장음표시 사용
171쪽
ese tantum veniale osculum habitum ob delectasionem carnalem , & siensibilem, qua ex osculo orisur . secluso periculo consensus uberioris, Cr pollutionis. Dsto enim proscripta haec thesis non sit eadem cum thesi , quam impugnamus ; ex ea tamen videtur satis colligi hujus improbabilitas. XI. Notandum itaque , delectati
nem veneream a non venerea in hoc
discriminari, quod venere a sentitur in carne cum commotione spirituum vitalium circa partes libidinosias, eo uod oriatur ex motu seminis descenentis ad partes obscaenas: Contra vero non Venerea habetur ex visu , tactu, &c. ob proportionem , & con- naturalitatem objecti cum Organo i lium potentiarum ; ut quando vid tur hortus , aedificium , aut alia reSpulchra , vel quando tangitur flos,
aut alia res blanda: Quare si consimilis delectatio haberetur in vise faciei alicujus sceminae, quae habetur in
visu pulchrae picturae, certe non esset peccatum, saltem mortale, sic in tali asocctu delectari . Sed disticillimum est ad tales aspectus non commoveri spiritus , & non subnasci delcctationem Veneream circa partes libidin
fas ; nam sicut palea ad praesentiam ignis statim incenditur , quia ignis eli virtus physica , quae ad praesentiam passi dispositi non potest non, gere ; ita ad aspectum aliquorum objectorum physice noller sanguis ebullit, ct spirituS commoventur, ita ut impossibile sit non sentire delectutionem veneream Quis enim adeo stipes, & truncus, ut citra hanc delectationem posset inspicere partes obscoenas alterius sexus humani λ Quare sicut inspicere tales partes data opera, procul dubio est peccatum momtale ; quia per se talis aspcctus influit in delectationem veneream, & impossibile est illam non sentire ; ita
prorsius si nasipiciendo vultum foeminae. consimilis delectatio venere a sentiatur. rocul dubio erit pariter mortale ilisam admittere, aut procurare; quamvis talis aspectus non per se influat in delectationem veneream, sicut aspectus partium obscoenarum. Quod si absque tali delectatione, Sabsque periculo scemina insipiciatur, peccatum mortale non committitur; & plerumque nec veniale, si nec periculum leve sit ullius culpae: Sicut etiam nec veniale peccatum committitur, si ob finem honestum ea fiant, ex quibus motus. sensualitatis, & commotio spirituum consurgunt, delectatio tamen
venerea nec quaeratur, nec admitta
XH. Demum advertit Mendo in Epitoine loc. citi, quod stringere, Verbi gratia , pedem foeminae , tanger
ejuS manum , necnon ex curiositate cernere congressum animalium , aut
eorum pudenda tangere . & similia . si fiant, quando leviter influunt in de- lectationem , aut sunt leve periculum illius, sint dumtaxat peccatum veni te in communi sententia, eo quod leve periculum peccati gravis non pos sit esse pcccatum grave. Hinc tam Cnnon sequitur , dara parvitatem materiae in delectationc venerea, cum supponamus in talibus actionibus nullam omnino veneream delectationem aut intendi, aut admitti posse. Immo neque sequitur , dari parvitatem materiae in re venerea; nam hujusmodi , ctiones sic explicatae non debent duci res venereae, ut multi docent 3 Quod si cum nonnullis dicatur , hujusmodi actiones esse res ex objecto venereaS,
concedi potest in tali sensu , dari itare Venerea parvitatem materiae cum
Carden. , Sanch. , Cran. , S aliis ;dummodo fixum sit . in delectatione Venerea parvitatem materiae non dari. AMDissiligod by Corale
172쪽
De obligatione actus conjugalis . . Iόi
De obligatione actus Conjugalis.
I. Num coniux teneatur aliquando dra. bιtum petere νII. uuandonam vacat lethali eulpa nogare debitum conjugi illud petenti pNI. Non tenetur coniux eum graus μοdetrimento reddere debitum, etiamsi alteri immineat periculum incontia
IV. Secluso Me periculo non peccat, qui
debitum negat, ne prolem multiplicet, quam sustentare non potest. V. Tenetur uxor a jejuniis abstinere , quando aliter nequit cum reciproco
VI. Quandonam licite debitnm reddatur illicite petenti νVIL Qui reddis debitum eoniugi habemrι votum castitatis, licet cooperetura tui sacrilego, non peccat , quia actus es solum sacrilegus ex parte petentis , non vero ex parte inius
VIII. Cur non possmus similiter minia
strare carnes habenιι votum sei
nandιὸ Aut reddere gladium D mano furioso f . . Quare non ticet reddere debitum cum gravi damno temporali peten. tis , or tamen iscitum est illud reddere , quando sacrilege petitur cum
gravissimo ipsius petentis damno θώratuali pa. Tenetur coniux debitum reddere, editam quando actus est solum venim liter ratione Di iliicitus .
