장음표시 사용
361쪽
, si MATERIAE M T D I c AE PAR s I. quam longe optimam censent; alia vero valde di. luto , quam vilissimam ; alia Vero medio, quae medium locum tenet. Variis lotionibus sic purgatur. Tunditur primo in mortario, infusa aqua; & it tim atque consedit, colatur : altera infusa aqua iterum conteritur , & hae lotiones & triturae iterantur, quousque pura, sinceraque videatur r dein siccatur in sole, & ad usum reconditur. Si subtilior adhuc desideretur, contusa supra carbones apponi- ur , & post calcinationem lavatur iterum ut dixi
Factitia autem duplex est ; unam herbaceam , alteram santernam appellant. Herbaceae conficiendas rationem exponit Plinius . Chrysocolla nativa contusa, usta & in tenuissimum pulverem redacta,
ex aceto maceratur, rursus tunditur , lavatur in
Conchis, siccaturque : tunc tingitur Alumine schiso & herba lutea, unde herbaceae nomen accepit. A pictoribus qui ea utuntur, vocatur, vel quod Ervi colore sit, vel quod in grana estormaretur Ervi granorum similia. Altera autem factitia Chrysocollae differentia, quam Plinius Santernam vocari scribit, temperatur, ut ait, ex inpria aerugine & pueri impubis urina, addito Nitro, teriturque in Cypriis mortariis. Galenus Dioscoridem sm
rus Nitri non meminit, monuit tantum eam praeparari tempore aestivo, aut certe aere prorsus calido, urinam in mortario terendo per plures dies, donec urina mellis erassitiem adepta sit. Ea repo- aitur a Dioscoride in aeruginum numero : & quia Medicinae inservit, a Medicis ἄκετὸς nominatur, ut
sit Plinius , quanquam & Aurifices eandem sibi indicare agglutinando auro Galenus asterat. Haec sunt quae Dioscorides , Galenus & Plinius Chrysocolla retaehre. His positis, nunc quaerem
362쪽
dum est num Borax nostra sit aliqua ex his Chrylo. col lae speciebus supra recensitis.
Borax in ossicinis duplex reperitur, una quae naistiva dicitur, altera quae arte purgata. BORAx nativa nobis amertur sub lapillorum foruma, avellanae aut nucis juglandis crassitie, colore
obscuro viridi , rudis , cratia , terrestris & quasi pinguedine obducta. Variis in locis emoditur, sed major pars ex Mogolom Imperio & ex Persia advehitur. Ibi in qui ouseam metalli fodinis & pr sertim cupreis stillat aqua salina, turbida, subviridis, quae sedulo colligitur : ad debitum spissitudianis gradum evaporatur , & postea in foveas quac
dam in terra excavatas & pasta ex horum fontium limo & animalium pinguedine praeparata circum- obductas infunditur, & eadem pasta tegitur; tandem post aliquot menses aperta fovea, aqua in lapillos concreta reperitur. Emodiuntur lapilli simul cum terra adiposa, & est Borax nativa. BORAx purgata in lapillos amertur nitidos, candidos ac pellucidos, Aluminis crystallis similes ,
sapore salso cum levi quadam acredine lixiviosa , in aqua solubiles. Eadem est substantia cum natia Va , quae quidem per calcis vivae lixivium purgata fuit. Olim a Venectis afferebatur , unde Veneta dicta fuit; nunc vero fere soli Batavi Boracem putia
gant ac vendunt. Constat igitur Boracem ossicinarum diversam esse a Chrysocolla veterum Graec rum ; haec enim aeruginis naturalis species erat aqua non solubilis, quae ex Dioscoride vomitiones concitabat, & quandoque necem inferre poterat. Borax vero nostra salis species est, aqua solubilis, nec lethi fera. Utrdm vero diversa sit ab Arabum Borace vel Tincar , assirmare non possumus , cum
Arabica apud nos desid etur. Saltem patria diversas esse liquet.
