장음표시 사용
51쪽
Iidum nativumr eui opinioni inhae
rens Femelius Io suae plassologiae
cap. I.&I. de abdit. rerum Causis c q.
acriter contendit, calidum innatum haudquaquam elementaris, sed coelestis originis esse . Dandinus lib. I. de Hum corpsemper cap. I a. innatum calo tem non omnino Elementarem, nec tantum coelestem ait, sed igneo multo nobiliorem, superioremque. Αvermes denique mistum ex ambo
que non abs re dixisse Aristotelem, Hominem genitum ex Sole, & Homine, auia calor vitalis ,&insitus illius, penoet quidem ex Terra,& Aqua, cq-terisque elementis, sed praeterea ca-Iorem Solis admittit admistum cum calore aliarum Stellarum. Sed non facile foret singula recensere, quae de calido innato a Medicis,& phystologis sunt conficta. Minime
vero praeterire decet, quod Harvejus in hanc rem praeclarissimis suis observationibus detexit, & in Exercitationibus de Generatione Animalium dilucidavit. Is enim,cum iterata vivarum Animantium Anatome
ostendisset, sanguinem esse primigeniam partem in illarum con rmatione, & omnem Corporis calorema sanguine proficisci; tandem statuit, dotes omnes illas, quas vulgo innato calido tribuunt, revera deberi sanguini, nec quidquam in Animalium Corpore illo praestantius inveniri. Et quidem alius calor in Animantibus nullus est praeter eum , qui a Cordis, & sanguinis motu proficiscutur. Constat siquidem ex Anatome in primo Embryonis ortu vesiculam rubicundo liquore turgidam, micantem observari, indeque per tubulos consimilem humorem sensim adigi in
Corpus universum, quo statim incipiunt partes reliquae vivere,& Oper
ridi & tandiu in vita perseverant quandiu sanguis ipse per proprios ductus in ipsas ditanditur; cumque vividior, plurimisque is sit halitibus acri salsilagine praeditis , abundans
in prima aetate: effoetus vero, & languidus evadat in postrema, idcirco vegetiores, agilioresque Pueri, dc Adolescentes; debiliores vero , &tardi admodum Senes. Et quamvis in juventute , & in consistenti aetate
sanguis adhuc vegetus observetur; ille tamen insitus , atque a primo diis generationis oriundus, tum ciborum, tum exercitiorum, aliarumq; rerum externarum alteratione, plurimum immutatur , coadjuvante pariter ea, quae fit in textura partium
er aetates, mutationer cum mem-
ra, & Corpus universum in pueritia laxius, molliusque, fiat in senectute rigidum, durumque adeo, ut pene in poris omnibus consipetur,ac exarescat. Hac autem membrorum firmitate, &constantia, itemq; summo incremento, quod ex alimentis in prioribus aetatibus Juvenes, MViri adepti sunt, praecellunt,prestantque pueris,& Adolescentibus:non ita vero calore innato, & primigenio. Calidum igitur innatum in sanguine residere Hippocratem quoque
existimasse credendum, quoniam eo per arterias, & venas in totum Corpus diffuso, partes cunctae vivificantur , & calent: frigescunt vero, & emoriuntur, cum effoetus redditur, aut illius motus retardatur. Alium praetcrea calorem ab isto distinctum, quem influentem vocant,in Animantibus effngere opus non est , cujus nec ipse Hippocrates unquam meminit, qui ingenitum dumtaxat tum hic, tum alibi memoravit. Eget autem primaevus ille, & ingenitus sanguis assiduo pabulo, quo veatur,
suique dispendium instauretur; unde
52쪽
iterata alimenta, & quidem majora,
stequentioraque per eas aetateS, in quibus incrementum secundum triplicem dimensionem capessere contingit, natura exiguntur . Quod si quis primaevum, & ingenitum illum sanguinem in Embryonis micante bullula statim ab ortu conspicuum, Calidum innatum; a cibis vero perpetim suggestum,atque juxta variam ciborum conditionem, & exerciti
rum, anni temporum regionum,aliarumque rerum diversitatem, varium,
