장음표시 사용
511쪽
hanc c pinionem redarguit. Si igitur responso Thomiliarum es et ad aures philosophi, pro isto eadem esset Aristotelis, & Platonis
sententia. Item sequeretur, In generatione hominis non esse tria principia c&tra Aristote Iem primo phycubi prohauit , in generario ne substantiarum esse tria principias non plura, neque pauciora. Namque cum in hominis gene. ratione sit anima , terminus, quo, qui est prauatio, In Illa etiam reperiri debet terminus ad quem; hic autem ei forma substantialis;
sed per Thom istas haec sinima est
lis non potest esse terminus ad quem, igitur in generatione homi. nis unum principium deerit,videlicet terminus ad quem. At respondere possunt , terminum ad quem, esse ipsam generationem ,& Ipsum compositum: Sed haec responsio stare nequit, quOniam sicut in generatione activa praeter generans , quod est compositum , datur etiam principi u Inis, quod est ipsa an in .i, qtra mcdlante
ne passiua clari debet quod generatur, Δ quo generatur,& At illo reles inquit: non mali ita, nec so Ima ge-nciatur sed compositum. Quapropter opinio D. Tho m. invia Aiistotelis dulicillime sustine ii pol cist . erunt anacti pro resoliuio De aliquas pono conclusio m s. Prima sen rentia D. Thomae iuxta sandi issima fidcm nostram, ab inlinc loqvcndo, i st vera , scilicet, Anima intellectilia est forma informans.& dars eiic homini, nouiter incipi cns citra homine, non per mo
Pl crin emanationem , quae non est
aeterna a parte anteised a parte post. Quam sententiam constanter,& sine haesitatione tenere oportet, Vt p p. quaest.76, arr. I. &quaest. 9 . aristic. .Probatur. Et inspirauit in eum G 1.
spiraculum vitae & factus est homo
Ad illud, quod dicitur. Si anima est forma, dans esse ., i gitur nouiter
incipit, concedo, cum autem inferis tur, ergo per generationem, nego, non uni in quicquid Incipit nouiter, inchoat per generationem, cualiqua per emanationem Incipiant, quae nullum morum supponit. Similiter cum dicitur, idem est disponens materiam S introducens tor
mam , de ad alia similia ecdem pacto respondetur. Nam Arist. puriis philosophus hanc cognit Ioncm pei spicacitate sui intellactus assequi non Poluit. Secunda, si loquamur secundum fundamenta Arist. Anima inrcliectiva non est forma, das esse rei, sed tantummodo assisteris, veluti nauta
assistit naui, tribuens ei soli1 quoddam esse praestas, atque perfeci tim, quod praestantissimus vitae gradus
appullatur; namque quatuor sunt vitae gradus. Primus est nutrire, augere.Secundus,sentire. Ieritus, in cui cre secundum locum a seipso quod dico ad elemento iuiti dui e-Ientiam, quae non mouentur a se; sed ab alto,scilicet a natura, quq est in ipsis. Qii artus,& nouissimus gradus vitae, qui vocatur praeitania illismus .est intelligere . Quae rationibus, supra adductis , iam probata suit; nihilominus iterum per Arist.
