장음표시 사용
71쪽
6o De Dissentaneis. Sunt haec prima & summa principia, quibus Contradicto fundatur,' & reliqua oppositio
nis genera mensurantur. Excluditur ergo omne medium tam participationis, quam negatioois.
t Quod autemsumna perhibeantur principia, sic oportest intelligi,non,quod ili instar Sc originis ad alias veritates perducant, sed qu6d refractarios adigant ad AIardum, quo admisso finitur & cessat disputatio veluti cum ho- l. mine rationis experte. Dubitari tamen debeti Ancartesia rum illud COGITO, Ergo sum; principii postisi indolem habeat ad alias veritates. Occasio est, sui notitia, Veritatum quampli, tum, non radix enuina.
Hisce Dissentaneis subjunguntur vulgo alia,quia hus fundamentum aliquod Negationis in esse videtur, nim. Prius, SimUl, Motus la Habere. PRIUS notatur hoc vcrsiculo: I. Tempore, 2. Natura, Prius, 3. Ordinedic M 4. Honore. Sic prior est T. Abraham , Davide. 2. se Uectu. 3. Primus, Semodo. g. Rex, Duce. x x. SIMUL dicitur aliquid T. Tempore, utv- melli, ἀγκιω. 2. natura , ut Relata a. Particupatione ut, Species ejusdem generis univoli. Em primitar his versiculis: Tempore nae imul Fium, simul esse RELATA . . Dignum est, cumspecie PARTICiPANDo genus. 3. MOTUS est quadrusex et ratione r. SUMSTANTIAE Generatio S Corruptio e Generatio esprogressius a non esse ad esse ' Corruptio, ab esse ad non esse Substantiae. 1.QUANTITATIS,Augmentatio
, di Di ηMio. Augmentatio est progressus a minora
72쪽
quantitate ad majorem Diminutio, a majori ad minorem. a. QUALITATIS, Alteratio persectiva di corruptiva, est progressus a qualitate una ad aliam δ. Loci. Locatio seu motus localis, qui est progressus ab uno loco ad alium. Sed haec ad Physicam spectant. . HABERE Dicitur septem modis. Habetur
AD VERITATEM. Hucusque circa ΤΚRMINOS versati sumus,
Sc varias eorundem considerationes , Aristotelicorum more, in medium adduximus e par est jam meminisse eorum,. qum facultatem apprehen vam,quae circa terminos, eorumque nucleos, RES IPSAS, occupatur, de-hitis modis , qui Logicae finis est , dirigunt ad Veritatem ; hoc est ita instruunt, ne in Emoram faciis casises incidat,maleg operetur, sed RATIONE in agnoscendis rebus formandisque conceptibus Sc terminis dexterrime utatur.
73쪽
De Directione primae operationis me tIs.
indolem &causas. II. Si Regulae aliquot necessariae pro ponantur ad fugiendam illusionem , confusionem, sinistram rationis in prima operatione adplicationem.
quid est Idea ZEst imago in mente concepta, eidemque impressa per considerationem rei objectae, cu jus est expressis & ess es. Usus est Ideae voce Plato, eaque omnium 1pecierum objecta νοερρο, quae DEI hominumque intellectibus obversari, dicebat, Vocmit. Has
rerum formas, inquit Cicero de orat. c. M
appellat ideas ille, non intelligena solum, sed etiam dicendi gravissimus Magister Pla
to, eaSqUe gigni negat, Sc ait semper esse, ac ratione u intelligentia contineri:
Observ. I. Quando cognostimus, concipimns aliquid in animo, veluti per visum rei, oculo imprimitur ejus imago. illum conceptUm, Ideam vocant recentiores , Scholastici Speciem emprejam. 2. Illa idea non sumitur heic pro illa tantum emgie, quae in Phantasa haeret & concipitur de rebus materialibus, per sensi Um ministerium in eam illapsis, sed in genere pyo omni expresone viva rei cujusqκe, quae in ipsa intellectus adyta transmittitur. Species illa, quam-ptimum intellectui, facultati spirituali, committitur iuriscatur a faecibus materiae, vocaturque inte
74쪽
lectio pura, sic tamen,ut illam ferE semper redoleat. Unde experientia docet, nos res a materia abstradas aut non concipem Posse, aut nonnisi modo materialem Imaginem redolote, neque, quod sepenius sit, absque omni concursu Phantasiae. ΠνDE nascitur Ideal λ ,
Ab inteluctu, re objecta, M utplurimum imagine Phantasiae impressa
Observ. r. Intellectus confert facultatem cognoscendi, ille patitur impressiones eXternas rerum N imaginum, easque puriscat, fabricat, elaborat: patiendo agitur impressionem , eopse aliquid agit, hoc est , cognoscit , quemadmodum oculus , recipiendo species , videt. a. Res objicitur noni Psa, sed per sensiuum es Lgiem, vel de novo hic Sc nunc impressam, vel reductam ex memoria. Dicitur, ut plurimumnasti intellectiones, impuraS ob imaginem Phania tasiae: non SΕΜΡΕR Quod manifeste probatur: tum quia dantur Cogitationes innata, inelitabiles, nec a sensibus ortae et tum, quia datur Cognitio & experientia sui: tum , quia cognoscimus aliqua , quae Phantasia nullo modo per imaginem aliquam potest exprimere v. g. Corpus mille-angulare, cognitio re-sexa cognitionis. L
Omne, quod Res est, vel ejus MODUS.
v. g. Cognosco non tantum Corpus, sed etiam quod sit rotundum, mobile, pellacidum.
