장음표시 사용
151쪽
Iis, ut postea crucifigeretur, Scribis & Phariseis contra χsaeuientibus, & videntibus lucra destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam eiicere multitudinem, mensasque subuertere,&cathedras confringere, alia facere quae infinitus non fecisset exercitus. Igneum igitur quiddam atque sydereum radiabat ex oculis eius, & diuinitatis maiestas lucebat in facie, quae omnia terrorem incusserunt. Deinde in argumentum praecedentium, Propheta subnectit, Omnia subiecisti,& caei.
omnia subieci I sub pedibus eius, oues γ bc
Respice omnia suis locis fuisse seruata. Que prius propter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum, post ascensionem dicit pedibus eius omnia fuisse subiecta Vt ista distinctio & dubium titubantibus auferat, & gloriam sanctae incarnationis ostendat. Nunc igitur ponitur potestas CHRisTI, Reque aliquid excipit quum dicit o MNi A. Nam quemadmodum a Domini opere nihil est exceptum , ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse diuisium. Dicendo enim OMNIA, nec terrena videtur excepisse, nec supera: sicut de hoc loco testatur paulus ad Hebraeos, In eo i ei omnia subiecit,nihil dimisit non subiectum ei, atque ita dc vegetabilia & sensibilia,&rationalia, & animata quH; nomini cis Rrso
paret. Additur aute svis pedibus eius, ut omnis creatura iure ipsum & colere & adorare videatur. Oves vero electum populum significant Christianum , ac sanctas animas fructum innocentiae operantes, quae ideo ovibus comparantur,q uod sese praestante Domino innoxia conuersatione moderantur: deinde quia mundi exuuias sine aliquo dolore amittunt.Nam quemadmodum ouis tondentem seno increpat, ita nec iustus cupiditatem sui depraedatoris accusat. De duobus facilis est interpretatio praesentis sentetiae, pro praedicatoribus eam recipiendo, qui humana pectora mandatis caelestibus exarantes, virtutum messem germin re factui. Nec vacat. dicit I N svr E R, quia cogit omnino ad nescio quam disieretiam cognoscenda inter oues, uel
152쪽
boues & pecora. Quare pecora, nunc carnales homines intelligemus, more pecorum in amplitudine campi voluptatum de latitudine viae quae ducit ad mortem vagates, no in montibus virtutu habitantes: qui nihil arduu, nihil laboriosum quavis virtus & ars sint circa dissicile quaerunt. Ipsis autom etiam dominatur Christus: nam & saepe de conuersis talibus maiore gloria tri hat,& oues fiunt, quia iam intra septa Domini clauduntur. Postea sequitur,
Volucres Odi pipes maris qui per balant
Meminit Propheta specialiter ovium,boum, volucru, 3c piscium, non quod haec exempta essent ab omnibus, sed ad significandu regnum Christi extendi etia ad minima sensibilia per haec animalia denotata, ne intelligeres regnum Christi ita in spiritualibus comere, φ de sensibilibus no se impediret, uti errauerut nonnulli, dicentes, Deti no curare ista haec inferiora:in quorum persona scribitur in lib. Iob, Cap. 22, Circa cardines caeli perambulat, nec nostra cosiderat. Insuper vide nunc volucres caeli, dici elatos homines, qui inflati vento iactatiis, quasi per inane aeris efferutur,x humilia despiciunt, quu altius extolluntur. Intuere etia pisces maris, hoc est curiosos, qui perambulant semitas maris, id est inquirunt in profundo huius seculi temporalia, quae tanquam semitae in mari cito evanescunt & intereul. In his tribus quae nunc describuntur, scilicet voluptate, curiositate,&superbia, omnia vitia puta, cocupiscentia carnis, cocupiscentia oculoru &superbia vitae pinguntur. Ab his fuit primus homo superatus, sed Christus duntaxat tentatus: qui quia tam mirabilis de latus sit, ipsum qui est principi u & finis laudemus in principio & in fine,& nu qua a laude eius cessemus, dicetes, O Domine, Dominus noster, &c.