corroboratur. I . Metaph. tom 8. dicendo, quandam vita iri diuina conis uenire homini , ' diuersa est a vita humana, qtiae e I conuenit Sin Q h
mo; haec aut vita sati ipse)congruit
per vimite dii tersam ab intelicctu. Tertia, forma.das esse homini, est cogitativa, vel phantasia , aut imaginata a
512쪽
natiua, erve dicitur ratio particuris ; & eu philosophi loco citato,
ubi vocat phantasiam diuersam ab intes lectu: Etenim , cum homo h esse,& debeat informari, & ab intellectu non informetur,a cogitati ita equidem,ut a sua forma insom
Contra hanc conclusionem difficultas insurgit, si phantasia est forma,dans esse homini, & deinde intellectiva homini , iam in esseco stitiuo,adueniat, sequitur esse accidens; nam illud , quod ad rem iam in suo esse per suam formam substatialem accedit, est dicendam acci
Respondetur, dare esse dupliciter accipitur,primo uni uocE,dc pro dare esse substantiale.Secundo modo analogice,pro dare esse praestas, atque completum.argumentu comeludit de primo modo, non autem de secundo:Naura enim aduenit nauigio post eius esse completum subilantiale, neque tamen est accides. Secundo responclitur: homo duo-hus modis conmerari potest. Primo pro quodam composito ex
una parte ex corpore:ex alia ex c gitativa. Secundo modo accipi valet pro aggregato ex corpore,& cogitatiua ex una parte,&ex intelle .ctu ex alia parte & tunc appellatur homo eminenter propter intelligere, quod importat gradum emineniatiore si primo modo consideretur, habet esse substantiate; sed non est homo ille praestantior; unde dicebat Auer. in prooemio physicorum. Homo idiota , qui
est homo per cogita tiuam, merito appellatur homo vivo
& Thomi stat dixerunt, mul tiplicari secundum hominure multitudinem, ita ut unicuique nomini sit accommodata, qtribu Sadhaeret Io. Bacconius 2 sent. dist. Lo. q. I. art. vltimo, & ex Greg Ariminis dist. 17. quaest. i.& probat ex Aristot. I 2. metaph. tom. s. ubi volens
probare mudi unitatem, ita arguit. Si essent pili res mundi,ut homines, tunc essent plures primi motores ἡatqui non siint plures primi motores , igitur non sunt plures mundi. Phijolophus ibi ex pluralitate mundorum infert multitudinem primorum motorum, ita ut cum vni.
inte motus stet unitas mundi i sic a pati musti homines existunt, erga multae animae intelle stiuae ; nam si unica esset anima intellectiva, et go unus tantum homo. Probatur consequentia, quoniam si multitudo hominum potest manere cum unitate animae intellectitiae , ergo falsa erit consequentia Aristotelis,
unus primus motor ergo unus mundus; nam dicere posset, nego cons quentiam, quia cum unitate primi motoris multitudo mundorum stare potest, ergo si valet illa ratio pro Aristotele, valet 3c pro me, ergo multi homines, ergo multae animae intellei time. Secundo, si esset una anima intellectiva, ergo una Omnium intellectio. Confirmatur ex Auen in magna digressione cona. F.
3.de aia.Si prima per istio non est multiplicata,i ic neq; secunda Ps ctio est multi icata. prima ofecta
513쪽
est actus primus.Secianda perfectio teriales , sed quod assisterent matre est actus secundus,scilicet actio: Si riae,ut motores assistunt: Nec quod ergo anima tutellectiva est una, io sint educti, verum si essent plures
tur & secunda perfectio. i. intelle- motores,tuncessent materiales.i.iminio est una,ergo quod unus intellia formantes materiat, sed primus m git,idem&alter cognoscit: deinde ror non est materialis. i. non esti
subinfertur;sed si est multiplicat formans, dc ideo non est multiplica intellectio,ergo & anima intellecti rus. Modo non valet ratio de animaua, aqua pendet intellectio . Ter- intellectiva,quando dicitur. Si eserto: Anima intellectiva est formaia sent plures animae intellectivae, e informans,ergo multiplicatur; nisi go essent lasormantes, & eum dic, enim multiplicaretur , tu esses per tur postea, anima inrellecti non esse meum, de ego per esse tuum. i. informat, id est falsum, dicit ipse . omnium tinminum essetvnimm es- quia inlarmat,& dat esse,& est mulse ; hoc est falsum, ergo falsum est, tiplicata ad numerum indiuidu animam intellecti m esse unam. rum ἶ inimus vero motor, cum non Haec opinio non placet Averroi, informet; iccirco no multiplicatur: Thenustio,nec Simplicio,&in viaia sed haec solutio ad mentem Arist Aristotelis, supposita aeternitate a- telis esse non videtur , nam asia nimae,dissiculter sustineri potessina pium est, Si essent plures motores, i haec duo invia Aristotelis stare ne- tunc essent materiales , at primus queunt, ut anima intellectiva sit adi motor non est materialis; sed actus terna, di multiplicata; & probatur purus, ergo non multiplicatus. ex eodem tit. 9. 