장음표시 사용
51쪽
- Is maest. I. de Sacra Doctrina.
Lect. I. proprie dicuntur virtutes , quia sunt aliqua- rum principia operationum. Quare D. Au-. gustinus lib. 8. de civ. cap. 4. Philosophiam , cum Platone, in tres partes distribuit , nimirum Naturalem seu Phy sicam , quae contem plationi deputata est : Ethicam seu Moralem, quae maxime in actione versatur : Sc Rationalem , qua verum a falso discernitur. Quod autem praecipue veniant intelligendae scientiae speculativae , ratio in promptu est, quia in his foelicitatem humanam , sive salutem , dc ultimum finem sapientes, qui recte sense runt, collocandam esse censuerunt, ut docet
S. D. I .sent. q. prol. atri. I.
2. Nuncupantur autem disciplinae , quia per Opust. eas addiscentibus per institutionem & doctrinam Magistri , lumen naturale rationis ad-Lha i juV nsis scientia aggeneratur. Dicuntur au-hieart.1. tem naturales , seu physicae , non quia de& I sent. ente naturali seu mobili phy sico agant; sed P Qt xx. quia rerum naturalium contemplationi sunt deputatae , vel actionibus hominum dirigendis addictae , quantum per naturale rationis lumen comparari potest. Unde dicuntur phy-scae seu naturales , non quidem objectiVe, sed emanative , quia nimirum , naturali scientiarum principio , quod est intellectus per investigationem rationis procedens , dima
nant & acquiruntur.3. Nomine autem sacrae doctrinae , Theologiae Ptol. doctrinam, seu Theologiam divinam secun-sent, art. dum sivili acquiri , intelligenda venit: qua
,ΑΛ ' persem Deo rebusque divinis cognitio per
Lect. t. lumen divinae revelationis , quae est perceptio divinar veritatis in se , & non ex ejus es
52쪽
Arta. An sit neesaria, sec. cap. I. 1
fectibus , habetur. Nam doctrina & disciplina ad acquisitionem scientiae pertinent. Etenim doctrina nihil aliud est , quam actio do centis in addiscente , sicut effectio est actio facientis in eo quod fit. Et quia omnis cognitio praecipue a principio activo , & ratio ne formali seu medio cognosccndi specifica tur ; idcirco sacra doctrina praecipue ordinem importat ad revelationis divinae lumen. Sumitur ex S. D. I .sent. ad Annibal. prol. q. 2.art. 3. ubi ait e docens es in quantum revelata divinitus manat.
Nomine itaque sacra doctrina non venit In- Φ.telligenda fides , quia de fidei necessitate agit D. Thomas 2. 2. q. a. art. . 9 4. Neque de simplici doctrina fidei , quae , tanquam lac parvulis , omnibus Christi fidelibus dispeniatur : sed de persecta illa Theologiae doctri
na, quae ad seientiae acquisitionem pertinet. I.sent. . Vnde complectitur tam principiorum quam p Qt, xx Conclusionum Theologicarum notitiam seu 'doctrinaminam infra ostenditur quod ipsa sit, non modo scientia , sed de sapientia ; sapientia autem complectitur , tam principiorum intellectum ; quam conclusionum scientiam, s. Εthie. quia & de principiis , & de conclusionibus lectis.&habet iudicare. .aia vero de veritatibus di- P vinis edoceri possu mus , tum lingua , cumscriptur1, Cum enim lingua silet, inquit Theodoretus de provid. orat. I . praecipuum loquu-rionis instrumentum , loco eius inseruit manus caintamo arrepta , ct sermonis sit vehiculum , non jam lingua sed charta : ideo passim D. Thoma, vocatur haec sacra doctrina , Scriptura , quia in Scripturis Sanctis loquitur nobis Deus, Tom. I. B
53쪽
tanquam longe positis, edocendo nos de veritatibus divinis , de quibus est haec do- , ους Etrina. Ea propter haec doctrina Vocatur Sacra, ,.setit q. sancta , di Vinaque &c. Non modo quia est prol. de Deo , rebusque divinis : sed quia speciali Rom. I. quodam jure ac privilegio a Deo, tanquam doctore in homines, ceu illius discipulos, ac Teodidactos divinitus transfusa est, lecundum illud Ioan. 6. Et erunt omnes docibiles Dei , id- est, omnes qui hanc doctrinam docentur, , Deo docentur. Hoc enim ipsum quod nos de Deo homines docent, a Deo revelante susceperunt , sive immediate ut Apostoli & Prophetae : sive mediate, ut alij qui per hos fidei
