장음표시 사용
61쪽
Et hic est actus primus: Hanc vi in exerit ignis, dum agit in aquam, quae actio dicitur actus fecundus: Ex hoc le quitur opus, sive essectus, ut aqua sit calida, quae ante fuit frigida. Et sicut in igne est vis calefacienti, a qua ipsa calefactio, ita in aqua est vis calefiendi, a qua ipsa inte- filio dic.
I. Actiones Se Passiones sunt Suppo si
torum. Substantia dicitur Substantia ultimat0 completa, h. e. non Substantia duntaxat, qualis etiam manκs, digitus, caput . tuque eo cerebrum es, sed
talis Substantia, quae ad aliud non ordinetur, sed per se ipsam complete consistat, ut principium actionis p sonis. Sic lapis est unum suppositum: Si comminuatur in frusta, singula iterum sunt suppostum : Manus praecisa fi suppostitum , putredinis passioni obnoxium, nisi dixeris fuisse virtualiter,
cum vivo brachio etiamnum cohaereret. En Exemplum Sic Petrus est Suppofitum, & Actio
nes vel Paniones Petro Accidentes non tribuuntur
Animae vel Corpori Petri , fled Petro ipst. Hinc non dicor anima Petri sentit, sed Petrus sentit. Non dico: manus Petri hoc scripsit , sed Petrus. Distinguendum tamen inter Principium quo Sc Quod. Principium dicitur Suppositum vel Persona, quae aliquid agit. Principium Quo dicitur pars Suppositi, Sc Causa Acthonis proxima. Sic homo intelligit, ut Principium Quod, Anima hi ominis ut principium Quo. Petrus, loquitur ut Principium Quod; Os Petri, ut Quo. Gubernator est ID QUOD gubernat navim: tD QUO gubernat, duplex est. Μanu enim id peragit 8c temone. Quo eZemplo rem hanc eleganter exponit Aristoteles
62쪽
de Anima II, so. & I, . ad quem locum videri meretur Themistius. Altius hoc argumentum deduxit Jo. Damascenus , qui in Christo Principium quod vocat ἐνεργων , illudque dicit esse ruras σιν:principium autem quo το Iren 11lικὸν, sive naturam, ex qua actio prodit. de Orthoci. Fide III aς. quae ob usum in theologia obis servanda. Caeterum Suppostum persona disserunt Subjectis citin persona sit Iulpstum intelligens seu cogitans.
II. Actio recipitur non per modum imprimentis, sed per modum receptivitatis Subjecti,
Limus durescit . Scora liquescit, uno eode que igni. CAPuae X.
QUATUOR RELIQUIS PREEDICAMENTIS: QUANDO, UBI,
SITU ET HABITU. Q, id es Quando Est accidens inferens durationem finitam, qua quid dicitur esse IN TEMPORE.
V t. hodie , heri, cras. Duratio statuitur triplexe AEternitas, duri monis snesuccessone initio sne, polisio, quae Deo; AEvum, duratio sne carens, & successua, quod Spiritibus creatis: Et Tempus, quod rebUS aliis creatis tribuitur, est me kra motus corporum coelestum D x secun -
63쪽
s L De Praedicamentis. secundum prius S posterius. Praedicamentum Ouando dicit habitudinem rei in tempore.
Est Spatium desinitum cui Creatura adest. Ut, Roma, in Templo, in aere medio, in
Adeoque DFUS non est in Ubi, γ' est
omnipraesens, nullo ubi vel loco capiendus , includendus. Ubi non est lacus, qui significat spatium materiale Corpori coextensum , illud ambiens, aut ejus praesentia expulsa materia implendum. Spiritus non est in Ioeo. Ubi autem vulgo statuitur vel Repletivum, quod Deo; De finitivum,quod Spiritibus; D Locale, quod Corporibus assignatur. Praedicamentum Ubi dicit habitudinem rei inspatio re loco. Locus est vel naturalis, vel ubolentus, vel proprius, Vel communis.
Quid est Situs ξDispositio partium ad locum M partes
ioci. ut , flare, cubare. Situs differt ab Ubi; tibi enim dicit simpliciter habitudinem rei in spatio vel Loeo; At Situs addit modiis specialam. Ut; flare, jacere,supinum, pronum, agyduum, accubnum ebe &c.
Quid est Habitust Adjacentia Indumenti, sive integumenti , naturalis, Vel artificialis . Ut, togatum,
I Nota: birsutum, crinitam esse, non spectat ad
64쪽
Lib. I. habitum, sed quae exterius ut ornamenta, munk menta, vestimenta, impedimenta adjacent.
