장음표시 사용
571쪽
3 8 st. IV. De Perfectione Dei,
r. dist.x. rem & rationem , concedo m . si sit idem seq. I. arm eundum rem, &diversum ratione, seu ratione 3 mst u- multiplex, ncgo : est autem ratione multiplex, h. qu ndo una res diversiis correspondet conce- .dis .s . prionibus intellectus, dc nominibus, ut de ea art. I. ad verificentur 1, sicut punctum quod cum sit una libi res, respondet secundum vcritatem diversis con-ρμη/φ' ceptionibus de eo tactis , sive prout cogi satur in se , sive prout cogitatur centrum linearum T& hae rationes , sive conceptiones sunt in intellectu, sicut in subjecto , & in ipso puncto
sicut in fundamento veritatis istarum conceptionum. Et distinguo min. de intellectu divino de divina voluntate verificantur actu &formaliter propositiones contradictoris, secundum quod intellectus & voluntas sunt idem, nego: secundum quod sunt idem re, & distinctas habent rationes , concedo minorem, de nego conleq.
Resp. 1. dist. maj. ut supra: & dist. min. de intellecta divino , & divina voluntate verificantur a parte rei, &ante omnem operationem
intellectus, duo contradictoria, si fiat sermo de causa , & fundamento veritatis , seu veri ficationis , concedo min. quantum ad esse formale completum ipsius veritatis , seu verificationis, nego min. Id est, veritas harum propositionum habet causam, Se fulcimentum in esse divino, quatenus propter suam. plenitudinem& eminentiam habet correspondere diversis rationibus, & conceptionibus intellectus, con-Drmitatemque, & adaequationem cum illo fundare : tamen veritas, seu verificatio sermaliter
raon est & completive nisi in intellectu, qui secundum quod sub diversis rationibus habet
572쪽
Art. II. An in Deo sint perfect. Cap. IV. 3 4
eandem rem apprehendere, diversimode enuntiat de illa, & diversum judicium Qrmat. Cujus rei gratia notandum est ex D.Thom. g. quod eorum quae nominibus signi Mantur, tri. 3.dist i . plex reperitur differentia. Quaedam enim sunt, qu s,
quae iecundum totum elle completum 1unt ex .
tra animam , cujusmodi sunt entia completa, sicut homo & lapis. Quaedam autem sunt quae nihil habent extra animam , sicut somnia &imaginatio chimerae. Quaedam autem sunt,quae habent fundamentum in re extra animam, sed complementum rationis eorum , quantum ad id quod est Hrmale , est per operationem animae, ut patet in universali ; humanitas enim est aliquid in re , non tamen ibi habet rati nem universalis , cum non si extra animam aliqua humanitas multis communis; sed secundum quod accipitur in intellectu , adjungitur ei per operationem intellectus intentio ι secundum quam dicitur species. Et similiter est de tempore , quod habet fundamentum in motu scit. prius &posterius ipsius motus, sed quantum ad id quod cst serinale in tempore , scit.
numeratio, completur per operationem intellectus numerantis. Eadem prorsus ratione philosophandum est de veritate, quae habet iundamentum in re, sed ratio ejus coitpletur per operationem intellectus , quando scit. apprehenditur eo modo quo est. Unde dicit Philosophus 6. metaph. quod verum & salsum sunt in anirna,sed bonum & malum in rebus: Unde ipsum esse rei est causa veritatis , secundum quod est in cognitione intellectus. Sed tamen ratio veritatis per prius invenitur in intellecta quam in re. Sicut etiam calidum & fiigidum,
573쪽
sso tau IV. De Persectione Dei,
