장음표시 사용
501쪽
prouidentiam, &saistum; namque arbitrium , sed solum actiones de
dispositio rerum producendarum . terminatas , quemadmodam ®endarum,&conserdandarum in tene res naturales)quae omnia sentprospectu diuinae mentis nomina- falsa,erronea, & haeretica . Vetum tur prouidentia, licet eadem dispo- dieere potest, quamuis primi parensitio medijs causis ad aliquos pro- tes,fato coacti, peccatum non coniducendos effectus a Deo ordinata , miserint, eorum tamen mala fortufactum a supra citatis vocetur;nam na fuit occasio peccandi, quapro.
diuina prouidentia in multis discre pier peccatum euitare non potu pat, etenim diuina prouidentia est runt. ipsa diuina ratio, in summo omnisi principe constituta;fatum autem in C ΑΡ. LXXXVIII. secundis causis est solum. Diuina prouidentia est immobilis, stabilisi De Fortuna.
Cue manens , dans cuncta moueri;
ratum vero est mobile quoddam in is Irea fortunam varii diuersa uentum.Quapropter apud Christia , protulerunt. Epicurus enim nos non datur fatum . Probatur. Democrito, prouenientes Duo motores,impressionem facien effectus, dc humanos euentus,uullites in eandem rem motam, si alter superiori determinatae causae, sed est potentior,&praestantior, &ma- fortunae,esse subiectos dixit. os immediatus, erit etiam effica- Quidam autem gentiles Philosiacior ad imprimendum I at corpus pht,atque Poetae,euentus,& huma- sy. nostrum duobus motoribus subij- nas actiones in quandam causam , citur , scilicet corporibus coelesti- intellectili humano incognitam,adhus,& animae rationali, quae est prae ducere sunt moliti, cruam appellaiactantior corporibus coelestibus, at- uerunt fortunam, & Ueam ; A pinque potentior,& magis immediata: gebant puellam unam, & ab uniuererso efficacior erit ad imprimedu, utate efficiendi Deam vocabant, &igitur magis poterit afficiendo, & esse caecam pictura exprimebant, imprimendo in corpus proprium, quoniam praeterita,praesentia,& ω-
quam corpora coelestia; unde quan tura metitur, & cunctis ignoranti- tumuis Venus moueat corpus ad tu bus ab ea prouenire bona,& mala xuria,anima tame, bene ordinata, assirmabant,& bifrontem,'ante plus temperantiam sanguinis, albam, pro commodis significadis; quietem poterit adiuuare, ut sit ei & a parte post nigram, pro incomo- mansuetudo,&gaudium. Secundo: dis,& aduerssi. Ante capillatam, Si istum,& corpora coelestia,essent quia tempore opportuno sui euencauta diuersae humanarum actio- tus iuuant: retro autem calua,quΟ-num,&dictionum,sequeretur, hO- niam tempore non apto commoduminem naturali instinctu agere, & non praestat: sedentem super rotam, ad suas passiones trahi, veluti aliata idest immobiliter omnia disti ibue. animalia,que non habent, nis vires tem: quam rotam postea voluere aranimae,corpό reis organis alligatas; hi trabantur: Fortuna enim quiescenam illud ,quod fit in his inseriori- re nescit; hanc dicebant f lices redhus virtute c6rporum coelestium, dere, vel in 'lices: & homines imagitur naturaliter; & ita sequere- mediatὸ dirigi ab ea sine prouidentur, ut homo non haberet liberum tia Dei ad eligendum utiliter , vel
502쪽
no, militer. Hanc in in lectu, se unum cum voluntatim eum adiu& ho minis voluntate spem, aut co- uicem non habeant aliquem ordignitione suorum effectuum impri- nem,uel connexionem,utpote quis mere assiimabant. invitetur ire adspericulum, &im Hanc praeficiebant omnibus di- ueniat ibi debitorem , vel inclin stributionibus bonis,&malis, om- tur ad fodiendum sepulchrum, Milibus commodis ,&incommodis , ibi inueniat thesaurum: haec enim in quorum persona dicebat Salomon. verti me ad aliud, & vidi sub
Sole nec velocium esse cui sum, nec ωrtium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum diuitias, nec artificum gratiam; sed tempus , casuque in omnibus, ut etiam inquit Cic. deo 1fi Iah.A. Magnam vim esese in fortuna in utramque partem, vel ad res secundas,aut aduersas,&Salustius in Catilinario . Prose
fortuna omnibus dominatur,&cu-chas res ex libidine,non ex vero, ceIebrat,obscuratque . Seneca in Episto. idem habet. Iuvenalis. Te faciamus Fortuna Deam. & iterum. Si fortuna volet , fies de rhetore Consul Si velit haec eadem,fies de consule Rhetor. Et Plutarchus lib. de re
medio ira, in persona Euripidis dicebat. Deus magna regit, paruavero
nostra in fortunae manibus der liquiris Caeletum omnes isti errant. Pri mo: quia dicunt,fortunam imprimere in intellectu, Sc hominis voluntate, quod paulo ante reiecimus. Nam impossibile est, ut res
huiusmodi in intellectum, dc vol untatem agant.
