장음표시 사용
81쪽
tum ad primum, quo pactum fit de dando, vel sociendo, si quia iure Quiritium vim ad obligadum non habet,ci poenae stipulatio subiiciaturi dubitari
non potest, quin locus nouationi non sit. quippe, cum obligatio,qus nouetur,nulla sit.Nam illo ca se a conditione stipulatio incipit, Si nauem non seceris, centum dabisλl.ita stipulatus,II3. .itaque, D.de verbo. oblig. atque ita intelligendae sunt l. obligationum,qq, .s ita,D.de obL& act. Si fundum non dederis, centum dabis3Item LI, ρ. q, D. adleg.Falc.l.I,D.depen.leg. Si penum non dede ris, centum dato. Sed res exemplo illustranda est. Qui nudo pacto promiserat se Stichum daturum, idem aduersario stipulanti spopondit centum d ri,ni Stichum praestaret,Stichus,quia neque in sti putatione est, neque in obligatione,etiam in peti tione non erit. la igitur poena peti poterit. Stichus tamen ante moram promissoris erit in sol
tione. quod apertissime traditur in l.si pacto, i , C. te pact.itemque in l.nuda, . C.de coni.stip. si quidem nudam pollicitationem de qua ibi agitur, ad dandi aut facie li pactum reseramus. Sed multo commodius est,eam ad pactum de non peten do referre. primum, propter illa verba, Pos ΥΜOTAΜ LITEM, ex quibus apparet litem contra selem in pacto datam institutam suisse:ac pro
inde contra pactum de non petendo. quod ape tisime confirmatur in l.qui Romae, Ira. s. vlt. deverb.oblig. ubi transactio inter fiatres coheredes facta fiterat cuius haec erat formula, Nihil amplius peti:l.siquidem,r .&l.si de certa,3I. C. de trata'.
tum poenae subiecta stipulatio, si peterent. & quia
82쪽
unus petierat Scaevola respondet, poena esse commissa.Eo accedunt illa l egis illius verba, s I CONTRA pactum secerit.Nam si de dando,uel faciendo pactum fuisset, tum ita scribi oportuisset, set ITA FACTU Μ non erit:ex regula Labeonisunt. cum quid. 7I.& l.continuus, I37. A. si ut aliquid, D.de verbo. oblig. Quinctiam tentari potest, l. l. nuda,pertinere ad actionem in rom: ut qui possedebat,transgendi causis, certam pecuniam sit pol licitus: post cum promissam summam non solueret, neque actio ex pacto competeret, qua Vrgeri posset: semperque rei vindicatio penderct,tum illa redintegrata sit.nam post motam litem, & instauratam vindicationem , non modo aduersis transactionis exceptionem, doli vel in factum rc-plicatio concedetur: verum etia ex stipulatu actio, qua poena petatur. quod valde consentaneum est cum l.siue apud,28. C. de transact. Secundus casus pertinet ad pactum de non pctendo , & ad transactionem : quae ad distrahendum potius quam ad contrahendum negotium adhibentur. Ergo hoc casu quaestio haec exoritur, An ex pacto, cui poenae stipulatio subiecta est, simul & exceptio & poenae petitio concedatur, ut actor exceptione sammotus & iudicio victus insiper etiam poenam debeat. Ambigui caussa permagna est , videturque textus in l.rescripto,Io, .I, D. depact.sgnificare, inter Proculianos & Sabinianos ista de re conce tationem suisse. Proculiani iuris summi rationem urgebant: commissam scilicet poenae stipulatione fuisse, & per litem motam obligationis conditio- 'em extitisse l.nuda, s. D.de coni.stipui. Sabinia-
83쪽
ni contra pro aequitate pugnabant, quemadmo- , dum aperte Vlp.ostendit in d.l.rescripto, quasi a quius esset debitorem, cui creditor lineraliter debitum remiserat, illa donatione contentum esse, ncque summo iure cum donatore agere.donatoris
enim causa fauorabilis est, & ei pinguius succurrendum est: ait l.3c exheredatum, q9. D.de re iud. Vnde intelligitur, totius controuersiae summam
hanc suisse, quod Proculiani couentionem sic in terpretabantur,quasi perconiunctionem creditor promisisset, Et hoc,& illud: Et non petam,&,si petam, centu dabo. Sabiniani vero per disiunctionem, Aut hoc,aut illud.Aut non petam, aut si potam, centum soluam.Sabinianis astipulantur Me Ia, Paulus & Vlpianus l.s pater, 12. . si mulier, D. de pacti dotal.l.rescripto,io. .I,D.de pacto. itemq; Papinianus in l. si ita stipulatus, II , .ult.de verb. oblig.Proculianis Imp.Arcad.sed tame in ea cauta D. ubi periurium accesssit.l. si quis maior, 1. C. de transact.ubi in poenam periurij statuitur,ut petens
