장음표시 사용
521쪽
alijdicnnt Moria collocauit Aram. In eodem eolle postea
Gene. 23. ubi obdormiuit Iacob , vidit scalam cuius summitas canos tangebat,& Dominum innixu scalae, dicentem ei, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac&c & quum euigilasset, lignato loco, vocavit eum Betheb, quod interpretatur Domus Dei: quasi E cclesia, templum Dei, semper in monte seu in sublimitate virtutum erigi debeat. Istis omnibus interrogationibus quomodociique illas intelligas, hoc uno laconisino
respondet David, Innocens manibus,&c.
Innocens manibus o mundo corde, qui non a
cepit in uano animam suam, nec iurauit in dolo
Superioris versiculi verba per interrogatione a Propheta formata sunt, ad quorum responsionein praesens subsequitur versiculus: Et per M A N vs quidem actiones significat, Per COR vero, cogitationes. Ille inqiuit) ascendet & stabit cuius & actiones irreprehesibiles 3c cogitationes una purae fuerint ac mudae: quasi ascensiuru illii neget aut permansuruvlatili , s. qui huiusimodi no fuerit. Beati igitur nitido corde: cui enim mens pura, & opus inde sequens nitidum erit, quia ut in-NMλ- γ- quit Matthaeus omnis arbor bona fructus bonos facit: que admodum de spinis non colliguntur uuae, quin a radice fructus arboris pullulat, sed quod arbori radix, hoc homini sua
voluntas est. Nam sicut arbor radicatur in terra, sic volun - . tas in anima: & proinde radicis liberae,& necessario ortorum non aliunde liberorum non est diuersa bonitas moralis , vel malitia in quo sensu certum est opus exterius interiori diuersam bonitatem vel malitiam non addere, sed ea ex interiori a quo prorsus velut a radice pendet omni ro resultat. Considera igitur quomodo utraque haec pariter coniunxit David, opera scilicet & mentem. Diuinum nempe m datum obligat etiam ad opus exterius , prout te- . Ioan. 3. statur Ioannes prima sua Canonica dicens, Filioli, non diligamus verbo, neque lingua, sed opere & veritate:alterum enim sine altero non probatur. Mox amplius explicat
David quis denique isto pacto sit innocens, I videli-
522쪽
et non accepit in vano animam suam , utpote qui anima sua, quae ad bona opera fuit creata, ad praua usus no est, sed eam immortalem sentiens, aeternitatem stabilem atque in inco mutabilem, studiosis actis ei acquisiuit. is enim in vano accepit animam, qui putat de*deranda, quae sunt vel tran-storia, vel caduca, relicto amore arternorum, atque Otio vacans infructuose vivit, & in vinea Domini non laborat: Gen.i sed hominem exteriorem de limo terrae formatum multa sollicitudine perficit: interiorem vero ad Dei imaginem Creatum, ut vile mancipium, verbi Dei fame Se siti cruciari
permittit. Quod deplorans Psalmographus, alio in loco Pal. tot
dieit,Percussiis sum ut foenum,ardore icilicet concupiscentiar, 3c aruit cor meum sterilitate bonorum operum, quia oblitus sum comedere panem meum. Panem, inquam, non
utique corporalem, cuius non sinit obliuisci quotidiana esuries, sed spiritualem, puta Verbum Dei, quod animam charitatis ubertate impinguat, & superfluum temporalium
amorem omnino repellit ac resecat. De quoquidem amo-xe Verbi Dei, Matthaei cap. 13. scriptum est, Qui habet da- bitur ei,& abundabiti qui autem non habet, & quod habet auferetur ab eo: neque enim potest aliquid sapienter intelligere, qui caput' non habet sapientiae. Quapropter Iudaeis qui non credunt in Filium Deis etiam si quid boni per naturam habent, tollitur: dc tunc non immerito talia naturae dona censentur auferri, quando inutiliter habentur, ac detrimentum culpae ac poenae ex non recto usu asserunt. Sed
memineris nonnullos hoc in loco legere, Oui non accepit
in vanum animam meam, quasi iam sit vox C H R. I s v x
dicentis, Qui non accepit frustra animam meam positam pro mundo In cruce. Quicunque enim non credunt Messia posuisse animam suam vitam suam pro mundo, quant unqu e sint alias puri & mundi, nunquam ascendent in monte Domini: hi siquidem in vanum accipiunt animam Messiae posita pro mundo. Hoc certe est quod cHRIsaeus praedicabat de morte sua, Matthaei cap. ii, Beatus qui non fuerit stadalizatus in me verutam e utcunq; res sese habeat, ad residuum versiculi descendamus. p E R. dolum iurat quisquis
aliter facturus est quam promittit, eredens periurium non
523쪽
esse decepisse nequiter credentis errorem e sed duplicia' teris reus fit qui de nomen Dei in vanum assumit, & proximum in dolo capit. Contra autem, ille in dolo non iurat proximo suo, qui quae cogitat baee praedicat, & in opere implet. Itaque qui se ab his omnibus supradictis custodierit maculis, & tum in opere, tum in cogitatione & in verbo
fuerit sibi & proximo innoxius, hic Acccipiet benedictionem, & caetera.
