장음표시 사용
531쪽
narma. liquam operationem alicui stotelis non aeum in late inserim . confert. eidem etiam principia proi. ra , nisi mediante lumine,& motu.pria quibus possit exercere eam,tri orbis coelestis, ut primo. metem, bucrc oportit P namque fi. princi- rorum. net, tum emi em', pium no comunicaret prpfecto de per tesse,ut hic mandus guberi diuti fiorem sed Deus ,& natura hominia modo si Dcus in phant isma opera mmmulerunt hanc operationemata. tur:ergo media me lumine,&motu.strahendirergo eidcm quoque pro- orbis coelestis, od si perliaec non priam formam, perquam mercere agit rigitur alio, quam lumine, posset talem abstrahenda c peratio. motu operabi ur, quod est cog tr Inem, conterre oporrebat.Tertio,o riuin loco citato quare non est pro .peratio inrellectiis, est abstrahere banda Alexandri opinio, Nec alte formzma conditionibus materiali- ra Marina, quoniam eaeuum IatiO- hos , si haec est intellectus operatio, nes, frictae contra Alex. litus quoq, cum per Alcxandrum anteitems, opinionum eucri uni: Vnded Icum' agens sit De res: ergo De iis abstrah d dum ti it cum Plutarcho . Simplicio a conditionivus materialibus vlpu Ioann.Grammatico S Aueri oe,in ta formam Leonis a tali figura, de tellectum agentem est et ni ellectum
accidentibus, haec abstractio est in- humanum,qui eii species animet, de telligere. i. Deus melligit forniam finitae secundo de anima quado Pld,sne materia, quod si sic: ergo Deus losophus dicebat , i anima est is abstrahendo illam formam intelli, coaporis physici dcc. Sed dicet, id geret ea: igitur perciperet haec in . repugnarx Auermi co. 2Ο.li. . M a .riora in P pria specie . quod nec ab nima. In hoc nos distem musis Ale-Αristotele, neque ab ipso Alexadro xandro, in natura intellectus matc..concedi tuta Si no est intelligere,tuc rinlis: conuenimus cum eo in mO-
quaero, dum formam abstrahit, vel do ponendi intellei hum agentem Maliquid imprimi in phantasma,aiu igit it eiun Auer.dicendum est et a Tynihil , si nihil, quomodo segregat , intelle Stiim a genim esse Deu . Hi quo abstrahit Zbi aliquid imprimit: locus fuit occasio , ut aliqui existi.
erso vel aliquid niateriale, aut, alis mauerinti, Auerr em tenere cum
quid immateriale; Non materiale ι Alexandro . incellcctumagenie es. quia Deus est immaterialis, a quo sc Dcum; quod rn est falsum, ut ipso immediate nequit. prouenire imma Ai, et clare habet in Epist: de be teriale. Si alio uidimmateriale, hoc raclidine I Et ad eius aut horitatem est falsum cm cum phantasma inve respoodetur, plum conuenire,quis niatur in phantasia, quae est immate ad modum ponendi intellectum ais xialis ,runcatiqira forma immateria gerem,S non quo ad ri in positam, lis reperireriar in phantasia materia nam Alexander dicit, esse Dein a, 6cli,quod est falsum: ergo si Deus abis Averr. dicit esse Intellectum iriim Brahit, S. abstrahedo no intelligit, num Quietum vero ad nec ei litalem neque aliquid imprimit; quo igiciar ponendi non discrepam et Namque abstrahit 3N: c Alexandro dixtis eta Alexandi r posuit intelle stum agentis erat, Inrcllectum agentem eis. tem, ut nouiter abstrahat species a L cum; sed declarare debebat, quo phantasmatibus; Ac Averroes pro- deinde abstrahat,& haec inferior pter eandem causam posuit; nam πινι cipias. Confirmatur. Deus, i cae- terque concedit, intellectum age terae intelligentiae,de sentenua MI- tem, ut species reruillustrando phatalarita
532쪽
t ara abstraha de hoc Pp Plato
qui potuerunt in anima intellcctia .illas species ideates aeternas et dilabuntur cuim animae in corpus , tamquam in flumen Letheum deferamur deinde phantasmatum beneficio reministrantur , quare dicit Auer. conuenimus cum Alercandro
in modo ponendi , & non quo ad re
Ad primu Alexandri dici mus, Arist. non dixisse intellectum esse actu purum; sed esse substantia,&a Gm, nec ex aliis attributis colligi potest,
intellectum agentem esse Deuminaque nouis lunam consequentia:ergo intellectus agens est Deus,non valere videtur, quia etiam intellectus
possibilis est immistus,& tamen noest Deus .
