장음표시 사용
321쪽
onere: deinde ornare verbis: post memoriae mandare e tum ad extremum agere,ac pronuntiare . Eodem enumerationem agnouitau ctor ad Herennitum: eandem Fabius qui etiam contrarias opiniones consul it: eandem inter
τecentiores Trapeetistius, ct multi alij, quos breuitatis caussa missos facto .
e filias auctoritates accedat etram ratio .r
his tantum partibus, nec pluribu , nec pauci ribus redditur perfecta eloquetis,ita, Nise qua ex his demas,consistere non po1st, se quam a das siti sitsuperuacanea; igitur, tot erAnt, quot diximus, nec plures, nec pauciores. Quod sumptu fuit Nerum esse demonseratur ex M. Tussio, qui loquens de Sulpitio ct . Antonio m onis Oratoribus,ttascribit: Sed j tamen Nnum silud halebant dicendi opin elaboratum: idque cum constaret ex quinque notissmispartibus, nemo in aliqua parte earum nihil poterat, in quacunque enim Nna plane claudicaret,Orator esse non posset: quasequuntur. Sed illud antecedens planius demonstrabitur hac tertia
Tertio itaque loco confirmatur allatapos troratione sumpta a sine eloquentia: Oratoris ILnis, ut alias docuimus est persuadere: ad cuius finis consecutionem Ῥtitur oratione, quo m-
frumento quodam: sicuti miles equo
322쪽
tia obtinendam Nictoriam: oratio autem, ut Tullius scribit, constat rebus, siue sententiis, Libro MO verbis. Res itaque primum necessariae sunt, dς Ora. quae non possunt persuadere , nisi in animos auditorum influant: inmere nequeunt , nisi Nerbis , quasi quibusdam Nehiculis inferantur : Res θ' Nerba, nunquam habebit Or tor , nisi inuentionem adhibeat, qua sibi rerum verborum copiam comparet. Est igitur necessaria ad persuadendum inuentio . Et
quoniam sententiarum non eadem est ratio ;cum aliae , tanquam suaves, sint apte ad con- .ethodum, o delectandum: aliae, tanquam o . , robustae , ct neruosa, idoneae ad commouendum : aliae Nero, tanquam Nera'certa, aut probabiles , accommodata ad docendum : quae Cyς sunt tria oratoris munera; quae non in eadem orationis parte, neque H quouis eiusdem pametis loco , sunt adhibenda; hinc fit, ut praeter
inuentionem, eorum quae inuenit collocatio, ac
di positio, oratori persuadere volenti , sit ma-
me necessaria. Itaque, cum ea,quae inueniuntur sint inter se varia , ac diuersa, certa quadam ratione, suis locis, ut ad persuadendum aleant, Orator collocare debet: non secus, ac ii facit Imperator , qui suos milites ad victoriam obtinendam certa ratione distribuit.Quamobrescuti ad victoria obtinenda non satis est multos O milites
323쪽
Quinct. misites congregasse, ni in acie, ut ars mantaris. l efffagitat, collocentur; pari etiam ratione, quae inuenta ct excogitata sunt , parum adpersu dendum valerent , ni suis in locis collocaretur idonee . Inuenta igitur sententiae certa quadam
ratione disribuenda sunt. Et quoniam res in uentae ct distributa, nihil possuntpersuadere , nisi ιerbis Nestiantur,ct exornentur,atque ea mirisquemna fiat integra perpolita oratio, Opra erit exornatione, quae potissimum sita est
in selectu, collocationeque Nerborum, qua Cu-' debeant esse accommodata rebu certis in locis idonee, atque concinne collocari debent. Siquidem verba, sicuti sententiae, varia ac diuem
D sunt; cum alia sint aspera, alia siuauia; alia propria,alia translata; alia grandia,alia humilia ; alia longa, alia curta; alia consonantiora , alia minus sonantia: alia familiaria, alia recondita ; alia denique Nniuersa, alia singula: quani suis in locis fuerint posita, orationem non
esticient rotundam ,suavem, ac fluentem, quae facile aures demulceat, o mimos commoueat. Est igitur Oratori omnino necessaria exorn tio, sue elocutio, qua unaquaque res oesententia concinne , politeque dicarer . Tarum enim maleret ad persuadendum res inuenisse, O d
sposuissee, n, si xerbis, quasi coloribus pingeremtur , luminibus illustrarentur, ct schematibus
324쪽
exornarentur, cum in ita, incompta,ct mc cima oratio, aures non demulceat, nec in an,
mos auditorum sese insinuet. Quod si resprudenter inuenta, ct sapienter dispositae, artificiose exornata memoria non contineantur, sied vel