75쪽
M De Directione pr. Oper. ment.
QUOTLIP LICIS G EFER ISDnt illa Objectat Infinite variant, sed vel materia carent, aut ei immerguntur. Ilia Spititus ; haec Corpora vocamus. Quibus adde varias
in utrisque determinationes M modos. Ergone etiam dantur Objecta, quae neque Spiritus sunt, neque Materia, sed utriusque Modit
Dantur in mente, sed non a tarte rei.
E. G. Linea, triangulam, humanitas citra individuaistionem &c. non datur a parte rei, sed fiunt talia per Abstractionem. Caeterum sunt Sc inter sub stantias Sc substantias, item, modos A substantias , modos denique es modos, quaedam relationes: quia consideratio unius includit considerationem alterius, quae inter, hanc ob caussam, relatio esse dicitur.
diuid est Ab actio 'Est operatio mentis,qua ex objecto non omne quod est, sed aliquid ejus cognoscitur, facta ejus Entitatis segregatae Idea sive con-
eeptu. Obseret. Obiectum vel est totaIe vel partiale. Si in
homine, vel hominem contemplor , vel manus , pedes, caput , animam , situm, flaturam. Omnia haec res sunt, aut modi h PARTE rei,IObjecta vera. Sed eum de abstractione sermo est, ea decerpitur atque cognoscitur Entitas, quae a parte rei, Obiecti aliis Entitatibus intimb immeria est , nec ab ea j realiter distinguitur ; v. g. quandis in homine cO gnosco το animare rationale, vitais, ipsam humani- iurem, ut formam. Haec . a Parte rei non separantur,
76쪽
etsi inleslectui dent occasonem separationis, ut in star siegregis Objecti talia contempletur. Abstrahit etiam Geometra, quando v. c. separatim considerat longitudinem corporis, quam vocat lineam, omissa tantisper latitudine, A profundi
Quae E XTRA sunt, senseum ministerio ; Use INTRA, per excitationem imaginum Phantasiae , aut spontaneo Intellectus ipsius artificio , cujus Vel caussam veram habet,
vel secus. o Observ. 1. Sensus materialia percipiunt, nihil aliud. l. Imagines Phantasiae sepultas βιδitat, mutat . transformat intellectus: at Fabricat aliquos conceptus, sponte nonnunquam, sine objecto tali in mente deis picto, quod extet a parte rei. Et haec sunt Entia Rationis . quae duplicis sunt generis. Aut enim nullam occasioηem habent a narreret, aut aliquam. Si nullam, mera fi filio est. ut Centaurus , Fns conflatum ex homine &equo. Si aliquam, abstractio es. UOMODO FIT, ut res absentesco'nscantur 'Per SIGNA sive nominum , sive aliarum rerum, absentia significantium.
77쪽
varii generis. I. Nomina rerum, descriptiones, Hypo pines, quae vel Ore, vel scripto, verbis alIciuid ex instituto gentium significari titius, proferuntur. a. Signa reaii unt, quae e Nori- munt aliquid, nisi completh, saltim incomplete :ut Iris signum est gratiae. Leo fortitudinis. Huc pertinent Similia, Hieroglyphica, Comparationes desumptae ab Historiis, rebas, a 1Om-bus, quibus omnibus ad Cognitionem TCI nun-- quam visae neque percepta pervenitur.
Ideae fiuntne ejusdem Generis '
Minimel aliae enim sunt clara H distinor aliae obseurae Se confuse. Aliae iterum lunt
complexa, aliae incomplexae.: ' Pua μιnt Ideae clarae, se e contrario
obseura Illae, quae rei cognoscendae indolem sic proponunt intellectui, ut nihil supersit, Quod occultetur, ut adhuc pervestigandum, sed ab aliis, quae animo obVersantur, facile distingui queat. Contra est in obscuris.