Ad secundetin locum respondet,
Io. Grammaticus; Aristotelus nono intellexit quantum adesse reale, quia dixit. intelle stus Ogens omnia facit, sicut lumen facit potentia c lares actu colores, lumen profecto
non. facit colores,quo adesse realerergo neque intellectus tacit omnia singulacia uniuersalia. neque mare. rialia , minaterialia quo ad esse reale;sed quo ad esse intentionale; hoc
modo sacere omnia non conuenit
Dei sed numano intellectui tantu, cuius munus est abstrahere:qu.ue illa ratio nil Alexandro fauet, permanendo se inper in nostro fundanaento,quod abstrahere est intelligere. Ad a Iros , quod desumebatur extv xtu. 1 O. dico primo hanc at tho-IItatem non magis fauere A cxan. dro, quam Marino,quia etiam quaelibet intelligentia limper in t et Iigit ; sed vera explicatio Illius text. est, Philosophum ibi de intellectu humano loqui, non considerando eum respectu indiuidui; sed ratione speciei; & tuc intellectus in actu est prior intellectis in potentia ς &ideo seper latelligit, non in indiuiduo, sed speciemamqtie re pectu v- niuersae speciei humanae semper iti-telligit . quia licet noni MelliwGaspar, tamqn in tenuit Sebasti
nus, remanet ergo intellςctum gentem esse intellectum,. hum
verum sciscitati potest , an intes-
lectus agens distinguatur realitera possibili, vel sint idem re . Thomas,Gandauensis,& Zimar dicur, intellectum agentem realiter esse iustinctum a possibili, &animan intellectivam his duabus potentinesse praeditam, Nam, sicut ignis psi
sua substantia, lumine ,&calore
praedita, dolumine splendet, &c lore caleficit: Sic anima intelle ua est praedita ini eΠeetia agente , dc possibili, tamquam potentiis, real ter distinctis de secunda specie qualitatis , quam satis supra discussumus; de haec est propria opinio D.
Thomae . Gandauensis autem ', Ziinara volunt, duas esse substantias, animam intellectiliam construtuentesi quarum alia se habet ut forma, ut intellectus agens, alia ut marteria, vi Intellectus possibilis dc fundamentum praecipuum init, quod idem non potest ei se recipiens, de agens; sed bene idem secundum diuersas partes agens, S patiess esso potest. Et Aristoteles ex hoc princia pio cognouit an 8.ph. esse compos tionem in coelo.& ibi aliam forma
reperiri c porteretqm dicebat, cinluminoue utaereo no a seipso nam idem non poteli csse.mouens,& motu:ergo datur aliqua forma moues; at inoi ri est proprium maleviata igitur compositio. I sti eodem pacto arguunt, Aia in te uectIua agitaec pat tur: ergo erit agens,& paties, per diuersas partes. Cum itaque anim a1ntellectiva sit recipiens per intel lacium '
533쪽
lectum possibilem ,&agans per intellestimi agentem, ergo duae potentiae sunt realiter distinctae ;alioquin idem secundum se ueretis idem quod est impossibila. Alia duo adiungo ἔ alterum colligitur
est in anima intellectiva reperiri has duas partes, ergo sunt duae partes ,realiter distineticianimam intellectivare conitiruentes. vel , 'alio modo legitur. Necesse est, in . anima intellectiva has duas diis rentias inueniri, ergo faciunt distinctionem realem. Alterum est , quod sumitur ex similitudine, a naturalibus desumpta; sicut enim in omni re naturali aliquid reperitur, ut materia,&aliquid ,ut forma,seu agens,& realiter distinguuntur; sic in anima intellectiva id,quod se hahet ut forma, distinguitur ab alio,
qd se habet, ut materiar, alioquin, nisi realiter distinguerentur, anima non se haberet,ut reliqua naturalia se habent.
verum haec opinio ni fallor Aristoteli aduersatur,& Averroi, ad cultis sententiam Gandauensis, Ze Zimara loqui putant contrariatur primo Arist. I 2. metaph.tex 3O.vbI c, eludit,substantiain abstractam esse actum primum,& haec substantia est substantia abstracta incommuni , quae sub se aliam quameumque abstractam substantiam, &immaterialem a prima usque aὰ nouissima comprehendit.Sed quoniam id probatione indiget, cum in eo vis nostrae rationis consistat, ideo prob re conabor, substat iam abstriustam
ibi accipi pro substantia in commu
taptain quo Arist. agere pollicetur de substantia abstracia . SecudΟ,ex Epilogo tex r. formando ratione.