& aliae causae sanitatis sunt causa sani tatis, quae est in animali ε, & tamen animal per prius dicitur sanum, & signa sanitatis, & causa sanitatis dicuntur sana secundum analogiam ad sanum, quod de animali dicitur. Vnde dicendum est , quod verum per prius dicitur de veritate intellectus, & de enunciatione dicitur inquantum est signum illius veritatis, de re autem dicitur inquantum est causa. Dicimus itaque, quod verificatio, seu veritas contradictoriarum formaliter & completive est per operationem animae , licet causa veritatis sit in re : in re enim est voluntas, & in re est intellectus divinus : & in re non generat per voluntatem, sed per intellectum, licet sint eadem entitas, quia alia est ratio unius a xatione alterius, quae ratio habet fulcimentum & radicem in plena persectione divini esse , sed complementum in operatione animae : sicut ablo-lute dicitur quod tempus est a parte rei ratione ejus in quo fundatur , licet complementum formaliter habeat in operatione animae. Et sc multis negantur verificari contradictoria I parte rei , & ante operationem intellectus, quia sermaliter & completive non verificantur, sed tantum fundamentaliter. Itaque cum dicitur, quod sorinaliter & actu I parte rei verificantur contradictoria, si ly formaliter reduplicet causam verificationis seu veritatis , quae est esse rei, verum est : si ly formaliter reduplicet rationem sormalem, δc completam verificationis, seu veritatis , falsum est. Resp. ad cons Sanctos Patres intelligendos de distinctione rationis ratiocinatae , dc quae
oritur ex diverso modo concipiendi, ac significandi,
574쪽
ficandi, quia nimirum attributa ex modo concipiendi ac significandi non significant substantiam, licet realiter sint ipsa, sed quendam
modum de determinationem ejus, scit. sapientem esse, justum esse. Sumitur ex D. August. lib. 7. de Trinit. dicente : Magnitudinem , justiriam , bonitatem pluribus vocabulis is eadems pientia intelligi. Et lib. 6. cap. 6. explicans quomodo Deus dicatur multiplex , inquit : Deus multipliciter quidem dicitur magnus , bonus , sapiens, beatus, verm , ct quidquid aliud non indigne dici videtur e sed eadem magnitudo ejus es qua fientia... st eadem bonitas, sapientia, ct magnitudo , m eadem veritas , qua illa omnia. Ex quo deducit hoc ejus simplicitati omnimodae non obstare. Quod aliter eveniret si de distinctione aliqua reali esset sermo, ut probatum est supra g. 3. Praeterea ex D. Bernardo lib. 1. de consideratione cap. I 3. ubi ait: Qiud es Dem ' Lomgitudo , latitudo, sublimitas ct profundam. Quid inquis ' Tenemus te quaternitatis quam abomina rus es professorem ' Minime, abominatussum,s abominor. Visus sum protulissi plura, sed unum es. Vnus Deus signatus est pro eaptu nostro , non pro suo statu Voces diversa , femita multa, sed
unum per eas Anificatur, unus quaritur... Hoc singulum horκm in Deo , quod quatuor ui: hac quatuor ipsa quodsingulum es. Nobis autem, quia non possumus eum Deo simplicitate contendere,
dum contendimus apprehendere unum,occurrit ve
luti quadruplicinum. Hoc facit speculum , ct
anima sc. Contra solutionem argument. multipliciter instant Scotistae , quorum tamen instantiae ex
dictis facile evanescunt. Primo quidem, quia effect
575쪽
ssi maest. IV. De perfection Dei,
effectus in actu debet habere causam in actu e sed radix & causa contradictionis est distinctio ; contradictio namque est signum distinctionis , velut ejus effectus : ergo contradictio formaliter , & actualiter vera , arguere debet distinctionem sermalem actualem : sed haec cst contradictio actualiter, & ante operationem vera, Intrilectus est principiam geverationis Verbi: Et volantas non est principium generationis Verbi in Deo: ergo in Deo arguere debet aliquam distinctionem sormalem actualem ex natura rei inter voluntatem de intellectum. Cons nullum ens reale dependet ab operatione intellectus : sed attributa sunt aliquid reale, & unum forinaliter non est aliud ; aias
diceretur verbum procedere formaliter per voluntatem, sicut dicitur per intellectum procedere : ergo realiter sermaliter ex natura rei distinguuntur.