Hic accipiet benedictionem a Domino, O misericordium i Deo salutari suo.
Praemisit pias obseruationes, nunc dicit &praemia. Hic vir inquit Vates qui in actionibus suis probus, &incogitationi Dus m udus fuerit, quique ab inanibus rebus seipsum segregauerit, & non peierauerit aduersus proximum suum, Ace IPIET benedictionem, hoc est gratiam seu diuinualiquod donum in praesenti vita praestitum. Flec benedictio est quae Abrahae proinis afuit, Gen.cap. 22, Benedicentur in
semine tuo omnes Gentes terrae: quae adhuc repetitur Isaac, Gen. cap. 26.&Iacob, Gen. cap. 28. his verbis, Benedicentur in te & in semine tuo cuctae Tribus terrae. Quas quidem benedictiones ita ad Galatas ca. 3. exponit Paulus scribens, Non dicit In seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, Et semini tuo, qui est c H R I s T v s : tanquam gratia omnis Pam accipimus per I EsvM CHRIσΥvM factat. Et hanc benedictionem non esse in copia temporalium, satis explicat David alio loco dicens, Etenim benedictione dabit Legissator, ib unt de virtute in virtute: videbitur Deus deorum in Sion . Itaque integratur haee benedictio donis virtutum,quae in praesenti vita reddunt hominem iustum, ScDeo acceptum,& elapso vie termino ad visionem Dei deorum in Sion perducunt. Accipimus autem tantam benediactionem no a quolibet sed a Domino:ipse benedicit , qui iudicaturus est: ipse absoluit, qui incommutabiliter damnare potuisset. Meritum ergo beneficii per magnitudinem voluit concedentis agnosci. Quapropter Psalmo G s. precatur
regius Psaltes, Deus misereatur nostri, & benedicat nobis: illuminee
524쪽
illuminet vultum suu super nos,& misereatur nostii Vico gnoscam' in terra via tua, in Smnibus Getibus salutare tuin Ostendens hane benedictionem esse in illuminatione mentis, & cognitione viaru Dei, Sc saluatoris eius, scilicet Metasar, per quem fuerat populos saluaturus. Sequitur, M i s E R. I C o R o I A , ut illa benedictio non per merita, sed permisericordiam Dei venisse ostendatur, quia ipse prius peccata dimittit: nullus quippe hominum est qui sibi misereri non egeat: nam si compassionem suam non commiscuerit Deus, non iustificabitur in conspectu eius omnis vivens. Quaenam enim ulla simi nostra opera quae ex se absque Dei gratia, canorum regno condigna sunt Donantur delicta, Veveniat corona, sicut dari no potest libertas, nisi prius serui tus fuerit ablata.Sed ecce vides prcmium quod seruatur innocenti sibi& proximo. Idcirco inquit Cyprianus)qualem vis inuenire Dominum, talem te exhibe erga proximum tuum. Quapropter ea nobis imprimiscura sit, omnia nostra semper cum proximo bene habeant : tunc protinus dicetur, Haec est generatio, &c
Haec estgeneratio qrarentium Dominum, qzarentium faciem Dei Iacob.