insuentem velit appellare, per me hoc illi absque controversia licebit. oniam vero mutatione aetatum viviaus, qui a primordiis vitae erat, sanguis , spiritibus abundans, & vi,ac rotare praecellens, sensim evanescit,& hebetatur; proinde fit, ut quo magis in senectutem tendimus, eo paucioribus alimentis indigeamus , sed melioribus, quae nimirum vivificam illius portionem reficiant,& balsamo vitali repleant, sine ullo inutilium succorum gravamine. At vero Ad lescentium corpora copiosiori alimento sunt nutrienda, quippe quae nutriri, & augescere simul debent; adeoque vivifica, & auctifica portio- De sanguis est reficiendust aliter eo nimis di litto, & utraque portione depauperato, illa macre erent, Scconsumerentur. Hinc Aristoteles M. de morte docet, finiri Vitam aut resolutione cum alimenta deficiunt, sitffocatione,cum plus justo assumantur, indeque excrementa cumu-
Iantur. Qua ratione Senibus servanda vita est paucis somitibus, atque ali' mento spiritibus vegeto, ut idemmet Hippocrates hic consulit. Nec abs re nomine somitis usus ille est in Senibus; alimenti vero in Pueris: ut scilicet denotct, in adolescentia convenire cibum aptum nutritioni, accre-
mopere exiguntur; at vero in senectute opus esse rebus omnino tenuibus, quae spiritibus, non mole reficere queant. Hinc experimur, Senes
vino, ejusque spiritu,elixire,caeteril que similibus, statim instaurari:atque in longius Vitam ducere salubriorem parco, & tenuiori victu, qui facile conficiatur , & vertatur in halitus; multis autem alimentis utentes suis cari,&perire. Sicuti enim, inquit
in comm. Galenus,lucernaria a mae,quarum tamen oleum est alimentum inquis id totum simul superinfundat, extinguuntur potius,quam nutriantur; eodem modo ο in δε-nibus calidum umomentum quidem
habet alimenta ; sed si multis,
confertiscumuletur,ac quodammodos ocetur, periculum est, ne extininguatur; non aliter, a iparvae scimtillae ignis lignorum multitudinem
superacerUes. Hanc postremo ob causam , concludit Hippocrates , sebi es Senibus non similiter acutas fieri: frigidum
enim eorum en Corpus. Unde notare videtur, non eodem modo se
bres Senibus accidere, quo Iuvenibus, & Adolescentibus; quippe se-bres Senum pusilla esse solent, &vix
conspicuae; Iuvenum vero veheme tes, &arssuosae. Ne autem quis hinc suspicetur , febres propterea omnino, & per se calorem praeseserre, tametsi Hippocrates a stigido corpore Senum acutas febres excluserit: e enim frigus consideratur ab eodem, ut signum, non ut causa, cur Senes se-bribus acutis difficultercorripiantur; quandoquidem corpora Senum seu gida observantur, quoniam sanguis in illis es eius est, vivida, floridaque portione imminutus,ut vehementem commotionem, fermentationemque febrilem subire nequeat; unde,quem
53쪽
vem nimis patitur sementationem . sensim vitam imminui, ae postremo sed & hae de causa febres Senibus extingui. Et quidem sanguis jugiter
eum accidunt, peraicioset fiunt,quia,commotus sensim rarescit , extenua- tenuis ille sanguinis spiritus fermen-itur, & consumitur, nec unquam ex q-tatione facile dissipatur. Si vero atquo potest, etiam optimorum ali- calore febris oriretur, sane is Seni- mentorum ope, resici, aequalitate ex-bus prodesset, lato scilicet, robora-iquisita,&exacta. Aptissimum exemistoque pusillo eorumdem ingenito plum affert ex Platonem calore,qui a sebrili non diisere, etiam Ficinus: Si generosum e dolio merum ex mente Hippocratis hoc loco, nisi in singulos dies ad certam mensuram solum intensione, perquam insensum exhauriatur,atque in ejus locum se Dillorum sei gus, quo tandem ad inte-ificiatur pejoris notae vinum, aliusve ritum perducuntur , procul dubio liquore certe diuturnitate temporis retunderetur et atqui conservantur illud vapidum, nullarumque virium potius senilia corpora usu vini, a quae evadet. Sic sanguinem adre luti
ardentis, aromatum, quae caloreminem vergentem, quamvis accurata
excitare solent intensiorem iis sebri- victus ratione Quere, ac instaurarebus, quas in ipsis pusillas,stigidas,&iassiduo conemur , nunquam tamen sepultas Avicenitas appellavit. Scite possumus omni ex parte reficerm unietitur Galentiscomm.3 2. Apb.sebres de procedente aetate tandem hebe- dixit Senibus periculosas fieri, obiscit. Sed de his alibi a Nobis est actum virium imbecillitatem, quae vappe-iis par. dicina Theoretiea. scentem sanguinem, fugientemque
vitalem spiritum, consequitur. AP HORIS MUS XV. Sed qui fit, ut quo innato calido
