장음표시 사용
131쪽
ri, De Enuneiatione. Talia docentur, ne quae Latinis verbis recte proponuntur, in Logico sensu Tyronem confun-IV. Vox multi pro ratione materiae significat modo particulariter, modo universa
' Ex.gr. Particalariter sumitur Ioh.II. 23.-Iti erediderunt in nomen Iesu Christi. At universaliter Matth.xMI. v. 14. Multi stant
vocati. h. e. Omnes. Dan.XII. U. 2. Multi resurgent,h.e. Omnes homines Rom.V. I9. Per unum
hominem multi peccatores facti sunt. h. e.omnes in universum homines, naturali generatione ab Adamo descendenteS.
Dictum superius fuit Cap.III. aliam propositionemlSImPLICEM, aliam CΟΜPOSITAM esse. Jam de COΜ- POSITIS , quarum dupleX ordo. Quaedam implieite, quaedam magis explicita sunt. Hic de magis impliciti, acemus, Hoc est , de propositionibus exponibilibus.
Quid est Propositio Evombilis in Quae exponi potest, debet, majoris
132쪽
luminis gratia, Sc in plures propositiones propterea diducitur. Quotvlex es Enunmtis Exponi bilis 3 Quadruplex: Exclusiva, Exceptiva, Limitativa, Comparativa.
Quare Sic vocantur Quia eonstant signis exclusuis, exceptivis, Irumstativis, vel comparativis. Ut,
Omnis homo, praeter Christum, est peccator, Homo qua peccator, est mortalis. Leo pmstat Gno.Quid est Exponibilis EXCLUSIO ZQuae constat Signo exesusivo, quale est, tantum, d taxat, nonnis Sc. ut, Solus Deusest adorandus.. Virgilius est tantum Poeta.
Nota. Signum exclusivum quandoque subintelligi v. gr. Mati. xlX. a. Duo miat in carnem unam: hoc est, tantum duo, mas scilicet Sc scemina, non tres, oua tuor, aut plures. 1. Joh. V. 7. 8. treS sunt, qui testantur, uti 'R' neque plures, neque S RV Exclusiva vel est Miseri, quando
alia Subjecta excluduntur a commmione Praedica u. Ut, Solis Homo est rationalis 3. e. Aliud omne, quod non est homo, non est rationale. Item, Sola es justi at: b. e. aliud quam Fi- . des non justificat.
133쪽
Vel Praedicati, quando alia Praedicata excluduntur a communione Subjecti. Ut, Elementa sunt tantum quatuor.
i. e. Elementa sunt quatuor, non majoris nec minoricnumeri, ut numerus hinarius, seu quι inrtu Subjecti Communione arceatur.' Sic vera sunt hae Exclusivae Subjecti: Solus Deus est adorandus. Solus Christus est Filius Dei. At faba sunt Exclusivae hae Praedicati: DELIS est solum adorandus. Christus est tantum Filius DF. I. Navi DEUS est quidem 1DI:s adorandus, sed non est solum adorandus, verum etiam timendus, diligendis cc. Christus quidem solus est essent istis DΕl F ilius, ted non est solum Filius DEI, verum etiam Filiis hominis.
ter, Praeterquam, Ni, nisi, Excepto b c. Iterum nota: Quod alia sit Exceptiva abjecti: uis Omnes homines, praeter octo, perierunt in Diluvio. Nemo novit filium, η Pater. . Alia praedicati. Ut, - . s. Christus factus est nobis per omia timilis, excepto peccato.
Quando id, quod videtur excipi, non continetur sub eo I quo videtur excipi, tunc non est ExceDtiva, sed Adversetiva. Ut, Non justificamur ex operabus legis, nisi per fidem, id est ded perfiant. FideS enim non con tinetur sub operibus legis, sed iis opponΙtur. APoc. XXI. v. am Non intrabit in coelestem Hierosoθ
134쪽
I sinam aliquid inquinatum , NISI qui scripti sunt in libro vitae, id est, sed, qui scripti sunt, illi intrabunt.