I. Uaeritur primo; Αn conjux teneatur aliquando petere debitum Respondeo per se loquendo numquam tenerI ; cum possit cedere juri, quod habet: Per accidens tamen es, quando tenetur, ut si credat alias com Mars VII. jugi periculum imminere incontinentiae, quod petendo debitum possit MVertere; immo tenetur etiam ex justucia petere . quando praevidet peric tum incontinentiae in conjuge , quae Prae verecundia expressie non potit , quamvis appetat copulam: Etenim in
tali casu petitio esset potius redditio debiti implicite illud petenti. II. Quaeritur secundo ; An semper teneatur sub mortali conjux reddere debitum petenti pRespondeo, per se loquendo teneri sub mortali reddere , etiam petenti implicite , & interpretative ; quia lex justitiae praecipit reddere unicuique , quod suum est , quomodolibet pet tur , sive verbis , si1ve factis , sive signis; Copula autem est res gravis . ergo sub mortali redditio debiti praecipitur : Praesertim quia si negetur .
exoriuntur saepe discordiae, & non raro adest periculum incontinentiae iapetente. Unde Pal. disp. 3. Punct. q. putat , etiam semel negare serio eetenti. immo etiam disterre redditi
nem, esse peccatum mortale. Verum Pont. lib. IO. cap. a. , PereZ , Tam,
lib. I in Decal cap. I. g. l. putant, excusari a mortali; Primo , qui non saepe, sed una, vel altera vice negat. Secundo, qui negat Petenti precibus.& blanditiis, vel ita remisse petenti, ut facile desi at . Tertio , qui parvo tempore differt redditionem, ut si petenti nocte reddatur mane , aut P tenti mane reddatur sequenti nocte. ut notavit Hurti disp. Io. di E H. Et ratio est, quia in his casibus vel nulla , vel levis est injuria; unde si absit periculum incontinentiae , solum effetveniale. Adde, non esse mortale , negare dc bitum et , qui precibus illud
petit, non tanquam debitum, nec Mnimo obligandi, sed benevole . & ω mice Sicut non peccat debitor, qui differt solutionem , quando debitum pecuniarium petitur amice, eo quod
173쪽
1 o c mastis VII. Articulus II. censeatur creditor non serre graviter dilationem; Tamen si ex verecundia coniux non audet citer debitum petere, tunc mortale esset illud nega
Notandum praeterea , petitionem debiti, ut obliget, debere esse moderatam ; Aliter esset magna servitus ;& frequentia copulae valetudinem laederet ; Nec censentur conjuges ad numis importunam , & immoderatam redditionem se obligasse, ut notat Gn. disp. 34. diib. a. sed solum ad ordinarium , communemque modum , qui arbitrio prudentis dimetiendus est , spectata aetate, viribus, dc sanitate conjugum. Hinc fit, quod neque peccet non reddenS, quando ex redditione , etiam moderata, imminet rationabile periculum siae salutis , vel morbi gallici, &c., aut si petatur, dum sebri, aut alio dolore gravi laborat, unde immineat probabile periculum damni notabilis. II. Idque verum est, etiamsi petenti immineat periculum incontinentiae ; ut notarunt Sanch. disp. 24. , &Con. dub. 3 . Ratio est , quia nemo
tenetur cum tanto detrimento vitare peccatum alterius . Et ratio ulterior
est, quia ordo charitatis tunc postulat , ut praeseratur bonum spirituale alterius propriae saluti corporali, immo etiam vitae . quando vel habetur extrema necessitas in patiente pericu Ium spirituale, aut habetur necessitas gravis, & qui stibvenire debet, sit Praelatus ; at in casu nostro neutrum hahetur; neque enim in petente habe
tur extrema necessitaS, cum possit aliis mediis subvenire illi periculo incontinentiae & si haberet gravem necessitatem, alter conjux non est Prae. latus , qui teneatur subvenire.