Secundos decipiuntur dicendo, Draunam 'lices,& in silices efficere : nam proprie fortunatum effic re aliquem, vel imprimere in eo, ut aliquid ad finem eligat,& consequatur, bonum est per accidens, alicui electioni coniunctum;quoniam fortuna, hominis appetitu ad aliquod futurum eligendum dirigere nequit:quia euentus,qui coniungitur alicui humanae actioni, non en Pornon sunt unum, nisi per accidens , ergo sequitur, hanc Deam non e cere homines fortuna; , ut in*lices.Nec et homo a tartunataberi
pM,ut semper, siue in pluribus etiagat ea, quibus sunt coniuncta per
accidens aliqua commoda, vel in.
commoda:nam ipse est liber, & p test facere quicquid sibi placet, &quando, & quomodo: quapropter merito Diuus Augustinus boru opinionem propulsauit, atque reiecit
lib.4. de civ.cap. 18. Fortuna autem
iuxta peritos Philosophos,ac Τheologos,ut apud Arist.2.ph. dc D.Thomam ibid. in comenta sic definitur. Fortuna est causa per accidens in his, quae secundum propositum in minori parte fiunt, in qua tria tanguntur.
Primum,fortunam esse causa per accidens;Unde nomine fortunae,li4cet vulgo ad effectum quandoque trahatur, oc comPuniter dicatur, talis fortuna contigit rati, cum lia quis prosperitatis, aut aduersitatis effectus ei occurrit ; non tamen id proprie sonat di, sed fortuna propriὰ illud vocatur, quod est causa illius effectus:quare dicitur,fortuna non
esse per se causam effectus ; sed per
accidens ; nam effectus per accides, qui coniungitur causae pe r se, & est praeter intentionem causae per se, de rationem agentis, & effectus fortuitus,& a causa per accidens. quae fortuna nominatur, ut puta lapidem
descedere,est per sein aliquem petere forum,si id proposuerit, est et per se; sed ,si quando vadit ad foru, tunc lapidem descendere, & capa teius fra
503쪽
teius frangere cotingat, est per acci ca fortunam bonam . sinatam des,&4 fortuna, ita 'tiste effectus, ni l penitus innovare potek i 'scilicet fractio capitis ex concursu ' Tertia est, quia est instabilis; na'
duaru causaru oriatur: & licet quae bona fortunae huius seculii non diti. Iibet causa sir per se, earum in con rant, ut Innocentius ait Iib. de vili- cursus ad talem effectum causandu tate conditionis humanae. Subito.' est per accidens a fortuna. Sectin- cum non suspicatur, infortunium dum autem,quod pertinet ad ratio accedit, calamitas irruit, morsinisnem fortunae, est, fortianamem tercipir, quam nullus euadit. Ou, '
cansam illorum,quae in niinori par propter Seneca Epist q. dicebat.Ne te fiunt; & hoc patet exemplo. Ut minem eo fortuna prouexit, ut nosi quis proficiscarur ad forum ob tantum illi minetur, quantum pro . aliquid aliud, & inde pecuniam miserat. Noli igitur huic tranquila deportet . quam non intendebat litati confidere ; memento, quod
cuius eam ruit aduentus ad fisrusei mare euertitur, &eodem die, ubi nec eae einedessitate, neque sem- hiserunt, nauilia sorbentur. :per; igiturin minori pyrte dc in 'QGrta est caecitas ; unde genti. paucioribus cocingit. Tertiu quod les ea coeca in pictura exprinebant ad rationem fiscinnae spei statu est, eo quod passim in quoslibet per-
fortunam non esse causam eorum, curres, sine ullo meritorum examiis,
quae fiunt a natura ; sed ii Iorum , ne ad bonos malos accedit: No quae iuxta proposiriam ,&ab intel- autem dicitur coeca, ipsa sit ta- lectu proponuntur ; quod autem lis;sed quia alios plerunque corcos I non sint a natura liquet,quoniai pa reddit,quos complectitur, ut Iuue