Illa substantia abstracta accipitur pto biecto in ea conclusione o. rex. de qua propontetrarureinem.
nulli dubiu est, illud accipi in conclusione, qd proponitur in praemita sis,&eollibtur in Epilogo: Iam vero in rex. 29 Philosisphus proposuie
agere de substantia separata. in inis muni.&in epilogo textus t. colliogit,se ostendisse, substantiam sep ratam in communi esse aerim p rum, ergo substantia abstracti ire hae propositione est substantia separata incommuni, prout comprehεdit Deum, intelligetias, & animam.
intellectivam. Probatur maiori nain tex.2'. tractare proposuit de substantia abstracta incommuni,ponεdo ibi diuisonem substantiae in sedi sibilemae insensibilem, & immo talemssensibilem subdiuidit insu stantiam sensibilem mortalem, dc insensibilem aeternam;&,hac fa diuisione,ait. Non est agendum do substantia sensibili caduca;sed do substantia abstractii insensibili, Se
immobili, quae contradistinguitura substantia sensibili. Stibstantia autem abstracta, contradi stincta sti stantiae sensibili, no est solus Deus, sed omnes substantiae abstra , ut
totum aggregatum ex omnibus sub
statijs abstractis, ergo philosophus
anteoculos sibi constituit agere solum de hoc toto aggregaro. igitur quando concludit,substantiam ista abstractiim esse actum purum , loquitur de substantia in communie&in Epilogo ait,ostensum est, dari substantiam immobilem aeternam
abstractam, & a sensibilibus distinctam; haec substantia tamen est omisnes substantiae separatae, igitur con- cIudendo , substantiam leparatan
esse adium eurum, Aristoteles proofecto accepit substantiam pro tot agregato,& non solum pro Deo.Ex dictis colligitur, substantiam immaterialem in communi in toto am
534쪽
colligatur ab Aristorei equςret,aut Aristoteles in sita conclusione intεdit, ut ista substantia, quae est a sputus,sit imamnis ab omni compositione reali,aut solum intelligit,ut sit libera a compositione materiae,& formae; ita ut hic sit sensus,substatiam abstractam esse actum purum, idest non compositum ex materia, Be forma ; si primo modo aecipi tur, ergo cum sub illa propositione omnis substantia immateriis contineatur,ergo etiam amma intelle .ctitia est alaus purus,ab omni compositione reali immunis .&libera; si secundo modo intelligatur, cum sub illa propositione etiam Deus contineatur,equidem sequitur,Acistotelem probasse tantummodo, Deum esse liberum a compositione materiae , non autem ab omni compositione reati,quod non est concedendum.
At dicere potest, inferius id probavisse ; sed hoc noest verum,quia nec inferius id ostendit. Quare dructum Aristotelis intelligitur de substantia, abstracta a quacumque co- positione reali libera sed sub eae tinetur anima intellectiva, igitur non est composita ex possibili, de agente intellectu, tanquam ex si has substantis , realiter distinctis. Meclium, quo Arist.suam conclusionem probauit, est hoc; substantia , abstracta est merna, ery caret inateria. igitur vacat pinetia qualibet passiua; Atqui subitantia,quae est citra materiam.& potεriam, est actus psi us: ergo substracta sit bstaritia est actus purus: nunc eodem medio ita vii possum . Anima intellectiva est aeterna m od modo in via Aristotelis suppono,igitur vacat materia, erso caret omnipotentia passiua,
igitur est actus purus.Si ratio philoωpni concludit, ostendentis ex
ternitate, substantiam esseactum purum,nostra quoque ratio, anima intellinium esse actum puru,constrinor. verum obi*i et.Coeyum est a te num, ergo caret materia,igitur potentia vacua, ergo est actus puru . Respondetur Aristotelem supponere in e verum de forma; sed noth
de quocumque subiecto,aut subst tia; nam ly substantia sumitur pro forma; & sic ratio valet de forma,
de non de coelo. Secundo,idem probo ex proces: su Aristotelis a.de anima. Primo.n. communem animet definitionem in 2.textu methodo divisiva inquirit,& hoc modo indagavit. Eoru,quae sunt , aut subitantia , aut accidens existunt; substantia autem triplex: materi forma,& compositum; rma est inus: actus vero dupIex ptimus cic secundus. Anima est substantia,non. materia, nec compositum;
