장음표시 사용
161쪽
Propriam igitur Speciem Propositionimi non constitvunt Indonite. Auctor artis cogitandi existimat , illas ad universales referri de
V. Propositiones, qUae Corpus Morale in-nuunt, male ad Universales referUntUI. V. g. Si dicas, Romani vicertivi Carthaginenses eradices Londinenses. condemnarunt ad mortem Carolum Auarthm. Quis amrmaret OMNES Romanos in sensu sive eoninndo , sive diviso sumptos. carthaginem vicisie Z Unde de Persona Morali debet intelligi, de Corpore Politico, non de gulis membris; quod construit propositionem singularem.
L Attributum seu idea praedicati) competit in Affirmatimis Subjecto , secuntium hujus amplitud em. '
162쪽
ω. r. Omnis homo est rationalis. το rationale coextenditur omni homini; ut, Ubi homo fit, ibi inveniatur rationalitas. E contrario fi dixeris, Quidam homo est Μedicus: Medici titulus non ad omnes homines pervadit, sed ad quosdam, digito forte signan
II. Attributum, seu praedicatum . praeditatur de Sub i ecto secundum omne id, quod
est. I. g. Homo es justus. Quicquid in Justitia eontinetur.
tribuitur homini ut subjecto. Uerum excipitur hic Casus. Si praedicatum. majus itDVettor Sive idea praedicabilis amplior' idea subjecti: Tune enim restringitur & eoarctatur in angustiam subiecti, nec nisi pro huius modulo aehet intelligi. Sic : Homo est ani-,naI. Animal est latius homine, neque affr- matur de hoc, quod fit omne animal sed animal rationale. Item, Omnisfcortatis est damnatus. Damnatio latius patet demerito scortationis. Hinc Scortator quidem damnatur. oed damnantur S alii, homicidae , blasphemi es e.
III. Propositiones affirmativa convertuntur, si praedicato addatur Signum partia
eulare. Ratio: potest enim praedicati idea latior esse subiector unqe restringi debet amplitudo, ut flabiecto oomin mensuretur. . V. g. Omnis homo est animalia Dic: quodaam animal est homo. Sin vero latior non sit, limpliciter convertuntur, ut: Omte animal rati nate es homor Se vicisi .
IV. Particulares fine addita convertun
163쪽
De Fnunciatione. R. - Ratio est in promptu: quia neutra idea alteram excedit V. g.
Quidam homo est justus. Quoddam justum eit hcimo. V. Negatio non separat a scabjecto omne id, quod est in Praedicato : sed tantum Id- eam ex omnibuSEntitatibuS praedicati compostam. conjunctam. v. g. Materia non est Substantia Cogitans: Non negatur de Materia substantia, sed substantia cogitans.
VI. Negatio tollit a subjecto Ideam Prae
dicati in omni sua extera siqve.
'Fo aliter puta consideratae. Aliks hic Canon l. pugnaret cum V. Alii fic efferunt: negato genere,Wg-
de Quadrato negantur triangula cuiusvis generis. . separatur a pridicare secui dum
suae Ideae totam ampιιιudinem.
tur ideae: in particκlaratos secus I Quidam
homo non est Medicus. Haec recte. Sed con- verte : Quidam Medicus non est hon o Vox homo heac si tur umVersssister. te ligatur: Quidam Medicus non est quidam ho-- : Vere se omnia haberent et Veium ita non
164쪽
Haee in classe secunda proposuimus, ut, queis volupe fuerit, innotescat causa Sc ratio Conversionis, quae, licet usum in Reductionibus non praestet hodie, praestat lavimen in formando judicio circii cohaesionem,ec dissidii
PERTINENT BUS. In primo Libro nonnihil dimam fuit de Ideis eliceat jam aliquid monere de Idearnm compυ tione, mutumue earundem sive nexu,sive di oris dii& quibus viis haec examinentur& cognoscantur.
' id est Idearum nexus P Est talis earundem Convenientia, ut una ad alteram pertineat, vel eidem insit. Id quod propositionem vulgo voeant, Sub
jecto & Praedicato conitantem, eamqucrarmati m.
Quid es Idearum Di rdia pCum neque ad se mulcempertineant,nec una alteri insit
Quod Negativam vocant Propositionem. NOTA.