in ve emper, aut frequenter , de natis lib.2. Rursus enim formae sen similiter operatur; fortuna k vero,i sus communis in illa . Nam quem ut in paucioribus & non simili ra- fouit, coecum facit, & stultum . tione : unde in animata, beluae , Qtrinta est, fortunam esse muta; pueri, &huiusmodi, non agunt a unde in hac vita nemo ita fortuna semina, cum voluntaria non ope- tus inueni quin in aliquo .sit malὰ rentur. At peteri potest, quot sunt fortunatus: S D. AuglIc rationem
conditiones fortune. Respondetur assignauit in cap vigesimum nonucoditiones principales esse noue.' Matthaei, tom. io. Ideo Deus Delici ἱ- Prima est, fortunam impellere ratibus terrenis amaritudines imis hominem absque propria ratione, miscet, ut alia quaeratur 'licitas hominis fortunati; nam ille impe . cuius dulcedo non est fallax. rus, quem for Inari sequuntur, ει Sexta est quoniam illa magis n. ne ratioris existit : Etenim sab ali-, uel stultis,quam sapientibus; quod quo, bene fortunato, petatur , cur . ratione , dc exemplo probatur. Narsequatur talem incursiim, ratione ille est magis fortunatus , qui plus reddere nesciet; sed respondebit id diuinum pos uittar incursum ; sperago, quia cor sic mihi dichat. sed simplices postposita ratione, M. Secunda est, quia hominum sa- exterioribus actioniblas non dediar pientum pi udentiam excedit; nam ri, magis percipiunt interiores inliti iusmodi homines illum instin stinctus,&dini nos impulsus , quamina druinum. qili superat omnem faciant sapientes, qui ratione utunsensum,& inrellectum . sequuntur: i tur. Sicut etiam caeci magis recor. Vnde omnis humana prudentia cit . dantur,& firmius retinent. quae di-
504쪽
ne, dii in os instinctus magis sequutur: Unde stultos in praeliis non Ο - cidi, ex alto cadere ac non frangi. ludis taxi uorum ditare, & multa , commoda illis euenire crebro viderm s,in X in illud. Fortuna; chepocoseiano basta.
Septa ma est, ut magis scelices reddat quam in foetices, ut D. Greg. lib.
F. mo a l. c. I9. Praesentis vriae prosperitas innocentiae testis non est,qvia
multi ad perennem vitam per flagella redeunt, & plerique ad infinita supplicia i sine flagellis deducitn-
Octaua est,qtthd deficit in veritate, multos enim dicimus esse fortunatos , qui vere non sunt ,&e con-t a.
Nona est, ipsam nunquam esse P-Deham; nam perfectum dicitus, cui nihil deest; nemo autem in hac vita hic fortunarus reperitur, cui aliquid non desit, Sc id sufficiat, quod laabet,& quin cum sita 'licitate in-
sinitas habeat amaritudines, ut Boetitis. Secundo, de consolat. a multis amariti dinibus humanae fcesici a S dulcedo respersa est, quae,' si et fluenti iucunda esse videatur,tamequo minus, cum velit, abeat retineri no possit. Item petere valet, quot, dc quae sunt, quae hominem fortunarum , vel in fortice reddere possunt.
pus sub coelestibus corporibus sit ordinatus , dc secundum intellectu sub Angelis , & secundum voluntatem stib Deo bona fortuna, vel mala , et cotingere potest tripliciter , scilicet a coelo , Angelis ,&a Deo; quod enim voluntas instigatur ad fodi ea dum sepulcrum, vel ut est de re faciat solicitetur,ubi thesaurureperiat , ex nulla quidem hominis virtute prouenit, verum id conti .