so periculo incontinentiae negat debutum, praecise ne multiplicet prolem, quam sustentare nullo modo potest et
Sicut enim in aliis debitis magna in
commoditas excusiat a solutione . ita hic; ut docent Bona , PereZ contra Con. dub. 3. V. Quaeritur tertio; An coniux te neatur omittere ieiunia Ecclesiastica , si jejunando non possit reddere debitum moderate petenti pRespondeo amrmative ; praevalet enim praeceptum justitiae praecepto E elesiastico : Et ob eandem rationem tenetur jejunia omittere Uxor . si j junando ita pallida . & deformis e vadat, ut rationabiliter timeat ea de causa odiosam se futuram marito . &avertendum conjugis animum ab ipsa ad alias quaerendas . Ita Perez disp. so : Ubi ex Sancti. , & Lopea contra Ponti docet, idem dicendum de scemina volentu nubere; haec enim si jejunando ita dcformis reddatur, ut multo dissicilius nubat , excusatur a jejunio; quia praeceptum Ecclesiae non O, ligat cum gravi damno. Demum Ledeta. , AZor. , Salach. , Nauar. docent, uxorem debere a jejuniis Ecclesiastiacis desistere ob praeceptum mariti, si aliter notabiles discordiae. & rixae Ο-riantur. Ratio est . quia quamvis m, ritus non habeat dominium in uxorcm relate ad praecepta Ecclesiastica,
sicut habet relate ad jejunia, ad quae illa sponte vovendo se astrinxit t men quando ex jejuniis Ecclesiasticis
notabiles distordiae orirentur . non te netur jeiunare; tum quia praecepta positiva non obligant cum scandalo, ex cap. Nihil cum scandalo . De procriaptionibus ; tum etiam quia mutuuS mor conjugum necessarius ad vitam conjugalem quiete traducendam, tamquam ex vinculo justitiae ortus , praeferendus est illis . od tamen intelligendum, nisi in contemptum jejunii Ecclesialtici id praecipiat maritus ;tunc enim vita potius exponenda eL. sti, quam jejunium omittcndum.
V1. Quaeritur quarto; Λia licite re G
174쪽
Dι Obligatione datur debitum illicite petenti
Respondeo cum Bonac. quaest. Φpuncti 3., Perea , Sanch. . petitionem debiti dupliciter posse e sse illicitam . Primo , propter circumstantiam aluquam se tenentem ex Parte actus; ut eum petitur debitum in loco publico, vel cum periculo impediendi prolem. vel cum periculo mortis laetus , Velom aliqua circumstantia indebita. Secundo . propter circumstantiam es, quam se tenentem ex parte personae put si quis petat debitum ob pravum finem animo sornicario . aut habens votum castitatis, &c. Nunc sic: Quam do petitio debiti est illicita primo m do, conjuX, a quopetitur, non potest reddere ; quia non potest concurrere
ad actum de se illicitum: Quando vero petitio est illicita secundo modo, potest, S tenetur debitum reddere quia per accidens est . quod petitio illa debiti, & ipse actus sit illicitus ;& reddens, quantum est ex se, tantum co&peratur actui licito . Quod patet a simili: Nam si Creditor petat a me pecuniam sitam, teneor illam solvere. quamvis sciam, illum ea abusurum ad 1Ornicandum ; seu quamvis sciam , quod habeat votum non petendi iliam; δc ad summum tunc tcneor prae mittere correctionem fraternam ex te ge charitatis, vel differre solutionem debiti, si possum impedire peccatum proximi sine magno meo , aut illiuSincommodo . Ratio est, quia tenemur impedire damnum spirituale proximi, etiam cum aliquo incommodo temporali, sicut tenemur ex lege charitatis differre redditionem gladii Domin furioso . nec fit illi injuria, cum sal hriter ejus negotium agatur . Quar idem dicendum in casu nostro, si coniux astrictus voto caltitatis illicite petat debitum , quamvis peccet petendo r Quia tamen per votum nouam sit jus petendi, ideo tenetur alter dein hilum reddere saltem post frateruam actus eo valis. III correctionem ς aut si non potest comis mode differre debiti redditionem. Ratio est; quia in tali cassi non cooperatur peccato illius Erm aliter, sed M terialiter ; solum enim cooperatur a mi, qui, quantum est ex se, licitus est, S solum est illicitus petent, ex sua malitia , eo quod male ipsum Petat. antequam dispenietur in voto. Propter eandem rationem licitum
est, necessitate urgente, petere Sacramentum Consessionis a Confessario , quem scio esse in mortali, & petere mutuum ab usurario; quia scilicet petitur Sacramentum, quod licite com ferri potest a tali Consessario. si praemittat actum contritionis; & petitur mutuum, quod licite dari potest . si
non exigantur usiurae: Licite etiam sob untur usiurae , quia actus dandi illas de se non est malus ; actus Fero re cipiendi usuras est malus ex malitia recipientis , qui vult retinere , quod datur ultra sortem, perinde quali lucrum cessallet . aut damnum ex mutuo emersisset, quae revera non accuderunt .