Animantes cunctae vivunt,eodem pe- Ventres Hyeme, ct Vere natura carire Hippocrati dicantur ; unde ex iidissimi sunt, o somni longissLeodem lib.de alim. cffatum illud pro- mi: quare per ea tempora alimen-diit, quod idem calor, qui omnia ta copiosiora sunt exhibenda ; et- generat, omnia pariter consumat; enim tunc calor innatus plurimus ει quod principium omnium unum est, unde pluribus egent ali- sit, & finis unus: Qumquam con- mentis: indicio sunt aetates , σtrarium tueatur Galenus Athletae .core cap. 3. ubi reprobat sententiam eorum, qui asserunt, nativum Calin Edum per states varias,varium rem causam esse consumptionis in se cibum exhibendum docet Hiin Viventibus; cum enim sit principium pocrates, sed etiam propter Anni conservans, & augens, nequit ea ra- temporum diversitatem: quippe ne-tione fieri consumens. Quamobrem moest, qui nesciat, Homines potiscensuit potius Avicenna sen. I . pr. simum ita esse a Natura comparatos, Ahr.3. cap.3. consumentes Viven- uthybemo, & vernali tempore plustium causas esse circumambientem cibi appetant,&ingesta alimenta fa- Aerem, corporales,&spiritales minicilius concoquant, quam in 'state. tiones, atque excrementorum con- Culus rei causam examinans idem geriem. At Galenus ipse lib.2. de Auctor, inquit, Demali, & verno temper .eap. 2. putavit, ex inaequali lcmpore Ventres fieri calidissimos, deperditae substantiae restauratione ac praeterea somnos longissimos esse,
54쪽
innatumque calorem plurimum vigere ; quae omnia conspirare videntur in usum uberioris aliturae.
Ventres dixit sine ulla adjectione ;unde proprie intelligit Ventriculum,
pe correpto, s aqua λ venis in ventrem astixerit , idest in cavum Ventriculi, & Intestinoriam, ibim-tur morbus: educto niminum hum re Hydropem faciente. At vero cavum Thoracis designat 7. Aphor. 38. cum inquit: destillationes, in ventremsuperiorem decidentes, suppurantur intra viginti dies. Ηyeme, &Vere calidissimos illos esse docet. Hyems autem quamviSab Astronomis spatiuin illud temporis intelligatur, quod comprehenditur inter Solsti tium Hyemale ,& Ve num R.quinoctium, lustrante Sole Signa Capricorni, Aquarii,& Piscium: Atque Vernum tempus, quod interjacet inter illius AEquin dium, &Solstitium aestivum, peragrante Sole reliqua tria Signa Arietis, Tauri, Geminorum. Hippocrati tamen cui Annum dividere aliter arrisit, & quidem in septem tempora ab occasu Vergiliarum,seu Pleiadum, usque ad adventum Hirundinum , nempe isne Novembris, usque ad medium Martii Hyems emat; Ver autem ab ingressii Solis in Signum Arietis, uo que ad ortum Hyadum, qui conti git circa finem Maii, de initium Imnii. Voluit itaque sub Hyeme,& V re is comprehendere tempora Anni aequalia,& constantia,magis, minusque calida, exclusis AEstate calidissima, & Autumno inconstanti, & in quali. At unde calidissimi tune temporis
Ventres evadant, non temere dubitari potest. Vulgo ex Aristotele ad Antiperistasim confugiunt, sive ad
contrarii circumobsistentiam: qu niam inquiunt, calorem a circum- obsidente frigore magis, magisque intendi, suatque vires exerere sortiores, veluti adversus hostilem qualitat:m dimicaturumia Hinc cryptas, puteos, & subterranea quaeque loca Hyeme calere testantur, aestate vero frigere ; qua etiam ratione problema illud enucleavit Aristoteles, cur Aquq puteales hyberno tempore incalescerent, inalgerent autem JEstate. Verum non parum falsi sunt, qui ejusmodi Antiperistasis vim, & efficaciam sunt commenti,ex superius memoratis experimentis: etenim cryptae , &loca quaecumque subterranea haudquaquam calida sunt Hyeme, &per aestatem frigida, sed potius frigidiora sunt Hyeme,quam ale,ut ope Thermolaopii est animadvertere ; quin & compactior Aer iis in locis hyberno tempore observatur ἱ unde & aqua, caeterique liquores magis ibidem attolluntur . Verumtamen
decepti isti sunt a sensit ejus frigoris, quod aestivo tempore percipere solemus, cum ex externo Aere calidissimo cryptas adimus longe minus calidas, in quibus scilicet Aer a radiis s