git, vel quia inclinatur a coelo, alit illuminatur ab Angelo, sitie disponitur, & perficitur a Deo;& laaec efficacitas in his tribus, non uno modo, deprehenditur. Nam coelii m. primo inclinat hominem ad aliquid eligendiim,cuius rationem ipse nescit, unde fori unatum , vel in elicein reddit per m dum cuiusdam passionis , quam in corpore imprimit. Secundo, Angelus bonus, vel malus ad aliquid eligendum. siue non eligendum, disponit; non imprime do aliquam palsonem, ut cinium , sed per modum cuiusdam contrite rationis intellectualis illuminando, & instigando ad cognosccndum,& eligendum aliquid, quod
si bonum fieri, vel non fieri. Tertio, Deus voluntatem homi
nis disponit, mouet ,& perficit, ad aliquid eligendum , vel fugienda,
cuius causam,& rationem Ionorat
& hoc pacto dicitur proprie homunem reddi foeticem ; quia solus
Deus clare intuetur res omnes,& illarum habitudines , & motiones praeuidet,& consequenter omnium rerum conitinctiones . Qi lare solus Deus proprie, de essicacit ei homi nem fortunarum ellicere potest, non autem coeli, Angeli. vel homines: Vnde Nicolaus de Lyra tria principio libra palmarii ita inquit ,
motum tominiati, aut non fortunati esse a I eo, quatentis mouet voluistatem ad aliqnid eligendum, cuias
Pro quorum lamen clariori noti. tia quinque a duc Ilct.
Primum est, fortunatum reddi, vel non m retrinatum, proprie dicitur,qnando quis a superioribus causis ad efficaciter eligendum,aut exequendum dirigitur, cui aliquis inopinatus intentus bonus, sita aliis euenit , quare coeli, Angeli, Deus,
505쪽
fortunatum emcere hominem , vel non fortunatum dicuntur . Coeli. quatenus imprimunt in corpora aliquam passionem , perquam voluntas ad aliquid exequendum inclinatur , quod ignorat. Angeli autem magis proprie,quim coeli, fortun tum reddunt, intellectumque Illuminarit, ex quo postea voluntas ad aliquod exequendum inclInatur, quod nescis.
Proprussime aute aliquis emei fortunatus dicitur , Cuius voluntas disponitur, &mouetur a Deo,illuminatur ab Angelis.& inclinatura c
lis .ad aliquid exequendum, quod
uarijs de causis fortunatos emciunt homines,& non fortunatos bono & malos , nam bonos ob aliquam Pretcedentem culpam non fortunatos reddunt; vel in exercitium vi tutis. scilicet patientiae, aut prudentiae. Malos quandoque fortunatos mi unt,ut eos retrahant a malo,velut de bonis remunerentur,In peccato factis. Tertium est, hominem dici fortunatum vel non fortunatum , respectu rerum corp',ialium ,non aut cm
spiritualium, cuius ratio est, quia tunc dicitur ben8,aut male fortunatus,quando praeter intentionem bonam aliquod ei, vel malu occurrIt. QIarium est , nuagnam et se beni gnitatem Dei erga hom nes In hoc, ut non solum eis bona ad auscat de Communi concuti natiriae sed etiam pernaturaliter,& occulte, multiplicando bona inopinate, & mlata
Quintum est, ex quo Angelus,&homo de lege communi omnia mala praesidere,& omnes causas per accidens, de inopinaras praecognoscere neqii eunt, nisi solus Deus; iecit. co in omnibus euentibus,dc peric lis ei contingentibus, prouidentiae Dei se committere debet , ut illum pr seruet ab eis.Nisi enim dominus custodierit ciuitatem , si ultra vigilat qui custodit eam. Ex stupradictis aperte colligitur, primos paren res
commisisse peccati m libere; namisque illorum voluntas per liberum arbitrium operata eit, nam anima, quae informabat eo lum corpora, debebat etiam per voluntatem ea ma-dito Dei subijcere, ne totam naturam humanan inficerent. At obi jcere potest . animam noni nformare corpus ; sed ei tantum assistere; unde non est mirum, si postea errauerunt.
vere corpus informet. Circa hanc arduam difficultatem vi res late procedam tria explicabo. Primo aperia sensum disputatio
Secundo, quid alij senserint di
Tertio, quid pro veritate dicendum patefaciam.