sed forma, &actus primus κ non secund ,ergo illa definitio animae conuenit omnibus animae specie. bus,videlicet vegetatiuς intellecti. uae,& sensitivae; nam dicit Philosophus in tex. . si est aliqua comm nis definitio animae est haec. Aia esta streorporis physici, organici potentia vita habet tis: si conuenit Oiabus,ergo & animae intellectium igitur anima intellectiva est forma,&actus, ut vegetalis ,&sensitiva ; at forma,quae est species substantiae,& actus, non componitur ex pluribus partibus; itaque cum anima intellectiva sit forma, & actus, non potest esse composita ex diuersis partibus sit bstantialibus .; alioquin esset in actu , & non esset actus; nam actas
omnem compositionem partium componentium excludit et Iccirco, cum dicimus, anima vegetativa,&sensiciua est actus, omnem realem
535쪽
& anima intellectiva,quq est aetiis,
Quapropter iuxta doctrina Aristotelis non est dicendum,animam 'intellectivam esse compositam ex
intellecta possibili .&agentem,cuvegetalis, &sensiciua, quae sunt im perfectiores . careant copositione. Tertio, idem probo ex Auer. II. metaph. com. 39. arguente contra Saracenos, compositionem in pti,nia intelligentia ponentes: ne compositum est nouum , Deus per
vos est compositus, ergo nouus,aer.
o pene fabilis,dc corruptibilis: vi eue probat, non esse compositio. nem in prima i ntes ligentia ex pluribus substantiis. Ego limiliter argu
mentor . ne compositum est no .uum, per Gandauensem,&Zima, ram:anima intellectiva est composita ex intellectu possibili, & agente, tanquam ex duabus substantiis: igitur noua,ergo generabilis,dc corruptibilis; nam si ratio Averrois valet,ergo etiam dc nostra concludit. Gandauensis,& Zimara, hanc rationem videntes, dixerunt, ut Ganda,
uensis 3. de anima. 2 28. & Timara in Theoremate 3'. hanc propositionem. Omne composi tum est nouu, esse intelligendam, no de quolibet composito cx principiis transmutabilibus ; ut omne compositu ex m teria,& forma generabili, est nouit; sed cum anima non sit composilaia ex his principijs, verum ex duabus substanti)sartei nis,ldeo non est generabilis, S comi ptibilis. Haec responsio contra Auer. datur, quia illius ratio nihil concluderet contra Saracen CS nam qua n. do dicit, onme compositum est nouum, Saraceni ri spondere possent, - primam intelligentiam non esse copositam ex principijs transmutabi libus namque ex his composita Q. Inm dicuntur transmutabilia,&noua; modo tua ratio intellitime de trincipiis transmutabilibus ; at
ens no est compositus ex his princip as, sed ex pluribus substanti jsar.
ternis ἔ quare ratio Averrois nor concluderet, manenda in responissione istorum: Si ergo conuincere debet Saracenos, illa maior sumi debet uniuersalitet,& dici; omne incompositum,etiam exd uersis sub.
stantiis, est nouum sed per vos,o Saraceni, prima Intelligentia est coisposita ex bono, & sapientia; & diecnon possunt esse accidentia;sed substantiae, ideo si est composita est nocua. ut debeat uniuersaliter intelliis m,confirmo per eundem Auer. in
uersiis Algazelen, dicentem, omne compositum esse corruptibile. i quit Averroes , non sic esse dicen
dum , quoniam causarum simplex non est corruptibile . sed causatum compositum est corruptibile, & sie
accipit causatum compositum,con.
tradistinctum a simplici, per Auer.
ergo. Omne causatum compositu,
quod non est simplex est corruptibile,non potest igitur intelligero
Auerroes componium per compositum ex principijs transmutabiliabus; sed compositum quacumque compositione. At quae causa fuit erroris istorua Meo iudicio fuit ea,quoniam podebant species intelligibiles,& tunc
oportebat ponere abstrahentem crecipientem eas; nam idem non potest esse recipiens,&agens,idest abstrahens, ergo necesse est ut in anima intellectilia lint diu ei se partes. quarum una species abstrahat, de alia recipiat.