32.Metaph.quium Aristoteles igitur intelligit, qubdiens probare, non reperiri plures non inmmat, & quod non est emundos,arguit.Si essent plures mu ductus de potentia materiae, nam ei. essent plures primi motores , id in text. 3o. ra. etaphysic.dixit. est falsum,ergo. probaturninior. Si omnis tarma separata est actus pu- essent plures,essent materiaIes, rus, oc non est eductus de potentia mortales,naq;quae sunt plura nume materiae 3 eodem igHur modo accuro,&vnu specie,materialia existut . pit primum motorem esse, quom Sed primus motor est actus purus, do probauit in 3 o. textu,sed perim ergo est unus probat primumQ- materialem esse in dicto textu intorem esse unum; ex hoc principio, telligit id, quod eductum non est scilicet ex immaterialitate: probat de potetia materiae,ergo in tex. 4 unitatem primi motoris Aueroes accipit immaterialem, non ut non eode med o in tex. 1.3.deaia:proba est informans, sed ut non est edu-Mit, alam no essς multiplicata, quia ctus de potentia materiae, ut Diuus si esset multiplicata, esset materi, Thomas dicit, quod primus motoriis, sed hoc est falsus maior insta e non informat , anima autem i habitur in quaestione de immortali tellectiva informar. a te animς,ergo .consequetia valet; Licet hoc ita esse iaciamus in na,si ratio cpncludit,valet et pro a- nimabus, corpori coniunctis, quid nima intellectiva ; & si haec non va- dicent Thomistae de animabus, Ier,nec illa. Dah. rfidet rationem ii corporibus separatis 3 nam si essent Iam Aristotelis sic esse intelligeda, multae animae intellectinae , essents essent plures motores,ergo mate- permateriam.Sed sui sine materia, nates,non intelligitur,messem ma corpora non informant, ergo
514쪽
non dantat multae animae separatae. Secundo , si animae intellei hi multiplicantur, quaero, num sint aeorpore seiunia, num per materia multiplicentur,vel seipsis; non per materiam , quia sunt a corporibus
istatari nec set psis, & per propria
eientiam; nam sequeretur, animas intellectivas non numero , sed specie,esse multiplicatas, quod est falsum etiam in via D.Thomae .Proba. or consequentia. Omnis formalis
distinctio dicitur esse specifica ; vel
elatius a forma exoritur, tanquam
a formali ratione distinguendi; dicitur specifiea ab Arist. 7. metaph. tom. 28 .ubi quaerit propter quid distinguantur aliqua numero,& non specie,& quare aliqua specie, & nonumero. Inquit Callias,& Socrates distinguutur numero per materia,
aliqua vero distinguuntur specie, quia per formam:Ideo dicebat Scotus hient. dist. q. . quod maximEdifferi dicere,formas differre inter se, & distinctio prouenit a forma, tanquam a distinguendi rationema haec secunda dicitur distinistio specisca, d ergo animae intellectivae, a corporibus separatς,distinguuntur per proprias formas, specie, & non numero distin uuntur; sed hoc est falsum,ergo falsum est dicere, Animas intelle miras separatas esse disti nchas numero, & χparatas. Sed Thomistae respondent, hanc rati nem non essessissicientem; quia per habitudinem ad propria corpora distinguuntur, & multiplicantur;
nam licet sint a corpore seiuncta, habitudo tamen in eis remanet ad propria corpora, per quam inter sedistinguuntur. Hςc responsio ad aures Aristotelis esse no videtur,quia
absolutum est prius respellauo,anima intenectiva est quid absolutu, diabito do est quid re disti uu, ergo anima est prior illa habitudine;Tuc
quaero , in illo priori aut est diuerissa,&multiplicata, aut non;si no est diuersa,erg' non multiplicata: na, si esset multiplicata numero . esset diuersa, ut nos homines multiplicati numero,&diuersi. Si dicatur esse diuersa,quqro petquid est diuertar aut est diuersa per materiam, aut per habitudinem ad corpus,vel se ipsa, quoniam distinguitur specie; non per habitudine ad corpus,quia in illo priori praerodit habitudinem ad corpus, ergo non distinguitur per habitudinem ad corpus. Cum ergo nulla positas signari ratio, per qua distinguatur, ergo non est multiplicata; nec seipsa separata, ua specie distinguerec Secundo, si anima intellectiva s. parata distingueretur per illam habitudinem, queretur, ut corrupto
tio,quod est falsum,& impossibile,
quoniam corrupto patre, non re manet paternitas, nam tandiu re manet relatio, quandiu resatiuum durat, anima relative refertur ad corpus; haec relatio est inter anima,& corpus, si corrupto corpore, qd
est alterum resativum, remanet relatio,igitur remanet relatio in rera in
natura corrupto altero extremoru,
id est falsum, erso illa habitudo noremanet;S conliquenter anime nodistinguuntur per hanc habiti di
nem. Nam ego scire cuperem, quomodo corrupto corpore remanet
relatio ad corpus. His sic constitutis, pro solutione pono duas con
Prima, si loquimur secundum fidem nostram,&etiam simpliciter,&absolutὰ, animae separarae multiplicantur ad multitudinem indiuiis duorum. Probatur ex rationibus. D.Thomae,supra citatis, nam illa halbitudo est vera , quam non cogno. uit Philosophus t ες datur ratio.