Cum dicitur: Unam Ideam ad alteram peri
165쪽
nere, vel secus, diverso respecta id fieri posse, intelligendum est ἰ mel essentialiter, & extr essentia liter: δει ut eausa & effectus: Vel ut Subjectum S accidens; Res & modus &c. Alteri inest vel non inest aliquid, vel ut accidens Substantiae, vel ut conceptus clarior obscuriori, contentus in continente, strictior in latici re &c.
PropriE loquendo IdeaPraedieati semper est Idea Suhiem materialιier, non autem formaliter. Sic cum ajor Petrus est doctus : Doctrinae Idea adiungitur Petro , quem non contemplor ut hominem , sed ut doctum. Adeoque intuendo quasi Petrum, ut doctrinae imbutum, praeteritis reliquis dotibus , statim id cogitatione eu-rrimo, & assirmo, quod est Petrus, i. e. doctus.
UNDE vero cognoscitur Ideas coherere Z
Cum ideae fuerint clarae,primo quasi o tutu cognoscitUr, an cohaereant, in obscuris res est difficultate plenistima.
Quamprimum habeo v. g. Ideam Solis,& ignis perspectam, quid sint, oppido sapit intelledius, haec ad se invicem pertinere et Quaestio tantum erat, an Essentialiter, an siecus. AEque procediturae in sensu visus: Quamprimum oculis usurpo lapidem di arborem , visus dijudicat confestim ,
Ouomodo in claris Ideis scio, quod esseη-tialiter se respiciant 3 Id fit, si in scrutinio, bc exploratione Utriusque Ideae reperio , aliquid in una este, quod nisi quoque in altera esset, haec non esset.
166쪽
E. G. Cogitandri hontinent,reperio Tb animal. Antomatis autem Idea probe explorata talis est, ut Fne ista, neque Hominis i a consisteret.
At quid de Obscuris 'Hic observandum : bd vel ratione
propria exploretur nexus, aut obatiorum testimonium credatur. HOC vocatur Fides, divina vel humana. ILLA cognoscit Objectum veι pIane non , vel De parte. Si plane non, stuliseum est, aliquid de altero affirmare vel negare. Si ex parte, in quantum cognoscitur clare, affirmari, vel negari aliquid de eo potest.
E. G. Elfi, quid Sol sit, rusticus non norit: quia G. meu sensu experitur effectum necularium ignis , assurgit ad causam, cognoscitque, ali quid igneam insole este, etsi reliqua ignoret,
uomori cognscitur , Idea s se ressicere Ut Causam S Effectum, ut Genus V Speciem, ut Substantiam S Accidens Sigillatim haec exponi neque vacat, ne que pro instituto necessarium est. Salum notari debet universim. I. Causa ae Uectus necessariam perspectam fieri, sphaeram activitatis in singulis rebus, S dependentiam rei productae sive ingenio, sive
sensu & experientia,explorando. V. G. Cogitando rem, quae ex nihilo ortum ha bet v. g. terram, cogito simul causam insini- fame quia finita res creare non potest. Alo igitur: Dras condidit terram. Item Cogi . andR Lunam a Sole lucem accipere, corpΜs K a . Ua
167쪽
De Enunciatione. opacum lucem non transmittere, interpostranduobus corporibus ambram jacere.&C. MED mare possum verissimE, & securer Luna OA
' scaratur per laterpotam TERRAM. II. Generis Certitudo, cognoscitur ex Propontione duarum Idearum inaequali, licet Essentiareeonstituentium.
v. g. Cogitando hominem, cogito etiam ani. mal, necessario: Video autem ro animal etiam aliis rebus essentialiter competere: quae res
an existant, usu potest S sensu explorari. vel fideli aliorum testimonio. Sic plures avium Species esse, Historia earum docet. An Angelorum plures sint species actu,cum possibile sit, ignoratur. Ill. Idea Substantis non regre dijudicatur ab
Idea accidentis. Cum haec fulcro indigeat, si exbsere debeat; altera SecuS.
UNDE cognoscitur discordia Idearum 'Si vel singulae completas Submntias repraesentent, vel tales Entitates incompletas, quarum una tamen cum altera conciliari
v. t. mmo ge Leo; singulae Ideae perfectas res repraesentant,unde absurdum foret,si coniungerentur; dicendo,homo estLeo,velLeomnum qui sic de calore, qui est Entitas quaedam ignis, non patitur,ut illi per praedicationem coniungatur sive Irigia, tas, sive glacies, tanquam effectus. - Θο-
168쪽
Lib. II. Iε saeuomodo autem discitur , rem aliquam Completam esse, ne de altera positpraedicari φHOC ex eo cognoscitur: si per se flant, Mexsunt, quod experientia docere solet, vel id in Idea clare habetur, ita sine sulcro consistere posse.