satim effluant , aut cum di ultate proman tur, nihil idonee adpersuadendum dici poterit. Habui ego praeceptorem ad inueniendum sag rismum, ad disponendum sapienti um, ad exornantam artificiosi mum, o tamen,
quia memoria erat destitutus, quae sagaciterin- uenerat,prudenter disposuerat, apte exorn uerat, confundebat, ct nihil apte ad docendumo delectandum dicebat. Maneat igitur Dum oratoripersuadere Nolenti, necessariam ἄν me Horiam, qua res inuentas, dissolitas, ct Gomnat, complectatur,ct conserue Ni inde,quasi e quodam penu eo promere suo tepore queat. Et quoniam haec omnia laclusa senit in animo , nec possunt in aliorum mentibus persuasionem gignere, nisi promantur; erit profecto , prateriam dicta, oratori necessaria pronuntiatio, quae res memoria comprehenso, quas quodam ν hiculo ad aures auditorum deferat, quae an, reo delitescebant in lucem proferat. Et quia
pronuntiatio cum elocutione, quadem natura
325쪽
so elocutionis comes apte nominata fuit. Cum itaque Orator in publica luce versari, ct in hominum conuenissermonem habere debeat; σhumanus sermo, quo mentissensus aperiuntur, merbis ct sententiis conficiatur, ct res inue tionem, ct verba elocutionem requirant, oetam res quam verba suis locis collocanda sint; ct ad alios nisi memoria contineantur, ct enuncientur ,peruenire nequeant, profecto Orator suum finem nunquam assequetur,nsgraues sententias inuenerit, distribuerit, exornauerit,
memoria maridauerit, tandem pronumtiau rit. Et sane, quo nam modo orationem,qua ν
luti quoda, instrumento Orator ad finem suum intingendum utitur, conficie ni adst inuentio Osi inuenta temere atque confuse postuerit, quonam modo docebit ' si ineleganter,inconcinneq; ea construxeritiqua ratione delectabileo denique, ni memoria commendet, utpostea cum quadam venustate ct decoro pronuntiet, quo pacto mouebite
Hac,quae dicta sunt,explicare possumin simili sumpto ab eo,qui vellet conuiuium instruere, qui primum cibos idoneos, ct accommodatos Aquibus condixisse pararet: deinde eos certa quadam ratione in varios missus distribueret, ac denique quibusdam salsamentis. ct aromati
sus condiret. Es ct illud simile,de eo,qui doma
326쪽
fabricare velle qui lapides ct tamenta conpregaret, congregata distribuere domumq; conficere 'atque exornaret. Mameat itaque certum ex his quae diximus , quinque esse eloquentiae partes, nec plures, nec pauciores,ct eas esse,quaS numerauimus; cum
sine his consistere non possit, his positis,int Ira atque perfecta existat, Ni nulla alia ei sit opus parte. Restat igitur,ut quas in contraria
attulimin rationes,eata nunc soluamin. Quod igitur ad primam rationem attinet, cocedimus quidem omnes artes in Oratore requi-ri,sed quia istarum habitus sunt propris aliorum
urtificum, ideo non censentur partes eloquetis, sicuti hae quinque,quae sunt Oratori maxime propris. Diceres etiam ho qstinquefacultates ciatim esse partes rhetoricae, quia ipsa hara partium prscepta oe do trinam tradit. Eloquetiae vero, quatenus his quinque habitibus ad or tionem construendam, habedam utitur,quibus aliae artes ad hunc finem non utuntur.' Vel si placet, dicas, ct fortasse melius, ceterad omnes artes ad bra quinque partes reuocari , proent priuatim, vel inuentioni ,3vel di 'ostioni inseruiunt. Secundae rationis facilis est solutio: quoniam verba res non eloquentiae, sed orationis , quae ab eloquentia conficitur, partes putanda
327쪽
sunt: at nos hoc loco de partibus eloquentiae di sputamus. Neque tertia aliquid necessaris concludit r. siquidem , cum M. Tullius ait illa tria oratori esse videnda, tres quidem partes insinuat ,sed
ceteras non negat: sicuti nec cum ait,esse duas. quam altera ornate, altera apte dici postulat. Enumerat autem solum tres partes , quia era proxime expositurus erat,quae ad ipsam orationem conficiendam requiruntur , ut sunt inuentio, dispositio, ct elocutio , qua significaturperissa verba, quo modo. Quid de ultimo argumento dicendum stlosea integra disputatione examinabitur . Cum itaqua istae rationes nihil concludant onclud re pro fetio licet,quinque esse eloquetia partes, nec plures, nec pauciores
An Inuentio sit rhetoricae para, Disputatio II L
