장음표시 사용
131쪽
ccpt.rci iudic.l. siquis, qS,D.de acq.poss.s.ex misse, 6 ,D.de euieti veluti si aceruus frumenti vel nu morum sit plurium communis, non modo promensura vel numero partes intelligentur, verum etiam pro singulis aut frumenti granis , aut mimorum corporibus. .si duorum, ro, de rer. diuisl.nam etsi,13, in fin.iD. de reb. cred. quod codem
modo de gregis, armenti, equitij capitibus singulis
existimandum est, itemque de rebus quae in pondere consistunt,ut pro ponderibus partes aestimetur.l.3,D.de rei vindic. Rursus partes naturaliter diuisae & certar potius sunt totum, quam partes. nahaec corporalis diuisionis vis est, ut tota plura consciat. l.recte, 23, D. le vci b. signis. Porro quae naturaliter diuiduae sunt, multo magis ciuiliter sunt diuiduae. quia facilior multo est iuris intellectu di uiso,quam corpore. veluti sundus regionibus f cile diuiditur:sed tu qua uis pars totum fiet: ac sundus appellabitur.l.locus,6O.D. de verb. sign.l. I, D. de cui A. acs quis fundus unius hominis proprius casu aliquo pluriu comunis sat, etias corpore in diuisus erit,ianae iuris intellectu diuisus dicetur:&tamen solidus manebit. d.l. 1quius,6 g. 2, ubi te gendum est NANQUE, D. delegat.2. Nunc dicamus de iis quae ciuiliter tantum diui sionem recipiunt.Hae sunt, quς,si naturaliter diui .derentur, interirent.velut animalia. nam Stichus quidem plurium communis esse potest, sed diuidi corporaliter sine interitu non potest. ciuiliter cr-go partes eius intelligentur, id est pr6 indiviso. ut intellectu magis partes habeat, quam corpore. l. s. D. de stipui. serii.res denique mobiles omne eius
132쪽
eiusdem generis sunt. veluti scyphus, nauigium,
Vehiculum, aratrum,totum denique fundi alicuius instrumentum. l.8.in sin. D.de rei vindic.l. . y.vit. D.commod.l.quaesitum.12.y.si quis, D. defund. instruet. item arboripula in confinio posita.l. arbor, I9.D.comm.diuid.l.pen.D. pro soc. quinetia quaedam rcs immobiles eodem in genere censen tur.veluti arbor, de qua modo dictum est. ite fons, re puteus, quorum solum commune est.l.q.q.I, D. commvn.diuid. item vestibulum binarum qdium. d.l.arbor,=.Ι.D.eod. Atque hqc quidem de rebus corporalibus. nunc de incorporalibus disseremus: qus cum in iure consistere dicantur,l.I, ρ. I, D. lerer. diuis .l.I,in sin.C.de pr script.long.temp.naturaliter quidem & corporaliter diuidi non possunt: sed ciuiliter earum qua dam diu iduae sunt, qusdam
indiuiduae. Diuiduae dicuntur, quarum partis usus& commodum esse potest. In liuiduae, quarum partes nullum sui usum prςstant.l.vis,Ι7.D.de seruit. Diuiduarum exemplum, est plurium reru sti putatio.quot enim res sunt, tot stipulationes esse intelliguntur.l.quia dicitur,32, D. de euiet.l.scire debemus,2'.D. de verb.oblig.Indiuiduarum reruincredibile dictu est,quam sit lubrica, quaque dissicilis explicatio: propterea quod perpaucae res sunt ex iis, quae in libris nostris indiuiduae dicitia tur, quin aliquo modo & ut Graeci dicunt , Hic Odiuisionem recipiant. Dominium rei per se in diuiduum est. quia nulla res pro parte alicuius esse potest, pro parte nullius.l.3, D. pro derelict. & tamen cum ipsius commodum, hoc est corporalis
ιei possessio)diuiduum sit,non dubium est, quin .