Rcio ad primum:forma informas s74 nil aliud eit, nisi forma, dans
rei,&conlii tuens eam in est e speci- sicci : forma autem assistens est, quae non conlii tuit rem in esse,sed ei motum duntaxat,&operationem tribuit,veluti nauta naui. qui non dat
esse nauigio; sed solummodo recta motum illi tribuit. Est modo conistrouersia iter philosophos,ila Theologos an anima humana sit forma informans,aur assistens. Alexander
Aphrodiseus,& sectatores, ἈTh.&Thomistae dixerunt, animam interulectinam esse sormam informa rem,&constituentem in esse suppo-
506쪽
sito ; sed tamen inter te differunt,
Alexander enim voluit, anima esse formam informantem, eductam tamen de potentia materiae, te esse corruptibilon. DiuusThomas vero dicit,esse informantem,& aeternam a parte post. Probatur. Ille actus indefinitione animae accipitur , qui ab Aiistotele sumitur in diuisionesiibstantiae ; sed actus,in diuisione o substantiae positus,est forma inso mans, ut text.2. secundi de anima: ergo. Maior est vera: Etenim quotiescunque aliqua demittio diuistiua methodo indagatur, illa membra,quae in diuisione ponuntur, in illius etiam definitione adhibentur: ergo ille actus, qui ponitur in diuisione statuitur etiam in definiatione; sed illa aetiis poniturin de- .finitione nam ibi philosophus ait, forma est hoc aliquid. Et hoc Eliquid pro eo , quod est actu, non vinnum numero, hi accipitur;&idem colligitur ex definitione animae in text. 6. ibi. Anima est substantia , non materia; sed forma, quae s ' risma est hoc aliquid.idest,est in aetii,
ergo anima est actus informans Corroboratur ex conclusione, posita ab Aristotele in text.8.Manis
stuin est, inqui e, animam esse quod quid est rei, ubi uniuersaliter loquitur, animam rationalem quoque includendo. Seeundo Arist. 1. de anima text. . tradens secundam animae defini 'tionem dixit. Animam esse principium, quo primo se nyimus, moum muri, dc intelligimus: ergo Animia 4 est actus. Perpendo hanc conclusionem
seuti philosophus per hoc princupium concludat,animam vegetate, ει sensitivam esse formas informantes ἱ per idem Principium etia pro-ho intellectrum quia dicam,intellectus est principium, quo primo intelligimus , & operamur: ergo est sorma informans. Si quis dicat, Aristotelem non concludere per . Q principium , animam nutrientem , de sentientem esse formas inform
res, quaero igitur , qua via ostendi potest, animam vegetalem esse formam informantem profecto non est alia via,qua demonstrari possit; nam quaelibet earum est principiu, quo Primo vivimus . &operamur: unde si haec ratio valet de sensitiva, concludit etiam de intellectiva. Hoc fitndamento iacto, ἈT . arguit,illud ,quo primo operamur,
est forma,informans , anima rati
nalis est huiusnodiaergo. Tert io: Agens praecedit id,cuius est agrest de forma incipit simuycure, cuius est forma, ut Philosopbus L. Meta .r. ia.& i s. anima in tetilectiva est sor-:ergo una cum homine principium capiti& est forma
informans. Probatur consequentia, si non est forma informans et ergo erit assistens,igitur rationem ager tis habet, & nc una cum homi a incipit. Averroime huic rationi resipo dent hoc modo I forma non praecedit id, cuius est forma, non intelligitur de forma immateriali ; sed de
illa, quae edacitur de potentia materiae: Vnde dicendum est,anim naposse esse pi iorem nomine. Haec responsio non est ad aures Aristotelis, qui ita aduertens opinionem Platonis, ideas esse formas separatas dicentis, de res natur ies praecedere, quarenus sunt for inae, ait , hoc stare non posseia , nam agens praecedit id , cuius est forma ; formaia vero non an
tecedit id. cuius est forma ; si igitur istae sunt soraue, non possunt p raeire , id cuius sunt formae, qua
507쪽
re si horum responsio esset vera , ratio Aristotelis . Platoni nonia officeret ; nam posset respondere
illam propositionem intelligi debere de forma , educta de potentiari ateriae, unde contra ideas non est