515쪽
quamuis umim relativorum non remaneat in suo esse reali; de hoc ob diuinam omnipotentiam. Secunda, si loquamur iuxta Aristotelis doctrinam,aia intellectiva, cu sit aeterna , est una numero solu; probat ex Arist. I 2.metaph. tex.M. ubi ex immaterialitate ibauit unitatem primi motoris,dicendo, primus motor est immatcrialis, ergo unus; sic dica ego, anima est immaterialis, ergo una. Scotus, vides hac Tationem. 2.sent. dist. 3. qQ. 8.&l'-quens de pluralitate intestigenti Tum, ait, melius est discordare ab inristotele in principio,&coclusione, quam errare cum eode in viro ' que. Arist. accipit hoc principium. Motor est immaterialis, ergo Vnus, quonia quae sunt multiplicata, sunt multiplicata per materiam.
At respondet Scotus, hoc principium est falsum in via philosophiς,
nam intelligentiae sunt plures, &tamen sunt immateriales,potest ergo sare,ut aliquid sit immateriale, dest multiplicatum; nam sunt multae substantiae abstratiae, eu nihilominus sunt immateriales;& utitur hac Tat Ione ad probandum intelligen-rias esse mul: iplicatas Omnis quad- dirus,in quam umquidditas, potest multiplicati. Anima in; ellei tu
Vt huic rationi satisfaciamus examinanda est m,ior,quae non intelligitur absolute de omni forma ; sed tantummodo de forma materiali ;ic omnis forma, in quantum forma, multiplicar: potest; & ila intentigitur aut holitas Atilior elis,huer. non enim Aristoteles ibi dicit absolute, omnis forma, sed αγ
ma,quae est in materia nima cuin sit forma immaterialis, non multiplicatur at petere vale si anima intellectiva est numero una secundum Aristotelem, per quid est
v nar Respondetur quia est una numero sua essentia, quemadmodum& una intelligentiarum; forma aut materialis est una numero permateriam;Sed dubitatio insurgit. Aristoteles in illo contex 49 demonstrar, primum motorem esse abstractum
a materia, ergo unus numero non
seipso; sed quia caret materia;vnde defectus materiei est causa,cur quq libet separata substan tia est una ipecie, nam Aristoteles pro medio aa
probandam unitatem, non est usus esse;sed defectu materiae. Haec ratio fuit tanti momenti, ut aliqui dixerim, animam esse unam numero defectu materiae,quia caret mategia.
Respondetur illam demonstrationem, qua utitur Arist. non esse per causam,neque per primam causam, sed esse a signo ,& per causam secundam : dicit enim primus motor est abstractus a materia, ergo iste unus defect ' materiae, & carere materia,est signum unitatisIrimi motoris,& non est causa,& si causa dicitur,est causa secuda quae alla camiam principalem supponit: Quare
primus motor est unus. Cur est v-nus t quia est talis naturae, & essentiae .cui repugnat multiplicari,ideo materia caret unde multiplicari non potest, quia caret materia, sed ideo caret materia, quoniam non est aptus natus multiplicati λ vnde dicendum est, idco caret mat ria , quia multiplicari nequit , de non est dicendum, caret materia, ergo multiplicari non potest.
