장음표시 사용
61쪽
ad utilitatem aliorum ordinantur. Et hoc modo utentis rationem habet ; estque duplex ejus usus, seu operatio , & finis quem Apostolus describit ad ritum I. dicens ; 'st potens exhortari is doctrina sana, eos q1 ἰ contradicunt amguere. Quia videlicet exhortari debet infideles ad fidem, peccatores ad poenitentiam, justos ad prosectum, & omnis contradictor est convincendus. Vnde D. Thomas is a. ad Timotb. p. 3. terit. 3. docet quod sacra doctrina est utilis ad cognoscendam veritatem , & ad dirigendum in operatione, nimirum circa finem supernaturalem ostendendo ipsum. Primo modo perficiendae rationi speculativae deservit docendo veritatem , dc repellendo errorem. Secundo modo utilis est ad perficiendum rationem practicam, ostendendo bonum amplectendum ; & malum lagiendum. Vnde quadruplex est effectus sacrae doctrinae , seu scripturae, inquit S. D. scilicet docere veritatem , arguere falsitatem , quantum ad speculativam : eripere a malo , & inducere ad bonum, quantum ad practicam; ultimus autem ejus essectus est, & finis, ut perducat homines ad persectum. Non enim qualitercunque bonum facit,
sed perficit. Certum est quod si de sacra doctrina in tota
sua latitudine sermo fiat, prout etiam compre hendit simplicem articulorum fidei doctrinam, eam esse simpliciter ad salutem necessariam, quemadmodum & fidem; cum sit de necessitate salutis aliquid distincta, & explicite credere, ut docet D. Thomas s .distinctio
autem, ac determinatio articulorum nonnisi
per doctrinam habetur,ut sumitur ex Apostolo ad
62쪽
Art. I. An sit necessarii oc. Cap. III. 17
ad Rom. Io. dicente ; Fides ex a Itu, auditus autem per verbum Christi. Vbi D. Thom. lec. a. Em , inquit, duo requiruntur , quorum tinam es cordis inclinatio ad credendum , ct hoe. non es ex auditu , sed ex dono gratia. Aliud aut m est 2 terminatio de credibili, ct Uud est Θω auditu. Et ideo Cornelius, quἰ habebat cor inelia natum ad credendom, necesse habuit, ut ad eam mitteretur Paulus , quisibi determinaret , quid esset credendum. De sacra igitur doctrina, prout est perfecta Dei, divinarumque veritatum cognitio , quantum possibilis est homini in via, habetque nomen scientiae , ac sapientiae, difficultas procedit, tam respectu veritatum supernaturaliter,quam naturaliter de Deo cognostibilium. Prima conclusio ; Sacra Theologiae doctri- I7.na non est omnino , & simpliciter, seu absolute ad salutem necessaria, & per modum sormae conjungentis immediate nos Deo , seu virtutis operantis circa finem supernaturalem; sed tantum est necessaria quoad modum perfecte cognoscendi veritates divinitas, & ad perfecte instruendum alios in fide , & moribus, seu per modum illuminationis , & tanquam quaedam dispositio ad fidem , quam praesupponit, generandam , nutriendam, defendendam,& roborandam.
Sumitur ex D. Augustino in. 1. de doctri I 8. Chris. ubi ait; Tria hae sint, quἰbus rescientia omnis, ct Prophetia militat, fides , pes,charitas ; homo isque fide , spe , er charitate subniaxus, eaque inconcusse retinens non indiget fripturis , nisi ad alios instruendos. Itaque multi per hau tria etiam in Lolitudine sine codicibas vivant. Vnde
63쪽
et. 8 ctuas. I. De Sacra Doctrina,
de in illis jam arbitror completum esse quod ditiam es ; Sise Prophetia evacuabuntur , Furtigua cessabunt, sive Mentia destruetur. Vunos tamen quasi machinis tanta fidei, spei, ct cha
νitatis surrexis infimato , ut perfectum aliquid tenentes , ea , qu sunt ex parte, non qua-rant. Perfectu ane quantum in hac vita potes.