Domine,Dominus noster, quam admirabile es nomen tuum in uniuersa terra.
Repetitur hic de verbo ad verbum primus versiculus,&eirculi instar ibi finem accipit unde initium sumpsit. Vt hinc intelligas materiam Psalmi consistere in hoc versicu-
153쪽
lo fruct simque Messsiae esse magnificationem diuini nomIIoan. I. nis in omni terra. Et vere ad hoc, Verbum caro factum est, ut glorificetur nomen Dei in toto uniuerso. Decenter igitur priocipium repetit,&ad caput redit, ostendens initiu& finem boni ad Deum reserendum.
Huic Psalmo pr ponitur talis titulus in Hebraeo, Ad viactoria Almut Lasen Psalmus David: pro quo Hieronymus legendu putat, Pro morte fit ij, tametsi coplures ita vertat, In fine pro occultis fili j Platin' David, ut hec dictio Almutnusqua in duas partes diuidatur. Vnde praesente Psalmude unigenito Dei patris intelligemus. Na ipse Dominus quusine additamento ponit Filiu quem haec dictio Laben de gnat seipsum unigenitii vult intelligi, ut Ioa. cap. S, si vox Filius liberauerit, tuc vere liberi eritis. Supra vero David
Titulo quado de Absalone loquutus est, addidit sit j sui) De Chri
Psalmi 3. Ho aute scimus duos eius ad uetus: primu & secundu. In primo aductu & manifestus & occultus venit: manifestus car- Maiis i ne, occultus diuinitate: & in secundo aduentu & occultus & manifestus veniet: occultus, quia nesciinus die neq; ho-p-' ram: manifestus, quia videbit eum omnis oculus: occultus insuper si de particulari iudicio uniuscuiusq; disseredii est quia nescimus occultu rudiciu Dei, hoc est, quare repudiati sunt Iudaei, electae Getes. Super quo Paul ad Rom. cap. II, admirans intonat, O altitudo diuitiarii sapietis & scientiae Dei, quam inco prehensibilia sunt iudicia eius i Occultum itaq; iudiciu , est etia poena qua nuc unusquisq; hominia aut exercetur ad purgatione, aut admonetur ad conuersionem, aut si contempserit vocatione & disciplina Dei, excaecatur ad damnatione: cuius poena hic incipit,& in futuro cu ipso permanet. Queadmodii de Pharaone indurato legimus, ct, temporale suppliciu fuit ei aeternae poenae initium. VidC- , mus alios nec tribulari, nec iniuriam pati, quin sanos cor-
154쪽
bore lanitia temporali omnibus modis abundate: sed tales nec bene habent, quia credimus quod ipsos Deus non visitat, quia non sunt digni visitari, ut post odum sine fine puniantur. Ecce occultum Filij iudicium, quod nonnulli iudicium discretionis appellant. Porro manifestum Christi iudicium quod discumonis a plurimis nominatur erit quo venturus est iudicare vivos & mortuos, omnibus fatentibus eum esse a quo & bonis praemia, & malis supplicia tri- buentur. In quo quidem etiam occulta cordium manifesta 3- Cori erunt. Quocirca in hoc Psalmo obseruanda sunt occulta Fiiij, id est & humilis eius aduentus, qui profuit Gentibus
cum caecitate Iudaeorum,&poena quae nunc occulte agitur nondu damnatione peccantili, sed aut exercitatione c5uersoru, aut admonitione ut couertantur: aut caecitate,ut damnationi praeparentur qui conuerti noluerint. Caeterum hieetia potest intelligi prophetia persequutionu Ecclesiae. Prima tuit Iudaeorum in Apostolis: secuda Tyrannoru in martyribus: ertia haereticorii ccut vulpeculae Christi vineam Catexterminare cupientiu :ut inter lacus contritos, qui aquam non habet. difficile ubi fons signatus 3c hortus ille coclu- Catic. 4 sus sit, possit intelligi: quarta erit Antichristi. Quibus tameomnibus erudiutur studiosi patientia habeat in aduersis, &ne desperent in persequutione, sed expectet mercedem ex