contra pactum iuxatum,primum suo iure excidat, deinde poenam compromissam exsolvat. In hac contentione Hermogenianus arbitrum se hono rarium interponit. Censuit enim si clausula, Rato manete pacto,adhibita fuisset, Proculianoru sen tetiae locus esset: sin minus,Sabinianorum. l. pCn. D. le transact.quod idem traditur in l. cum proponas, Ι7.C.de transact. Sequitur tertia species,
cum principali negotio & contractui, poenae stipulatio subiungitur.Ad quam intelligendam dii Dus Regulis pro fundamento & praemunitione viedum est: quarum haec prior est, Fraudatio pro . des
84쪽
desse fraudatori non debet.l.ait pinor,Io, .pen. cum simil.D.quae in fraud. cred .altera huiusmodi, Neque quod in alicuius fauorem inductum cst,in eius odium conuerti debet: nequc vicissim quod in alicuius odium inductum est, id in cius fauore conuerti.l.nulla, 23.D.de legib.& l.rclegatorum, V,in fi. D. de interit. & rel. Quare cum in frauda toris poenam & odium instituta nouatio si vide dum est, ut ijs tantum casibus admittatur, qui ei prodesse non possint. veluti, cum testator ita dixisset: Heres uxori penum datomis dederit, cen
tum dato: mora commissa nouatio fit, ut pcenam
solam soluendo liberari heres possit: ex Q inutii:
dare obligatus erit, & nisi dederit, ducenta, post
moram ducenta debebit:nequc centui soluendo liberabitur.Refragari tamen videtur l. praedia,22,& l. Lucius, 7,D.dc act.empl.l. duo societatem,ri,& l. siquis a socio, I,cum l.seq.D.pro soc.quarum legum auctoritate permoti complures statuerunt, per stipulationem poenae praecedentem contractum non nouari. Verum intelligendum
est, quod supcrius diximus, absurdum este ut no- natio in fraudatoris odium inducta, in ipsius si
1iorem couertatur.quod illis casibus omnibus ac-xidisset,quibus id quod interest', poenam exsuperabat. quare si maior poena est, quam quantum principalibus actionibus obtineri potcst, fici no-
85쪽
uatio: sin minus, electio actori dabitur: ne quod ipsius caussa induti si est, in ipsius dar nu convcr-tatur.Atque hoc eo de modo responsum volumus ad i. ,M.Labeo ait, D.de dόl.excep.Sed multo ve hementius aduersari credit ur l. qui Roma , 122, I lauius, D. de verb.obl.ubi Scaevola scribit,ob se
uum manumittendi caussa donatum, agi & de lubertate,& de poena licere: quod si contrariu Scar uola respondinet, indignissimus iurisconsulti no mine suisset. quid enim Z licerem e frustratori sol uenda poena hominem libertate sua fraudareΘDuo sunt igitur quae caussam hanc specialiter adiuuant: primum fauor libertatis:vt quanquam regulariter& res & poena non debeantur, nisi nominatim id actum sit: l.ita stipulatus,II3,in sin. D.de verb.obLtamen More libertatis singulare in hoc casi sta tuatur. l.generaliter, rq, .squis seruo, D. de fid. liberi.deinde Adriani constitutio, quς nominatim id sanxerat: quam constitutionem illo loco Scae uola respexit. Cum tamen post Scaevolam aliud ius nouum ex Marci & Commodi constitutione inductum sit: ut seruus manumittendi causa do natus , aut venditus,ipso iure liber sit.l: vit. D. de
perest quarta species,cum duae stipulationes saetis .iunt,quarum prior est de dando, vel faciendo:M-tera de poena. In quo casu nihil est quod dubitari posiit,propter l. ostigationum, ψ,in s.D.de obi.& ach. ubi Paulus ait,priorem stipulatione de ua-ui aedificanda transferri in posteriorem poenalem:& quasi nouationem prioris seri. Neque mihi a liquis dixerit,Paulum non absolute dixisse,Noua
86쪽
tione factam,sed quasi nouationem:&nouationE contingere tantum,ubi vel persona debitoris, licaussa obligationis mutatur: mutatione rei debitae, ut hoc calu pecuniae pro Sticho) nouationem nocontingere.Nam & VOX, ω A S I,saepenumero pro utpote usurpatur: & constat mutata obligationis forma nouationem fieri.veluti si purae stipulationi conditionalis subiecta sit:vt hoc casu g. I. De nonat.& l.Iq,D.eod. lenique Pap .aperte scribit in 'l.ita stipulatus, ris,in fin.D. de verb.oblig. nisi nominatim cautum sit,ut utrunque debeatur, actui videri, ut sola pecunia,non praestita re, debeatur.