VII.Oppones: Coniux astrictus voto castitatis,petendo debitum, petit actum sacrilegum; ergo non potest alter con jux licite reddere ; quia cooperaretur
facrilegio; Sicuti non potest reddere debitum conjugi petenti illud in loco publico is Confirmatur primo . Si Titius habens votum jejunandi die Jovis petata me carnes, non possum illas adminittrare . quamvis petitio sit illicita tantum ex circumstantia personae habentis votum ; ergo pariter si alter conjux habens votum castitatis pctat debitum . non potest illi reddi, quamvis petitio eodem modo sit illicita ex circumstantia personae.
Confirmatur secundo; Si quis siuum gladium apud me depositum petat ad occidendum injuste alterum, non Possum illi reddere gladium suum ; ergo
175쪽
I72 ' unasti. VII. neque possum reddere debitum illicite
Respondeo . verum quidem esse . quod talis actus sit sacrilegus, sed est sacrilegus ex parte petentis . non ex arte reddentis; Sicut Crucifixio Chri-i Domini fuit sacrilega ex parte
Crucifigentium, non ex parte Cruc, fixi . nec ex parte Dei permittentis talem crucifixionem e Contra vero , quoties actus et illicitus non ex ci cum stantia per nae , sed ex circum-santia se tenente ex parte actuS, tunc
actus est simpliciter illicitus; & idci co neque peti, neque reddi potest debitum conjugale, verbi gratia , in linco publico . Et propter eandem rutionem non licet petere extra casum extremae necessitatis Sacramentum Po nitentiae ab excommunicato vitando; quia tale Sacramentum ex desectu iurisdictionis in absiolvente extra casum Qxtremae necessitatis est nullum. atque
adeo illicite petitur e Nec licet mirustrare carnes die veneris, quia conlesio carnis ex se est illicita tali die , ct non ex circumstantia personae. Vili. Ad primam confirmationem
concesso antecedente, negatur consequentia . Disparitas est , quia Titius nullum habet jus petendi a me carnes; ergo administratio carnium non cohonestatur ab obligatione illas administrandi; sicut cohonestatur redditio
debiti : Quare ad sium mum ex charitate deberet conjux praemittere , ut diximus, correctionem fraternam, aut
aliquantisper differre dubiti redditi nem, si non oriantur inde discordiae; eo quod teneamur impedire damnum spirituale proximi , etiam cum aliquo ipsius incommodo temporali.
Ad secundam confirmationem, con cesso pariter antecedente, ncgatur cou-
sequentia . In primo enim casi reddendo gladium facerem injuriam alteri, quem ille vult occidere; & isco teneor non reddere , ex jure , Articulus IT. quod habet alter , ne occidatur , &ne ego concurram ad ejus occisionem: Contra in secundo cassi conjux reddendo debitum nulli facit injuriam .& ideo tenetur reddere , sicut tenetur reddere gladium domino , qui habens votum non petendi illum, adis huc sacrilege petit. IX. Instabis: Bonum spirituale praeis stat bono corporali; atqui propter bo.