patientia sua, atq; credant futura maloru punitione. Pro- 'inde nunc ait Propheta, Constebor tibi, Domine, cosessione laudis, in toto corde meo, affectu scilicet & intellectu. omnia ad tuae diuinae prouideliae regime reseredo quae stulti quasi cassi & temere ac nulla diuina administratione seri
putat. Narrabo omnia mirabilia tua. Narrat omnia mira-Dilia Dei, qui ea no solii in corporibus palam, sed in animis ruide inuisibiliter & loge sublimius & excelletius fieri viet,&ita saepe de visibilibus ad inuisibil la trasit: ut qui Laetarii in corpore, Paulum sulcitauit in mete, quod maius est. Ioan. rr Itaque nonus hic Psalmus docet occulta Fitu etia in sancti Acto. s. symboli sacramento. Qui enim susceperit fide in hoc mysterio abscondita, primo cofitetur no lammis labiis, sed in toto corde suo narrat mirabilia Dei. Ia non laetatur in rebus labetλ' & caducis, sed dicit Diio, Letabor & exultabo,&c., let. ij.
155쪽
Laetabor oe exultabo in te, psallam n lii tuo
Non hoc seculo ducitur, in quo mortifera laetitia est, qui aliquando mirabilia Dei perpenderit: no in ambitionibus mundi, ubi peccata amara, suauia sunt, exultat: sed in Deo, ubi securum gaudium semper sumit augmentum: atque mirabilibus illius oblectatur, qui est veritas, non tumultibus mundi, qui est vanitas, non in voluptate contrectationis corporum, nec in palati & linguae saporibus, nec in suauitate odorum, nec in iocunditate sonorum transeuntium, nec in formis corporum varie coloratis, nec in lucis laudis humanae immoratur, sed in occultis Filij laetabitur. Stefit spiritalis laetitia in mente, sancta hilaritas in corpore, dcconcordat diuina laus cum recta operatione. Vnde nunc regius Vates agnoscens in futuro iudicio vindictam malorum, & laudem bonorum: super hoc ait, Laetabor in spe,&Philip. g. exultabo in re, quasi qui gaudet in Domino, gaudeat semper. Nam quanuis futurum iudicium terribile sit iniustis', tamen iustis erit Iucundum, causam adferens exultationis: quippe sicut ex fructu arborum vicina aestas agnoscitur, Minde exultamus, ita & ex ruina mundi prope esse cognoscitur regnum Dei:dicente Domino Lucae cap. 2r, His se- ri incipientibus, respicite & leuate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra, & scitote quoniam prope est regnu Dei. Quibus ipsis iustis sua corona annuntiatur. Proinde nunc pollicetur Propheta se gratias habiturum super sua salute, ab inimicis siue spiritualibus siue earnalibus liber factus. Psallam inquit nomini tuo Altissime. hic laus cum opere. Mos autem suit iis qui amatorie in aliquem affecti essent, carmina Sc cantus in cum componere, atque hoc pacto animi desiderium lenire. Huiusmodi metaphora Propheta usus, nunc intentionem amoris sui in Deum declarat. Altissimus vero ipse est Deus: sed nomen Patris, Filius est. Causam autem psallendi subnectit, Quia in conuertendo, &c.
156쪽
IN PsALMUM IX P i , In conuertendo inimicum meum retrorsum,infiseniabuntur oe peribunt ά facie tua.