Vera, neque concludit; sed alio p cho respondere queunt, eam propositionem; forma non prςcedit id,cuius est forma, esse quoque veram de anima intellectiva; nam dupliciter intelligi potest: uno modo quantuad esse; alio modo quantum ad causalitatem; tunc dicunt .anima intellectiva praecedit hominem quo adeste , quantum vero ad unione in , dc operationem minime. Verum haec responsio non est vera, quoniam sequeretur, nullum esse discrimen inter agens,& formam, nanque ipsum agens etiam secudiim caiisalitatem
non prςcedit;&differentia, ibi ab Arist.assignata, rueret.QMrto, forma est quod quid eta ret,idest, ratio
forme est dare esse ex 2. ph. ex. 28. ergo anima intellectiva est forma ., quia dat esse, ergo est quod quid est esse rei. Detur oppositum; D anima intellectiva non est quod quid esse
rei, ergo non est forma. Probatur consequentia. Cui non competit definitio, nec Definitum, ergo anim non est laima. Confirmatur Ex 2. de anima t. 6. Anima est causa corporis animalis in triplici genere cau*: formalis, efficientis, & finalis; formalis, quia dat esse, elficientis, quoniam est principium , unde motus finalis est, per quam est factum hoc
corpus organicum: Et magis corroboratur ex Arist. a. degen. animali. cap. . ubi mouens dubitationem, virum anima intellectiva educatur de potentia materiae , vel potius extrinsecZaccedat, ait , animam non educi de potentia materiae . Quinto
illud est forma, dans esse , a quo specifica differentia hominis desumitur , at differentia specifica sumitur ab anima intellectiva , ergo. Si opinio Alexandri est vera, equidem
anima intes lectiva esset mere natura , quod est contra Aristotelem , de partib.animal. dicentem, Intellectum non considerari a philosopho naturali, quoniam non est natura ; deducitur consequentia ex philosis pho. 2. phyctex. I 2. ubi declarans naturae significata, inquit, natura dicitur deforma ; deinde exisponit, naturam dici de illa forma, quae est inseparabilis a materia secundum esse , &tex. I . melius aseserebat,naturam dici de illa forma. quae est terminus generationis ; si ergo anima intellectiva esset forma, dans esse, ac terminos generationis , & esset separabilis a materia secundum esse, & consequenter e Gset mere natura, quod tamen negat Arist. Praeterea si anima intelleia tua est forma, dans esse, ergo erit qualis: calida, vel frigida; id autem est contra philosophum 3. de anima tex. Deducitur consequentia i , nam illud , quod determinatas dispositiones exquirit in materia pro sui intro diustione, est quale, calidum , aut frigidum, omnis forma
informans proprias dispositiones pro sui dispositione praerequirit, e go est qualis; at intellectus per Alexandrum est forma informans, dedans homini esse, ergo. Simon Portius in lib.de morte humana respondet, esse verum , animam intellectivam esse formam, dantem elleia, Messe quale , non tamen Aristor.
accepit ibi , intellectum pro sub- stantia; sed ibium pro intellectu possibili, qui est tantummodo potentiaranimae intelis niuae , quem sane intellectum possibilem e
508쪽
qmlitatem de secunda specie affirmat: sed pace huius viri hoc responsum veritatem includere non videtur,& est Aristoteli contrarium noloquenti solum de intellectu posti bili, prout est species qualitatis,sed de ipsa animae subitantia , ut in te tio, quod sic probatur . De ea parte animae ibi philosophus loquitur , de qua proposuit agere intex. I. primi de anima; sed ibi de natura, κὶbi antia an inue intellinuiuae, de de eius partibus,& non de qualitatibus, agere proposuit, ergo. Arist. tertio de anima, εc secundo agit de ipsa ut est substantia,& forma,& illam definit, non autem eius quali
ubi substantiam, definitionem anime intellectivae indagavit quod cum nulli bi factum sit, Aristoteles quidem defecisset in re graui; ne igitur hoc dicamus, sequitur profecto, esse asserendum, Aristotelem intex.quinto,& sexto,secundi de anima tradidisse definitionem animae intellem uae. Insuper nulla forma, dans esse , pr cedit id, cuius est forma; sed una
Incipit cum eo; at anima intellectiva non simul incipit olim homine , ergo non est forma , dans esse: maior est clara ex Arist. I 1. metaph. Ic X. I . minor patet per eundem degen. animal .cap. . ubi mouet dubiis rationem; virum omnes animae praecedant corpora, an potius omnes siliuit inchoent; vel an partim antecedant, partim velo noni sed una