133쪽
& communionem & diuisionem recipiat. Pigno ris caussa indiuidua esse dicituril. rem hercilitaria, 6s,D.de euict. itaque pignus plurium rerum liberari pro parte non potest: l.qui pignori, 19, D. de pignorib.l.6,C.de distracti pigia.& tamen quia pignoris commodum, hoc est pretium ex eius veditione redactum, numero diuiditur,item sui quae uis alia summa pecuniae,) iccirco diuiduitate sine dubio recipiet. quin etiam Voluntate creditoris diuisionem admittet,etiamsi unum rei corpus so ret , idque natura individuum. nam gemma pro centum aureis pignerata, si creditor consentiat,
solutis quinquaginta pro dimidia pignoris libera
bitur. arg.l. 3, D. de pact.l. quae ae tota,D.de rei vindic. Ac pari eodemque modo certae summa
obligatio ipso quidem iure indiuisa est: indiuisa e
tat.quod eodem modo in nominibus hereditariis cerni potest ,quae lege Xo tab. inter heredes proportionibus hereditariis diuisa fuisse dicuntur. nasi,ut ea diuiderentur lege opus fuit, perspicuum est,corum naturam indiuiduam fuisse.l.I,C.s cert. pct.l.6,C.fam.ercis c. l.heredes,13, .idem iuris, D. eod. qua eadem de caussa videmus, si summa pecuniae deposita suerit,&plures depositarij here-d es extiterint, unumquenque heredum pro virilitantum parte obligatum esse. l.I, M.s pecunia, aq.l. si duo,22,D. lepos .Lvlt.C.eod. quod idem dicitur
134쪽
desiimina pecuniae in quam plures per sententiam condemnati sunt.nam singuli pro virilibus latum partibus tenentur.l.si quid separatim,Io,g.r, D. de appellat.l.i, C. si plur.Vn.sentent. condemn. item que de confideiussorum obligatione.nam cis sin suli in solidum teneatur,neque unus partem sol uendo pro parte liberetur , tamen ex Adriani
epistola fideiussorum obligatio pro virilibus partibus diuiditur. l. si, C. de fideius L I. 28. l. 29. D. eod. quod beneficium a Iustiniano productum est ad correos debendi etiam principales.Nouell.
99.& eos qui pariter cande pecunia constitueriit. I.vit.C.de constit.pecvn.proinde igitur ad cos, qui candem summam pecuniae mutuam sumpsertinissisi in rem, Ir,C.si cert.petat.atit eandem domum insolidum conduxerunt. l.s diuisa, II, .locat.l. iteiri qmeritur, IJ. .duo rei, 9. l. cum apparebat, q7. D.
Ac pari ratione quanuis res iudicata sua natura indiuidua sit:l.in hoc iudicio, 29M.de re iudic.tamen in plures lata sit diuidua. l. si quis separatim, Io si. 2,D.de appellat.& cautio damni infecti,qua uis opus ex quo damnum seturii est, individuum sit, tamen clim plurium dominorum est , diuiso nem recipit.l. supra, II. .3, D. de aqlluit. Item de positum certae pecuniae in sacculo sgnato. nam si plures eius qui deposuit heredes sint, utilitatis caussa fiet solutionis diuisio.l.I, .si pecunia,2q.D. deposItem obligatio faciendi. quantiis enim factum dici non potest , quod ex parte factum est, tamen quia sui natura continet id quod intercst:l. . ii Kalendis,u. l. siquis, is . D. de re iudic.iccirco di-
135쪽
uiduitatem per solutionem cius quod interest,hoc cst pecuniar,recipere dicitur.l.r,i .item si in facto,& l stipulationes, Ir.D.de verb.oblig. Item debi tum operarum, quae quanquam neque promitti, neque deberi pro parte possunt, tamen si plures
patroni heredes existant, numero diuiditur cius obligatio.l.libertiis, I .M. I,D.de oper. liberi. Sed insigne exemplum est in tutela.nam cum ea per sonae detur, sicquitur, ut eius obligatio sit indiui dua: & omnes in solidum telaeantur. Verumtamen
utilitatis pupilli caussa interdum ita diuiditur, ut singuli pro ea tantum parte quam gesserunt , teneatur.exemplo epistolae D.Adriani, de qua pau
stam.tiit.& l.1,& pass.C. de diuid.tutel. Quid ver bis opus est ξ Ninil magis creditur esse indiuiditu, quam seruitus, quae a praedio vel homini, vel praedio debetur:veluti via,iter,actus: quippe, cum sic uitutis usus sit individuusa.2, t.6.l.pro parte, Π.l. viae,I7. D. de struitut. hoc est,quoniam eius com modum in usu consistit. usus autem seruitutis est facti. nos autem de diuisione iam agimus,quae nisi iuris intellectu non fit. & tamen utilitatis caussa seruitus tempore ac loco diuidi dicitur. quantiis enim & ius sit perpetuum, &per uniuersum prae dium omnesque glebas diffusum sit, tamen inis qui facti est, non iuris) & temporibus partitis, &in parte fundi certa constituitur: atque ita quada tenus per consequentiam temporis & loci scrui tua diuisionem admittet modoque, determinabi