Per salutem intelligitur sollicitas, seu beatitudo , quae est ultimus finis & summum ho-7. & xo. minis bonum : & in contemplatione Dei po- dZphes nitur. Quando enim aliquod consequitur id o, ad quod ordinatur, & ad quod factum est,al- vari dicitur : E contra vero res illa perire ac deperdi creditur , quando finem , ad quem destinata est , minime assequitur. Cum ergo propter Deum in se contemplandum , & eo beate fruendum homo conditus sit , ut alibi dictum est , salvari dicitur, cum ad Dei contemplationem in se quodammodo pertingere valet. Tandem necessarium hic sumitur prout opponitur superfluo. Vnde sensus difficatatis est , utrum ad contemplationem persectam Dei in se , quantum est in hac vita homini
possibile , seu in via , qua ad patriam pergit, phy sicae disciplinae , seu demonstrativae scientiae sufficiant, ac subinde alia quaevis doctri-
54쪽
na st superflua , ad perficiendum hominem in contemplatione Dei, finis ultimi; an vero illae ad hoc sint insufficientes , dc ideo alia quaedam doctrina divinitus inspirata, praeter illas desideretur, ac necessaria sit. Doctrinam aliquam divinitus inspiratam T
comparandae saluti,seu verae Dei contemplati ni, utcunque necessariam vel utilem , Gentiles
Philosophi, qui totum sciendi negotium animi rationibus commiserunt, rationisque investigationi, omnino negarunt, stultitiam reputantes quae nobis a Deo esse revelata annuntiamus. Raymundus quoque Lullus apud Eymericum χ. pari. DPetitorij f. de erroribus Lialἰ errore 96. hujus sacrae doctrinae necessitatem
minime agnovisse convincitur : quippe qui omnes fidei articulos , qui sunt prima hujus doctrinae principia, per rationes evidentes δίdemonstrativas posse probari asseruit, Sc multo persectius quam per hdem, eorum haberi cognitionem. Cum duplex sit veritatum genus de Deo scibilium , aliae quae naturali rationis lumine, ejusque investigatione cognosci pOD L Contisint, ut Deum esse, incorporeum , infinitum gent.c. 3.&c. aliae vero quae nonnisi per supernaturalem M A illustrationem , ac divinam revelationem, Theologi quidam asseruerunt ad utrasque veritates tunc naturales , cum supernaturales, de
Deo sciendas sacram doctrinam simpliciter esse
necessariam. Sed communis opinio est , quod nonnisi ad supernaturales illas veritates perfecte cognoscendas sacram doctrinam haberi simpliciter necessiarium fuerit , ad alias vero utile; quia earum cognitio per investigationem
rationis sufficienter haberi potest , immo fuita quibusdam Philosophis comparata.
55쪽
Deciditur quaestio. Conclusio D. Thomae est: Non fuit super
fluum immo necessarium ad humanam salutem esse doctrinam quandam secundum revelationem praeter philosophicas disciplinas , seu demonstrativas icientias, quae ratione humana investigantur. Probat S. D. in Ied contra ex Apostolo 2.ad Tisoth. 3. dicente : Omnis scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum , ad arguendum , ad corr*iendum , ad erudiendam ad justitiam ; sed scriptura divinitus inspirata non pertinet ad physicas disciplinas, quae sunt secundum humanam rationem inventae : utile igitur est praeter physicas disciplinas aliam doctrinam haberi. Probat S. D. ratione,primo : ultimus hominis finis & salus ejus , est contemplatio Dei in se , quae perfecta erit in patria, & est illi post sibilis in via secundum fidei suppositionem e sed ad persectam Dei contemplationem in se nequeunt sussicienter disponere, & hominem perficere philosophiae disciplinae: ergo neces. 1arium fuit praeter eas aliam doctrinam haberi. Prob. minor: ea quae sunt ad finem, debent esse fini proportionata : sed physicae disciplinae non sunt medium proportionatum ad consequendam persectam Dei contemplationem in se, quia haec rationis capacitatem excedit: ergo ad perfectam Dei contemplationem in se nequeunt physicae disciplina sufficienter hominem
56쪽
Art. I. An sit neeessaria, oe. CV. I I. ra