Idem docet D. Chrysostomus homil. 9. is epist. r. ad Timoth. ubi ait; omnis hujusmodὀScriptura utilis , ct divinitus inspirata es. Nihil ergo dubites , es utilis, inquit, ad docendum,ad arguendum , ad corripiendum, ut sit perfectus homo Dei ad omne bonum opus instructus. Ad docendum , si quia vel di pere , vel ἰgnorare opus
sit, addiscemus ; si arguere , falsitatem inde hauriemai ; si corrigi , si castigari ad exhortationem; -dstatiumsi quid sit , ct oporteat adipisci ex ea disimus, ut perfectus sit homo Dei. Non ergo sne illa perfici potest; Quid expressius pro sacrae doctrinae necessitate. 2 on ergo,inquit, sine illa pote t. Ergo ad perfectum omnino desideratur, ac simpliciter necessaria est. D.Hilarius etiam in Psal. II 8. Plures, ait, arbitrantur simplicitatem ei ad absolutam arernitatis spem pisses icere , tanquam innocentiesudium doEtrina caelesis non egeat institutἰs ; res alis rse habet. Idem docet lib. 4. de Trinit. Hoc etiam asse-Tunt D. Iustinus Martyr in exeositione fidei D. laenaeus lib. a. contra haeretes cap. s. D. Basilius lib. s. adversus Eunomium cap. 16. D. Hieronymus epist. 8. de scientia divinae legis. Lactantius divin. institui. lib. 2. ac 3. Sedulius in I. ad Corinth. ubi ait; Sicut plantatio fine
qua, sic sdei sine doctrina , Sc alij. Probatur prima pars ex dictis; quia fides
64쪽
Art. I. An si necessaria, M. Cap. III. 29
formata charitate , ac virtutibus exornata ab- Rom. r.
solute, & omnino sufficit ad salutem absque sacra Theologiae doctrina : ergo sacra Theolo- 'giae doctrina non est omnino, & simpliciter,
seu absolute ad salutem necessaria. Secunda vero pars prob. breviter ; In sacra Eo scriptura praeceptum divinum datur de sacra L. . q. ic doctrina ediscenda etiam sub aeternae damna- tionis supplicio, ut patet Deuteronom. cap. 6.s i . Malach. 1. & Oseea 4. sed praecepta Dei i. in sunt de his, quae secundum se sunt de necessi- dist. is. late salutis : ergo sacra doctrina est simpliciter ad salutem necessaria. Neque hoc praeceptum 'o'
intelligi potest de qualibet doctrina, sed persecta , de quae habet rationem scientiae, quia loc. cit. fit sermo de doctrina , quae propter sui persectiωnem, scientiae nomen sibi vindicat; dicitur enim Malachia 3. Labia sacerdotis custodient silentiam, es legem ex ore ejus requisent,qunt angelus Domini est. Vbi glossa ; Sisacerdos de tege interrogetur , doceat; resi tentes convisecat ; alioqui frustra dἰgnitatem jactat, qui non exhibet operatἰonem. Quae omnia profecto peritiam legis, fideique scientiam exigunt non modicam signum enim perfecte scientis est posse docere, sapientisque officium non mentiri, Scmentientem posse ostendere , seu repellere ut
illud Proverb. 8. meritatem meditabitur guttur meum , or labia mea detestabuntur ἰmptam. Tertia pars probatur ex D. Augustino lib. I 4. 21. de Trinis. cap. i. dicente; Huἰc silantia tribuitur illud tantummodo, quo fides saluberrima , qua ad veram beatitudinem ducis, gignitur , nutrisη ,
defenditur, roboratur. Ex quibus sic simpliciter
65쪽
3 o Auas. I. De Sacra Doctrina, necessaria est ad salutem fides ; sed ad fidem ge
nerandam , quantum ad determinationem , de explicationem ejus ad determinata credibilia simpliciter necessaria est sacra doctrina,ut patet in tot Conciliorum, de Summorum Pontificam definitionibus, quae nonnisi post multam discussionem, ad quam maxima opus est scripturarum , & sacrae doctrinae peritia, fiunt. Quod sit etiam necessaria ad fidem nutriendam latis docet Concilium Valentinum Galliae ΙΙΙ. Can. 18. dicens : De Scholis tam divἰπα , quam humana litteratara, necnon ct Ecclesiastica cantilena juxta exemplum Predecesseram
nostroram alἰquid ἰnternos tractetur , ct si potest feri statuatur atque ordinetur ; quia ex hujus su- ῶν longa late Usone pleraque Ecclesiaram Deἰιoca, ct ignorantia fidei, ct totἱus sapientia λο- pia invasit. Placet formatum. Scc. Et D. Hieronymus loquens de sacra doctrina in epist. ad Titum cap. 3. ait ; Inter frugἰferas arbores an mo tenere primatum lignam vitre , quod Hy 6-pientia , nisi enim is medio illa plantetur, ligna
caterasiccabuntur. Quantum autem ad defendendam fidem , & evertendas haereses conferat , nullus non videt, & nos art. 8. Osten
Secunda conclusio: sacra Theologiae doctrina est simpliciter necessaria ad eas veritates de
Deo cognoscendas, quae naturalem rationem excedunt. Ad eas vero quae naturali rationis
lumine assequi possunt, est utilis. Ita com- muniter Theologi. Et patet : quia plurimigentilium Philosophi has veritates de Deo naturaliter demonstrabiles cognoverunt,quam vis nonnulli circa ipsas erraverint. Et qui in eis
66쪽
Art. I. An sit necessaria,sec. p. IV. 3I
verum dixerunt post longam & laboriosam inquisitionem ad hujusmodi veritatum cognitionem vix pervenire potuerunt: ergo utile suit ad eas cognoscendas lacram doctrinam haberi.
