae inesse suspicati sunt. Eorum suspicionis fui
damentum fuit, tum sententia veterum qui suum Nitrum causticum dixerunt, tum etiam nostri Salis petrae cum carbonibus deflagratio ; quapropter agneam ejus qualitatem emendare tentarunt, Nutrum cum Sulphure comburendo, vel alia quapiam ratione, sed perperam r commentitia enim est his causticitas, de inutiles sunt tot Nitri correctiones quibus depravatur potius quam emendatur. Et revera in eo Chymici melioris notae consentiunt quod
Sal petrae optime purificatus , sive cristalli satus, sive igne fusus, de in tabellas projectus sub crystalli mineralis nomine, caeteris ejusdem praeparationibus anteponendus sit. InternE a granis duobus tribusve ad 9j. in suta stantia exhibetur, doses ter , quaterve de die iit
rando. VeI solvitur in soliti potus ibit. 1 3s. ad 31.,Si majori dosi exhibeatur ex. gr. ad Si. alvi euxum
Praescribitur in febribus ardentibus & putridis , in pleuritide, perineumonia, angina, & inflammationibus quibuscunque, in urinae suppressione ab ii flammatione renum vel vesicae., in ischiorum se Iressione, in haemorrhagiis & haemoptysi, m dolorius podagricis, & in assectibus melaiκholicis. Nec timendum est ne illius usus in acutis intempestivas diarrhaeas inducat, ut recte monet vir doctis I. nec minias in arae Medic quam C mica versatus G. Ernest. Stahi Medicinae Professor Hallensis, in sua Dissertatione de Nitri usu medico postcbrem. Ille enim in diarrhis, febribus malignis, vel etiam ipsis variolis superveniente, Nitrum feliciter exhibuit. Cum enim diarrhaeae quibus tune afficiunt t
327쪽
.egri, prorsus symptomaticae sint, scilicet a nimia san- plinis colliquatione oriundae; Sal petrat na assam sanguineam leviter cogendo , non solum diarrhaeam sed & alia tymptomata tape graviora mitigat,& cum
debita caeterorum remediorum administratione prorsus extinguit. Si quae tamen a Nitri usu inducantur diarrhaeae , salutares sunt, ut observavit author; cum nempe oriantur a Viscerum inflammatione imminuta , vel sedata. Quo fit ut pravi succi quibus tu sebant glandulae & vasa, remotis carceribus, per in testina prorumpant & foras amandentur. Idem a L.
serit urinae suppressiones & ardores ab ejusdem usu emeacissime sedari & curari , dolores inflammato aios demulceri, & erysipelaceos affectus sanari Puerperis lochiorum suppressionem patientibus, dc ingraves aestus febriles prolabentibus, saepe & adeo elici eventu administravit, ut sublato febrili aestu, luxus lochiorum placidissime restitutus fuerit. Nitri virtutem demulcentem in arthritidis paroxismis, in
quibus dolores non solum articulos invadunt, sed etiam saepe diaphragma aggrediuntur, non sine sium ano aegrorum periculo, necnon etiam in cardialgia hypochondriaca seu in flatulento spasmodico asse . stu, quem uberiori sanguinis ad v iculum assi xui, vel levi hujus visceris inflammationi tribuit, se pluries ex partum fume narrat. Eodem quoque re medio haemorrhagias & praesertim haemoplysim o pugnavit & expugnavit. Licet de interno Salis petrae usu nihil metuendum censeat celeberrimus ille Medicus , eum tamen in
ulcerosis affectibus & in vera phtysi nihil juvaminis afferre, verum etiam aliquam majoris irritationis suspicionem inferre videri pronuntiat et quapropter his in affectibus ab eo abstinendum est.
In febribus inflammatoriis & malignis sic pra
328쪽
Periar. pp. ana 36. Nitri purificari 33. M. F. pulvis , cujus dosis 3j. tertia quaque hora exhibet da , cum Aq. Card. bened. q. s. Vel Bezoard. miner. 3iij. Nitri purificati 3ij. C phurae 33. Misce cum syr. Caryophyllor. horistens vel syr. flavedinis Citti q. L Fiat bolus cujus dosis 3j. Vel m. Aquar. Ulmar. Melissi & Card bened. ana 3iij. Crystalli mineres. 3j. Syr. Limonum Jj. M. F.
julap. cochleatim exhibendum. Rarior est Salis petrae usus externus, nisi cum ga garismatibus permisti. Horum autem formulae s quentes in summa linguae asperitate , siccitate aut nigredine usurpari pollunt.