laribus aestivis remotior invenitur. Sed etsi Anti peristasis aliquam vim haberet; procul dubio non Uere,sed potius Autumno illa intensior fieret, cum noctes longiores, & Solis rem tior discessus a nostro vertice, frigidiorem aerem reddant; ut propterea frigidas quoque aegritudines per id tempus vagari fateatur Hippocrates , ejusque Commentator Galenus 3 Arph.eta. & -rtanas evadere loniores I .apb.a . Atqui de Autumno te nihil meminit, sed solius Hyemis,& Veris; igitur non a frigore obsidente caloris incrementum in Uentribus sed aliunde deducendum erit. Et quidem ejus incrementi ratio D a aper-
55쪽
apertissime traditur ab eodem Hippocrate in hoc b.inquit enim:quia tunc calor innatus plurimus e L . Plurimus quidem est in Hyeme, quia sanguis , unde calor innatus provenit, mimis difflatur, constipata per
externum frigus Cute:&quemadmodum in Vino partes mobilissimae, tenuissimaeque, sive ejusdem spiritus, per hyemem melius conservatur, &viget, qui ex calore ambientis ς stivo facillime perspirat, & dissipatur, quamobrem eo exhalante prompte illud acescit, aut vapidum fit; sic pariter sanguinis spiritus, ejusque Portio vivida, tenuis, & mobilis facile per aestatem exhalat, & disperdiatur; colligitur vero, ac plurimum viget in hyeme, unde calor internus vegetior evadit. Plurimus quoque est in Vere, sed alia de causa: nimirum quia eo tempore non modo in hominibus, sed etiam in stirpibus nutritius abundat humor , qui tamen 2Estate, & Autumno magna ex parte imminuitur: porro nutritius iste succus abundantior e sanguine per id temus vegetiori, puriorique, prinficiscitur,quamobrem dicitur Ver ab Hippocrate saluberrimum, ob salubrem, quam essicit in Viventibus constitutionem. Jure ergo excipiuntur 2Estas, & Autumnus ; quoniam per illam sanguis plurimus absumitur, ejusque iritus,seu portio vivifica, per laxiores Cutis poros evaporat, & dissipatur , unde Corpus universum languet; per hunc vero varium, &inaequalem, multifariam assicitur, ac plerisque impuritatibus
inquinatur, nec bene Patent emunctoria Corporis; quo deinde fit, ut aegritudines Autumno contingentes, vel Iongae, vel exitiosae evadant. 3. ΗΘ.9. Verumtamen comparate λ- Ium ad caeteras Anni tempestates, &in corporibus bene valentibuhac robustis, haee sunt intelligenda; e et &non desint, qui melius, & robustius se
habeant nedum Ventriculo, sed toto Corpore, rustate , aut Autumno, quam meme, de Vere. Unde idem Hippocrates 3. apbor. a. animadver tit, Naturarum, alias ad distatem, alias ad Hyemem bene, maleve se habere; atque pluries observamus,sortitos imbecillas vires, languidosque Uentres, in valde frigida tempestate, vitali calore pene deficere,aelii vis vero temporibus fieri vividiores: quod& iis Animantibus quoque accidit, quae hyemali tempore, vel in latibulis prae frigore immobiles sacent, vel omnino emoriuntur; at vero aestate viviscunt, & vigent, summisque virribus praepollent. Fiunt etiam in hybernis, vernisque temporibus somni longissimi: Hycme quidem, conserente plurimum diuturna noctium quiete, cum alimen taria humiditate; & Vere, abundantiori succo sanguinis nutritio, cum clementiori,salubriorique Aeris constatutione: sicut enim calor ingens, sive externus, sive internus ille sit, somnum perturbat,& corpori molestiam affert; sic contra frigus co densandoin comprimendo,humores interius propellit, & somnum conciliat; qua etiam ratione experimur, inter initia paroxysmorum somnum aegrotantes opprimere, externis partibus non leviter reseigeratis. Contingit pariter somnus longior Hyeme,& Vere,quoniam, ut dictum, sanguis per ea tempora glutinosior evadit, quo partes Corporis sensibilius
nutriuntur,&humescunt: modo ex
alibi traditis somnus lapissime accidit a Nervorum , & Cerebri madore, majoreque irroratione, ut potissimum a pastu licet observare. Ab his ergo deducit Hippocrate quod per ca tempora sint alimenta
56쪽
edihibenda ebpiosiora,quoniam natuvus Calor plurimus tunc est, a sanguine scilicet abundantiori , vegetiorique. Quod autem de Calore a sanguine pendente explicandus sit hic Hippocrates , suaderi potest ex
eo, quia quamlibet aetatem,& unamquamque corporis constitutionem comprehendit, ex ingenito calore Hyeme,& Vere abundantiori. Modo
si de eo, qui ex principiis seminalibus