Diluuntur argumenta contraria. ARguitur primδ:ad ea, quae rationem exce- Σ .dunt humanam , non debet homo eniti; scriptum est enim Eccles 3. Altiora tene να- seris , id est , ne quaras id quod emineisupra via res tuas, ut habet textus Arabicus; sed ea quae de Deo, rebusque caeteris ratio cognoscere Valet , susscienter in philosophicis traduntur disciplinis ; superfluum igitur videtur praeter physicas disciplinas aliam doctrinam haberi. Resp. S. D. quod licet ea, quae sunt homl- 2I .nis cognitione superiora, non sint ab eo per rationem inquirenda, totam nimirum veritatis inventionem animae rationibus committendo sunt tamen , Deo revelata per fidem suscipie
da ; unde & ibidem subditur ; plurisa sprassim ostensa sunt tἰbi ; id est , plura quam pro
humano captu tibi sunt patefacta , ut legit Tigurina ; vel , elatus es supra ia quod superius te est; ut habet Arabicus. Et circa hujusmodi res s cra doctrina versatur , nimirum prout sub sunt divinae revelationi. Hanc solutionem indicat S. Epiphanius in lib. Ancorat. Si vero inquit, reprehendit nos divinasriptura dicens : ltiora te ne quasieris 3, ergo dixerimus etiam de
spirith sancto , quod non magis per curiositate σ
67쪽
non legitime perscrutantur profunditates De;
Absit. Sed quoniam digni fiant sincti, ut spiritus sinctus is 'sis habitet; ubi infinctii fuerit spiritus fanditas , largitur 'sis, ut perscrutentur profunditates Dei , ad hoc ut profunde glorifcent. iremamodum etiam David hoc confletur. De profundis , inquis clamavi ad te Domin 'μxta infinitam munitudinem, ct non modice parceque, ct imperfecte. 2 6. Arguitur 1. Doctrina non potest esse nisi de ente , nihil enim scitur ni si verum, quod cumente convertitur, sed de omnibus entibus tractatur in physicis disciplinis, etiam de Deo eunde quaedam pars Philosophiae dicitur Theologia , sive scientia divina; ut patet per Philosophum is 6. Metaph. non fuit igitur neces sarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam divinitus inspiratam haberi, saltim ad
ea cognoscenda quae de Deo ratione naturali investigari, & cognosci pollunt. Resp. S. D. hic quast. 14. art. 2. ad 2. quod diversa ratio cognoscibilis diversitatem scientiarum inducit, eandem enim conclusionem demonstrant Astrologus , & naturalis; nimirum quod terra sit rotunda, sed Astrologus per medium mathematicum , id est a materia abstractum, sicut per figuras eclypsium ;naturalis autem per medium naturale, aut cir ca materiam consideratum ; sicut per motum
gravium ad medium, vel aliud quidpiam hujusmodi. Vnde nihil prohibet de eisdem rebus de quibus physicae disciplinae a ni , prout
sunt lumine naturalis rationis cognoscibiles,& aliam scientiam agere, quatenus divinae re velationis lumine cognoscuntur. Contra
68쪽
Art. I. An sit necessa ,σt. Cap. III. 33
Contra hanc solutionem Scotus quast. I. prol. dupliciter arguit;primo si de cognoscibilibus a Theologiae doctrina , in aliis scientiis cognitio tradi valet, quantumvis sub alio & distincto
lumine ; ergo de eis non est nocelsum aliam cognitionem Theologicam haberi .Conseq. patet exemplo ab ipso D. Thoma adducto ; si quis enim per medium physiciun terram rotuniadam esse cogitoscat, hoc ei sufficit, nec ulterius aliquam ejusdem veritatis cognitionem per medium mathematicum suscipi erit simplicitet necessarium.Secundo quia per hanc solutionem non Theologiae necessitas inducitur, aut salva tur, quam argumentum labefactare intendebat, sed tantummodo ejus distinctio ab aliis scientiis propter mediorum diversitatem, quam quidem distinctionem argumentum minime impugnabat. Sed prosecto Scotus sine se amento solutione Dah coarguit. Patet enim,quod distinguenta opust dae sunt scientiis,& virtutes perficientes intellectu,non modo propter diversa scibilia,sed etiam ιν q io propter diversum modum sciendi eandem rem. de verit.