Pro solutione huius dissicultatis pono hanc conchisionem. Intel l s schus agens, & possibilis sit ni idem realiter ,&non sunt, nisi ipsam et anima intellectiva'. quae secundum diuersas
536쪽
diuersas disposit nes .& funisti o- peritur summa simplicitas quoadnes,diuersa sortitur nomina. Proba rem , quoniam in eo nullae it com-tur. Anima Ludovici, nati inpiinci positio realis ;&quoad modunia,sio gen crationis, est tanquam tabu quia in eo non est compositio exi casa,& in eo stam dicitur intelle positi uoin privativo, ves ex intellectus possibilis ; deindὸ acquirit pha intelligibilucaeterae autem Intasmata in phantasia,&tunc intelle telligentiae, licet sint actus puri, dc in habitu vocatur, ut Arithmeti careant compositione Ieali, iat ne ncus primo dicitur possibilis, & post quia non continent eam plenitudi- acquisitam Arithmetii am, no exer nemperfectionis, quae in Deo repecendo eam dicitur in habitur, quam ritur, ideo in eis aliquis defectus do autem exercet eam, est In actu: perfectionis Invenitur', namque In Sic qua do haec anima intelligit for eis est compositio ex privativo, demam sine condi ionibus materiae, positivo; & quoniam intelligiueo tempore vocatur intellectus, a- Deum, aqua perficiuntur: idcirco gens ,&in actu ; unde sunt diuersi in eisdem ad uiuenitur etiam com-
gradus intellectus, tamen est unica positio ex uitellectu, S intelligibia subitantia ait imae intellectinae: Sic ii, quae dicitur compositio spirituamur itiua,augmentativa,& gener Iis,&intentionalis; sed quia non cativa, non sunt diuereae substantiae; rent intelligibilibus,&non sun nsed unica subitantia animae vegeta potentia ad illa, neque intelligunt Iis: verum tum, diuersa osticia di- per abstractionem p nantas malum,
. uersa sortitur nomina vegetatina: Iccirco non reperitur in eis compocum nutrit dicitur nutritIua: Ins sitio ex natura piissibilitatis,&intel' I mine uocatur generativa. Ex dictis lectu agentei sed soliun duplex gra- infertur, animam intellectivam es dus compotitionis, ex priuatiuo,dci se subitantinio simplicem,excludia i positiuo,ex intellectu, dc intelligo
Cnem , cesse actum purum , ut sunt Anima autem intellectiva , quae' omnes atrae intelligentiae; nam om- .eit noui illina,& Infima in Ordine isnes substantis separatae in hoc con- substantiarn in separata tum , licet ueniunt, ut omnes sint actus puri in realiter sit simplicillima, qui λ tamevia Aristotelis,& ab omni composi recedit quam maxime a purisctio tione reali liber atque solivae: dis , ne primae inteni gentiae, nea reperi' ferunt ramen in aliquibus . Qiddh- tur compositio ex priuatiuo,deposi 'cet quo ad aliquam simplicitare in , - quoniam intelligit superio. ti&compositionem. Deus enim eisiti ra, de haec inferiora,&ab istis perfi-- sit plenitudo omni uixi persectionii. citur,th ea inuenitur compositio' omnem gradum perfectionis possi- ex intefloctu,&IntelligibIsi, quOhilem in tota natura, & latitudinem niam cit tanqii. in tabula rasa, de Entis, in clii dit,3e continet &omni quia intellectus operatur per ab- compositione caret; Namqtie l . iis stractionem, dicitur composita ex OpIimus ut iam ex Ar Illo petissente . natura intellcctiis pollibilis,dca tia abal quo alio obiecto intelligi- tis,oc inagisco inposita, quam in cu- bile extrinseco non per Miris p deo ligentiae, non tamen Ieali compὐ-- non reperitur in Eo aliqua compo- sitione. . . r. sitio ex intellectu,& intelligibili, a Ad primum quando dicitur. idein quo perficiatur, quia in codem re- non potest ei se agens, palicias, admitto
537쪽
admitto sectandum idem; sed cum
infertur. Anima intellectiva respiciti species intelligibiles in intellectum possibilem. hoc non cocedo, ut infra explicabitur , quia intellectus abstrahit hoc sine illo. Sed di cit .adhuc non tollitur uis argumenti; quamuis argumentum dei peciabus intelligibilibus effugiatur, non soluitur tamen de actu intelligibili, quia intelleetio et aetio immanens, anima intellectiva producit
intellectionem, haec intellectio vnde recipitur Dico, manere in eaὲ alias esset operatio transiens, ergo anima intellectiva recipit intelle-etionem , ergo idem secundum ideest agens ,& recipiens. Respondetur cum Aueri idemseeundum idem non potest esse mo
probat κli compositionem; sed nora,inquit ipse,illam propositionem
intelligi de motu univoco, N. natu rati,ut de motu alterativo, generativo,& locali; sed non de aequi uoco in metaphorico, quoniam idem secundum idem iuxta hunc motum potest esse agens,& patiens; nam intelligere est motus metaphoricus, ut intellexit Aristotel. 9. metaph. t ex is . cum dicit, intelligere est Ehio immanens, ergo idem poterit esse agens, N. patiens, quia actio immanens non transit in aliud. Ad secundum respondetur ve ha Aristotelis obseruari debere,no enim dicit, duas partes;sed differentias, scilicet accidentale non tame- essentiales, quae faciunt aliud ; ted accidentales, quae faciunt alteratu, ζ homo, puer senex;qitonia ant. ma intellectiva, ut est In aetii, differt a se, quando est possibilis, non - disserentia essentiali Ised accidentali nam eadem anima, quς prius erat
possibilis, deindὸ fit in habitu , α
Ad tertium respondetur sinistis
tudinem no tenere quo ad omn a ,
sed in hoc solummodo , videlicet qu5d habet rationem agentis. & patientis.Sic in anima intellectiva est unum, quod habet rationem mat riae,ut intellectus possibilis p &alto. Tum,quod habet rationem a sentis, ut intellectivagens; etenim in principio est apta nata perfici, ideo, ut ad perfectionem reducatur,intellectus agentis beneficio eget.