Quid es Duneiatio LIMITATIVA Ea est, quae constat signo limitativo:
βuatenus, rauu, Euantum, Secundum &c. Est autem vel Reduplieativa, cum signum con, tinet causam, vel rationem propter quam , aut conditionem sine qua non Praedicatum Subjecto tribuitur. Ut, Homo, qm peccator, est mortalis. Ignis, quatenns manui admovetur, urit. Vel Speciscativa, cum Signum continet modum, partem, Deciem, connexionem, vel rationem , se candum quam praedicatum Subjecto tribuitur.
Ut, in tellectus , quatenus in operando dirigibi- Iis, est Objectum Logicae. Immo, qua capillos, est crispus. AEthiops, qua dentes, est Albus. Homo, qna rationalis, est Discipli capax.
Clarius : Propositio reduplicativa est, cum termini eohaerent essentialiter. ut, homo qua homo est rationaalis: brutum, qua animal, sentit. Specificativa, ctim non cohaerent essentialiter: ut, Christus foeundum carnem est pallus, Socrates qua pedπ est claudus.
Quid est COMPARATIVA 3Ea, quae constat Signo comparativo: ma
lis, minus V major, minori prae, quam ι None , qu-m; vel etiam non, Pro non praeci-
135쪽
De sinunctatione. I 16 Sol major est Luna. Hostas est Senior Esaia. Obedientia praestat Holocaustis. Christus unctus est oleo laetitiae pre Consortibus. Praestat coelestia curare, quam terrestria. Paulus Ecclesiae Christianae plus profuit ,
Christus misit me Paulum J non ad baptiozandum , sed ad praedicandum Evange
Tolerabilius iudicium imminet Tiro & Si- doni, quam urbi Capernaum. Matth. XL
Est autem Comparativa alia Propria, alia Impropria. Propria, cum Praedicatum Positivum utrique competit, ut in exemplis jam adductis. Licet enim di
, Sol es magnus, Se Luna est magna: Sc. Npropria, cum Praedicatum competit vel alterutri tantum, Ut, praestat nubere, quam uri; Publicanus abivit justificatus prae Pharisieci. Hic enim dici potest :Bonum est nubere. Sed Non est bonum uxi. Publieanus abluit iustificatus. Sed Pharisaeus non abivit iustificatus. Vel neutri, Ut, Scortatio melior est adulteria; neque enim Seo latio bona, neque adulterium bonum est, sed
utrumque vitium, adeoque moraliter ma-Iuina
136쪽
Exponibilibus hisce annumerari possunt Enunciationes Inceptiva, & Destivae, quae constant verbis Incipiendi, & Desinendi, Ut, Mundus esepit esse. Johannes coepit praedicare. Christus incepit Manasse de stit peccare. Vetus Testamentum ce Favit, abrogatum est S
ADPELLANTIIR hae Propositiones Exponi . hiles ; Cedb inodum exponendi.
I. Facultas exponendi 1 rationis dexteritate primario sumitur. II. a Statu controversiae. III. a Scopo & intentione dicratis. IV. a Praxi Logi
Observa: Quod aliae Exponibiles sint Asimatrue,aliae Negativa. A mativa sunt, quarum nec Signuar,nec Copula neis ratione afficitur. Ut, Solus Leo rugit. Negativa, quarum vel Signum , vel copula, vel uινουκ- ve negatione assicitur. Ut, μου Solus Leo est animal. Solus fidelis non damnaturi Non Solus homo non est quadrupes. Et possunt non tantum explicari per alias particula sed etiam exponi per plures Enunciationes, quas virtualiter continent, unde etiam Exponibila aicuntur. Eamus per Exempla:
137쪽
MIM DEus est adorandus. id est, Deus est adorandus. Et, sini non es DEUS, non es adorandus.
r. Non solas Leo est animal. id est, Leo es Animaι. Et Aliquid, quod non es Leo, etiam es ML
2. Solus fidelis non damnat , id est, Fidelis non damnatur. Et, Qui non est siletis, damnatηr. q. Non solus homo non es quadrupes. i. e. Homo non est quadrupes. Et Aliquid, quod non es homo , etiam non est quadrup s. Propositio Eκclusiva PRAEDICATI' sic exponitur: Virgilius est tantκm Poeta.' id est, Virgiliis es Poeta. Et Virgilius nihil aliud est, quam Poeta.' Se. non absolute, est enim homo, animaI &c. sed in genere artis, id est, Virgilius non est Mathematicas , O
Et fie in eoeteris, si Exclusiva absolut/ Consideretur. ALIA vero ratio est, si Confideretur Comparatios ad I rentionem dicenti,, ia proflatu Controversa. Sic haec: Solus Papa est Anti . Christus. Si absolute Confideretur, ita exponi debet: Papa s Anti. Christus. Et, Qui non es Papa, non es Anti-Christus. Et haec Negativa et Non solus Papa est Anti-christus.