oriri vulgo creditur, exponatur, aptari haud sane posset aetati senili, quae
primigenia seminum constitutione
cum evidenti carnium marcore,ide
que pauxillo, vel minimo ejuscemodi
innati calidi, quod solidis partibus
inesse ponitur, steta, Ventres haudquaquam per ea tempora calidiores sortiretur, maximeque hyeme, qua calor potenter instangitur, achebc-t atur a circumambiente seigore. Dixit insuper Natura, quoniam de naturali calore, non autem de eo, quiraeter naturam est,&aliam causam abet, quam aetatum mutationem ,
agit: hic namque indifferenter P test quocumque tempore Ucntriculum alterare, & calefacere, sed ad
Quoniam vero subinde Hippocrates, inquit, alimenta copiosiora Hyeme,& Vere esse exhibenda,cum nimirum somni longissimi sunt; videtur tacite insinuare , Somnum potius, quam Vigiliam ad ciborum confe- Aionem persolvendam proficere;Oinportunum fore existimavi, pauca de
hac re in medium afferre. Galenus 7 .methc6. morem fortasse sequutus Veteriam , qui parce admodum prandebant : ccimabant vero lautius, m-num,dc quietem summopere conferre coctioni in Ventriculo peragendae docet, cui fere omnes antiquiores
Medici consentiunt, moti potissi- Toetei Optavid:Tomo II.
mum ex eo, quia per somnum caloreujusvis coctionis opifex intro collectus roboratur , qui per vigiliam dissolvitur, dedissipatur. Ex adve
so contendunt alii, quorum praecipuus est Laurentius Rubertus deead. I paradox.8. vigiliet potius cocti nem promoveri, quoniam ex eodem Hippocrate , 6. epidem.I. . Vigilia edax dicitur: ea etenim calor acutitur magis, ideoque efficacius in cibos agit. At cum ciborum consectio,& concoctio di lutionem ex se mentatione in Ventriculo habita, &secretionem, distributionemque in intestinis tenuibus, ex confluxu succi sellei, & pancreatici, complectatur, existimaverim Ego, & Somnum, ac Vigiliam, & Quietem, ac Motum perficiendae coctioni omnino prodeseser Somnum quidem,ac Quietem ad eam, quae in Ventriculo fit, persolvendam; at vero Vigiliam, ac M tum ad eam, quae in Intestinis tenuibus peragitur, utilium ab inutilibus Chyli partibus secretionem, atque
in lacteas venas protrusionem. Cum
enim cibus nondum sit in chylum versus, quousque Ventriculi cavum occupat, nisi deinceps nova dissolutione in gracilibus Intestinis subactus
a recrementis nutricationi ineptis penitus, penitusque repurgetur, a que in albicantem liquorem conve latur, ut tacilius oscilla venarum lactearum subeat, prosecto chylosis utramque mutationem exposcit, & quae in Ventriculo inchoatur sola
dissolutione, & quae in gracilibus
Intestinis perficitur per integram, absolutamque cibi in chylum transmutationem : Atqui prior melius quiete , & somno, posterior citius
motu, & vigilia peragitur, ut consideranti patet . Hinc modo notum fit, cur alterutrius vitio ciborum concoctio saepesaepius interturbetur,
57쪽
& alvi dejectiones accidant, aut indi-gcsti, necdum bene secreti alimenti, aut etiam corrupti, & depravati, in Lienteriis, vel Diarrhoeis, ut alibi
est a Nobis explicatum. Verumtamen variant quidem non raro haec ob variam Corporum habitudinem, itemque Regionum, Anni temporum .& assumptorum Ciborum conditionem. Confirmat postremo aphoristicam hanc sententiam HippocrateS exemplo desumpto a Pueris, & Athletis; siquidem in his uberior exquiritur alimonia, quam in caeteris, a veg tiori, plurimoque nativo Calore,ut jam antea demonstratum est. Ipsum autem Athletarum habitum natura calidum esse manifestu in est, nam multo, atque optimo sanguine abundant. Αdiicit quoque Galenus exercitia, quibus nativus calor augescit, quemadmodum latius ostendit I. desan.tuend. cap. I 8c 2. Eu . oper. cap.2. At per exercitia sanguis
solum tenuior, & vividior fit, unde calor intensor; secus vero, qui in partibus solidis inhisescere fingitur: quippe is potius motu disibiveretur,
Victus humidus febricitantisus omnibus confert, maximὸ vero Pueris , ct aliis, qui tali victu uti
Cibi quantitatem in praecedentibus Aphorismis pr scripsit Hippocrate S Variam, pro varietate Anni temporum, & tatum; nunc vero de eiusdem qualitate sententiam proteri, potissimum in sobrientibus, quibus humidum convenire docet: cui inhaerens Celsus - χ.ωρ.6. inquit: febricitantibus cibus humidus es