Quod singulariter prius dixerat, Quis ascendet in montem Domini, ne putares hoc ad C H R. I s T v:M Dominum solumodo esse referendum,nunc & generationi Christianae adaptat, atque pluraliter dixit, HAE C est generatio quaerentium Dominum: quia Ecclesia ex pluribus persenis fit, & tamen una dicitur propter unitatem tum fidei tum capitis, Canticorum 6,Vna est columba mea, una est persecta
mea. Ex his vero ipsa constituitur qui quaerunt Deum, sicut Iacob quaesiuit, qui ut inquit Oseas inualuit ad Angelum,& confortatus est, necnon testante Genesi vidit Dominum facie ad faciem, no quod Deus videri possit, sed formam vidit in qua Deus ei loquebatur quae omnia orantes in fide assequi possumus. Generatio ergo illa inquit David qui sic in Hos To vixerit, ut supra docuimus, merito apyeia lari poterit generatio virorum quaerentium, hoc est diligentium Dominii: qui enim diligit, quaerit. Sed nomine Do
525쪽
Iacob, Deus Pater a multis putatur, ut hoc in nationibusn-ciat quod in Iacob fecisse mostratur, cui posterius nato primatum dedit: quasi haec generatio quaerentium Dominum tandem ex Gentibus numeranda foret. Facies autem Pa-
Dan. 24. tris,Filius. Qui videt me inquit videt & Patrem. Messias etiam, sicut dicitur & est gloria populi Israel, ita dicitur de est facies populi huius, quia est praecipua res huius populi
summe de*derata,&ab uniuerus Dei cultoribus concupita: unde per hoc intelligas, quod generatio electorum qu rit non sollim Deum, sed etiam Messam ex semine Israel, quasi illum facie ad faciem reperire de*deret: &qui di-snus interim fuerit, eum inueniet, in praesenti per gratiam,' an futuro per gloriam. At de his hactenus. Nunc intercedit diapsalma vi immutet Psalmographus personam: ipse enim Dominus modo caelestia regna repetens nuntiatur. Ascendente ergo illo in caelum cum Angelis, hi qui praecedebant siue comitabantur quippe scriptum est Michaeae cap. 2, Ascendet pandens iter ante eos aliis eorum principibus acclamabant, Attollite,&c.
Attollite portas principes ues,as, ct elevamini
portae aetereales, γ' introibit rex gloriae.
Matth. 4. Ex hoc loco Propheta saluatoris in caelum assumptione praedicit, & Angelos, qui ei in terra ministrabat, introducito eo simul ascedere, ac iubere aliis Angelis, qui estotu aditum seruabant, ut tollerent portas, quibus praeerant,& quarum erant principes. Nec dixerunt, Aperite, sed Attolliter summam nimirum gloriae incomprehensibilitatem illius significantes, qui caelum erat ingressii rus. Per po RTA sautem ipsam custodiam intelligere debemus. Quo fit ut no- nulli etia hoc in loco existiment quod Dauid praeuiderit simul descesum CHRisTI ad inferna, qui victor illuc venit ad repetendam praedam,&vt nobis frangeret regnu sathanae, sicq; ista haec prima verba, ATTOLLITE portas principes vestrast etiam voces sunt bonorum Ang Iorum ad Angelos malos, quorum princeps diabolus est. Porro quod mox sequitur, E T elevamini portar aeternales
526쪽
custodia ipsa aeterna est, eo quod Angeli custodes aeterni sunt: vel ideo AEternales dicit, quia ab aeterino nunquam antea apertae fuerulianuae paradisinclausis enim ianuis caeli descenderat Domin in terra clam caelestibus potestatibus. Ad has igitur dicitur, aYAM1Nr, habentes Regem vincetem vitia &nutritores vitiorii. Nec dubium est, quia apertio portarum ab Angelis, & annuntiatio Angelorum de ingressuro per portas, &ipsi ingressus satis ostendunt qualiter hic Dauid loquitur de Deo homine, siue cMR s τ o promisso,& quod ille Rex qui venturus annuntiatur,' homo esset, de non solum Deus. Nam inquantum Deus, semper ibi erat, puta in caelo, nec in natura diuina illuc ubi iam ab euo erat, ingredi potuit. sequitur, E T introibit Rex gloriar. Appellatur autem Messias Rex, quia ad literam iam statum Regium assequutus erat tempore quo descendit ad inferna,&mox ascendit ad caelum: sed Rex gloriae ei Rus T v s dicitur, & Dominus gloriae, veluti qui summam. assequutus est gloriam, dc qui eam aliis praestat, de qui aliorum omnium qui gloriam assequuti sunt, Rex est & Do minus . atque maior est titulus Rex gloriae seu honoris,' quam Rex totius uniuersi: quoniam significatur etiam pos.sessor diuinae gloriae, quae supra totum est uniuersum. Uirtutes vero, praedictarum portarum custodes, nouo mysterio carne induti stupefactae, quaerunt, Quis est iste,&c.