minem disponere , seu perficere in cognitione Dei. Minor prob. ex illo Isaiae cap. 63. Oculus non vidit Deus absique te , qua praeparasti dilige tibus te. Hoc est, nemo perfectam, & manifestam Dei cognitionem, in qua talicitas consistit potest accipere, nisi Deus ipse concesserit, ac revelaverit. Vt habetur ex Glossa ibidem. Vnde S. Hilarius lib. 4. de Trinit. inquit: Neque frientiam caelestiam pcr semet htimana imbecillit vi consequetur, neque lavsbiIuran intelligentiam 'νε bi corporalium fessus assumet: non enim vel quod creatum in nobis, atque carnale est, Oel quod in usum vita nostra ex Deo datum est , semet judicio naturam creatoris suἰ , opusque disecernet. Non subeunt digenia nostra in eoelsem fientiam , neque incomprehensibilem vistutemfψι aliquo, infirmitra nosera com 'Iet. Videndus D. Clemens Alexand. lib.s. fremat. Deinde probat ibid. quod ad illas veritates, quae naturaliter de Deo demonstrative cognosci possunt, necessarium etiam fuit doctrinam quandam divinitus inspiratam haberi ; quia
Irunt multae veritates de Deo naturaliter cognoscibiles , quae sunt praeambulae ad persectam Dei contemplationem , & , quibus tota hominis salus dependet, sicut Deum esse , incorporeum , sapientem &c. de rebus provi&ntiam habere &c. sed hae nequeunt susticienter cognosci per physicas disciplinas prout competit ad salutem ; ergo etiam ad has veritates cognoscendas necessarium fuit hominem divina revelatione instrui. Maior patet, ignoraro enim an Deus sit, & de rebus curam gerat, penitus impossibile est Dei cognitionem haberi persectam. Vnde Apostolus ad Hebr. cap. o. dixi
57쪽
quod accedentem ad Deum oportet credere, quia
es , ct quod inquirentibus se remanerator sit. Minor vero probatur, hu jusmodi cognitio debet esse communis, seu facilis, ut ab omnibus haberi possit, & a principio , debetque esse sine errore, cum sit operatio perfecta : sed veritas de Deo investigata per rationem , nonnisi a paucis haberetur, ac post longum tempus, atque cum multorum admixtione errorum : ergo
veritates de Deo scibiles & quas ad salutem scire necessum est, nequeunt sufficienter per physicas disciplinas cognosci. Maior patet, quia aliis non videretur homini sussicienter provisum de mediis ad salutem necessariis, qualis est Dei cognitio, nisi hoc modo haberi posset. Minor vere, probatur, ad cognoscendum Veritates divinas oportet sensum derelinquere, imaginationem, seu phantasiam; immo etiam ipsum intellectum, quia Deus in se nihil est sensibilium , imaginabilium , ac nequidem eorum aliquid, quae ex effectibus creatis intelligere valemus ; sed pauci homines sensibilia,& imaginabilia transcendere sunt idonei, Sc si sint, hoc nonnis post longum tempus, & cum
admixtione multorum errorum s ut cap. sq. ostendetur: in ergo veritas de Deo per rationem investigata nonnisi a paucis haberetur, postque longum, ac diutinum tempus , ac denique cum multorum admixtione errorum. Conmcedamus ergo inquit D. Hilarius in. de Trἱ-nis. in cognitioncm si Deo , dici seque ejus pia veneratione famulemur , idoneus enim sibἰ testis est, qui nisi per se cognitus non est. Torpimus quodam r4 ra nostra pigrosvortist ad res illius intelli-
58쪽
An. I. An sit necessaria, oc. Cap. II. a 3
genari latra ἰgnorantia ingend nostri imbersilis te cohibemur: sed doctrina ipsius udia ua sensim
nos divisa cognisionis instruunt, ct ultra nataralem opinionem fidei obedientia provehit. Confirmatur, necessitas alicujus rei potissi- imum ex defectu illius cognoscitur;sed ex igno- In estist. ratione , & desecta sacrae doctrinae, seu scien- r .ad C tiae divinae circa veritates naturales divinas UR h mundi sapientes, aut rationi naturali se com 'ξ' mittentes in turpissimos errores prolapsi sunt: ergo omnino ad persectam divinorum cognitionem etiam de Deo naturaliter scibilium necessum suit hominem divina revelatione instrui. Minorem late probant omnes sere Patres praesertim D. Chrysostomus orat. I 6. epist. I. ad Corlath. dicens: Philosophi sceptros sentia , ct cognitisnis dato rationibus impietatis pelagus --becilli essem intrarunt, protinus abyssam malomminuenerunt, dic/ntes ex iis , non sunt, nihil scri , sed ex materia ingenisa, hnde etiam haresespcpererant lanamerabiles. Videndi sunt idem D. Chrysostomus orat. 4. in I. ad Corint . Lactantius lἰb. 3. divis. ἰUisui. cap. I. Eusebius lib. . H . cap. 8. Hilarius lib. I. de Trinita Tertullianus in apologetico adversus gentes, &alij.