Conuersus est inimicus retro postquam non valuit hominem caelestem decipere tentatum. Marci cap. 8, Vade retro Sathana: sed se ad terrenos conuertit, ubi dominari potest. Quapropter quisque hominum sedulo faciat ipsum inimi- eum suum semper praecedat, deposita imagine terreni ho- I. Cor. Is minas,& c estis imaginem portet.Ante aduennim Christi diabolus dux itineris mortis fuit, sed postea retro Ecclesia . seques est, quasi canis: vii praedixit spiritus Gen. cap. 3, Inimicitias pona inter te & muliere videlicet Ecclesiam) ipsa coleret caput tuu,&tu insidiaberis calcaneoei'. Quia & nostri gressus pr pellitur a colubro, & Domin coleret Satha Rum. ic. na sub ped ibus eius. Vnde sequitur, Infirmabutur. Naaduentu Christi potestas daemonia fuit ligata, ne possent tantu hominibus nocere quantuantό. inare Apoca .cap. 2O,meminit Ioanes ipsum Sathana aliquado soluendia, puta tepore Antichristi, ad seducetium Getes quae sunt super quatuor angulos terrae, sicut Christi Euagellii ubiq; publicatum fuit Mar. vlt. per Apostolos,Domino cooperate, & sermone confirmate tequetibus signis. Diabolus tame in hac persequutione iustoru couertitur retrorsum, & qui prius fortis erat propter peccata hominii, si debilis Christi passione, morte, ac resurrectione, quatenus sic quod infirmu est Dei, fortius sit homi t. Cor. i nibus quippe haec infirmitas Saluatoris, Christiano magna
est fortitudo, qui victus vicit mortem, quam nemo Gigas e uasit. Et dum eum ducem habemus, nos authorc mortis retro sequi compellimus. Quamobrem etiam primo Meilue aduentu fracti daemones, statim clamabam quod scribitur Marci cap. 1, Quid nobis & tibi i E s v Nazaraeiae 3 venisti perdere nos Scio quia sis Sanctus Dei. Quae confessio non fuit voluntatis, sed necessitatis extorsio, sicut seruus fugitiuus visum dominu in timet,&ne vapulet, sibi misereri po-ihilat. Daemones enim in terris Dominu cernentes, se continuo iudicandos credebant esse. Sequitur, Peribunt a facie tua: quod tantundem sonat sicut, Λ timore tuo. Strenuo Jum enim ac potentium virorum facies horribil1s inimia
157쪽
Ο EXPos I Trocis vigeri solet ac timenda. Et praesens litera vere de deis structiono idololatriae in aduentu Messae intelligi potest.
Nam ante Discipuloru Iesu Nazaraeni praedicationem, se re uniuersus orbis idola colebat, exceptis Iudaeis qui Deci verum caeli&terrae creatorem venerabantur. Sed posteaquam Apostoli, caeterique ipsius Iesu Nazaraeni Dilcipuli, in uniuersum mundum ab eo missa fuerunt, idololatria undique explosa, omnes Gentes ad cognitionem unius & veri Dei peruenerunt: quemadmodum etiam praedixerat Esaias, ita scribens, Et ponam in eis signum videlicet Christianismi quo signati in Ezechiele non interficiuntur rquo in AEgypto postes signantur , & Israelitae saluantur: quo nunc hostes nostri fugantur. Et mittam ex eis qui saluati fuerint ad Getes in mare, in Aphricam & Lydiam tenentem sagittam, in Italiam & Graeciam ad insulas longe, ad eos qui non audierunt de me, & non viderunt gloriam meam. Et annuntiabunt gloriam meam in Gentibus, Madducent omnes fratres vestros de cunctis Gentibus. Ecce quomodo periit idolorum memoria omnibus, nunc etiam Sarracenis viiii verum Deum colentibus. Quod iure optimo fit: nec est quod quis felicitatem deam esse putet, uti Lucullus, tam sero post tot Romanos principes, huic dear templum constituit. Nam quum constet omnium rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei: hinc satis apparet nullum Deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest homines facere selices. Ipse ergo quaeratur, ipse colatur, & sufficit: repudietur strepitus innumerabilium daemoniorum: seruiat mortalis uni Deo datori felicitatis. Non est ipse quepa antiqui nominant Iouem: nam si eum datorem felicitatis agnoscerent,no utique alium vel aliam a quo daretur felicitas, nomine ipsius felicitatis inquirerent, neque ipsum Iouem cum tantis iniuriis colendum putarent, qui alienarum dicitur adulterator uxorum , atque pueri pulchri impudicus amator & raptor. Sed quare tales cacodaemonum turmae infirmabuntur & peribunt 3 Quoniam i cisti inquit
158쪽
Quoniam fecisti iudicium meum oe causam mea, sedisti super thronum qui iudicas iustitiam.