Ad primum, Pro solutione scire oportet, in quo vis illius principij consistat; Aristotelis eirim cons sequentia huc principio nititur, quod
516쪽
unicesque perfectibili inest ua proprin persedio, 3c appropriatus motori oc E contra.Cui libet motori coire pondet suum mobile. Hoc stante, forarat suam consequetiam , unicuique mobili , &ctibili corresimn det natura pe semo, sequitur ergo quod mu dus sit perseetibilis , si plures munis di,& plura perfectibilia essent , eris. go , N plures motores ἔ & si unus
motor perficiem,ergo unicu 2 inucidus perfectibilis ι & quia in hoe
principio robur ratiorita philos, phi existit,cosiderare Moriet,quomodo Intelligatur haec proposi
Quare respondeo, hoc principiuste intelligi debere.unicuique per Dioni, re motori correspondere debet principium adaequatum perfectibile:& econtra,Cuilibet pense stibili adaequatum principium correspondere debet, licet uni perfectioni plura inadaequata principia respodere possint . Quapropter
ratio Arist.valet, si sunt plures mu-di, emo elura corpora ccxlestia , quonia quilibet mudus exigit coris Pus coeleste; si plura corpora coelestia . ergo plura prima mobilia . Qiud intelligit per prima mobilia intelligit octauam sphqram, qui coelum ex omnibus orbibus est adigregatum . Cum ergo primum in hile,&unusquisque orbis, debeat habere suam intelligentiam. quia cuilibet orbi, ut dicebat philos
appropriata intelligentia. Si iunt plura prima mobilia, ergo plures Intelligentiae , igitur plures primi motores ; & E contra, si ergo sunt plures primi motores , ergo plura mobilia, stand o semper in hoc fundamento, quod unaquaeque intelligentia,est accommodata proprio olbi ; &fimus primus motor, e go unum primum mobile , qui fi essent plures mundi, essent plura prima mobilia, ergo plures primi motores , concludit itaque Aristotel. de motore adaequato, de de mobili, de perfectibili adaequa
Quare ratio non valet de anima
intelleαua, scilicet s sunt eiures
homines, ergo plures animae inteuleetiuae , quoniam non est argumentum 1 perfectibili adaequato
que multa indiuidua hominum . non sunt perfect bilia adaequata , sed adaequatum perfectibile est to-rta Species humana: veritin, quia haec species cui coniungitur interule s, perpetua reddi non poterat in indiuiduo, sicut una sphqrace testis, oportebat perpetuam reddi per indiuiduorum multitudinem rVnde huic humano orbi assignat ,
fuerunt plura indiuidua, quibus
secundatibintellectus unitur.Benhergo valet , intellectus unus , e go una natura humana , & non unus particularis homo , quia Hnum singulare non est perlectibule, sibi avi vatum; sed homi in communi ἔ & propterea stat valtas animae intellectivae cum vnit' te speciei humanae , occum multiatudine,& actione plurium indiuiduorum stare potest. Ad secundum. Respondetur n gando consequentiam ; quoniam oportet , intelligentem phantasimata speculari, intellectus enim non potest intelligere absque phantasmatum ope ἡ dc per varietatem phalasmatu in diuersis modis intelligit; nam ex illa diuersitate causa tur,vc quandoque unus inlevigat.&non alius, licet sit unus intellectivassistens omnibus; tamen si in
517쪽
me reperimr phantasin alicuius rei, de non in Amonio etsi unus numero sit Iintellectus, tamen ego intelligo Leonem in me, & non in Alexandro, qui non habet phantasma illius rei: igitur non valet consequentia; intellectus unus , ergo unica intellectio. Insuper diuerso tempore potest cognoscere:si enim in mea phantasia reperiatur Pha tasma rosae non in phantalia Antonij; & si reperiatur fortassis ph tasia, subministrabit in uno , sed
non in alio,& si Prisereret utrique eodem te ore, tamen no erit unica intellestio, quia variatur ; nam omnimodὰ illud phantasma simi-Ie,&mualiter non repraesentatur; sed aliqua sitiem differentia vari
Ad Tertium ne atur antecedes; nam si esset λrma informans, cum
cuius est larma, anima intellectiva inciperet esse nouiter , si sic , aut