363쪽
instar: deinde vero placide funditur in massam d ram, pellucidam, vitro similem , quae tamen aqua solvitur; aut si aeri libero exponatur, quodammodo calcinatur, opaca fit & alba : distillatione nihil praeter Phlegma insipidum suppeditat: neque camacidis salibus, neque cum alcalibus tumultuatur, sed cum acido vitriolico placide se consociat; &ambo, licet fixiora, in salem fere insipidum & pl
me volatilem convertuntur. Boracis solutio Heli tropii tincturam non mutat, Violarum sylupum viridi colore inficit, siblimati corrosivi solutionem Crocm- rubentem emcit, cum salis Ammoniaci s Iutione permixta odorem emittit urinosum. Unde liquet Boracem salem ei Ie alcatinum fixum, ad si lis Tartari indolem accedentem , qui tamen ab eo
disteri in hoc quod acidos sales sine tumultu sibi
Boracis usus duplex , Mechanicus & Medicus. Eo utuntur Aurifabri ad aurum serruminandum, &ad metallorum fusionem citius promovendam ;tinctores ad nitorem sericis pannis conciliandum. Eo tanquam medicamento utuntur Medici ad par-Lum iuvandum , fietum mortuum expellendum , decundinas ejiciendas, & menses suppretas provocandos. Dosis a 96. ad 3j. I Z. Mincis gr. xx. Myrrhae gr. xij. Croci gr. iii olei, Cinnamomi init. i. M. F. pulvis. Potest ex vino sumi, vel cum syr. de Artemisia q. Leo tempore quo solent fluere menses. Boracis & Myrrhae ana gr. xv. Radicis Aristblochiae, Croci ana gr. iij. Oiei Sabime guttaii. Syr. de s. Radicibus q. c M. F. bolus actfecunditias aut lochiae retenta. Cum mimadverterent γmulieres.Boracem pannia
364쪽
DE F o s s I LI B'U s. I sssericis splendorem conciliare, existimaverunt etiam ab ejusdem se lutionibus cuti suae nitorem inducere possse: unde in aquis cosmeticis, & pomatis freque, ter adhibentur. Userpatur Borax in Unguento citrino, in Pulvm re ad dissicilem partum D. Charas, in Balsamo Vr gio pro manibus, & in aqua columbarum cosmetiaca, Ejusdem.
DE SυCCIS BITUMINOSIS. SUccos bituminosos dicimus corpora minera lia quae ignem concipiunt & oleo solvuntur, eidemque mi1centur. Eos dividimus in Bitumen proprie dictum , quod quidem liquidum est vel concretum, in Sulphur & Arsenicum.
De Bitaminibus liquidis. Blauins liquidum est liquamen minerale, timgue, inflammabile, consistentia vel tenuiori M. olei simile, & Naphtha vel Petroleum dicitur ; vel crassiori pleis instar, &Pissasphalium 'seu rix mineralis nuncupatur.
365쪽
De Naphtha seu Petraleo. NAPHTHA Dioscoridis, Petroleum Uc. est oleum minerale, subtile, inflammabile , odore se granti. bituminoso; colore diverso, candido, flavo, ruso, vel nigricante. Varia apud authores nomina sortitur. Apud Babylonios Naphtha dicebatur oleum candidum & nigrum quod ex quibusdam fontibus circa Babyloniam scaturiebat. Idem saaδρίας oleum Medeae nuncupatum fuit; quod olim , ut aiunt, Medea hoc bituminoso liquore coronam dc peplum Creontis filiae inunxerit, atque hac arte combussetit. A Graecis quibusdam . λα αν oleum simpliciter & per excellentiam, π τρε λαιeν oleum petrae , dc per syncopen Petroleum a Latinis, quod Esaxis stillet, a Nicolao Myrepso μυγον του Βαρζαρου oleum Sancti Barbari, ab aliis oleum San ctae Catharinae, oleum Sanctum, & a nonnullis ναπιτα & - ἀα WH του αἴ-:ς αι, quod accendi significat, nomi
Nulla non est restio hujus bituminis ferax. In insula Sumatra nobilis hujus species colIigitur, qu Mah inculis Miniac Tannab vocatur , quod oleum terrae significat , & apud Indos magno habetur pretio, Apud Italos multum commendatur petroleum quod in agro Mutinensi variis in sontibus ac puteis
hauritur. Tota enim hujus Ducatus terrae hoc oleo bituminoso turpere videtur : sed praecipue Circa castellum Montis Baranetonis, in loco dicto II Fi metto. Putei ad ulnarum triginta vel quadraginta altitudinem effodiuntur, donec scaturigo reperiatur aquae cum oleo permistae. Qui in collis infima Parte excoantur putei, oleum rufum uberrimum Disitiam by Cooste
366쪽
Lppeditant; qui vero in parte superiore, album,