aptissimus, aut bumori cera quam
d autem ero victu humido intelligere voluerit, non abs re dubitari potest. Et Expositoressere omnes cum Galenoreipsa humidum arbitrantur, eumque convenire febricitantibus , propterea quod sebris affectio sit calida sicca, cui per contrariam cibi qualitatem obsistendum est. Sed cur non etiam frigidum victum commendavit cum febris ex eodem Galeno in commentario sius aphor. sit converso nativa eatiditatis ad igneam , nihilque sebricitantibus calore molestius. Sed & quamvis hoc loco febrim calidam liccam passionem appellet, alibi tamen saepius calorem dumtaxat illam praese- ferre docet; Nam tib.dedisser. morbor.cap. F. intemperiem calidam simplicem totum Corpus occupantem relaturus, exemplum dat sebris, que nimiru solo immoderato calore m testat, nulla de siccitate mentione facta:quod etiam confirmat lib.de Causis morborum cap.2.8c meth in princi pio, ubi sebrim calorem immodicum nuncupat, ejusque solius vi operationes vitae laedi testatur. Idipsum
sentit etiam Avicenna pr.. . cap. I. de finiens febrim, calorem extraneum accemsum in corde.
Qua praeterea ratione si de curandis febribus per victum humidum sermonem facere voluisset Hippocrates, commenda siet illum Pueris,qui humidi existiniantur; ideoque con servandi potius gratia, quam curandi 3 Plurimum autem hallucinantur, qui putant, fuisse hic praescriptum humidum cibum Pueris in statu sano, adeoque voluisse Hippocratem unico Aphorismo omnes simul indicationes a victit humente desumptas comprehendere, quasi vero Pueri eo cibi genere in salubri constituti
58쪽
e servandi, sebrientes curandi, & tionis, nam hoc pacto prompte di- consueti illo uti, muniendi sint, nefluitur, & celerrime in venas lacteas in calidas egritudines labantur. Nam traiicitur . QVre idem Hippocrates ex contextu verborum clare deduc inquit et . apbor. II. facilitis est reflettur, Pueros hic considerari non δε- l potu, idest alimento liquido , qtiam nos, sed febrientes: quippe victus cibo: seu alimento duro, solidoque. humidus febricitantibus omnibus t Recte igitur a Galeno lib. de On.θEL
conserre dicitur , maximὸ vero'ad Trasbul.cap. .. & I. derat. Dies. Pueris; unde iis febricitantibus po-icomm. 18. scriptum est, Hippocra- timi rum commendatur , itemque tem pro humido victu , liquidum in- eo uti consuetis , si fortasse febribus telligere, qui potest esse cuiusvis laborent; quoniam his convenit exiconditionis, &qualitatis; ut prop- peculiari puerilis corporis constitu- terea idemmet Galenus eod. Iib. I. dotione, atque ex veteri consuetudine; rat. victus c. his, qui imbecilliorem cumque mutationes in universumlsortiti sunt Ventriculi concoctio- subito inducta periculosae admodum nem, pra scribit cibum liquidum, sint, ex I. apbor. 3. 8ca. apbor. y I. &lquoniam eiusmodi alimenta facilius lib/vHy.rat in morbis acutis,at quesperaguntur; quippe illud videtur in iis praecipue graviores; propterea esse Vraecipuum Ventriculi conc consiletudo ipsa servanda est; Puerissqu an is opus, ingesta scilicet disses- vero, ne inemendabile detrimentum vere, colliquare, & in substantiam in nutricatione, & carnium laxitatelfluidam redigere; quocirca cibus li- patiantur, iidem, vel cqnsimiles ci-iquidus promptissimus est, ac ita prae- hi, quibus per aetatum initia usi sunt, paratus ad concoctionem, ut nullo exhibendi erunt: primum autem il-spene negotio conficiatur; cumque lorum alimentum lac suit; cibo ita-sin febricitantibus vis Uentriculi adque illi analogo, etiamsi febre corri-iciborum digestionem plerumque e-Piantur , erunt alendi . . langueat, exhibenda proinde erunt, Verum enim vero Hippocratisiquae facile concoquantur, qualia mentem rectius interpretatur Heur- profecto sunt liquida, & in pultis rivis ex lib. I.de diaeta, unde persimi- veluti formam distatutar ut hae r Iem sententiam transcribit: cibus tione , promptissime consecta faci-B-idus, imbecillis , stis expers,llius in venas,&arterias distribuantur.