Per generationem, aut pstr nouam creationem; non per generatione, quia esset corruptibilis; no per nouam creationem, nam hoc est du-hium inter expositores Aristotelis. Alexander enim vult, non depe dere a Deo , ut a cauti efficiente. Simplicio autem arridet,omnia ab aeterno, ut ab essicienti, dependere a Deo. Arist. vero non cognouit hanc creationem, nam apud ipsum
hi termini connectuntur, est genita, ergo corruptibilis ; si in imm terialis, ergo incorruptibilis, igitur a pane ante aeterna, quia omning itum est nouum,& corrupti
hile; si ergo est aeterna non incipit, igitur non est forma informans, icnon est corruptibilis. unde Theophrastes, Arie.auditor, ruit huius opinionis, animam intovectivam
detur perdicti in solutione pilis
argumenti, verum petere potest, qua via demonstratur, animam inistellectivam non esse eductiim do potentia materiae. Respondetur id ostendi non posse, nisi ex via, qua est usus Arist.1.degereanimal. c. 3. ubi patefacere volens, animam vugetalem, .sensitivam, editistam esse de potentia materiae, hoc medio
utitur. Operatio animae vegetati. uae,& sensiciuae animae , pendet a corpore,ergo anima vegetativa, Asentiesua, non potant ptaecedere corpora, ergo incipiunt cum eo
pore; & cum id, quod incipit cum
corpore, sit forma inmrmans, igiatur anima vegetativa, de sensitiva sunt in&rmantes I operatio vero animae intellectivae non pendeta corpore, ergo anima intelle,iua , praecedit corpus; si sic,ergo non siis mul incipit cum corpore; si non capit principium uni cum corpore, ergo non est Drma in inrmans . Cceterima quaerere potest . virum anima intellectiva habeat intellectum agentem, &possibilem; &quid sint.
O Vamuis dissicultas de intelleis istu agente,&possibili sit difficissima, & a pluribus philosophis
dime discussa, adeo tamen iudicio meo eam pertraeditu erunt , ut potius ei tenebras,quam lucem at tulisse videantur. Quare multum laborem, ac studium,ut eam facilem , ac planam
reddere sustinui. a in re ut distincte procedam, primo de neces sitate intellestiis agentis agam uequod primum caput pertinet ad quaesitu, si est,ridelicet an sit necessarium
518쪽
satium dare intellectim agentem. praeternutetiam requiritur neces- Secundo de causa huius necessita- sario agens.
tis:quod ad quesitum propter quid Pariter in anima intellectiva , ,
spectabit; nam i ueposito,dari intel- quae, cum transeat ab esse imperis. Ieetiim agentem,inquiri debet, pro cto, ad esse perfectum, oportet, ut pter quid dari oporteat.Tertio ape in ipsa sit aliquod ut potetia , quod riam, qu e nam sit operatio, dc quis reduci debeat ad adium; reduci au- modus agendi huius intellectus , temnequit,nisi ab agente,ergo n quod ad quaesitum qaia pertinebit; cesse est, ut in anima intellectiva , , cum enim quaeritur rei operatio , quae transit delotentia ad aetiam , rei proprietas indaga ur,' quod at- inueniatur differentia, quae sit, ut tinet a, quaesitum quia . QDrto , potentia,altera vero ut agens . circa ess,entiam intellectus agentis Uerum petere potest, quomodo versabor, quod spectat ad quaesitu . Philosophus in cognitionem haria
ruid est, iuxta doctrinam traditam differentiarum peruenit. ecnndo posteriorum,cap. primo. Respondetur Philosophu cognoad primum qu etsi tum ex una uis intellectum possibile ex similia σπparte intellectum agentem dari no tudine inter intelligere,& seu re,ut videtur; nam sicuti se habet defessi tex. a. s. de aia.Sentire est sicut intelita re de in rei lectit. 3. de anima tit. ligere. Sentire est perfectassum, pa-3. quemadmodum se habet sensus ti ;cum enim sensus sentit, perfecti-
adsensibilia; llic intellectus ad intel ue patitur ab obiecto,ita ut intelli-ligibilia ; atque in sensu non opor gere est perfective pati ab obiectortet dari sensum agentem, ut Ρnilo- igitur intellectus perficitum, sed per sophus aperte docet. Secundo di fici non potest, nisi quoquo modo