incipiant i de determinat dubium,
dicendo, non omnes animas praec
dere,vegetalis enim, & sensitiva simul cum planta, animali incipiunt , neque una principium capiunt, cum intellectus simul cum homine non incipiat; sed partim praecedunt, vi intellectus,& partim
incipiunt,ut vegetati s , & sensit i ua. Cum igitur intellectus non incis piat simul cum homine; sed praec
dat,sequitur,non esse formam, dantem esse rei. Item forma, dans esse, educta de potentia materiae, ab agente materiali produc iur,quoniam forma materialis ab agente saparato , Beimmateriali produci nequit imm diate, quia materi alis forma acqui inritur pcr generat lonem, generatio autem stipponit altera lonem alteratio vero fit per contactum , conis tactus autem non est, nisi corpo
non possit transmutare materiam, sequitur . nullam formam materi
lem posse produci immediat8 ab
agente immateriali, cum per ipsius materiae transmutationem produci debeat, ergo ab agente materiali
produci debet; & anima intellecti-ua non producitur ab agente male riati; sed immateriali, ergo anima intellectiva non est materialis, mi nor est phi losoph. loco citat. dicenoris, solam mentem extrinsecus acce
Alexandraei his oppositionibus
Alexander enim in paraphraside anima capit. de intellectit agen te inquit, Aristote igna per Intelle. cuim intelligere intcllcctum agen.
rem, quI est Deus; unde intellectus, qui esti in materialis, non estis, qui materialis sed cst agens; &tunc dixit Aristotelis ex irinsecus accedere; sed hoc Alexandri reis sponsum non esse ad avitis Aristo. telis existimo; nam stilutio debet esse de eo, citius est dii hiratio ; sed dubitatio, mota ab Aristotele est de anima , non de Deo. igitur : unde Symon Portius aliter satisfacere nititur. alserendo,
509쪽
Aristotelem intelligi non debere de Deo , neque de substantia intellectus;sed de illius operation C tan
Haec sollitio per eandem rationem rei jcitur , cum enim Aristot. mouerit dubitationem de substantia animae, non de illius operatione, sequitur inde , de substantia animae peregisse,& non de eius ope
Tatione . Pomponat lus vero aliam
in medium ais r r responsionem, dicendo , sentenciam philosophi esse Intellio endam , non secundum rei veritatem ; sed secundum apparentiam tantummam iuxta rei veritatem, anima intellect tua est educta de potentia materiar, quod Aristot. non negat , sed quoniam minus, quim vegetatiua , 5: sensitiua educi videtur, ideo propter hac apparentiam philosophus negat , educi de potentia materiae. Verum haec doctrina veritate non habet, etenim, cum ab Arist. Vela quo uis graui viro edocto,aliquod dissicile dubium proponitur, equidem solui non debet secudum apparentiam ; sed secundum rei veritatem; at dubitatio Aristo t. proposita ab Arist. est maximae considerationis: quare non secundum apparentiam , sed secundum rei veritatem solui debebat. Pi aetere , cum sunt duae propositiones de eodem subucto , si altera assirmetur de illo, altera negari debet, Ut pote si duo conceptus de Socrate solummodo formentur, videlicet euis album, vel non esse album ; si al-urum de ipso Socrate assirmabimus, scilicet esse album , alterum ab co scilicci no esse album, remouere debemus I ita in pio posito , cum Arist. i iras proposita ones de praedicato costituerit, scilicet quaedam partes animae educuntur de potentia materiae dc quaedapartes non educuntur : il Iae quae
educuntur, sunt vegetativa,&sensiciua ; de quae non educuntur intelle stiva.Sicut igitur Alistot .ali ram propositionem istarum secundum reI veritatem affirmat : sic&alteram iuxta rei veritatem assirma re , aut remouere debet: quae est, ut intellectus de potentia inate-
Vltimo cum philosophus dixinset, vegetalem, S sensitivam educi de potentia materiae, id probauit illico, dicens, quia eius Oper tio pendet a corpore: deinde intellectivam aduenire extrinsecus ex eo probauit, quia illius operatio a corpore non pendet.