num corporale alterius non licet ressidere debitum . puta si reddendo debitum sequatur grave damnum ipsi potenti , vel proli , vel alteri ergω a fortiori non licet reddere debitum in
casu nostro propter bonum Animae petentis . cujus peccatum cavetur , non reddendo debitum. Respondeo, consequentiam non sequi. Disparitas autem est, primo quia in casu nostro negando desitum non cavetur Peccatum petentis , quia jani ille peccavit petendo , sed solum impeditur actuS externus, qui nullam m litiam addit itapra peccatum internum, ut communius docent Theologi; unde nihil mirum , si ad cavendum grave malum temporale petentis tenevtur conjux . a quo petitur debitum . illud non reddere ; secus vero tene tur reddere in casu nostro , ubi non reddendo impeditur solum actus e
ternus peccaminosus . non vero peccatum internum. Secundo ex BOnac.,& Sanch. ii tantum non potest reddi debitum cum periculo damni cor poralis vel petentis . vel prolis , inquantum nemo habet dominium m rate in corpus proprium, aut alterius nemo enim potest sibi , vel alteri vutam tollere , aut membrum sine causa abscindere ; unde sicut non potest conjux petere cum periculo corporis proprio, aut alterius; ita nec alter tenetur reddere: Contra vero homo supra animam suam habet dominium morale, eo quod Deus reIiquerit ani
mam in manu consilii hominis; & i,
176쪽
De iis, qua privaηteo coniux potest, & tenetur reddere debitum petenti illicite cum damno spirituali animae suae, cujus dominium morale habet; quamvis non possit res de re debitum petenti illicite cum eericulo gravi damni sui corporis, cujus dominium morale non habet . X. Advertit demum Sanch. , quod si petens debitum illicite sit tantum reus culpae venialis , semper teneatur alter reddere , quamvis petitio debiti sit illicita ex parte ipsius actus , &non ex circumstantia dumtaxat per sonae . Ratio est, quia redditio debiti de se non est mala, ct in tali caluintantum esset mala venialiter, inquantum reddens debitum cooperatur peccato veniali illicite petentis; atqui reddens debitum habet justam causam , qua excusetur a peccato veni li talis cooperationis , ne scilicet di LPliceat petenti; ergo sine veniali culpa potest reddere, sive petitio sit venialiter illicita ex circumstantia personae, sive ex circumstantia actus. Ita Sanch. contra Bonac. quaest. q. punct. 3. , qui putat esse veniale reddere deis bitum cum peccato veniali ex circumstantia actus.
De iis . quae impediunt usium matrimonii . I. Quatuor sunt, qua privant iure petendi debitum.. i .
II. Aurictus υoto castitatis nequit debi-r m petere, nis quando petilio effra poιiua redditio ; aut A aliter pravideretur in altero periculum in
ILL Num votum castitatis a viro emissum invita uxore sis irritum EDiamsi non sit irritum . probabiliter ρο .se illud ab uxore irrιtari.
iure petendi debitum. 17ἶgredi Religionem , ne se exponat
periculo petendi debitum νV. Si post matrimonium supervenial conis fugi cogηatio spiritualιs , non pria vatur jure petendi debitum. sis,perυeniat a nitas, solum conjux incestuosus eo privatur. PossunIque
Religiose Prisilegiatι in hoc dispent
fare n. Hac poena non incurritur ab inco
os habente ignorantiam sive j- ris. Me facti; Nec ab incestuoso.
qui propriam consanguineam coisgnovit . VII. Coniux certus de nullitate matriamonii , quamvis id probare non possi . ct censuris adigatur ad debis tum reddendum , neutiquam potes illiad reddere.
VIII. uuicquid sit, an pint Iudex da
mnare illum , quem seu esse innocentem , ct secundum allegata ,sr probata est mortis reus. IX. Dubitans de valιditate matrimonii iam contram nequit debitum per re , antequam diligentiam adhibeat. licet post primum bimestre teneatur reddere . At si dubιum vinci non potes , licitum erit etιam petere , dummodo bona side contraxeris . X. Quod si uterque coniux dubitet . neuter potest petere , nec reddere ante diluentiam . . 'M. Habens vinionem probabilem de invaliditate mair monii Me probabilitate de ejus valore . petere de bitum non potes et secus vero si utrinque detur probabilitas. XII. Num liceat cum opinione solum probabili de carentia ampedimenti
t: iugali licito , & obligatorio,
agendum nunc de DS , quae priuaut
jure petendi debitum : Hujusinodi sunt Votum castitatis, Cognatio spiritualis.& allinitas poli matrimonium orta δ
177쪽
necnon dubium de valore matrim mi. II. Quaeritur itaque primo; An vini tum castitatis conjugis impediat petutionem ac redditionem debiti rRespondeo cum communi , conjugem astrictum voto castitatis non pocin petere debitum, debere tamen reddere . Prima pars patet, quia votum castitatis fert secuin obligationem a sinendi ab omni actu venereo; ergo qui castitatem vovit, non poteth Petere debitum; &coniuge defuncto, tenetur omnino castitatem servare . Secundλ pars probatur . quia vinculum iustitiae sertius est vinculo voti ς cum non acceptetur a Deo promimo rei alterius; atqui per matrimonium cono tractum acquisivit alter jus in corpus Vorantis ς emo non potest vinum i
ii juri praejudicare & consequenter qui vovit castitatem, tenetur debitum reddere conjugi petenti. Hoc tamcnmtelligendunt est post primum bimestre . nam intra primum bimestre .