Neque obstat l.I. .vit. D. de stip.sem.ubi Iulianiti est, in hac formula, Decem Kalendis Titio darespondesλSi non dederis, tunc Marulo viginti darespondespiluas esse stipulationes: sed Maruio stipulatione commissa, Titium doli exceptione sub
moueri. nam illo casu variae personae in varias stipulationes deducuntur: & no vni eidemque nraque stipulatio conficitur: vis tamen nouationis nihilominus manci:vt,si minus re ipsa, vi tamen &effectu nouatio contingat.
n dominium sine possessone acquiri pessi,
O UNivΜ sine possessione acquiri posse,
primus Iohannes disputauit : quem alij complures sequuti sunt, ut testatur Accii sius in l.si fundum,16, D.defund.dot.ubi se ad illurariem azἶregat.Exempla aute proferutur haec:si
87쪽
o FRANC. . H OIT. emptor in fundum induetiis sit, ac mox inde de
cvsserit.Item, siquis equum vendiderit, quem alter. , possidebat,& cum forte aquatum duceretur,emptori frenum obiter contrectandum praebuit. 'ro
Iohanne prosertur primum textus, quem AZo in Sumina scribit esse unum c mirabilibus mundi,exl.quisquis,28,C.de donat. ubi rei donatae vel ven diis dominium transscrrri dicitur sine traditione, solo eius usefructu retinendo.Secudum est ex d. .
si sendum: ubi mulier sendum que alter bona fide:
possidebat, & prope iam usuceperat, marito tamen dedisse in dotem dicitur. Ex quo confici vi detur, fundi dotalis dominium mariti factum cs se,quanuis eum alter possideat. Tertium est ex il.i , C.de donat. quae sub mod. ubi Imperatores
scribunt, eum qui quid sub conditione donauit &tradidit,si conditio non inpleatur, vindicare dominium eius rei posse.Quartum ex l. ,Qde pael. int. empl. ubi qui lege commissoria quid vendi dit, pacto noi seruato, eius rei dominium vindi , cat: ac proinde utroque isto casu res sine traditio ne possessionis in veteris domini dominio esse in cipit. Quintii cst ex l.s ager, o. D.de rei vindic.&l.a Titio, , , D. le suri.& l.legatum,8o,D, de leg. sec.ubi rei hereditariae & legats domini triai ad lic redem & legatarium ipso iure transferri dicitur: quavis eius possessionem nachus non sit.Eodcrii que resertur,l.filiusfi6, D. de testam. i seriosus' uacquirere possessionem non potest,rci tamen sibi legatae dominium acquirere dicitur. item l . si
ranti via legata est,non utendo ea amittit: quippe,
88쪽
cuius dominium etiam non utendo adeptusque rat.& l .i, D. debon posis ubi bonorum possessio admissa rerum dominium transfert. Quinetia eodem pertinet t. facta,63,D.ad Trebell. ubi facta in fideicommissarium restitutione, statim omnes res in bonis fiunt eius , cui restituta est hereditas: etsi nondum earum nactus fuerit possessionem. Sextum est ex l.cum vir,q2,D. de usurpat. ubi sui - di dotalis a marito venditi dominium ita confii matur, si mortua in matrimonio muliere, tota dos lucro mariti cessit: quasi eius fundi possessio penes
uxorem,aut certe maritum remanterit.Septimum
cst cx l. 1, C. te donat. ubi rei venditae dominium transferri dicitur per traditionem instrumenti, si ite auctoritatis.quo eodcm refertur l.I, . pen.& 1. quarundam,D.de acq.pos .& l.clavibus, 7 , D. d contr.empl.ubi idem statuitur de clauibus prope cellam au horreum traditis. Verum his tot argu mentis non obsta Ribus,st tuedum arbitror, Do minium neque s ne possessionis traditione trans ferri, neque sine eiusdem apprehcnsione acquiri posse. Nam, s pingui Mincrua disputanda res est, caussa dominij cfficiens est,animus utriusque contrahentis congruens & consentiens: hoc est,uolutas transferentis & accipientis. materia alitem res, de qua conuentio sit. Arma porro, traditio & prehenso vacuae possessionis: finis, commodum & e molumentum rei, quς tum in bonis esse incipit.na bona quas a beando dicta sunt: ait l. bona, D. deverb.sgn.Huius autem rci argumenta haec habeo: Primum in l.I,D.de acq. post ubi Paulus ait, Do minium rerum ex naturali possessione coepisse: &