Qisis es iste rex Horia' Dominus fortis in potes
Introducit Propheta portarum principes ad praenarrata verba inquirentes: nam excellentia glorie dc honoris tanti Regis, omni creaturae est admirabilis. simile legis apud Esaia, dum Angeli mirantes de lata exaltatione unius hominis, interrogat, Quis est iste qui venit de Edon tinctis vestibus de Bosra 3 Siue ut legit Hieronymus, Quis est iste qui de terra cruentus aduenit 3 dictio quippe Hebraea hoc loco in Lingua nostra Jc terrenii 3c cruentu sonat tinctis vestibus de Bosra 3qui dictio eode teste) firma siue munita interpretatur: quod vel de Hierusale, qui firmissimis muris fuit anta
527쪽
is circundata, in qua passus est Dominus: vel de inferno Intelligimus. Ipsi enim angeli in cfo Deo assistentes, non omniano perceperunt ut probabile est hoc mysterium incarna-.tionis, passionis Se resurrectionis, donec ipse C H R I s T v s in ca uni ascendit. Quare nuc sequitur, Do Mi-N v s sortis & potes, Dominus potes in praelio: atque ita sicut placet Diuo Dionysio de caelesti Hierarchia, cap. 7 nue vox est supremarum virtutum caelestium alios inferiores edocentium: ita ut inferiores caelestium spirituum ordines a superioribus diuinorum operum scientiam honestissime discant, qui vero celsiores omnibus sunt a deitate ipsa vi fas est) seorsum sacratius erudiantur: non enim ad Deum sue ad ipsum cia Ris Tu M inquit idem Dionysius statim verba dirigunt interrogantes, Visere rubra sunt vestimen ta tua 3 sed prius inter se haerentes inquirunt, ut ostendant quidem se discendi auidos, & diuini operis scientiam cupere: verum hanc sibi nequaquam ante diuinae illustrationis gratiam suo ordine procedentis usurpare praesumere. Possunt etiam praetacta verba accipi, ut vox maiorum demonii, acsi Messia descedente ad inserna dicerct, Nos nostru Rege habemus diabolii iste Rex glorie quis est, qui venit in Iunc locum nostrum 8Fulgor enim victricis animae Christi eos fecit obstupescere: quocirca interrogant, di vicissim audiunt, D o M I N v s fortis & potens. Dominus dicut angeli boni vi intelligas eius deitate: in veteri siquide Testameto usitatissima appellatione Deus vocatur Domin': Sed F o RT et sest, qui alligauit sortem principem diabolum, morte susce-Natth. D. pit, atque descendit ad illas inferiores partes terrae, non tanquam reus, sed tanquam iudex iustus, & triumphator str Duus, reportans spolia sibi debita, quae diu tyrannice daemoria. 63. Occupauerat. Iste P Ο T E N s, est gradiens ut ait Esaias in multitudine virtutis sui,& propugnator ad saluadu, cui pa-Ioan. s. ter tradidit omne iudicium, qui loquitur iustitiam vi malis mala,& bonis retribuat bona: qui venit pugnaturus contra Esa. s r. aduersarias potestates, &captiuis praedicare remissionem,& vi nictos de carcere liberare, ut & aduersaria poenas,& captiui sentiant libertatem. Mox repetitur, D o M I N v Spo-xeus in praelio: ut hac replicatione, ad maiorem ipsi cognitionem
528쪽
sonem adducantur: ac pariter victoria laudatur quam retulit Dominus de tyranno, quem in certamine deuicit, O cruce, quasi hasta quadam iaculatus, transfixit. De hoc prae- Iio scribitur Canticorum cap. , Dilectus meus candidus de rubicundus. Rubicudus in passione, candidus in resurrectione. Porro clamat iterato comitum C HRisTI ascea dentis turba, Attollite, dcc.
Attollite portas principes uestra3, eleuamini
portae aeternales, Er introibit Rex Horiae.
Principes portarum secundi caeli, hoc est firmamenti, auditis iis quae a praeeuntibus Angelis dicta tu erapi, summo gaudio ac laetitia affecti,&de humani generis salute exultantes, statim praecurrerunt, eadem Sc ipsi mandantes aliis vrincipibus primi caeli quod est supra firmamentum . Et hic congeminatio est, ut amplius determinent, quis sit Rex
gloriae. Eleuentur, inquiunt,aethereae ianuae, aperiantur aeternarum aedium valvae, introibit Rex gloriae, qui facit utique illum glorificantes gloriosos. Quod si amplius urgeas, Et quis est iste Rex gloriae Respondebit Apostolus, 'Rex omnium ad salutem,c HRis Tu s Filius Dei, ut si cui quondam portauimus imaginem Adae terreni. ita mo- t. Cornis do redempti portemus imaginem caelestis. Quppropter etiam nunc potest esse vox Domini ad Angelos bonos dicentis, Attollite portas, hoc est, quia quando Adam peccavit, portae paradisi clausae fuerunt, At datus est Cherubin ad Gen. Γ custodiendam viam ligni vitae, flammeus gladius atque versatilis, non quod sese verteret, sed quod esset anceps, duoque ora haberet. At postquam C H R is P vs venit in mundum, & luctatus est cum diabolo, aperuit infernum,dcanimas sanctorum secum eduxit, re cum Angelis bonis ad
caelestia remeauit. Quia tamen tantum mysterium secundum Apostolum cunctis retro generationibus ante ascen- colossio Monem c HRasTa suerat ignoratum, idcirco horum n
scij Angeli, iterum aiunt, Quis est iste, dcc. o
529쪽
Quis est iste Rex gloriae,Dominus uirtutum ipse es Rex oriae.