anim Ic. de sensu a text. i 28. ubi ne- recipiat quare si patitur perfective, gauit sensum agentem, & posuit ta- ergo intellectus est receptiuus intummodo sensum receptiuum spe- telligibilium; si receptiuus,ergo piscierum sensibilium; si ergo in sensu tentia; natura enim recipientis est non datur sensus agens,neque in in potentia,& tandiu aliquid est rece-tellectu datur ; alioquin similitu- ptiuum, quandiu est in potentia dedo Ariltotelis praeceps ageretur. cum intellectus sit receptiuus Om- Ex altera parte est authoritas Arist. nium, ergo est potentia omnia. Ex
3. de anima tit. I7. dicentis. necesse similitudine autem, ex rebus natu-
est ergo in anima intellectiva has ratibus desumpta.intellectu agente duas existere differentias , quarum indagavit, quod non peregit desii- altera se habet ut materia,a itera Vc mendo similitudinem a sensu, quiRi ut asens; sic&rn anima intolle- non poterat;eo quod in anima se simiua. Sed sciscitabitur, unde infer- tilia lensus agens non reperitur: i tur, cur in omni re naturali , quae circo similitudinem accepit a r transit ab esse imperfecto, dc incom bus naturalibus, dicens; veluti si ero ad esse completum, dc perfe- habet in generatione naturali,quae ctu; inuenitur aliquid ,ut potentia. non esse transit adesse,ita&hpiri- Remon detur natura, ut dicit The tualiter in anima, cucum in generae mestio liquid manere in poteria tione sit alterum ut agens, alterum non suffert; sed vult potentram re- ut potentia, sic & in anima intelleuci ad actum; reduci autem ad a- est alterum ut agens, alterum, clam rion valet,nisi abage DLe,ergo verti ut potentia,hac tamen Prois sitione
519쪽
sitione intelle magentem educi sensus est in Dieistia ad Meseri.
de potentia materne non conclu- sibilem, ut vero recepit eam, ne sedit;sed solum dari agest,posset enim se est, ut reducatur ad aetiime ergo esse,ut sit vel obieetiim, vel intelle- oportet dari agens,quod illam spectus.Deinde in t. 8.cocludit, hoc au ciem perducat actum, quare necestem agens est intellectus,scilicet v- sario reperitur agens in sensiudeintraque disserentia,videlicet possibi de dissimilitudo,intercedit, quia ib. Iis, de agens est in teli ectus. Iud agens, quod inuenituran ani-At dicere potest; haec consequem ma intellectina, est eiusdem rati tia videtur diminuta; nam in ferro nis cum ea differentia,quae se habet valet, quod illud agens est phan. vi materiar sed non ita est in sensu; tata igitur talis consequentia pro nam illud agens non est sensust sed
bari, &non sic absolute proferri obiectum, quod producit speciem,
debebat. puta in coelo. i εRespondetur, Philosophum iaci Sed dubitabit cur de aere L diate illam probasse in tex. Io. qnando antinxti. 6.admiratus sit Auer. 'uo dixit. Intellectus, siue separabilis, nam pacto obiectum, ut puta alo seu circunflexus, cognoscit carnis do , specie sensibilem in oculo pr esse. i. uniuersale; Si enim percipit ducere valet, eum albedo sit quam uniuersale, a seipso quidem corno. ta,id est materialis,& corporea; spescit; nam uniuersalia non reperiun- cies vero visibilis sit immaterialis, tur in rerum natura; Nec fieri pos- & incorporea, quomodo igitul o sunt a phantasmare,quoniam phan- iectum materiale formam immat lasma est materiale; uniuersale ve- rialem producere poterit, eum istiris immateriale; modo nil agit ne- asatvltra suam speciem,& proprias cessatio ultra suam speciem , igitur vires. hoc uniuersale ab aliqua forma ab- Auer. respondet id egere magna stracta fieri debet. disquisitione. ac ladem resoluit dis Accipiat nunc propositionem ficultatem, dicens, quod obiectum
Aristotelis, rextus i 1.scilicet abstra i producit speciem vi ubItem in oc ctum a materia est intel ligens; si er- . lo: sed quia est materiale,ideo inu go uniuersale a forma abstracta esti nitur aliquod agens extrinsecum, ciatur,ista fornaa est intellectus: er- quod auxiliatur : quid sit aute hoc go haec differentia, quae est formata extrinsecum agens,non declarauit. abstracta, est intellectus agens;ecce Timara autem in suis contradi- igitur quomodo tacite probauit, ctionibus ait, Auerme intellexisse istud agens esse intellectuna. intelligentias: Etenim videmus,c Ad instantiam respondetur, illa lorem in corpore ultra proprium similitudinem , ab Aristotele