coctu facilis, o liquidus febrici- Atque hinc etiam deducere licet,
tantibus convenit ; eujusmodi erat cur non stigidum cibum commenda- ptisana, ejusque cremor. Et quidem verit Hippocrates : quoniam fionDtimidus esse debet, idest fluidus,&iab indicatione curandi febrem per .
potabilis ; imbecillis , qui scilicet contrarias qualitates , sed a viribus
non sit sortis , durus, aut solidus, reficiendis, &atacilitate, ac promis Quique nec acritudinem stomachoiptitudine coctionis,& distributionis, afferat, nec vapores ad caput attol- victus humidus praescribitur, velutilat, nec Ventriculum plurimum fa- conducibilior febrientibus ; eoque tiget: sitis expers, puta qui sitim magis .quia superius dixerat,inacce Potius minuat : conuocissis, ut citossionibus abstinere a cibo oportere, dem chylum commutari possit, atque praesertim si per iteratos paroxy in aliti substantiam converti : postre- mos sebres redeant, ut subditu
ino sit liqui ius, facilisque distribu-iquoque Apbor no XIX.
59쪽
ina ergo ratione victus humidus sertim si pro humido, cibum liqui- febricitantibus omnibus convenit, dum, fluidum, facilisque coctionis, longe graviori videtur commendan-iac distributionis , intelligamus. ldus Pueris, si fortasse in sebrem in- leidant: siquidem non aliunde pro- APHRRISMUS XVII. lbatum est, humidum victum sebrientibus convenire , quam ex eo quia Et quibus=meι, aut bis quibus facilius hic digeritur, citiusque di- plurane, an pauciora, o partia
stribuitur, Ventriculum non fatigat, culatim oporteat osserre, coni δε- nec sitim prae caeteris molestissimam randum . Condonandum autem auget ; atqui haec in Pueris majus sa- aliquid Tempori, Regioni, mane negotium facessunt, quoniam te- ti, o Cosuetudini. nerrimae illorum carnes facile per febrim extenuantur , & gluten san- Quantitate, & Qualitate cibo-guinis nutricationi, qua caeteroqui L . rum , pergit Hippocrates ad
summe egent, omnino necessarium, tempus, Partitionemque eorumdem,
diluitur, & liquatur, nec alioqui cum non satis sit, ad rectam Victus inediam sustinent, & alimenta du- rationem praescribendam, nosse quid, riora vix conficere queunt, quorumi& quantum cibi sit exhibendum , nium cruditates cumulanturiquamob- etiam, semel, an bis in die, & num rem humidus, liquidusque victus his parum, ac saepe, an vero multum, &videtur convenientissimus. raro cibare oporteat, prospiciatur. Similiter qui longo usu liquidis ci-lQuamobrem Medicos admonet, ut his fuerunt assueti, aegre duriores & id pariter advertant, ne in recta conficient, qui suapte natura lab iciborum administratione fallantur. riolius concoquuntur et vis autem Quoniam vero prima indicatio Consuetudinis tanta est , ut etiam semper a Viribus sumenda est , pro deteriora', si consueta sint, minus illarum propterea ratione, cibi erunt mala evadant, immo ficilius seran-iotarendi. Et quidem parum alitur, quiminsueta, uidicitura. opi'. menti, sed saepius exhibendum,conso. &a. de rat. vin. in acut.33. 8. sulit Galenus in comm. cum aegromethsap.9.de 6.de Ioc.U . cap. . tantis Vires imbecillae fuerint, & ea,
Hinc modo patet, quam n laiquae in corpore est affectio, fit ex hu- sentiant, qui de victu omnino hu-imorum corruptione , vel desectu: mido , frigidoque aphoristicamiquippe languidae vires, etsi restaur
hanc doctrinam interpretantur,itione egeant, multum tamen alimen-