Cum nemo teneatur reddere , consequenter nec potest licite reddere qui vovit castitatem: Si tamen intra primum bimestro prima vice consumma erit matrimonium , tenetur deinde Iemper reddere petentiis diotat tameta Sanch. . & PereΣ ,
quod quamvis qui vovit castitatem , non possit alterum provocare, ut petat ; quia sic in directe ipse peteret ;vamen quando vir, verbi gratia . Obitriinus voto probabiliter putat. in in Ore non audente prae verecundia petere esse voluntatem petendi, potest ipse directe petere , eo quod talis petitio esset revera redditio debiti posita petitione interpretativa Uxori S Et sane matrimonium esset uxori nimis grave . & onerosiim , fi semper deberet ipsa petere : Quare ad vitandum hoc inconveniens potest vir voto obsitietiis osterre se illi ad usum Conjugalem , quando prudenter judi Articulus III. cat ab ea copulam appetIr Praesertim si in illa praevideat periculum incomtinentiae; nam votum non obligat ad non petendum, cum impendio ruinae alterius conjugis . Quod si vir vovit castitatem cum consensu uxoris re n. ciantis iuri mo, certe nunquam Pol rit se illi osterre ad usum conjugulem gratia non reddendi matrimonium onerosiim; cum uxor dando illam lycentiam . cesserit juri sito oIlL Docuit D. Th. in ε. disp. II. . Palud. . Soti , & alii apud Con. disp. 3 q. dub. 6. votum castitatis emisitim post matrimonium consummatum esse omnino irritum , praesertim si fiat a viro quia cederet in graUe praejudicium Uxoris , cui ob innatam verecundiam grave est, si semper debeat Petere . quoties matrimonii usum appetit . Sed communius cum Sanciudisp. 3s . . Pereae, & aliis docent, ecse validum , etiamsi fiat sine licentia conjugis . Quod Patet ex cap. Quia dam 3. de Conversione Conjugatoin m , ubi decernitur , prosessionem
factam a viro , renuente uxore , esse
nullam ; at obligari voventem ad votum castitatis in ea prosessione emi sium , inquantum se potuit obligare . Potest tamen conjux alterius conjugis votum castitatis irritare indirecte , quatenus materia talis voti est circa rem sibi subjectam, ut probabiliter docet Ilissing apud Croix de voto numis
IV. Quaeritur secundo; An qui Vovit castitatem ante matrimonium , vel post matrimonium ratum, teneatu ingredi Religionem , ut votum semet adaequale e Respondeo cum communior negative . contra quamplures apud Con
disp. 3'. seel. s. Ratio est, quia adservandum votum nemo tenetur in
mere medium. quod sit difficilius ipsa re, quam vovit; Verbi gratia siquis voveret peregrinationem Laureta
178쪽
De iis, qua privant iure petendi dabitum. II snam, & deinde transferret in Indias suum domicilium, quamvis peccaret
transferendo domicilium sine causa ante impletionem voti, tamen non teneretur amplius ex ladiis peregrinari Lauretum ; quia esset nimis durum,& moraliter impossibile, votum illud implere. Hinc Pan. 11. in En v.
Antiqua concenatroni statuit, Voventem
iuxta casum adductum castitatem imducendum quidem . sed non competilendum ad Religionem ingrediem dam . Quod si videret , se esse in proximo periculo violandi votum . nisi Religionem ingrederetur , posset tali periculo Occurrere, petendo dic pensationem, aut orationibus, jejuniis, eleemosynis compestendo stimulos
V. Quaeritur tertio; An cognatio spiritualis, vel amnitas superveniem tes matrimonio impediant usum iblius 'Respondeo , quod si post contractum matrimonium superveniat cognatio spiritualis cum altero conjuge, per hoc scilicet quod alter baptiZet. vel suscipiat in baptismo, aut in comfirmatione filium communem . aut fi- Iium alterius conjugis, neuter privatur iure petendi, vel reddendi debitum . Ratio est , quia vel id factum fuit ex necessitate, & non est aequum, ut aliquis suo jure privetur per hoc, quod satisfaciat suae obligationi: vel id iactum filii extra casum necessit iis , & quamvis certum sit, quod mortaliter peccaverit, qui sine nece sitate bapti Zavit, aut suscepit filium suae conjugis, tamen probabiliter il cent Sanch. lib. 9. disip. a 6., & COn. contra Guttier. , Henr. , Ledeis., &alios, quod iste talis non privetur jure petendi debitum, quia ex nullo AE textu id clare colligitur, & in odiosis mitior pars accipienda est. Si vero Post contractum matrimonium sepe Veniat amnitas, per hoc videlicet quod aeter conjux incestuose cognoscat alterius consanguineum, vel consam guiueam in primo, Vel in secundo gradu, in tali casu coniux innocens potest petere, ac reddere debitum, conjux vero incestuosus potest solum
reddere. non tamen Petere, ex Cap. I. de eo, qui cognovit consansum eam,
suam vis Religiosi privilegiati possint