sum- gradum operari,cum calor, qui se ptam, non esse intelligendam, quo per est acci dens, producat carnem: ad omnia ; nam non esset similitu- sed hoc alterius virtutefacit,saiae. do:sed identitas:est tamen vera qua Haec resposio esset vera, si unu notum ad hoc , quod sicut in animais perturbaret, videlicet, quia seque- sensitiva, alterum datur ut agens , retur , non esse necessarium dari in alterum ut materia, sic&in anima anima intellectiva intellectum age intellectiva: Etenim in anima sensi- tem;atque solum suificere phantasitiva duo reperiuntur et alterum ut ma in virente intelligentiae, non e materia,alIcrum vi agens, namque rantis . Quid ergo est dicendum tRespondetur
520쪽
Resyondetur hoc agens productiuum speciei sensibilis esse obiectu; inquit enim Philosophus 2. deat
t. 19.sensibilia,quae sunt extra,vt vi-
bile, audibile, similiter dc reliqua sensibilia,& sensus, esse productiva
operationis,& sensationis. At obi , cere potest. Si hoc est verum et ergo dici valcbit,albedo sensit sensibilia sentiun r,& non sensus. Respondetur,sensibilia sei ire improprIe,quia producunt speciem iansibilem qua producta efficitur sensatio, Et ad aliud respondetur species sensibiles
no esse omnino immaterialesinam, licet careant materia , dicuntur men materIales, quatenus non sunt
abstractae omnino a conditionibus materiae. Si enim habeat phantasma alicuius in mente , qlinquom do est materialis, quoniam cum tam ii figura , atque accidente ret Inet
Alio modo responderi potest, et- . si aliquod materiale non valeac producere aliquid omnino immateria Ic; attamen producere potest aliqd. immateriale, quod habeat atrum essendi modum; tunc dicere potest,illam albedinem materialem producere posse speciem immaterialem; quia non est inconueniens, aliquod materiale prodiscere aliud materiale prς stantiori modo, scilicet abstractum ab illa quantitate, &iliis accidentibus: quoniam phanta sua. non Pot producere unimersale,quia uniuerti lcs limites naturaleS penitus 'excedit. Quo ad secundum non co-uentain: Aristotclis expositotes, Gad aliensis enim in qo. de anima' 23. necessarium esse dare intellectum agentem amrmat, vi su principium
intellectionis emctivum in possibi. lem intellectum. Pro cuius rci notitia aduertat, quod Gandauesis cum Aueri purauit, intellectu pollibile,
di agentem, esse duas substantias di
stinctas, ipsam animam intes lectiva
costituetes.Etenim voluit,quod Intellectus possibilis no sit causa productiva inteluctionis; nam intellectus possibilis est potentia receptiua intellectionis: igitur non pol ecse causa intellectionis, ut patet ex Arist.' Met.tex. .& 4.dicere, pote-tia passiva est principium trans muritandi ab alio:igitur hae duae potetiae distinguuntur; nam passiua trasmutatur ab alio, S activa transmutat aliud , quoniam si essent eaedem , tunc idem ageret in seipsum, de ideesset agens, oc recipiens , quod est falsum; sed phantasma non potest esse causa intellcctionis effectinaia , igitur dari oportet intellectum, ut
m principium productivum intellectionis, qui eam prodiicit in intellactum possibilem, qui ia in prdiductam ante luctionem recipiti na-que si intellectus agenS non Pon
tur, producti uti intellectionis principium assignare non valemus: ergo intellectum agentem dare Oporici, ut producat intellectionem In I
tel lactum possibilam; & haec est causa necessitatis iuxta opinionem G dauensas . Haec opinio in duobus ineo iudicio) peccarc videtur. Pranao, quia intellectum possibile in , 5e agente, reali cur differre sup- , ponit :& in hoc Zimaram simul e rare exi stimo:sed nunc id suppono, quia chim de substantia intellectus agentis egero, tunc ostendam im- , possibi te esse, dati animam intellecturam, compositam ex duabus paetabuseflcntialibus: nam anima senis stilua, quς non componitor ex duabus partibus, esset simplicior anima in te luctiva . Secudo peccare videtur,cum dicit, intellectum agetem producer
. intellcctionem in intellectum possibilam , quia tunc intellcctio cisci operatio transiens, & non imma