Nunc Propheta loquitur de futuro per modum pr teriti rater certitudinem Prophetis. Et hic apparet quod Ec-i ex Gentibus venit. Vnde vox est Ecclesiae, ac si dicat, Aperte Gentes elegisti:& Iudaeos reprobasti: patronus mihi adsuisti contra aduersirios,& vindicasti me,& fecisti causam meam bonam mecum nascendo, ac delapibus Genti- Matth. 3 Iitatis filios Abrahet suscitando. In cuius rei signum quem admodum strabit Galatinus Gen. cap. is, forte dixerunt Sit Loth, Vt seruare possimus ex patre nostro semen. Quia enim dixerunt semen,& non filios, videtur reuelatum nisi se eis arcanum de aduentu Messiae, & quod de semine Λ- d. ae, atque ex eis proditurus esset Messias: innuentes semen
illud Messia: de quo dixit Adam , Posuit mihi Dominus semen aliud pro Abel)ab ipsis fuisse procinii rum. GςΠ
Ideoque voluerunt cum patre concumbere ad huiusmodi semen construandum, non aliqua malitia, aut inhonestate ductae, sed quia existimabant alium hominem praeter patrem in mundo non existere, propter Sodome& Gomorrhae destructionem. Ideo ne praetermitteretur Messae aduentus, quaelibet earum una nocte cum patre iacuit, grauidaeque factae, duos filios pepererunt: una Ammon, Gen. I9. altera Moab: a quibus duae Inaximae Gentes emanarunt,
quae Ammon & Moab appellatae sunt . Ex Moab autem Ruth. r. processit Ruth Moabitis, quam Booz uxorem duxit: ex & 4. cuius genere prodiit Rex David. vi ex eius genealogia ap- Natth. I. paret. Rex autem Salomon inter alias uxores habuit Naama Ammonitidem, &ex ea ortus est Roboam Rex Iudaeg: 3. Reg. r David vero inter caeteros filios habuit Salomonem & Nathae ex Nathan autem processit beatissima Virgo, secundum Luc. 3. Lucae genealogiam : ex Salomone vero & Roboam eius
filio, prodiit Ioleph eiusdem Virginis sponsus, quia Mat- Matth. i. thaeo dicitur filius Iacob: licet a Luca scribatur filius Helisue Ioachim, quia non est prohibitum homini vocare generum, filium suum,& nurum, filiam suam. Eamobrem
159쪽
Luc. 3. non Improbabile est Ioseph a Luca dici filium Heli, sue Ioachim, qui Pater fuit intactae coniugis ipsius Ioseph.