I. Quando, Ubi, Situs la Habitus non
recipiunt contrarietatem, nec magis & mi-
' Nota: hic Canon intelligendus est de praeseηtia rei mitae. Alias quoad Substantiam maσis praesentem fieri posse DEUM fidelibus statuunt Theci logi. Anima intime sit praesens corpori per Unionem & operationem , quam Driλεχειαν vocat Stagi-rita, vocabulo , quod ipse non ηο stet explicare. Fxtat Montorii conatus de Ausus etiam Cicero est vocem interpretari per contunuatam ac perennem motionem, T. Tusculan. Sed Aristoteles a. physic. ἐπ εγειαν fecit genus
II. Nihil est in tempore M ubi, quod non sit Ens finitum.
Deus enim Ens infinitam possidet vitam suam SIMUL: neque aeternitas partes durationis habetiisternas, sive prius & posterius, utut virtualiter durationi successivae commensiarari possit. Deus dicitur in Ubi, non quoad Essentiam, sed operantis maPiscentiam, uti in Coelo, terra: quanquam ΠΗ
65쪽
Ainam est hactenus de Harmonia & A stnitate
terminorum actum etiam de eorundem Loculis Agendum iam erit vi contrariorum DE DisS NANTIA,.& quemadmodum terminus a termino dissideat: Quod fit vel dis parast vel Oppostiirii Inde oriuntur quaestioneS.
Quid est Disparatam' Quod aptum est, negari de multis aeque
Ut. Linea de calore, colore, lapide lac. Negari 9 In quo disteri a Praedicatili L quod aptum est assirmari. De multis quia est Terminus cum pluribus
AEque Ita, ut cum uno non pugnet magis verminus, quam cum altero, quatenus Disparate sumitur, & eodem repugnanai genere. Sic Linea non magis negatur de Colore, quam de Calore Lapide, Auro &α
Si quis cognoscere velit disparatorum CLASSES, Teeel iuxta praedicabilium ordinem eas nonnemo edisserit: Disparata, inquit, sunt, quae nullam habenti'ter se eonnexionem, unde se vel inferant, vel desirmant. Talia Disparata sunt. I. Summa Genera Substantia. Quantitas, Qualitas &c. a. Species hasdem vel diversi generis. ut, Ocior, Sapor, Ignis, Aer, Aqua , Terraesta 3. Individua ejusdem vel diverse speciei: Petrus, Paulus,
66쪽
dilaria c. Philippus, Bucepbalus, Lycisca Scc a Diffimerentia dιversarum Specierum. ut , rationalitas, tiasti tu . . C. s. Proprιa 0 Idem , vel dives Subjecti. ut lilii-hilitas , Capacitas do tritiae.&c. Rustibilitas Sce gesecidentia in uno Subjecto eo Gigibilia, vel compossibilia Ut , Philosophia, Theologia, Justitia, Temperantia Sce In Augustino. . Privationes. ut, Caecitas, Surditas tenebrae, Mors Sce. '
Quod aptum est negari de uno tantum taeque. Ur, assedo G ingredine; lux de te
De uno tantlim quia est Terminus cum uno pugnans specialiter, in quo differt a Diliarato cum reliquis diverso gradu. Eque9 Ita, ut nulli Termino ita repugnet,qUam huic una, eodem R. repugnandi genere. Sic nipremia nulli qualitati tam contraria est, quam albedin
observandum autem est a) Oppositorum dari stra is uti in albedme nigredine remisso datur Sc excellentia. In qualitatibus activis hoc per te constat. b Oppositalorum LEGES attendendae sunt. το αυτο, καΤὰ τὸ Ξτοῦ, h. e. idem oecundum idem , ad idem , eodem tempore debet opponi. Sic AEthiopsidem, secundum idem, dentes, eidem homini, h. e. Europaeo , eoae' tempore, cum nigredinem ille non contraxit, Opponi debet Alias vaci Ilat oppositio 8c fit Lusus, α ρυθι matum ergasteriure. 'Qmt smi genera oppositorum Z . di tuor: Contrarie, Relative , Privative la Contradictorie opposita. Ex his priora duo Postiise, posteriora Negotiτὸ
67쪽
s6 De Oppositis. Quie sunt Contrarie opposta ΤDuae Qualitates in eodem Subjecto incompossibiles. Ut Calor, Sc Erigus; mistus
M H tium; Avaritia M Liberalitas; Caro Spiritus. Deo qsbilis) sta, ut se invicem ex Ilant, nisi alterum in sit naturi. Fieri enim potest, Ut Subjectum non sit susceptivum contrariorum, quia alterutrum inest natura. Sic calor ignis non potest expelli per frigus, nec ignis est aptus suscipere calorem & frigussuccespue. Secus se res habet in aqua, quae naturaliter frigida, calorem admittit. ' OBSERVANDUΜ.