136쪽
tur.l.certo, Il. g.I,D.de seruit.rustic.l. arbor, I9. in s.Dicomm. iiiii l.l. , .I.D.deseria. Similiter,chmvsus quae personalis seruitus est ) individuus esse dicatur, quia pro parte uti non possumus. L usus, 19.D.de usu & habita tamen interdum accidit, ut eo lcm modo diuidatur. veluti si spatiosae domus usus tenui homini sit legatus. nam interdum una, interdum altera eius parte utetur.l. q, in princip.lpen.=.I,D. de usu & habit.qua eadem ratione paulo post demonstrabimus, falsam corum esse sente tiam, qui praefracte assirmant, usumstuetiim non esse nisi diuiduum. nam cum in facto, id est in fruendo consstat,l.I,D.quand.dies legat. ced. cu, inquam, eius commodum in fruendo sit postum, quod totum facti est, non iuris, sequitur, ut eam diuisonem quae si iure & intellectu iuris, recipe-rc non possit: ut mox docebimus : idemque paulo post etiam de licreditate tractabimus. Nunc enim de iis rebus , quae vere proprieque indiuiduae sunt, neque ullo modo diuisionem recipiunt, explicandum videtur. Eiusnodi sunt bal
neum, campus,porticus.nam harum rerum omniu
usus diuisionem admittere non potest: sed in soli dum est singulorum.l. ,M.Vlt.D. commod. Vtrum autem cadem vehiculi & nauigij caussa sit,dissici i lior aliquanto consideratio est, dc qua paulo post separatim explicabimus.In hoc codem genere cc senda est seruitus quae homini ab homine debe tutancque enim pro parte aliquis liber esse potest, pro parte semus: neque pro parte ingenuus, pro parte libertus.l.si pariter,7D. de liber. cauisl. I,N . communis, D. de stipui. serii.l.alieno,3I. .I, D. C
137쪽
fideic.liberi. Sic vectigal non nisi in solidum de . beri dicitur,neque diuidi in plures potest. l. communi, 7.D.commvn. liuid. vi neque mortis causa
capio.l. qui duobus, 23, D.de condit.& demonst. Restat, ut de iis dicamus, quas utriusque natura participes esse diximus. sed dubitari non potcst, quin illae omnes pro sua natura diuiduae sint: hoc, est suo pondere, numero, & mensura dividantur. d.l.29.l. iq.D. de solui.l. I, .non solum, D.ad leg. Falcid.l.s poenae, I9. .I,D. de condict.in leb. ram vehiculi ct nauigij natura diuidua, vel in diuiduast, ct qui pariter utendum sum Orant,dirrum in solidum,an pro
virilibus teneamur. Q v AE S T I O XIX.
Avss ΑΕ constitutio haec est,quam Celsus tractat in t .s .vit. D. commod. Titius vehiculum Primo & Secundo commodauit: quod suit aureorum viginti.id aliquis surripuit. Titius aduersus Primum agere commodati instituit in solidum, & viginti ab co petere, quasi uter que illorum in solidum obligatus esset. Primus pro sua virili parte solutionem ostere, nimirum aureos decem: neque se amplius quam pro rata parte teneri destiadit. Quaerebatur, utrum uterque illorum in solidum, an pro virili tantum parte teneretur.Dubitandi causa, ut pro sua tantum quisque parte obligatus esse videatur,triplex est. prior
huiusmodi. Cum commodatum re contrahatur, conse
138쪽
consequens est commodatarios eatenus duntaxat obligari, quatenus res ipsis tradita cff.at vehicu
lum virique in solidum tradi non potuit: sed pro cuiusque parte dulaxat.quia regula iuris cst, unius ciusdemque rei nec dominium nec possessionem penes duos in solidum esse posse. l. de hereditate,
I9.y.2,D. lc cast.pecu l. Mamius, 66, .i,D.dele gat.2.quae regula non tantum obtinet in re natu raliter diuidua,veluti agro vel area, l. s. I,D.commvn. praed. sed etiam in re ciuiliter tantum diui dua: veluti nauigio,vel Vehiculo.nam ctsi non potest quis esse dominus speciei pro parte corporali, id est pro diuiso cum eiusmodi res per naturalem diuisionem intereant) tamen potest esse dominus pro parte ciuili: id est pro indiviso. itaque etsi vehiculum non potuit utrique in solidum tradi, tamen potuit tradi, &reuera traditum est utrique pro virilibus partibus, & pro partibus indivisis. ex quo concludi posse videbatur, eos non in solidum obligatos esse, sed tantum pro partibus indivisis.