89쪽
possessionem a sedibus dictam, quasi positionem. ςx quo existimari Potest,acquirendae possessioni,
notam ac symbolii fuisse,sedis alicuius , dicis caucsa,positionem. Secundum argumentum est, quod Dari res,id est dominium eius transscrri tum de
mum dicitur,cum vacua,& non occupata, certa,ac
non litigiosa, perpetua, ac non temporaria eius possessio traditur:id est, eius fruendae ac possiden dae potestas datur.Nam de vacua & non occupata, textus est in l.si pater, 8, C. de act.empl.ubi vendi tor praedij, qui non induxit emptorcio in vacuam possessionem , ius omne penes se retinuisse dicitur.& l.2,D.cod.ubi vacua possessio tradi a venditore non videtur, sciuis alter eam vel praetore a ctore possideret.Facit i.Mquius,66,y.rundo,D,delegat.1. De certa & non litigiosa, textus est in l. 3, D.de act.empi.'bi traditio possessionis sic enim legendum este ante annos xx docuimus) quae avenditore fieri debet,talis est, et siquis cam posssessonem iure auocauerit, tradita posscssio non in telligatur.& l.qui concubinam,19, .si heres.D. lelegat. 3. ubi legatum ab herede dari non videtur, quod ita datur, ut id habere non liceat. De perpetua & non temporaria,textus est in i .non videtur,22.D.de acq. possesnon videri posscssionem adeptum,qui eam retinere non potest. & l. , M. tunc in potestate,D. dc usurp. ubi ea demum iusta possessio dicitur, quae auelli non potest. & l. mulieris, 33, y.desinere, D. dc uerb. fgnis. Aliud ςst igitur Rem tradi, aliud Rem dari. nam in illo factum &sola possessio continetur: l. s item tradi, r8. D. deverb. oblig. In hoc ius & proprietas atque possese
90쪽
Vbi Pomponius ait, eum qui fundum dari stipula tur, vacua 'uoque possessioncm tradi stipulatura intelligi.Itemque l. , D.de usuri ubi etsi Papini nus aliqua in re a Pomponio dissentiat, aperi e t men fatetur,vel ba haec, REM D A R I , vel factum tradendi, vel potius effectum dominii per tradi
tionem trasserendi continere.Itaque quantiis donari res dicatur etiam antequam tradatur: tamentum demum esse donatio intelligitur, cum traditio sequuta est...Vlt. . Lucius,D. de don V.l. quoties, is, C. te rei vindic.l. qui saxum,6,D.de donat. lui tradita, ,C. de his qui a non dom. l.I,l. .,l ,l-T.C. ΤΗ .de donat.l.I,C.Hermog.eod. quod tame Iustinianus contra omnem iuris rationem abro gauit, in l.siquis argentum, sin autem, C. de do nat.Deinceps videndum est, quemadmodum se
perioribus argumentis respondere possimus. Ergo quod ad primum attinci, intelligendum cst, cum antiqua lege Cincia de donationibus cautum suis et,ut conatς rcs tum demum intelligerentur, cum mancipals essent,vel tradiis: quemadmodum in libello De donationib. docuimus: institutum esse,ut qui rei donatae vel in dotem datae Humfructum retineret, vi ipse proprietatem tradidisse vi- .deretur: quia qui dominus est , v fructuarius esse non potest, cum res sua nemini seruiat. Cum auteius illud primum abrogatu ,deinde restitutum ab Honorio & Theodosio fuisset,l.pen.& vlt. C. TH. .Hc donat. facinorosus Tribonianus ad illa legis verba: Quisquis rem aliquam donando vel in do-