Nota, quod cum doctrina, seu scientia ali- I3 qua tota virtute in principiis contineatur, hae Hie are. rationes D. Thomae poti inmum sacrae doctri- 7 nae necessitatem ostendunt quoad cognitionem principiorum ejus , quae oportet fide, ac revelatione divina suscipi ; vel quia naturalem intelligentiam veritas eorum excedit , sicut Deum esse in Trinitate unum , vel saltim virtutem, & facultatem multorum, sicut verita-
59쪽
24. dis . I. De Sacra Doctrina .
tes principiorum Theologiae de Deo per rationem demonstrative cognoscibiles. Et exinge necessitatem doctrinae revelatae etiam prout dicit cognitionem eorum quae ex fidei principiis deducuntur, arguit; quia nonnisi per hujusmodi principia, seu virtualem revelationem cognosci possunt.
o pacto, quave ratione Sacra doctrina
I . Totandum est primo, quod rerum nos ad a.1.q. ni. I l beatitudinem ducentium , seu utilium arx q. quaedam nos immediate ultimo fini coniun-ε3 ' ς 3 gunt , seu ad illum ordinant, sicut gratiae, &,s atri: Virtutes Theologicae, seu fides per dilectionem ad 3. Operans.Quaedam vero duntaxat quatenus sunt dispositiones quaedam , ac praeparationes ad finem illam generandam, nutriendam, defendendam , roborandam, aut aliquid hujusmodi conferentes, sive ad divinorum persectam cognitionem , sive ad rectam operandi, ac Vivendi normam, sicut virtutes infusae morales, &gratiae gratis datae. Res primi generis omnino,& simpliciter , seu absolute necessiriae sunt ad salutem. Vnde dicitur Hebr. i i. quod sine fide impollibile est placere Deo. Et I. Ioann. 3. Qui
non diligit, manet in morte. Ex secundis autem quaedam fmpliciter ad salutem necessariae sunt, 'quemadmodum virtutes inissae morales , inquantum per illas anima perficitur circa alias res, in ordine tamen ad Deum finem superna .
60쪽
Art. I. An sit nec saria, M. Cap. III. 2 s
turalem, cui immediate secundum quandam inchoationem virtutes Theologicae coniungunt. Aliae sunt ad hunc finem tantummodo utiles, & ad melius ut coelibatus , voluntaria paupertas, & rerum Omnium abdicatio &c. Cum sine his maxima pars hominum salutem consequatur aeternam. De doctrina sacra est dubium, an sit ad salutem hoc modo simpliciter necessaria, an tantummodo utilis.
Notandum est secundo quod rei necessitas, I S. vel utilitas ex fine pensanda est ; rebus autem creatis a divina providentia duplex est ordo in- ai: I 'ditus. Primus est rerum omnium ad ultimum finem, ipsum videlicet Deum. Et secundum hunc ordinem per fidem , & alias virtutes theologicas homo in Deum , ceu finem supernaturalem ordinatur. Secundus est ordo unius rei ad aliam, in ordine tamen ad finem ultimum ; & hoc pacto gratiae gratis datae necessa- sentariae sunt, ut unius ministerio ali j ad Deum Or sis dinentur. Hunc duplicem ordinem quodam eorp. &modo Theologiae doctrina respicit; nam me- I.ad Andiante fide hominem ad persectam Dei cogni- nib, q- a .rionem , seu contemplationem ejus in se, & y 'non ex effectibus creatis ducit; persectam, in eoip. quam, quantum in hac vita possibile est. Unde Apostolus Ad Phil. p. i. eam, omnis boni agn3tiomm, vocat, quia ut vult nidem Anselmus per eam ad hoc yemenit, ut omne bontim, prout
in hac vita post bile est , agnosat, id est, intelligat, a malo di Fernat, ct quale sit, fiat. Et hoc pacto dicitur docens , quia de divinis per
revelationem divinitus edocemur. Per eam etiam unus homo alios habet in Deum ordinare;pertinet enim ad gratias gratis datas, quae