sed minori copia. Insignis est praeterea rupes in eo dem territorio , duodecimo lapide versus Apenni num a Mutina distans prope montem Gibbium, ex qua perpetuus scaturit fons aquae cui oleum flavum innatat. Tantus est hujus olei proventus, ut
his in hebdomade sex circiter librae singulis victibus colligantur. Nec Gallia nostra Petroleo caret. In Aquitania non longe a Bliteris vulgo Eea iers, prope vicum Gabianum, oleum rufum cum aqua ex saxorum quorumdam rimis effluit, quod sedulo colligitur, nec virtute caeteris inferius est. Alius est hujus olei fons ad Claromontium in Arvernil. Petroleum flammam facile concipit, unde Vetus est & multis in locis usitatum eo uti ad lucerna rum lumina olei vice. Partibus refertum est tenuibus & volatilibus quae facile in auras avolant, SI ignis rapacissimae sunt : unde si forte fax accensa aut flamma quaecunque puteis vel fontibus Petroles admoveantur, halitus ex bitumine exhalantes sepius accenduntur. Petroleum cum spiritu uini dissicile
conjungitur & miscetur; pinguior enim est Petrolei consistentia. Distillatione liquorem oleosum suppeditat, qui paulo pellucidior est, sed non parum n rivi odoris subtilis perdidit, quique accensus flammam miniis fuliginosiam, sed magis languidam
edere visus est. In alam bicis fundo exiguum magma flavum remanet. Unde patet Petroleo nihil perfectionis per distillationem accedere. Laudatur Petroleum recens haustum, odore bituminoso subtili, album, pellucidum, deinde flavum , postea rufum ; crassus censetur nigricans. Dioscorides Naphtham Babylonicam ad ocul tum suffusiones & albugines utilem praedicat. P troleum ex fonte ad Gabianum vicum extractum,
367쪽
,18 MATERIAE MEDIe AE PAR s Lin uteri suffocatione egregio cum successu ad guttas aliquot intus assumitur, & infantibus ad vermes enecandos propinatur. In mensium suppressione prodest, si assumantur guttae x. vel xv. in vino ; i que eo masis, s pubis mulierum hoc oleo illiniatur. In paralyti & partium nervosarum doloribus frigia dis pars affecta cum successu inungitur. Ad schitri exquisti augmentum impediendum Carolus Musitanus Petroleum commendat, Zc ex eo sequens parat linimentum.
. olei Myrtilior. ali. Olei Nucis moschatae 36. Axungiae iumenti 3q. olei Petrolei ad pondus
Pix mineralis ins Mattha morumdam. Est bituminis species rufa vel nigra, odoris fragrantis, bituminoli, non ingrati, tenax, mediae consistentiae inter Petroleum & bitumen, pici vulgari simi lis , quae calore liquescit, frigore densatur, & flamma admota facile accenditur. Pittasphalium & Pilsa Ihaltum dicitur a m δα vel π με pix & Aeαι ositumen, quasi diceretur Pix bitumen seu Pix hit minosa, quod ut vult Dioscorides odorem picis bitumini mistae redoleat, non vero quod sit mistura arte facta ex bitumine & pice , ut quidam Volunt. E rupibus stillat, vel e terra scaturit plurimis in Iocis. A Dioscoride commendatur quae in Apolloniatarum agro circa Epidaurum colligebatur. In
Italia in usu est pix mineralis quae in Agro Roma no prope vicum Castro dictum , sexaginta passuum millibus ab urbe Roma distantem, colligitur et per
368쪽
sudat, mellea consistentia, colore nigro & odore subtilissimo, Pece di castro vulgo dicitur. In Arve nia quoque Galliae Provincia, uberrima est hujus bituminis liquidi staturigo, quae ab incolis Piceus fons, vulgo te Putes de Pege. Molle est picis instar , nigrum, odoris bituminosi. Si per longum temporis intervallum servetur , indurescit, sed tamen nonnihil pinguedinis retinet, nec unquam ad bit
minum duritiem exsiccatur. Pisiasphalium retans e terra eductum digerit. maturat, re luit: ad anthraces & bubones mat randos , tumores resolvendos, dolorem ischiadicum , dc catharrates affectus discutiendos usarpatur , ne non etiam ad luxatas partes post earum restituti
nem roborandas, earumque tonum firmandum i
super applicatur. Hoc bituminis genus cum limo argilloso mistum Mattham constituit, quae in jungendis murorum lapidibus calcis usum praestat. Eam ad Babylonios muros construendos adhibitam fuisse Vitruvius
CAPUT SECUNDUM. De Iolidis Bituminibus. ΗτυM19 solidum est substantia dura, friabilis .