in hoc dispensare. Notandum tamen cum Bonac. quaest. q. punct. 3. , quod si quis commisit talem incestum ex metu gravi injuste incusso , non privetur jure petendi debitum. Ratio est, quia sicuti hujusmodi metus excusat ab incurrendiscensuris; ita etiam excusat ab incur. renda poena privationis debiti. Etenim Ecclesia non punit suis gravibus poenis eos, qui ex tali metu transgrediuntur legem suam, eo quod nolit suam legem in tali casu obligare; a que adeo quamvis iste incestuosius peccet contra legem Dei , non peccat contra legem Ecclesiae, & sic von incurrit poenam ab Ecclesia latam, quod privetur jure petendi debitum. VI. Notandum secundo cum e dem Bonac., nec incurri talem poenam ab incestuoso habente ignorantiam sive iuris, sive facti, sive talis poenae e Sicut nec incurritur censera, &in communiori sententia nec Irre in laritas orta ex delicto ab habente M
liquam ex litis ignorantiis. Dicitur autem habere ignorantiam juris, qui ignorat talem incestum esse prohibitum etiam ex lege positiva humana.& non ex solo jure naturae: Habet ignorantiam facti, qui ignorat hanc
esse suae uxoris conlanguineam: Ha
hut demum ignorantiam Poenae, qui ignorat hanc poenam esse impositam tali incet ut, quod scilicet incelluosus privetur jure petendi dubitum. Ratio vero doctrinae est, tum quia jura prohi-ient petitionem debiti, quando contracto matrimonio scienter contrahutur Disit iros by Cooste
179쪽
tur amnitas, ex eap. I. de eo, qu; e gnovit consanguineam; tum etiam , quia minor est contemptus contra legem, quando violatur lex continens gravespcenas iis ignoratis. quam illis cognitis ergo aequum non est, ut tran
gressor subjiciatur iis poenis, quas ignoravit, quibus subjicitur, qui eas non ignoravit; Alioquin quantitas pc
Nae non proportionaretur quantitati delicti, ut advertunt NaVar. , & Sm-eh. lib. s disp. II. Notandum ultimo, quod quamvis Incestuosus, qui cognovit consanguineam suae conjugis in primo, vel secundo gradu privetur iure petendi debitum . incestuosius tamen . qui cognovit propriam consanguineam, licet gravius peccarit, non privatur tamentali jure. Et ratio est, tum quia ille lus incestus parit amnitatem cum conjuge; tum etiam, quia illi solum delicto. quod facilius accidere potest, talis poena est imposita a lege positiva humana.
VII. Quaeritur quarto; Utrum conis jux certus de nullitate matrimonii po sit licite reddere debitum, si nullit,tem probare non possit, & ad redde dum debitum compellatur sub excommunicatione tRespondeo, id amrmare Magistrum sententiarum, & Hugonem de Sancto Victore apud COn. dub. Io. Prumo, quia conjux, qui est in bona fi de , habet jus petendi debitum: ergo alter tenetur reddere, quamvis certus sit de nullitate matrimonii. Secundo, quia ex duobus malis minus est et tetendum; atqui minus malum est reddere debitum in tali casu, quam contra justitiam. & Ecclesiae praeceptum cum scandalo negare petenti debitum , ct nolle cohabitare cum illo; ergo . Tertio, non est minus
malum occidere innocentem . quam
fornicari; secl judex licite occidit, quem privatim novit innocentem, si publice probatus sit nocens, Si reus ἰ: iuxta probabilem doctrinam Thomist, rum; ergo coniux parisormiter licite reddit debitum ei, qui publice probatur esse ejus conjux , quamVis privatim sciat, matrimonium esse nullum. Quarto, Sacerdos tenetur dare E
charistiam peccatori petenti illam publice, quamvis occulte, & privatim sciat esse indignum; eo quos ille habeat jus petendi; ergo pariter eon-jux, qui scit occulte, matrimonium esse nullum, tenetur reddere debitum. quando alter bona fide petit, eo quod habeat jus petendi. Communis tamen sententia negat posse in tali casu debitum reddi ;quia fornieari est intrinsece malum , nee sunt facienda mala, unde venianthona . Quare in tali casu qui compellitur sub excommunicatione ad reddendum debitum, vel debet fugere , vel petere dispensationem, & iterum valide contrahere ; vel si nihil possit,
tam excommunicationem, quam quaelibet alia incommoda patienter. &humiliter sustinere debet , ut dicitur
in eap. Inquisitio ι 6 . de Sententia Ex
Ad primam rationem in contrarium respondetur, conjugem, qui est in bona fide , habere jus petendi debitum dumtaxat apparenS, non Verum jus: Sicuti si publice probaretur, Titium debere Petro mille , quae revera non debet . Petrus haberet jus tantum apparens ς unde Titius in conscientia non teneretur solvere, aut si ad vitandum scandaluqa sblveret, po
Ad secundam, negatur in casu nostro concurrere duo mala incomposisibilia; posita enim scientia nullitatis matrimonii, negando debitum . nec injustitia committitur , nec inobedientia Ecclesiae praecepto; cum Ecclesia non possit praecapere peccatum . Quod spectat ad scandalum , non fie
180쪽
De iis, qua privaviret, sed permitteretur: permitti autem potius debent quaevis mala, quam committi peccatum.