m. Salis Nitri purificati 3j. Succi vel aq. Sempervivi Ev. Fiat gargarisma quo lingua & fauces uti limine abluuntur. Vel Butyri recentis in aq. Solani toti Sij. Crystal λminerat. gss. Misceantur, & mistura servetur in aqua stigida. Detur Pisi vel Fabae magnitu dine sepius in die, &diu in ore detineatur. In angina ex sale Prunellae vel Nitro purificato hac ratione parari solent gargarismata. au. Decocti Hord. & Agrimon. Jvj. Cui dissolve Sal. Proeli. 3j. Diamori Jj. M. Fiat gargaris
Crystallum minerale in apoetematibus & potionibus laxantibus sepius olim praescribebatur ; nunc vero rarius usurpatur, nisi cum imminente viscerum inflammatione , aut aestuantibus humoribus, purgandi necessitas urgeat. Medicamentorum enim
329쪽
rio MATERIAE MEO Iebe PARs L purgantium tincturae longe melius eliciuntur opessalis Tartari aut Nitri fixari, & eorumdem vis e thartica multo magis augetur Tartaro solubili, Sale polychresto, Tartaro vitriolato aut Arcano duplic is quam Nitro purificato, aut Crystallo minerali. Nonnulli Nitrum purificatum in hydrope speeificum praedicant. Idem Sal cum quarta parte Croci Martis tanquam arcanum specincum in hydrope pluribus abhinc annis, nec semper absque elatu prospero, a quibusdam Monachis circumfertur. Hujus mixturae grana xvj. quater in die exhibent , & praeterea ejusdem 3j. in soliti potus ibij.
intra unius diei spatium hauriendis disIbluunt.
Sal petrae apud Chymicos maxime usitatus, aenigmaticis nominibus sisne abditus fulti nam modo
Sal sulphureus, Sal infernalis, modo Cerberus Chymicua aut Serpens terrenus nuncupatus fuit. Plurimae ex eo conficiuntur praeparationes, inter
quas primum locum tenet ejus purgatio, qua falmarinus cum eo permistus secernitur, & pinguedo quaedam eluitur. Haec autem variis solutionidus &crystallisationibus eo quem supra recensuimus m iso perficitur.
Altera praeparatio est ejusdem fusio, quae C stat. Jum minerale, & a quibusdam L pis Prunellae diciatur. Quidam ad banc operationem conficiendam Nitro in crucibulo fuso quandam sulphuris poxtionem injiciunt. Sed hae ratione Nitri vim refrigeran tem destruunt; & aliud compositum inde exurgit ad salem polychrestum eroxime accedens. Tertia Nitri praeparatio est ejusdem cum sulph re calcinatio, quae sic peragitur. v. Nitri purissimi, Sulphuris communis ana P. seq. Terantur subtilissime, cribrentur & misceantur.
idic pulvis per vice. ingeratur in crucibulum supel
330쪽
earbonibus ignitum ; celsiinte deflagratione, calcianetur massa luperstes igne vehementi per horaminiam. Tum eam solve aqua ferventi, solutionem per chartam emporeticam cola , & evapora ad siccitatem. Remanebit sal albissimus Polychrestus dictus, qui ejusdem est indolis & virtutis cum Nitro vitriolato, de quo postea. Quarto, calcinatur quoque Nitrum cum pulvere carbonum, & fit Nitrum fixum seu scalisatum, cuius ea est conficiendi ratio. Fundatur Nitrum purissimum in crucibulo inter prunas candentes: cum instar aquae fluxerit, pulveris carbonum ligneorum portio aliqua successivEinjiciatur , fiet magna denagratio cum strepitu ;qua cessante, iterum injiciatuc carbonum pulvis: quae projectio toties repetatur , donec non amplius i flammetur Nitrum, sed remaneat sub forma massae durie, siccae & virescentis. Et erit Nitrum fixum in salem alcati conversum ; quod solutione & percolatione potest purgari, & in salem album exsiccari, cujus eaedem erunt quae salis Tartari virtutes.
Ex hoc sale per se liquato obtinetur liquor Nitri fixi, qui Aloes seu menstruum universiale Glauberi dicitur. Menstruum est alcatinum apud Chymicos celeberrimum, & usitatum ad tincturas ex sulphureis
trium regnorum mixtis extrahendas.
Tandem distillationis ope spiritus acidus ex Nitro
extrahitur variis operandi methodis.
I '. v. Nitri purissimi dc probe exsiccati partem i. Boli vel Argillae sice. pari. iij. Omnia exacto pulveri sata & mixta distillentur, ut artis est, ex retorta fictili in igne reverberii, applicato excipulo vitreo amplissimo ς ita transibit spiritus Nitri sub specie vaporis rubicundi, instar sanguinis, quem Chymici cruorem Salamandrae vocant. Hunc spiritum flavum