Veruntamen quia mos non erat Scripturarum per mulie
res genealogias texere, idcirco Lucas in genealogia gloriose Virginis, loco ipsius Virginis ipsum Ioseph posuit, euinque filium Heli hoc est Ioachim, nuncupauit. Quum
igitur filiae Loth nescirent ex utra ipsarum proditurus es set Messias, & unaquaeque ipsum ex se processitarum putaret, dia Gen. I9. xerunt, Vt seruare possimus ex patre nostro semen. Quod absque magno mysterio factum fuisse censendum non est. Quum enim Deus praesciret Iudaeos magna ex parte Metasiam negaturos, eique non credituros, Gentiles vero eum recepturos, ac proinde populum nouum ipsos se facturum, iuxta illud Psalmi r os, Populus qui creabitur laudabit Do minuin: idcirco diuina prouidentia factum est, ut Redemptor δc verus Messias ita ex Gentilibus sicut ex Iudaeis procederet,ut inde cunctis innotesceret, quod ad saluandos virosque venturus esset. Quare Dominus ipse Gentiles quoque oues suas vocavit, dicens, Alias oves habeo que no sunt Io Π '' ex hoe ouili illas oportet me adducere, & fiet Vnum ouile,& unus pastor. Et eam ob rem quia Messias virosq; , scilicet Iudaeos & Gentiles saluare debebat, recte totius gςneris huIQ Π mani Redemptor dictus est, ac mundi uniuersi Saluator. Sequitur, Sed isti super thronum,&c. Thronus, Graecum
est, Latine Seitcs:& hoc accipe, sive Filius Patri dicat, qui I0δη δ'' etiam illud dixit, Non haberes in me potestate, nisi tibi datu fuisset desuper idipsum ad aeqii itate Patris & ad occulta sua referes, quod iudex ho in inii, ad utilitate hominu iudicatus est:& quod pater iuste iudicauit causam suam, eum resusci-- - tando, qui iniuste morti traditus fuerat. Sive Ecclosia iam perfecta & sine macula & ruga digna scilicet occultis fili j, quia introduxit eam Rex in cubiculum suum dicat Sponso suo, Sedisti super thronum qui iudicas iustitiam vel aequi talem ut alij legunt) quia resurrexisti a mortuis, ascendisti
in caelum, de sedes ad dexteram Patris, unde venturus es iudicaro vivos & mortuos. Subnectit David,
Increpash Gentes, oe perist impius, nomen eo-
160쪽
rum deless in aeternum, os inseculum seculi.
Couenietius hoc Domino Iesu Christo dici, quam ipsum dicere accipimus. Quis enim alius increpavit Getes, & periit impius, nisi posteaquam ascendit in caesu, misit Spiritum Sanctu, quo repleti Apostoli cu fiducia praedicariit, Omnes dii getiti, dimonia:& falsitate idoloru libere arguerut Qua increpatione periit impius, id est diabolus, qui in lignis vel lapidibus adorabatur, & id certe iure optimo factu est. Nam
't excplis utar quae vanitas maior, aut quod ridiculii apertius quam Troianos a suo Palladio auxiliu sperare 3 neque enim homines a simulachro, sed simulachru ab hominibus seruabatur. Quomodo ergo colebatur Pallas ut patria custodiret dcciues, quae suos no valuit custodire custodes 3 Nono Diomedes 8 Vlysses etsis custodibus sume arcis, corripuere Lacra emgie, manibusq; cruetisvirgineas ausi cotingere vittas 3 Sic imprudcter postea Romani deos penates qui Troia custodire non potuerunt, sibi crediderunt profuturos, aut se non posse vinci sub defensoribus victis. Immo vero victos deos tanquam presides ac defensores colere, quid est aliud, quam tenore non numina bona, sed daemonia mala Sicelia debellati Assyri j frustra existimarunt deos aut mercedC no sibi reddita vel alio proinisio maiore ad Medos transire maluisse, atq; inde rursus ad Perses, Cyro inuitate Se aliquid commodius pollicente. Hoc si ita est, aut infideles dij sunt qui suos deserunt & ad bostes transeunt, quod nec homo se cit . Camillus quando victor & expugnator aduersissimaetiuitatis: Romam, cui vicerat, sensit ingratam: quam tamen postea oblitus iniuriar, memor patriae a Gallis iterum Iiberauit. Aut non ita sortes sunt dij, ut deos esse fortes decet, qui possunt humanis vel consiliis vel viribus vinci
aut si quum inter se belligerant, non dii ab hominibus.
sed dii ab ali)s diis forte vincuntur, qui sunt quarumcunque propitij ciuitatu in . Habent ergo & ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte prorsus siuscipiunt. Non itaque deos suos ulla debuit colere ciuitas magis quam alios a quibus adiuuarentur sui. Quamobrem istorum va