Secunda dubitandi caussa est, quia commodare nihil aliud est, quam viedum dare.l.I, .I. D. commod.Vsus autem & commodum vehiculi est eue- His, siue sectura ipsa.at euectus non in solidum fuit Primi, sed pro sua parte duntaxat. non enim Primo & Secundo totius vehiculi, sed singulisse- paratim pro parte, quam quisque suo corpore occupaturus erat, concessus fuit.non uteritis,inquam
solidum eucetiim habuit, id est uniuersam vehic li commoditatem, sed singuli suam & propriam. sicuti de possessione loci dicitur in l. 3. . eX contrario, D. leacq.posis Vcrum his non obstantibi
139쪽
contrarium Celsis respondit, utrunque scilices commodatarium communis culpat & negligentie nomine non pro virili parte, sed in solidum obli gatum esse.cuius suae sententis duas afflari rationes anco luciicio aequisimas.prior est, quoniam ambo commodatarij pariter totius vehiculi custodiam in se receperunt: hoc est non pro ea parte vehici ii, quam quilibet eorum occupaturus erat, sed totius in solidu: ut hac ratione duo rei costituti esse in solidum eiusdem locationis intelligatur,l. item
quaeritur,13.M.duo rei, D.locat.quippe, cum commodator amborum sidem in soli sum secutus sit, non cuiusque pro sua virili parte.l. eandem, 9. D. de duo b. rcis. hanc enim correorum caussam &conditionem esse constat, ut eiusdem rei nomi
ne non singuli pro virili parte, sed pariter in soli
D. eod. eaque Celsi disputatio infra scriptis iuris regulis confirmatur. Quod a pluribus pro indiuiso commissum est, singulos in solidii obligat. l. scin pCr,23.31.2,D.quod vi aut clam. Quod in partes di uidi non potest, ab omnibus quoaamodo factum videtur. Quod dolo culpave plurium in solidum admissum est, non nisi solido soluto restitui potes .l.si duo,rr,D. lepos ubi eius rei exemplum in re apud duos deposita proponitur: ut aduersus numquenque ipsorum in solidum agi possit.l. I,
Ii apud duos,D.eod.storiam etiam exemplum ex
tal dc re duobus locata,in l.si diuisa,Η. .I, C locat. itemque in tutela pluribus in solidum data,vt ipso iure linguli in solidum teneantur.quoniam singuli in uniuersum patrimonium dati sunt.l. propter,
140쪽
Si. .I,D.de cxcusat. singuli in se totius tutelae periculum in solidum receperunt. tametsi hoc qui dem casu ad exemplum epistois D.Adriani bene scium diuisionis imploratibus indulgeri solet. l.r,
Hanc tamen sententiam ita Celsus accipiendam esse subiungit, ut quanuis vehiculi commodator electionem habeat aduersus utrum volet experiu-di,& solidum ab eo exigendi, tamen integra unius solutione alter liberetur. quod idem de hac ipsa commodati & locati & depositi caussa concordissime traditur,in l.s cx duobus, I , D. de tui. & rat. distrat, .l.1, ό,.si apud duos, i. si duo, 22, D. lepos i .l. si diuisa, is, C. locat.cum tamen ei qui solidum exsoluit, ccdi actio ab eo qui exegit aduersus alterudebeat,aut ei utilis actio concedi, ut quod amplius sua parte exsoluit, ab altero recuperet.l .cum apparebit, q7. D. locat. quod idem in contutoribus locum habet.l. ex pluribus, D.de admin.ttit. d. l.Ι, .nunc tractemus,de tutet.& rat. distrah. Secunda Celsi ratio est, quoniam usus vehiculi similis est usui balnei,aut porticus,vel campi, pluribus ad lauandum, ambulandum, exercendum concessi.At qui harum rerum usus uniuscuiusque est in soli dum. neque enim quisquam eo minus rebus illis utitur, quod alius quoque utatur: us, inqua,Vnius, alterius usum non minuit. quasdam enim res esse constat, quarum usus non modo solidus plurium csse potest,uerum etiam non solidus esse non po-