Eodem modo ipsi dubitant, atque ideo eadem interro-fant, quae satis alludunt ad illud Esaiae s 3, Quare ergo rurum est indumentum tuum, & vestimenta tua sicut calcantium in torculari Didicimus aiunt quod tu sis qui loqueris iustitiam, & salus omnium in tuo sit iudicio constituta: nunc scire volumus quare vestimenta tua sint velut musto tincta: aut quid causae extiterit ut tunicam quae de-Ioan. Is super texta est, & scindi non potest,& de utero Virginali tantum candorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super terram, sanguine cruentaris: magis enim tibi clementia conuenit quam crudelitas, magis candor quam cruor. Quibus tam plene respondit Dominus, ut non
Esa. 63. necesse sit amplius quaerere quis sit, Torcular crucis inquit calcaui solus : neque enim Angelus aut Archangelus, throni, dominationes, aut ulla caelestium potestatum humanum corpus assumpsit, & pro hominibus passus est,& conculcauit aduersarius fortitudines, atque contriuit, Psal. Ir. nisi ille qui loquitur in Psalmo, Saluum me fac Domi- Iudic. I c. ne, quoniam defecit Sanctus, solus pugnat, solus superat, sicut solus Samson,praecisis crinibus, Philistaris exponitur, & plures moriens quam vivens vincit. Quapro
pter nunc CHRIs Tvs Dominus virtutum nominatur:
sed pro Domino virtutum teste Hieronymo in Hebraeo Iegitur Dominus sabaoth, quod in alio loco septuaginta
Interpretes Omnipotentem transtulera: alii interpretantur Dominum exercituum, vel militiarum, vel virtutum. Merito autem Messias dicitur Dominus virtutum,qui pro nobis homo factus est,& morti traditus, qudd patienter tolerauit, fortiter vicit, mirabiliter consummauit, virtute propria calcans inferos,cum triumpho rediens ad superos, v cum gloria ascendens ad caelos.
530쪽
A , te,Domine,leuari anima meam, Deus mentis te confido, non erubescam.
I ieronymus pro titulo hic legit, Psalmus Dauidi unde quidam dicunt beatum David conscripsisse hunc Psalmum
in supplicationis atque orationis specie ad Deum, et isque omnibus inter calamitates atque angustias Deum in uocantibus cogruere, ac docere quomodo supplicare debeamus: nam nunc flagellatus poenitens, proponitur aliis ne murmurent in aduersis, qui expertus dura, interdum per mis ricordiam blanditur,interdii per iustitiam terret. Atque Giste vigesimus quartus Psalmus etia Mediatoris nostri missam ad Patrem continet vocem:aliquando etiam habet Ecclesiae supplicantis clamorem: nihil tamen vetat quin dici
possit beatus Dauid pro i ipso eu praecipue protulisse, quuab inimicis oppugnaretur. Nam quum ea quae in hoc Psalmo dicu tur, quadret gestis Dauidis, neque aliena ab eo c tineant, licuet hunc Pselmum ad literam de eo agere. Sed quae Dauidis tractentur ex decursu Psalmi accipere oportet. Nunc autem manifestum est Dauidem in tribulatione constitutum,unicum,pauperem, multiplicatisque inimicis describi cu angustiis populi, atque ipsum petere a Deo veniam peccatorii ter, & doceri vias Domini, atque duci per eas. Quibus simul collatis facile colligitur quod Psalmus iste ad tempus tribulationis, quam passus est David ab Absalone spectat: nam solum illi tempori haec omnia adaptantur. Et quu persequutionem sustinuit David a Saule, nondum adulterio aut homicidio peccauerat, sed tempore A salonis tribulatio fuit ei propria, ex proprio demerito, tuc multiplicati inimici, tuc uniuersus populus in luctu ct moerore fuit. Itaque praesentia accipiamus quasi David propter sua scelera afflictus ab Absalon, recurrat ad Deum, tum provenia, tum pro conseruatione in rectitudine, tum pro tutela vitae propriae, & liberatione tum sua tum populi ab his angustiis. Nunc igitur Deo dicit, Ab omnibus terrenis tu cris, ab omnibus quae videntur bona huius mundi, subdu-