EMONsTRAVI Mus Maenas eloquenaiam aliquis habere partes: docuimus etiam uniuer-st quae ct quot nam sint: nunc constequens est , ut de singulis disputationem instituamus, cum singula priu tam dissicultatem habeant . Et quoniam inter
328쪽
eas primum locum obtinet inuentio, ideo de ea priore loco verba faciemus. Et quamuis anti qui dicendi magistri pro certo habuerint inuemtionem esse rhetoris partem:tamen quidam recentiores aliter opinati sunt; ac proinde hui, clusioniis mingnda nobis occasionem pr buerunt : quorum opinioni hae rationes fauere
Frimum,huibc sontentiae fauet auctoritas M. Libro a. Tui qui locoru- inueretionem tribuit dialecti Ox eis: ita ex Arib t: Sed Aristoteles, is, quem maxime ego admiror,proposuit quosdam locos, ex quibui omnis argumentatio, non modo ad philosophorum disputationem sed etia ad hanc, qua in causis Ῥtimur, inueniretur: ct alio loco Libro I. in dialecticorum acumine inuentionem positam dς Inuri esse affirmauit. Deinde, rhetoric ex Aristotele, est veluti Libro iaparticula ct propago quaedam, ac simulacrum Rhς dialecticae,ea ni trum de caussa, quod ab ea inueniendi,atque argumentaridi ratione accipiat: s
huc facit , quod Cicero inuentionem artis disso In ΤΟΝ rendi, id es dialecticae partem fecit: quare non erit pars eloquentiae. Et hinc est, quod Arsoteles in rhetoricis nihil de locis,qui ad inuentisia pertinet dissutauit: nec etia Hermog nos alio absoluti simus dicendi magister, ct no nulli asii. Rod. .d haec lochea quibus argumenta in rhetetis lib. .c. . O ε rica
329쪽
ricaperatur,tUde omnino sunt, nec ulla ratione disseruntia locis dialettici Nipatet ex ipsorum enumeratione,ct descriptione: igitur inuentio qua tota in locis versatur , erit dialestica propria.Quid ergo ta multa rhetores stra de inuentionesicribunt e cum c a dialecticis accipienda sint.
Insuper,ut Orator a Philosophiae ct ab alijs artificibus res sententias accipit, nec enim disputat de virtutibus, de legibus, ct de rep. ita inueniendi ratione a Dialectico accipiet. Hucfaci quod legimus,Gallam Jblitum diceres quysio incidisset de facto,bancpertinere ad Ciceronem : si vero de iure, nihil ad Ciceronem sed ad Gallam: ac si dixisse Oratorἴ solum vocem ONerba adhibere,res vero a Iurisco ullosumere. Iam veros Oratori elocutio relinquatur, inuentione 'olietur suum retinebit nome,quod minime retineret, s omnes alias partes ei tribueres, ct elocutione privares, cum ab hac δε-Ge. in la disertus ct eloquens nomanetur: ergo sola eloo t. cutione consistet eloquentiar cum id solum ad Oratorem pertinere Nideatur,ut orationE Ne ' bis ornata,ct copiosam reddat. Huc facit,quod M. Tulitus sermone secundo de Oratore his verbisscriptum reliquit Sed quod cuiusque sit propriu, ct si ex eo iudicaripotest, cu videris quidquaq; doceat: tame hoc certius nihil essepotest,
330쪽
quam quod oes artes aliae sine eloquentia suum munus praestare possunt; orator me ea nomen suum obtinere no potest:νt ceteris disertisint, , aliquid at hoc habeant;hic nisi domesticis sit in- Rru tus copijs, aliunde dicendi copiam pet re non pol it -
Praeterea,omnes aliae scientiae rationem inueniendi, disponendi accipiunt a dialectica,quges omniumscientiarum, artium instrumentum; cur non etiam Rhetorica e quae , ut ab eadem ratiocinandi modum mutuo accipit, ita orationem in eniendi accipere debere . Denique, inuentio est quaedam naturalis pru dentia,atque pesicacia, ac propterea Tullius In orat. aliquando dixit, inuenire esse magis prudentis, Inquam artinalio loco, scriptum reliquit,esse me- diocris prudentie:adde etiam auctoritatem F si, dicentis inuentionem esse nobis communem cum imperitis,et esse magis a natura,qua ab arte: quod si hec vere dicuturi sequitur necessario inuentione non esse parte artificiosae eloquetiae . In hac disputatione duas inuenio Scriptorusententias: alteram quorundam recentiorum, qui contradicendi studio , nouam introdux runt doctrinam , affirmando inuemtionem esse propriam ipsius dialectici: ita ut inutiliter rhetores de iuuentione scribant , ct aliquid praecipiant: cum tota inmeniendi ratio a dia .l