Dico igitur quod sicut per habe
re operationem, corpore dependentem , Aristoteles ostendit, animam veget alem, Sc sentientem de-endere a materia, ita per non haere operationem , a corpore d pendentemianimam intellcctivam non dependere a corpore dc Inon
strauit, sed primam conclusionem realiter ostendit,ergo de secundam demonstrauit iuxta rei veritatem, dc non secudum apparentiam. Opinio D.Thomae simpliciter, &maxime in Christiana religione est vera,veruntamen in via Arist. dissicile sustineri potest. Nam, si veriu esset, animam intellectivam e
formam informantem,cum forma informans si ix ut incipiar cum ro, cuius est forma , ut habet Aristot
I 2. metaph. to m. I9. igitur anima
intellectiva una cum homine initium habet, si simul incipit, ergo per motum , ut ex Artitotele, 8. philo sph. tom. q. & 3. ubi quaerit , an motor, mobile, sint aeterni;& arguit . bi non sunt aeerni , sinuit incipient , 6 si una principium capiunt , peri motum incipiuntiquod est falsum, quia m
510쪽
tus ant motum daretur. Idem dicendum est de anima intellectivaeo; nam quicquid nouiter incipit, permotum incipit; sed quicquid inchoat permotum,elh corruptibile. ergo anima esset corruptibilis ; qd tamen negat D. Tho.Contradictio.
nem igitur implicat dicere, quod anima sit forma informans, 5 sit
aeterna,&immortalis.Confirmatur
per Aristotelem sub sine primi de
de coelo tex. I 2. usque ad 26. ubi, agens de mundi aeternitate, ait, mu-diim non posse esse genitum, & incorruptibilem, ut dicebat Plato; nahi termini, scilicet genitum, dc corruptibile conuertuntur: Similiter hi termini, scilicet ingenitum, d incorruptibile si ergo anima intelle stiva est forma informans, ergo simul incipit cum homine,er o genita,& corruptibilis.Thom istae, videntes hanc Aristotelis authorita tem,eam sic interpretantur; anima
dupliciter accipi posse, Primo pro
eo, quod acquiritur per generationem, ut forma equi, quae ab equo pet generationem educitur ι alio modo pro eo , quod acquiritur per simplicem emanationem: deinde inferunt, Aristotelem accepisse genitum primo modo, non au I secundo modo; cum itaque anima per simplicem emanationem a DeOP-
ducatur sequitur, esse incorruptibi Iem ἱ quam doctrinam approbo invia veritatis; sed in via Aristotelis veram esse non existimo, quia ipse Aristoteles alio modo seipsum declarata etenim inquit, per ingenitust intelligere id, quod semper fuit, per genitum vero illud, quod nor L.
fuit seniper; sed esse incipit per generationem , non igitur eorum explicatio valet. Secundo, si anima , est forma, dans esse,sequeretur, hominem non generare hominem ;consequentia eth Aristotelis, sucu do
physio m. 26. de probatur. Nam geonerare nihil aliud est. nisi pro due re formam rei substantialis , ut generare equum est producere foris mam stibitalitialem equi, quod fieab equo. Hoc itante, sic arguo'. si animais est forma , dans esse homini, dc estim materialis, ut volunt Tiro in istae, igitur eam homo in esse producere nequit, quoniam forma immat rialis ab agente materiali nullo modo produci potest; nam supra vires proprias agere non valet; qu5d autem homo formam hominis producere non possit, est contra Aristotelem. Thomistae hanc rationem perincipientes , pro viribus respondent, hominem generare hominem; stat dupliciter: uno modo ita ut producat formam substantialem eiustalio modo vi disponat, ac praeparet ipsam materiam, ut substantialem formam facilius suscipere possit: qu
re dic ut, quod homo gener. t hominem; sed tamen eius formam sub stantialein in esse non producit; sed ipsam materiam solummodo ad suscipiendam formam disponit. Haec quidem responsio Aristot
ii videtur aduersari: nam in E. de gen .animal. cap. q. ait, quod in generatione hominis foemina praeparat materiam, homo vero producit ipsam formam stibstantialem.
Insuper, si opinio Tnomistarum
esset ad aures Aristotelis,liincipis Aristoteles iret quatuor pedibus in sententiam l)latonis , quam reprehendit se p. imo metapi . t X. 28. Plato enim volebat, ut Ideae, quas ponit , tanquam formas separatas, producerent formas substantiales hominis , Leonis, Sc aliarum stibia stantiarum; homo autem , de alia animalia, solum materiam praepararent ad recipiendi in formas . Aristoteles contrarium sentiens,