quae calore liquescit, flammae admota accenditur, frigore densatur & exsiccatur, oleo non aqua
solubilis, colore diverso. In terrae visceribus generatur; & inde, dum adhuc molle est, cum aquis emuit, vel in sontes , vel in mare, ubi paulo post indurescit vel etiam durum ac solidum e terra effoditur. Itaque vel ex aquis
369쪽
16o MATERIAE MEDI cal PARs L colligitur Bitumen, ut Bitumen Iudaicum & Atti, harum cinericium : vel e terrae sinu eruitur, ut Suciacinum, Gagates & Carbo fossilis. Observandum vero haec omnia Bituminum g nera initio fuisse mollia & fluida, & per tempus induruisse.
De Bitumine ludaico. ASpHALTUM , Dioscoridii ; Bitumen Iudaicum . . : Κarabe Sodomae, Serapionis; Gummi funerum, Ejusdem; Mumia, Quorumdam. Est substantia solida, fragilis , ponderosia , ruta , admodum obscura vel nigra, splendens, inflammabilis, odore valido, bituminoso, praesertim dum incalescit, quae igne liquescit ,& admota flamma accenditur. Variis in locis deprehenditur , sed caeteris anteponitur quod ex Iudaea affertur, unde Iudaicum dicitur. Ibi super Mare mortuum quod ex eo lacus Asphaltites dicitur, colligitur. Verisimile est ex hujus t cus fundo magnam hujus bituminis copiam stat rire, quod elevatur ad superficiem aquae cui innatat. Primo quidem molle est, lentum, & adeo se- uax ut vix avelli queat; sed per tempus spissatur ,tque etiam pice sicca durius. Dicitur Karabe Sodomae : Tarabe enim apua Arabes saepe pro bitumine sumitur ; Sodoma Vero , ex eo quod ex lacu Sodomitico originem trahat; Gummi funerum & Mumia, quia bitumine Iudaicoesicut & Pissasphalio AEgyptiorum vulgus cadaVera
sua conservanda condire uolebant. Legitimum Iudaicum bitumen ad nos raro advehitur. Illud enim Dioscorides scribit eligendum radi quod purpurae modo splendeat, nigrum vero Msordidum
370쪽
DE FossILIBUj: rgi ordigum rejiciendum : at vero quodcunque nobis affertur, nigrum est ; attamen si in frustula tenuia dissiliat, nitor quidam croceus percipitur adverso lumine, quem fortasse Dioscorides designare voluit.
Quidam pro senuino bitumine Iudaico Pissasphaliatum in cacabis aheneis vel ferreis excoctum & ii duratum nobis mittunt.
Bitumini Iudaico vis discutiendi, emolliendi
glutinandi, sanguinem coagulatum resolvendi, &menses ciendi tribuitur. Usurpatur in compositione Theriacae, Andromachi senioris, & Pulveris ad imis plendas cadaverum cavitates, D. Charas. ARTICU Lus II. De Ambaro Cine cent M a x x vel Ampar, aetii ; Ambarum cinea raceum seu grileum, Ambra grisea, ins Est rubstantia sebacea, pinguis, solida, levis, cinerei coloris, marmoris instar variegata , albis subinde exiguis maculis aspersa, quae bituminis instar εterrae visceribus emanat, in maris sinu condensatur,
de in ejusdem superficie fluctuans, vel in littus electa
deprehenditur. Ambarum veteribus Graecis incognitum fuit, cum de illo nulla facta fuerit mentio ante Aetium. Nec vox illa Ambar vel Ambarum a recentioribus Grae Cis , neque ab Arabibus pro Succino usurpata fuit ante Avicennam & Simeonem Sethi, qui primi Ambari nomen Succino tribuisse videntur: unde postea apud authores confusio multa. Hujus duae sunt species, cineracea scilicet Sc ni gra. Optima censetur cineracea, a sordibus purgata , odorata, levis, quaeque acu calida persona suc-Fum pinguem & odoratum refundit. Nigra impriis Iomus I