CAP. XCII. Desperubui intelligibilibus. Circa hanc arduam. & dissicile
dubitationem ob diuersas doctorum sententias primo apetiam sensum d issicut ratis.Secundo, aliorum sentetias referam. Tertio, quid sit tenendum determinabo.QD ad primum species intelligi sis
bilis dicitur esse spiritualis qualmias ,& simulacrum,& particulariphantasmate ab intellectu.abstractum, repraesentans obiectione sub ratione reali , quod praecedit in intellectu ipsum actum intelligendi. Nam sicut in phantasia reperitur thantasma, vel simulacrum particuare, quod speciale obiectum sub rationibus indiuiduantibus inteli
et ui exponit; ita species intellistbilis dicitur simulacrum, abstra ciuinab illo phantasmate particulari, prςsentans illud sub ratione uniuersali; & est ante actum intelligendi , quoniam mediante illo in te editis capit laaec autem species appellatur impressa nam si figura annuli imis primeretur incera, profecto remaneret in ea; sic & haec species,cu r cipitur in intellectu possibili. qumniam in eo remanet, dicitur impressa. De hac igitur specie est quaestio ι
538쪽
vn sit in intelle mi,&actum intelligendi praecedat.D.Thom. p. p. q. 79. arr. 3. & 6. & Scotus in primo sent. in prologo.q. . has species,impressas in intelle stu possibili, tanquam in subiecto,reperiri dixerui; quam opinionem sequuntur Gandaue sis 3.de anima tex. io. S. Timarai quaestione propria de speciebus intelliis gibilibus. U.Thom. accepit fund
mentum exlex. 8. terili de anima,
ubi philosophus, loquens de iotellectu in habitu,ait. Cum autem intelleistus sit singula factiIs , tunc ex se ipso agere potest, si eNo inquit D.Thomas Pintellectus ut singula factus, & non operatur, quamuis agere queat, tunc est factus singular species intelligibiles,ergo intelleistus in habitu ,ad hoc ut sit factus inhabitu ,habet species intelligibiles, antequam intelligat. Confirmatur: hic intellectus se habet ut sciens in aetia, tunc sic sciens in actu habet
prius scientiam,antequam contempletur , sed intellectus eli veluti sciens an adhu ,ergo intellectiis intelligibiles species prius habet , dc po stea contemplatur.&Da m. ad-dir, quod , eessante aetii intelligem di, nihilominus remanent in intellei,u possibili;tiam si, riante intelligere, species intelli sibilis in intellectu non remaneret,intellectus sari ne non daretur in habitu sed inet pura potentia. Scotus vero sic aris guit . Cognit o fit per assimilatione ad Ohiectum: intellectus enim cin gnoscere nequit, nisi similis fiat illi obiecto, ut de qualibet potentia, siue intellectiva, siue sensitiva: Vnde philosophus dicebat a de anima. V sus , antequam sentiat albedinum,
ipli albedini prius similis effici debeti,sed intellectus non potest esse 'similis obi e cto,nisi per speciem in telligibilem, ergo. Secundo si spe- cie s .intelligibilis non esset in intel
tur,intelletium uniuersalia intelligere per singularia phantasm Ilaia, consequens est falsu ,ergo,& antecedens. Probatur consequentia; nam
quicquid intellectiis intelligit, prephantasma particulare necessar:o percipit , unde si intellectus intellia git,&in se non habet species unia uersales, igitur uniuersalia obiecta intelligit per obiecta particularia λhoc autem est falsum. Probatur fallisas consequentis , nam una, & ea dem species, unum ,&idem obiectum secundum rationes oppositas praesentare non valet; quoniam uniuersale,& particulare differunt per
Aristotelem lib. I . de anima tex. II .