138쪽
Papa est Anti. Christus. Et, Aliquia , qui non est Papa, etiam Ut Anti-Christus.. ' Mahoniet Quia Nestatio immediate cadens super Sigηum exestris savum, viatitur solum Signum negare. At siquis in confiictu pros erat hanc: Solus Papa est Anti-Christus. Et Pontificius ei contradicat: μου solus Papa est Anti-Christus. Secundum ipsius Intentionem utiq; Negatio caderet Dper Siguum, & Copalam simul, hoc sensu: Papa non est Anti-Christus , nedum 1 lus , vel e nee
Hoc fit per substitetionem σοῦ UOD NON: quo facto, facile re sylvitur propositio in duas plures
ve virtualiter in priore contentaS: V. g.
Omne Ens, praeter DEUM, est creatum, id est, j . Omne Ens, qllud non eis Deus, est creatum.
Differentia est in Eo; quomodo Afirmativa Sc Nega
AFFIRMATIVAS se resolve: Omnis hom o, praeter Christum, est peccator. Dic Omnis homo es peccator r Sed Christus non est
NEGATIVAS hoc modo: . Nullum animal, praeter GaIlinam , glocitat. . Dic: Nullum animal, quod non e Gallina , Hoc lat. Hanc propositionem priori Iam faciliorem distende ia re-Ρlve in alias propositiones. h. m. Giallina glocitat: Sed Animac quod non est gallina, non glocuat. EXPLICA S: resolve LIVlTATI UAS.
Limitativa REDUPLICATIO explicaturper
139쪽
De Enunciatione. Homo, qua est peccator, est mortalis. Explicatur per hanc: Homo, qvia est peccator, est mortalis. Et resolvitur in has: Homo es Peccator. . Homo est mortalis. Pαeator es mortalis. Peccatum es causa mortalitatis. SPECIFICATIVA explicatar aliquo modo per
Homo, qua capillos, est crispus. Explicatur per hanc: Homo, qui habet capillos, est crispus. Resolvitur innas: Homo babet Capillos. . ' . Homo es crispin.
COMPARATIVA Propria exponitur per Esecessum; Impropria, & quidem Minas talis per Ono tam : Magis Impropria per Non & Si. Ut, x. Sol est major Luna. id est, μι est magnin. Et Luna es magna. Sed δει excedit, vel fuerat Lunam magnu
h. Prastat nubere, quam uri. id est, Nubere est bonum. Uri non est bonum. 3. Scortatio melior est adulterio. id est, Scortatio non est bona. Nec:
140쪽
Lib. II. IMAdusterium est bonum. Si tamen Mortatis S multerium eissent bona. 'Scortatio esset melior Adulterio.
Sic etiam de laevitiis Ac D tisis 3udicandum Inceptiva exponitur per non sui dies; Destiva persit, di non est, Ut, Nundus coepit esse. id est, . 'Mundus non fuit. Et Mundus est.... Manesse peccare. id est Manasse peccavit. Et Manasse non peccat. Sed obserσa Cautellam: quod in NEGATIVIS hoe non procedat , sic Propositio Johannes non defit furari. . Non potest exPoni per hane et , , Iohannes Iuratus est. Iohannes suratiar adhuc. Quia, & qui coepit, A qui non coepit surari, diei mistest , Non depisse. Qui continuat actum, non desis. Etlli nunquam coepit, etiam non potest desinere. Sie istar eus non coepit esse et non eontinet hast Deus non fuit. Deus non est.
Quia δ Non incipere quam maximε competit M. odest aeternum, quod est, ESSE , SE sine prineipio '