Quaedam ἐμμέσως mediate, quaedam si isaee immediat sibi invicem opponi CONTRARIE. ilia viam quasi
Medium admittunt, donec ab uno extremo ad aliud Perveniatur. e. g. Inter frigus A calorem intercedit tepidita . Fierique potest, ut illud medium participet de extremo utroque, aut alierutro, velseeus. ΙΜΜΕDlATE Iibi eontrariantur,quae medium non admittunt; ut intelius ti nefas nihil clatur interjacens proposita Lege, qua
nihil permittit esse ἀδιάφορον, indisserens
- sunt Relative Opposta ZRelatio es Correlatio. ut, Paternitas ct Tiliatio ; Pater , Fitius.
Huc refersis ea, quae ad Praedicamentum pertinent Relationis.
Qua sunt Privative Opposta ZHabitus es Privavo. ut , Lita se Mora,
68쪽
Lib. I. 1 Habitus hie non significat affectionem persectam, ut in Praedicamento QuaIitatis ς nec Adjacentiam rei ad Corpus, ut in Praedicamento Habisvs : Sed praesentiam formae positivae IN SUBJECTO HABILI. Forma autem dicitur hic omne id, quod Subjectum denominat. Ut, visus, auditus , opulentia, vita, sanitas &c. tanquam aliquod
Subjecti perfectivum. Et subjectum habile illud dicitur, quod capax est forma & opposite privationis. Sic visus dicitur forma, Caecitas est Privatio forma; Animal est Subjectum utriusque capax; At de Lapide insulse nisi Poetice dixeris,eum esse caecum , quia non est Subjestium habile visus. Sicut enim Habitus dicit praesentiam formae in subjecto habili vel capaci: 1ta Privatio non dicit nudam absentiam es negati0nem rei, sed absentiam & negationem rei in tali Subjecto, quod formae oppositae in eapax ; Sive absentiam formae in Subjecto habili. Qκοtuplex est Privatio 3 Privatio alia est Totalis , qua M Potentia stam remota, quam proxima) M Actus tollitur, Ut Mors: Alia Partialis, qua tollitur vel Actus tantum secundus. Ut, Lipo-thmia, Somnus lac. Vel Actus secundus de potentia proxima, non Remota. Ut,
Caecitas, Surditas &c. i 'Quae sunt Contradictorie Oppogita Z
postio Contradictioria alia est Formalis & --
69쪽
s s De Dissentaneis & Di . r. plicita,quae parricula negativ3,mn, exprimitur,ut Leo, non-Leo: dicitur Oppositum in Opposito. Alia Virtκalis & Implicita, quae negandi parti CU- Iam tacite involvit: Ut, atramentum rubrum; Spiritus corporeus; mriροξυλον, vid. tamen D. Rae-jus de tali apud Indos ligno, quod ignorant Lo
Bilini einerosicle in Dicitur Oppostam in Apposto, vel, Contradistio in Adjecto.
NOTA. Virtualis Sc implicita Contradictio reperitur ubivis. fiscilicet ormantur aliqua de subiecto, quae immediate eius naturam destruunt, Sc illud quod assirmatio volebat inserre. v gr. Aternitas Rece a, tempus aeternum, omnrscius ratione utitur, Ens persectissimum de siderat, fcc. Tolerantur autem saepe sepius phrases ejusmodi, quod vel usu invaluerint, vel ab ignorantia terminorum Briantur, re ipsa dextre intellem
I. Distentaneum usitate, potest esse Consentanei inusitate. ut , DEIS ct Homo, Pirgo se Mater, usitarie sent Disssentanea.
Hoc indicio est, contradictoria non realia, sed quae rationi sibi reli me sic videantur, salvari posse potentiae divinar summo impendio. DEUM pati contiadustionem esse natura judicat & st*titiam, quae summa sapientia est apud DEUM. Ita nec, quae disserentibus ex diversa indvidentur contradictoria esse, talia sunt, uti fit tota die. .
II. Disparatum de Disparato non potest praedicari in abbactota recto, utut possit in
70쪽
concreto M obliquo casti. Sic nonpossum dicere:
Philosophia est Theologia; vel, Iustitia est Tem- Perantia. Possum tamen dicere: Philosophus es Theologus ; IUstus est temperam. III. Opposita non Insunt 'eidem suba
intelliguntur de gradibus excellentibUS, non remissis Sic potest aqua esse remisse calida es frigida, at non ad gradus Octo: hoc est y summos Se extremos. Ponunt enim vulgo totam latitudinem caloris octo gradibus compleri, eumque summum esse Calorem, Di tot gradibus constet. V. Privatio tollit Habitum. Et in quibusdam non datur REDITUS ad Habitum, nisi per flammam DEI potentiam, ut visius
caeco, vita mortuo non redit. Aliter sentiendum de iis, ubi juxta viam naturae velitvrio adhibito redire potest res privatione amissa ut Memoriam aegroto, S sanitas per medicinam
vi. Quodlibet est , aut non est. Et: Idem non potest simul este M non esse. Ac