quippe qui generale hoc Hippocra-iti sufferre nequeunt, a quo retius ob- ltis documentum omnibus sebrici-irutae succumberent, quam incresce- ltantibus conveniens, non admittunt,irent: alimentum autem parum , de lputa in febribus Ephemeris a crudi-isaepe exhibitum aequivalet multo. Pa-tate, in Quotidianis, inartanis, &irum, & raro cibandum subdit,si vires Epialis, aliisque, cum ulceribus,tu- debiles sint, nullus tamen desectus moribus, alvi profluviis ,catarrhdi, adsit, neque corruptio; sed&hum &sopore copulatis; cum tamen ille res .naturales moderati fuerint, vel indiseriminatim cibum humidum etiam superabundaverint, ut propte- omnibus sebricitantibus commen ima coniicere possimus comprimidet, & quidem prudentissinae, Prq- POtiu. Yircs ab humorum copia,quim l
60쪽
quam reipsa deficere. Praeterea multum, ac saepius vult alendum, si cum humorum defectu, aut corruptione vires fuerint validae; etenim multos
cibos exigit ejusmodi dispositio, ne
vigorem amittat, & hi bene confici possunt a constanti robore. Multum denique, &raro cibandum docet , cum vires robustae sunt, & plethorica adest dispositio; nam etsi haec corporis constitutio potenter cibos conficere valeat , quia tamen multis, &frequentioribus non eget, rationabile est, ut rarius alatur, ne explethorica di ositione in Athletarum discrimina incidat, si liberalius nutriatur.
At quamvis haec in recta victus ratione a viribus, & a morbo desumpta, specialius considerare laecesse sit, adiicit nihilominus Hippocrates, indulgendum aliquid semper esse tempori, regioni, aetati, & consuetudini. Et quidem Hyeme uberiori utendum cibo, sed rarius: quoniam tunc ex dictis ventres sunt validiores; unde homines magis appetunt, meliusque digerunt; at quoniam multam ciborum
copiam nonnisi post longius tempus
conficere possunt, propterea rarius alendi sunt. 2Estate vero ob virium,& ventriculi languorem ciborum multitudo minus toleratur; idcirco parcius, sed saepius alendum, ne vires alimenti paucarate deficiant Sic non dissimiliter Vere, ac in Hyeme,& Α tumno , ac in aest te cibi erunt assumendi; eo tamen discrimine, utinio magis Ver ad rus ateria accesseri παgalius; & quo magis Autumnus ad Hyemem inclinaverit, liberalitas offerantur: saepius autem, aut rarius pro varia corporum habitudine, & conditione . In Regionibus quoque Variis, Aeris, aut Aquarum ratione, cubi facilius, citiusque concoquuntur; vel contra tarde admodum, difficulter; unde homines alicubi, vel
multum , atque avidius appetunt , vel, modico licet cibo, gravantur: quamquam & esculenta, ac potulenta magis , minusque nutricatui conferentia , plurimum in hoc valeant. Praeterea qui adolescunt, saepius , uberiusque sunt reficiendi;
sicut etiam consueti frequentiores, abundantioresve cibos sumere s serius vero, di parcius Senes, quiaque contrariae consuetudini se addi
Sed & de corporibus quoque, e rumque constitutionibus, peculi ris ratio habenda est: quippe Gracialia copiosioribus, & humentibus alimentis: obesa tenujoribus, ac ext nuantibus :& carnosa solidioribus , ac moderatis nutrienda sunt; atque pro virium, & ventris robore, rarius etiam, ac frequentius, his, aliisque
ciborum generibus, prout humores,& fermenta viscerum multigena co ditione variaverint.
Hinc deducere licebit, quod tamet. si Vires r tantis, Morbi, 8c causae
morbificae, itemque illorum tempora, circuitus , incrementa, sympi mata , & proprietates , statutam quamdam. cibandi rationem exposcant,juxta regulas superius traditas; illanti tamen quodammodo laxare expediet Anni, Temporis, Regionis , aetatis, Corporis constitutionis, MConsuetudinis ergo; adeoque Pau lulum inde in hanc, vel aliam declinandum, & semel, aut bis, & parcius,
aut uberius,& serius, aut citius, εο saepius, aut rarius cibandum, prout ipla expostulaverint.