Quod patet primo in Christo,qui habuit scientiam acquisitam rerum naturalium, quas per scientiam beatam in verbo videbat; lentia autem beata, & acquisita distinguuntur si ecie.Secundo quia intellectus principiorum. 1apientia,& scientia multoties sunt de eisdem rebus, de tamen sunt diversie virtutes intellectuales propter diversam modum cognoscendi. Diversae itaque scientiae dupliciter dantur, & necessaria sunt ad perficiendum intellectum , vel propter diversitatem rerum scibilium, sicut distinguuntur Motaphysica , Mathematica de Physca
69쪽
propter diversitatem sormalem scibilium ; vel propter diversos modos cognoscendi, & perficiendi intellectum in ordine ad idem scibile materialiter ; quo pacto distinguuntur , & necessariae sunt divertae virtutes intellectitates. 29. Vnde ad primam objectionem respondetur distinguendo conseq. non est necessum aliam cognitionem Theologicam haberi ex parte rerum seu objectorum, concedo; ex parte modi' cognoscendi , & perficiendi intellectum incognitione, & judicio de veritatibus divinis penes diversa principia formalia effectiva, nego. Ad probationem dicimus quod si quis per medium physicum terram esse cognoscat, ei in tali genere, scit. physico, hujusmodi cognitio nem sufficere ; sed neutiquam in omni genere, α modo quo cognoscibilis est hujusmodi conclusio. Vnde Physica, & Astrologia respectu ipsius cognitionis suscipiendae desiderantur,non propter diversam rem cognoscibilem, sed pro-lter diversam cognoscibilitatis rationem serma-em objectivam; & Theologia naturalis , &divina etiam propter diversam rationem formalem effectivam, nimirum diversum lumen, uL supra explicatum manet.
1 o. Ad secundam objectionem respondetur, persolutionem 1 D. Thoma adductam, & sacrae docti inae,disciplinis diversitatem explicite no tari, & ex diversitate necessitatem illius optime induci. Etenim semel admisso , prout manifeste admittendum est;divinorum Deique cognitionem ad salutem, & persectionem homini esse necessariam ; si aliis constet diversimodε hanc comparari posse, nimirum per physicas
disciplinas, impersectὶ quidem , & non satis
70쪽
eompetenter ad salutem , quod probatum reis liquerat in eorpore ; & per divinam inspirationem, optime insertur, quod necessarius sit iste cognoscendi modus, itaque divinae veritatis Competens manifestatio, cum Deus in necessariis ad salutem non deficiat. Circa id quod S. D. in fine ait,nimirum quia Theologia , qua adscram doctrisam pertinet. δθfert secundum genus ab Ela Theologia,qua paraphἰlosophia ponitum Nota quod genus dupliciter su- .mitur i, primo pro eo,quod de multis specie di ferentibus praedicatur; secundo prout significat rationem vel originem , seu generationis principium. Quo pacto dicitur genus Romanorum tota hominum multitudo a Romulo descendens, & propagata, seu originata. Et hoc pacto sumitur hic genus cum dicitur, quod Theologia, qua adscram doctrinam pertinet, difffert F-cundam genas , idest secundum originem, & rationem formalem scibilem; quia origo illius est divina revelatio , & ordinem dieit ad objectum per lumen adivinae revelationis dumtaxat scibiale ; Theologiae vero, quae pars Philosophiae ponitur sidest Metaphysca origo est lumen naturalis rationis, & ens, inquantum ens per abstractionem ab omni materia sub tali lumine factam respicit. Sumitur ex eodem S. D. q. I L. de verit. an. I. ad 7. dicente, Hablius in fiss est persectior quam acqu*Pus seeundum genui sum, silicet ratione oreisis, O ratἰone ejus ad quod datur iaci