Instant 1. quae selum ratione ratiocinata disiserunt , quamvis in esse objectivo sint plura, a parte rei tamen sunt omnino actualiter idem rsed ad velificanda contradictoria absque repugnantia requiritur pluralitas rationum formalium contradictioni commensurata, ita quod si contradictoria sint realia , illa de quibus enunciantur sint plura a parte rei, nec sussicit pluralitas objectiva in intellectu : ergo de his quae sola ratione ratiocinata differunt, aut virtualiter duntaxat, nequeunt a parte rei absque re pugnantia verificari contradictoria. Cons contradictio naturam sui landamenti sequitur ; & ita salvatur in aliqua natura sicut ibi reperitur fundamentum : sed fundamentum
ejus est distinctio : igitur si distinctio reperitur
576쪽
Art. II. An in Deo sint perfect. p. IV. II 3
in aliqua natura virtualiter tantum , & secun
dum quid , nequit ibi reperiri contradictio soria maliter & simpliciter. Nam sicut supra distinctionem rationis nequit fundari contradictio realis, sed tantum rationis ; ita supra distin Gonem virtualem nequit fundari contradictio formalis & actualis, sed tantum virtualis. Instant 3. ubi sunt extrema contradictionis 8 . in actu & sormaliter , ibi est contradictio sor- malis & actualis: sed in divinis dantur in actu assirmationes & negationes v. g. de intellecta& voluntate, quae sunt extrema contradictio num : ergo dantur actuales contradictiones ibi, & non virtuales tantum. M . patet, quia contradictio sequitur naturam extremorum. Rcsp. ad I. instantiam concessa maj. neg. 8 .
min. videlicet quod radix & causa distinctionis sit distinctio : quinimo omnis distinctio -- malis qualis esset distinctio ex natura rei, si admittenda esset) est per aliquam oppositionem. Prima autem oppositionum est contradictoria, quae est inter elia & non esse simpliciter ; acrii binde erit quoque radix prima cujussibet formalis distinctionis. Si ergo causa contraductionis sit diversa serma in re, distinctio quae
est per eam , erit in re : si autem causa contra dictionis sit idem esse rei prout sendat diversas rationes, ipsa distinctio erit rationis ratiocinatae habens fundamentum in ipsa re, ut supra explicatum est. Resp. 2. concessa maj. dist. min. radix &causa contradictionis est distinctio sive per oppositas res, sive per oppositas rationes ejusdem rei virtualiter multiplicis , concedo : est distin- . ctio per oppositas res semper, nego min.&dissiconseq.
577쪽
3 14 Auast. IV De Perfectione Deι,
conseq. Contradictio formaliter & actualitee vera arguere debet distinctionem formalem actualem , sive per oppositas res, sive per oppositas rationes, concedo ; per oppositas res semper, nego. Et distinguo min. haec est contradictio actualiter ante operationem intellectus Vera &c. veritate rei praebentis fulcimentum
veritati enunciationum,concedo : veritate formali & completive , nego. Vnde formaliter Ecin exercitio solum arguit distinctionem actua lem se alem per intellectum , & virtualem a
87. Resp. ad cons dist. m . nullum ens reale dependet ab operatione intellectus , quantum ad suum esse, concedo : quantum ad rationem suam, nego et nam tempus est verum enS reale,& tamen dependet ab acta animae. Et dist. min. attributa sunt aliquid reale, & unum non est aliud, secundum suum esse, nego : secundum rationem suam , concedo min. & nego conseq.88. Resp. ad i. instantiam dist. m . quae soldm ratione ratiocinata differunt , , parte rei sunt omnino actualiter idem re & secundum suum esse, concedo: idem re & ratione, nego maj. Et dist. min. ad verificanda contradictocta requiritur pluralitas rationum formalium contradictioni commensurata , itaut si contradictoria snt realia, illa de quibus enunciantur sint sui sa a parte rei, sive pluralitate actuaΙi, sive eminentiali, & virtuali praebente sundamentum diversis rationibus intellectualibus , concedo: pluralitate rei, dc quae est per oppositas sor s& differentias semper, nego min. & conseq. dist. ut supra, vel absolute, negatar.
578쪽
Resp. ad Cons primo , concessa m . neg. 89. minorem ; nimirum quod fundamentum Contradictionis sit distinctio , hoc ecim falsum esse , diximus supra. Resp. 2. concessa maj. dist. minorem , fundamentum contradictionis est distinctio, absolute sumpta nego ; prout esse eorum quae distinguuntur dicit habitudinem ad intellectum, concedo min. Et dist. conseq. nequit ibi reperiri contradictio , quoad rationem completam & adaequatam, concedo; ina daequatam & fundamentalem nego. Resp. ad 3. instantiam distinguendo, in divi- 9o. nis dantur actu affirmationes de negationes de intellectu de voluntate , quoad rationem sun- dandi illas, concedo ; quantum ad rationem krmalem completam assirmationis dia negationis , nego : assirmatio enim de negatio sunt actus intellectus componentis & dividentis . licet causam suae veritatis vel falsitatis in re habeant.