Vlu. Ad tertiam dico cum Lessi de
justitia cap. 29. diab. Io. ex Scotistis communiter , in utroque casu idem sentiendum et Quare non licet Iudicidamnare probatum Reum, quem privata notitia cognoscit innocentem . Dato autem, quod id liceat juxta contrariam opinionem Thomiliarum, negatur conseqtientia . Disparitas est , quia propter commune bonum, &tranquillitatem Reipublicae licitum est condemnare talem innocentem ; quia bono vitae particularis praeponderathonum commune, & Tribunalium debitus tenor : Sicut enim Respublica habet aliquando dominium in bona, ita forte etiam in vitam Civium, quando expedit bono publico, quod enucleatius disclitiemus in de Censeris
quaest. I. art. 6. At Respublica non habet dominium in corpus ullius in ordine ad usium conjugalem, cum vix accidere possit, quod hoc sit necessarium ad bonum publicum ; & ideo
non licet in casu nostro reddere dc. bitum , quodcumque scandalum, vel damnum sequatur. Ad quartam , concesso antecedente, negatur consequentia Peccator enim occultus habet verum jus justitiae tuendi famam suam, seu ne publice infametur , negata sibi Eucharistia r Con tra vero conjux ille non habet verum jus petendi debitum, sed habet tantum jus apparens, posita matrimonii invaliditatc.
IX. Quaeritur quinto; An dubius de Valore matrimonii possit licite debitum petere, aut reddere
Respondeo . & dico primo: Si post
matrimonium bona fide contractum suboriatur scrupuIus ex levibus indiciis de validitate matrimonii, potest uterque debitum petere, ac reddere; Ratio est, tum quia scrupulus non est Irars Vra iure petendi debιtum. 177suificiens ratio ad privandum hominem jure siuo tum etiam , quia idem est judietum sori externi, & interni. uando sorum externum non nitituralia praesiumptione; atqui in foro externo Iudex per sententiam in casu nostro judIcaret , quod possit peti, ac debeat reddi debitum : ergo idem judicandum est in foro conscientiae. Dico secundo: Qui bona fide contraxit matrimonium , & deinde dubitat de ejus valore , t verbi gratia, quia dubitat an prior uxor sit Iuperstes, stantequam adhibeat diligentiam ad al- sequendam veritatem , non potest pr-tere debitum, ut patet; quia i e exisponeret periculo fornicandi . Debet tamen reddere debitum alteri conjugi non dubitanti de valore matrimonii. Ratio est, tum quia alter coniux habet jus petendi, & est in pollessi ne; ergo non reddendo fit contra jusillius , & peccatur contra justitiam rium etiam, quia concurrentibus duobus malis minus est eligendum; atqui in cassi nostro si reddatur debitum , reddens exponit se periculo peccandi contra castitatem ; si vero non reddatur . exponit se periculo
peccandi contra iustitiam ς & minus
malum est caeteris paribus peccatum contra castitatem, quam contra iustitiam; ergo reddendum potius debitum , quam non reddendum ante adhibitam diligentiam: Post adhibitam vero diligentiam , si adhuc dubium perseveret, potest etiam peti dc bitum. quia in dubio melior est conditio possidentis; possidet autem in casu nostro matrimonium.
X. Ex dictis sequitur primo, quod si uterque conjux dubitet de valore matrimonii , neuter possit petere ,
nec reddere , antequam adhibeat diligentiam ad veritatem assequendam.
Ratio est, quia intantum posset reddi debitum, inquantum alter habet jus petendi; sed in casu nostro Meu-Z ter