dci 2. Sed cum phantasma praesens obiectum sub particulari ratione exhibeat,ergo idem repraesentar nequit sub uniuersali ratione, Igiis tui species intelligibiles in intelle-ehu reperiri oportet. Timara eande opinionem duobus medijs probat. iSi hae species intelligibiles iii intelis
Iecha non ponerenturantequam iatelligar,ratio Aris .de anima tex. 2. aequivoca esset; sed hoc non est diis cedum, ergo.Maior probat hir. Arist. volens itidagare naeturam intelle- stus pollibilis,accepit profata dameto similitudinem, quae est inter intelligere,i semiro,dicens, trientis
gere est sicuti sentire; ideit selitire est pati subiective ,& recipere sp cies sensibiles in se, tanquam in subiecho; nam omnis sensussuscipit o ieetiam sine materia, vi 2. de animat ex . t 2 I .erRO,& intelligere,cum sit vel tui sentire, est recipere intelligibiles species in intellecta,tanquam in subiecto; nam si detur oppositu, ut inqui. Zimara, ratio Arist. in aequi uoco taborabit. Secundo, si spei cies intelligibiles non inuem retur in Intellectu antequam intelligar. ergo nulla erit actio inrellelias agentis,
539쪽
. agentis,contra Aristotelem libr. 3.
de animal ex. II. Probatur consequentia; nam si aliqua intelle stus operat Io daretur, illa quidem non esset, nisi uniuersalis prodiustio specieru intelligibilium,&si haec prois ductio non concedatur, eiso nulla erit actio intellectus. Sed canda uesis respondet huic rationi, dicenis do, operationem intellectus agentis esse, producere intellectionem
. At haec responsio non est ad mentem Aristo t. qui in tex. I 8. terti, de
anima, declaranS . Operationem Intellectus agentis , in quit, illius operationem esse ad instar luminis , quod facit colorcs, potentia visibiles , actu visibiles ι sic intellectus agens facit potentia intelligibilia, aliti intestigibilia . Ex his colligitur iuxta horum opinionem .in phatasia recipi phantaima rosae, aut alicuius alterius, quod deinde obijcitur Imaginatiuae, & intellectus ages
abstrahit si nullacrum vn mersale ,
quod illico recipitur in intellectu possibili, qui cum illud, & alia omnia recipiat est omnia factus, di intelligere potest. Verum haec opinio ad aures phil. losophi esse non videtur; nam i di
ctum nihil esse actit eorum , quae sunt antequam Intelligat s si ergo per Aristotelem intellectus noster nihil est acria eorum, quae an te qtiam intelligar ., ergo nullam speciem habet Intelligibileian se aet , antequam Opetetur . Confirmo per similitudinem , quam ibi affert; intellectus noster est tamqUam tabulla rasa, in qtia nihil est depictum; sed tabula rasa nihil eit actu . ante- quam recipiat figuram: ita &in. intellectu nil reperitur actu, antequaintelligat.. Ecce igiaurilias species intelligibiles non ima eniri ante actu
intelligendi ; nam 'dato oppositS ,
sequeretur, inrellectum nostrum non esse similem ilii tabulae . Plaeta rea idem probo per eundem Aristo
interiectus intestistit res in pirantasmatibus, stante igitur hoc funda .memto, si verum effet, quod isti aia firmant, cum ait philosophus, intellectum non in te uigererem, nasi ita phantasmate verum equidem nota
loqueretur. Insuper Philosophus.