Arg. h. illa quae definitionibus , propriisque y I. rationibus distinguuntur, debent ex natura rei sermaliter distingui r atqui et sentia divina , Mattributa adinvicem comparata propriis definitionibus distinguuntur , dc propriis conceptibus objectivis se invicem sermaliter excludunt: go ex natura rei formaliter distinguuntur. Minor patet, quia si definiatur misericordia, alia erit ratio ejus de definitio a ratione ac definitione misericordiae , Sc deitatis , bonitatis&c. Major verb prob. quia definitio exprimit naturam de essentiam rei prout est; & traditur de rebus secundum earum naturam consideratis a parte rei, de non prout subjacent conceptibus intellectus; quia tale esse per apprehen- Tom. I. M m
579쪽
sionem non est quid reale , sed rationis; neque est essentiale rei ves realitati, sed adventitium de
Cone quod convenit intellectui,& voluntati ut sic, necessario convenit intellectui , Scvoluntati Dei; sed intellectui Sc voluntati ut sic convenit distinctio realis essentialis, seu ex natura rei: ergo intellectus divinus , & divina voluntas etiam essentialiter sorinaliter seu ex natura rei distinguuntur. Minor prob. intellectus, & voluntas ut sic definiuntur definitionibus essentialiter distinctis ; sed quae differunt definitione essentiali differunt essentialiter, de
subinde realiter ex natura res: ergo intellectus& voluntas ut sic essentialiter distinguuntur, Scsubinde realiter ex natura rei. Resp. ad arg. dist. maj. quae differunt definitione adaequata, & tradita de re prout est in se, concedo maj. definitione non adaequata n
turae rei secundum quod est in se, sed prout habet ii nobis imperfecte concipi dc signincari, nego majorem ; de dist. min. essentia δc attributa adinvicem comparata propriis definitionibus adaequatis , dc traditis de eis secundum quod sunt in se , distinguuntur , nego min. propriis definitionibus , seu potius descriptionibus inadaequatis, de traditis de illis prout , nobis habent concipi, &significari imperfecte, concedo min. & nego conseq. Ad prob.dico quod dcfinitio exprimit naturam de essint iam rei, eo modo quo cst dc finitio, si enim est plena & adaequata ratio rei explicat persecte rem secundum quod est in se; si autemst ratio rei inadaequata dc deficiens , explicatsem non quidem secundum omnem ejus ratio
580쪽
Art.II. An in Deo sint perfec7. Cap. IV. 6 7
hem adaequatam, sed prout habet fundare hanc sui rationem inadaequatam, & deficientem pro pter inadaequationem concipientis ad rem conceptam. Hinc est quod si Deus perfecte definiri posset, unica ejus esset definitio , quemadmodum & una est simplex natura & ei sintia. Sumitur ex D. Thom. in I. dist. 2. quaest. i. art. .c.
ubi ait : Sἱ autem istellectus noster Deum per seipsum videret, illi ratisni posset imponere nomen unum idem dic de definitione, quia ratio quam significat nomen est definitio, in his quae definiri possunt Et ideo dicitur Zacharἰa cap.
nit. In illa die erit Dominus unus , ct nomen ejus unum. Illud autem nomen unum non significaret bonisatem tantum nec sepientiam tanthm , aut alἰ-
quid hujusmodi, sed significata omnium istorum eluderet: sed tamen si intellectus viaens Deum
per essentiam imponeret nomen reἰ quam videret, ct nominaret mediante conceptione qham de ea habet,Forteret quod imponeret plura nomina, quia
impossibile est nuta conceptis intelleιfus creati repraesentet totam perseetionem divina essentia. Potest 2. responderi neg. min. nimirum quod es sentia & attributa distinguantur propriis dc fini-rionibus , sed rationibus diversis prout habent concipi a nobis.Nec enim Deus propriE dcfiniri potest. Ibid. c. Resp. ad Cons. transeat maj. & dist. min. 9 S. intellectui & voluntati prout dicunt ordinem ad diversum esse limitatum, concedo : absolute vel secundum quod habent esse in primo principio , nego. Quia sic respiciunt unum simpli-rissimum esse. Ad prob. dicitur ut supra. M m 2