Observandum l. Aliud est tam esse incognitam, aliud existentiam rei. Saepe aliauid non Cognosc1mus.credimus tamen, qubd dubitandi plane nullis habeamuS rationes et ut olorum Γιγ
ω tenebrarum. unde contingit, ut si maxima Sc potior pars objecti cognoscatur , reliqua ratisi itantur securE Sic ber Anatomiam interiora hominis viscera perlustrantur, eX- Ploratur Situs partium, earundem uores α
78쪽
Spirituum tubuli cuni caussis adparentibus moriaborum &e. Sed omnia nondum explorata sunt, plurimis rebus manentibus in obscuro. Sunt Sc qui ideas claras a distinctis secernunt. Illas vocant, quae vivide nos percellunt: has quae nihil habent obscuritatis. Clarae sunt omnes ideae simpliceς , ac inprimis sensain
III. Potest effectuum tertitudo 8c ratio clarigfime cognosci, in tenebris mansura ipsius originis & em ctus indole. sic Medicus novit bpiritus sopiis Te, Sc excitare certissimis modis, cum accurath cognitione eventuum: Quid Spiritus ipsi sint, liti operentur, ignorat. Sic Physicus. Matheismaticus docent, curia quomodo vultus nostri imago retuliare debeat ex speculo in oculum pSc qu bd sit fallacia visus existimantis imagianem esse in speeulo. Quae autem sit huius reflexionis natura , quid intermedium illud transiliens in Speculum, Sc inde in Oculos, cum caecissimis ignorant. Et talia sunt infinita. IV. Notandum. Qutici conceptus obscurus Rei voceiatur etiam ille, qui aliquid ab Objecto, per abstractionem cognoscit, non omne: Quae abstra .ctio fit vel ultro, vel necessarib, deficientibus au plura cognoscenda auxiliis : Ipsum ,ςrti quod cognoscitur clarum esse potest. v g. viis det aliquis tu littore stans natare aliquid in mari. Corpus elard intelligit esse, lignum, audanimal, aut hominem, aut Palinuri cadaver e sse, non novit, cleficientibus indiciis, quae sensim
deteguntur. IV. Idea complexa est, quae plura iunctim cognoscit tincomplexa, quae sigillatim. Sic laea Entu simia plicissima est, secus illa hominis i ad eam enim exprimendam plures Idea partialeι pertinent. Complexio a. ista fit vel extanti modo, vel obisscariori. Illa est, eum uno obtutu intellectus . E a consi-
79쪽
6 confiderando hominem, fertur in animam, corpus, rationem tac. Haec est, cam aliquid contemplamur, sub quo plura deinceps evolvenda continentur. v. g. Si dico animal hoc titulo, licet obscurε, continetur, quicquid specierum Sc indimiduorum sub illo genere veni re potest. Sic idea misericordiae composita est, constatque ideis miseriae, hominis miseri, acalicujusl, qui vicem ejus dolet
ANNE ergo quaedam claris IDEM. cognoscuntur ZUtique: nam cognoscimus Exi'ntiam , Durationem, ordinem, Motum , Numerum , Figuram rerum. Etiam, quod Deus sit, quod
nos ipsi; quod famem, sitim, quod De e-
rium aeterni boni , lac. habeamus. Sic sensibus infinita percipiuntui, qui ubique& semper fallere non possunt. Verum innumerabilia in obscuro cubant, ut fere omnes omnium reram tilentiae. CEDO REGuLAS, quibus prima mentis
Exuenda sunt juventutis a sensibus orta sudicia..' Praejudicium est falsa opinio, sub specie ve-
ri Uel recti, ante debitum examen, in animum admissa. Differt ab errore, utlans a rivulo. Oriuntur praejudicia generaliter ex aegritudine mentis e spe- . ' ciatim
80쪽
ciatim vel r) ex ignorantia: Σ vel ex
nimia confidentia de nobis ipsis aut aliis, unde praejudicia auctoritatis: vel ex nimia dissidentia, ut est in Pseudo. Christianis opinio de omnimoda bene agendi impossibilitate : vel S ex affectibus, ambitione, avaritia, voluptate. Nihil certius, quam multa pro veris haberi, deceptione vulgi,aetatis, S imperfecti judicii, quae talia non sunt. V. g. cum creditur, vel ignem, vel manum nOS urere,
cum passio non sit, nisi in Spiritu. Quod
Saxum suapte natura deorsum tendat; quod lapis magmticas ferrum attrahat. Et talia 1excenta, quae pertinent ad Errores Vulgi. Huc refersiis etiam Moralis Errores, cum neglecta anima felicitas in sensuκm Voluptate consistere creditur, cum vitia virtutum numero habentur,
II. Nunquam ingenio suo, neque se bus nimium fidendum est, nedum aliorum
Seilicet, si praealere Errorem studioSE velimus. T. Primo enim fallimur, credendo praeter rationem Sc caussain, qu6d omnem diligentiam adhibuerimus in rei natura exploranda r neque semper advertimus imbecilritatem V fraudem rationis, quae ne innovantiam toties profiteri cogatur, Sibi Θ aliis, se rem intelligere, persuadet. Accedit, quod mota voluntas nitellectui praepostere non tumqua mperet , Per- E s custa