3o: tex. terti de anima ex quibusdam praemissis, lianc conclusionem
Quapropter intellectus nunquaint rit sine phantasmate; Si igitur vera esset horum sententia, intellectus non per phantasmata ; sed per illas species intelligeret. Idem corroboro per Apist. lib. de mem .dcremini. ubi habet, in anima intelle,ctina non inueniri memoriam intelle Luam; quem locum D. . Thom. videns, respondit, duplicem esse memoriam: aliam esse, quae est conseruatiua specierum,& dicitur sensitiua , aliam esse memoriam quae Lesyicit obi ectum sub ratio n e pi aet e riti. Arist. loquitur de prima & nodusecunda . Hoc responsum ad mentem philosophi esse non .videtur , nam ibi non loquitur de memoria particulari, ut D. t ho m. placuit ,
sed de memoria in communi, quam non inueniri s nanima intellectiva
losophus loquitur de illa mem -ria de qua in lib. de sensu , & sensili ; sed in eo libro de memoria in communi ante oculos tractate sibi constituit,ergo. Maior ex se pater. Minor probatur . Cum enim Arist. egisset de anima in libris de anima, in libro de sensu, & sensili dicit.Cuegerimus de anima , nunc de pro pi letatibus eius est pertractadum, que sunt somnus,vigilia,memo ia,
540쪽
vitas vitae, &c. quae vocat Parva naturalia r ergo constat, quod de m moria in communi agere propinsuis.
Hoc idem patet alia ratione, Philosophus de illa memoria traistauit, quae contra distinguitura spe, , cie, & a sensu; haec autem est memoria in uniuersali: ergo. Maior probatur per progressum ipsius,di.
. Centis, memoriam non ine specie,
neque sensum; quod probat: nania, obiectum speciei est futurorum ; sensus vero est praesentrum; mem .ria autem est praeteritoriim. Q reconstat, memoriam esse contradistinctam; sed haec memoria, quaec . tradi stinguitur a specie, & a sensu, . non est intellectiva, itaque estine. inoria in co)rimunt. Item, si concederetur haec mo- moria intellectiua ,sequeretiar, Aristotelam non soluisse quaesitum; nam quaerit 6 interrogat; in qua parte sit memoria;&in parte Intellectiva non reperiri determinat,
sed in sensitiva. Tunc quis dicero
posset. O Aristoteles,non bene sol-Nis,quia per alios datur memori intellectiva. Dinus Thomas, Sc tus,& ali 3 oppositam sententiam sui stinuerunt propter animae immortalitatem , quam volunt reminisci post mortem ob illas species intelligibiles, ut Dimis Hieronymus in Epist ad Paulinum, quae incipit. Frater Ambrosius. Discamus in terris, quorum scientia nobis perseueret In coelo; nihilominus in via Arist telis dissicillime sustineri potest; na. in rc rtio de anima tex. 2 inquit, reminisci non posse, quando corru
plus est intellectus passimas. Sed ne que in via Averrois defendi potest, ut dicebant Gandauensis, S Zima-ra,quod ex eodem ostendo comm . Iq.terti; de anima,dicente. Hoc no
men potetia ,receptio, dc perfectio, aequi uoce dicuntur de rebus intelis ligibilibus,& m aterialibus nam reinceptio uniuersaliter dr de aliqua ramateriali,&spiritu 1li,quonia si res materialis recipit rem in se , illam quidem sumit,tam qua in subiecto; sed intellect us obiective solii, qti admodum una intelligentia recipitaliam;& intelle stiis eo modo perficitur, quo una intelligentia perficicaballat,qua stante Averrois doctrina, subiugo minorem sic. Atqui gnaintelligentia recipit alia in se, nocii subieci iue,sed obiective; ut,intelliis ligentia Saturni recipit prima intelligentia in se, ut obiectu, vel cognM tu in cognitione: ergo de intellelius recipit uniuersale in se, non tanquain subiecto ted laquam obiectu .Cafirmatur ex Averr. l .cit. asse Iete,no dari similitudinem inter sensu , de intellessiim in homine,qm in intellectuno reperit ut dispositio media inter potetia remota, & vltima per feetione. Pro intelligetia huius propositionis aduertat, patecta remota nil aliu esse . nisi potentia ad aetu postreinu, ut puta homo est inpotentia ad aliquam formam. & ad
agendum iuxta illam forma. Potentia aut quae est ad formam, vocatur potentia propinqua, Ita ur remota operari, dc propinqua formam re .
spiciat, quia prilis tar matri acqui in rere debet, & postea agere secunduillam Secundo sciat, ultimam perfectione nil aliud esse, nisi postreina actionem, quam operatur, ut ho inscius est in potentia ad scie . iam, de ad scienter agendum. Postrema per
imo vocatur ea operatio, quq cO- sequitur scientia,quli sane operatione respicit potetia remota:igitur in . ter potentia remota ad operandu,
de ultimam perfectionem . quae est actio,datur me diu quod est scie-tia : ergo sententia Auern est, ut L i intel-