V. g. To AnimaI non est aliquid, quod ut tali possit
existere, unde tanquam Idea Deo Ieta alteri debet adjungi, vel homini,vel bruto r 8c hae iterum sunt incompleta Idea, quae non absolvuntur nisi in individuis. Quod vero io arii mal non adplicem ad Ideam stella, inde est, quoniam hae laeae nullum inter se eoinmeretum habent. & ver eontradictoria, Quere non- vivere, Iucidum Se oparem esse. 8cc. dissident: quae in unare conceptum compingi non valent.
Q/i t Characteres veri falsique Stant signa, quibus, quid verum falsumque sit, dignoscitur.
Sunt varii generis. I. Vel probabilia sunt, vel Evia dentia: Illa fallere possunt, haec secus. Il. μι EXTERIUS significant, vel INTERIUS ae hfundamento. Exterius: Si acquiescit animus confiderationi, demptis scrupulis , remotisquestiendi communibus impedimentis. V. . qua lia sunt nimia sensuum credulitas, praeju1icium, Uini' passones, &c. Interius : Si claris utrinque Ideis utimur.
CEDO Regulas aliquas 'I. Priusquam assensus vel distensus propositioni adhibetur, facta restatione Subje-
169쪽
rso De Enuneiationectum M Praedicatum, Idea Principales, solicite ponderari debent, an,& quid nobis ob- furum sit in illarum cognitione.
Ratior Ni enim hoc fiat, ruimus in assensum caeco impetu.
. II. Subjectum si confarcinatum sit plu
rimis Ideis, compo tum, aUt econtrario Particulis exceptivis, conditionalibus &c. in inminutum, imprimi debet intellectui, ne fiat confusio. v. g. Sit Prop. Milas, qui eonfixit in Hungaria
feliciter , sepius in Italia victoriam reportat Hic multae Ideae confluunt, considus, Huη-garia, feliεitas amorum: Item Victoria, Italia,S D sepius. Si permitteret 11nguae fertiliatas , qualis apud Arabes reperitur, fortasse totum id, Miles, qui fellerere in vingaria eun fixit, Ura voee proderetur: Hoc Ideam vocaresIsimplicem, quia mo Wris,unoque in tibi totum negotium sisteret. Id ergo cogitando emee. ut disperse Ideae in unam consumtin extantem,postquam ivisti per partes, Sic : Miles confixit; Miles eonfixit in Maria; confixit feliciter. Videbis, quam restrina S concisa futura Idea sit, quae in verbis videbatur amplissima.
III. Si Subjectum vel Praedicatum, vel utrumque virtualiter, sive manifeste complectitur plures propositiones, in eas resoLvantur. Flest
170쪽
Fluit hoc ex Canone secunda. v. g. Sum pius ci eos, fama super athera notus. Posito casu, qutia
AEneas neque pius, neque super aethera notus esset, temerh tamen negaretur, personam loquentem AEneam fuisse. 'Uocantur , si propositiones manifesth plures emeant Incidentes, cohaerentque in unum variis modis, quos sensus,& ratio docent. Potest autem contingere, ut una ex incidentibus vera, altera falsa sit, v. g. Sententia, quae sum mum Bonum in corporis voluptate ponit,&ab Epicuro proposita est,indigna censeri deis hei Philosopho. Eccet duas propositiones, prior virtualis est, altera incidens h. m. Est Sententia, quae statuit S. B. in voluptate cor poris: Eam clocuit Epicurus. PrIor Vera,PO- sterior 1alsa est.
IV. Potest fieri, ut propositio incidens sit causa affirmationis la negationis veri falsique.
Ratio, quia vim habet modificandi subjecti,
illius Universalitatem restringendo. V. g. Omnes homines, qui pietatem colunt, opera charitatis exercent. Si demas propositi nem incidentem , falsa erit propositio: Omnes homines opera charitatis exercent: Verissima, siaddas.
V. Si Propositio manifestum implicat
in Uenisus, aut absit dum, explorari debet circumstantiis, annonille, qui eam pronunciavit aliquid in subjecto, vel Praedic