장음표시 사용
181쪽
g uum intentus; dum earum ordinem in volando perturbat, vitus est ab eisdem admoneri, hostili in terra Regem, non gruum, sed hostium ordines perturbare debere.Iccirco regionem,quam interluit Sucio fluuius,ultra Valentiam urbem perlustiare Rex cupiens,
atque Omnem circa ipsam agrum vastare, exercitu congregari tul-
sit, qui in vicinos hinc inde pagos erat distributus e quo delectis cetum triginta equit ibus nobilibus; ac centum quinquaginta Almu-gatiaris,iaecnon septingentis peditibus expeditissimis, de fecunda vigilia iter ingreditur: dumque Almenaram oppidum Alcimene nonnulli vocant pr tervehitur ab oppidanis deprehensum est, laostilem gentem in fines suos excurrere continuoque in eminentissima arce oppidi,accensis facibus,signum datum est propinquis Saguntinis, aduentare hostes ac perdispositas speculas Pulolium,Valentiamque. d ipsos usque Sucronenses, fama de illorum aduentu intra horam peruenit. Quod sentiens Iacobus, eo animosius larcinas& impedimenta, citatis iumentis, praeire iussit. Ianaque Paterna, di Manieta oppidulis a tergo relictis tantum fuit itineris emetus,ut non ante dies illuxeritiquam Turia, qua transitur vado, exercitum radia3 erit.Inde vero per Spiochensem turrim , Regi versus Alco-cerium oppidum,quod Sucrone alluitur,agmen d irigenti, Maetata uesium in itinere occurrit,amoenum quidem,solique fertilitate pretstans quoque oppidum: quod postea a Rege fuit dono datum cuidam pernobili Milano dicto, a quo perillustris Milanoru familia propagata fuit. Si tum quidem illud secus citeriorem ripam fluuii
culorum, sic nucupati, proptereaquod passim terra dehiscat mutitis quasi cflectis oculis,e quibus erumpentes aquς,& in unu decu rentes alueum sumen illud efficiant, quod paulo infra Algeetiram influit in Sucronem. Cum igitur totu illud Algegiret territorium, quod citra Sucronem est,Rex inde esset contemplatus, ac non modo planu apertumque,sed praepingue natura esse, ac fertililsimum animaduertisset: quodque cultura & irrigatione adiutum , multarum segetum, ac cuiusuis generis filictuum fieret feracissimum: magnum subinde opus in gratiam Algegiranorum nauare decreuit, illudque paulo post, Algeetira capta, suis ipse sumptibus periecit. Nempe permagnam a Sucrone fossam, siue alueum aquς, ' L secundi
182쪽
secundum Antellam oppidum , ad tertium supra Algegira lapide
perducens, Regiam inde dictam ι quae in modum senis circuli, totum fere ab ea parte Algegi ranum territorium coplectitur, quoad in flumen ea reuertitur : per quam scilicet decurrens aqua, tametsi
aliquibus in locis permeandi difficultate impediretur; tamen a chitectorum ingenio, dc difficultati occursum fuit , & aquae petauia fossa facta. Nam cum decurrenti sese opponeret fluuius profundus , siue torres fatis amplus Algemeetini oppidi , insignis nucquidem, ac praediuitis; atque repugnantibus tum fossae profunditate , tum pondere aquae, minime posset ea per tubos, seu aque ductus supra torrentem transmitti i consiliu fuit, excavata terra subtiis, per concameratu quidem opus, uno fere stadio aquam deducere , tam firma, ac solida machinatione, ut a quadringentis prope annis hucusque, neque obruta unquam fossa fuerit, neque decurrentis supra impetu torretis deleta: quin potius suo quasi felici decursu, perpetuum triginta prope pagorum simul de oppidorum 'agrum irrigandum sulcipiti partim per se, partim per inciles fossas a maiore ad uniuscuiusque oppidi agrum derivatas. Ex quo citerius Algezirae territorium, ab eo maxime tepore cultum, ac irriguum , eo fertilitatis peruenit , ut cum alijs omnifariam fructibus; tum oriza,& moris aci sericum bombi cum opus perficiendum, reliqua regni superet. Estque admirabile in tam exiguo, angustolterrae spatio, hac una, archithecto Rege, perducta aquae fossa, tot pagos, atque oppida' constructa fuisse i ac non modo ali ipsa; sed eorudem fructuum exportato mercimonio, totius Regni ditissima, ac locupletissima fieri. Cum igitur Rex,oculorum flumen traiecisset, ducenti pedites, qui sarcinas Sc impedimenta comitabantur, inirimum, quod sese offerebat Alcoceriti oppidum ira ruerunt , eoque direpto, ac pr da facta, ad sarcinas redierunt, quo
tempore equites reuertebantur vastata uniuersa regione, quam interluit Sucro,ab Algezira ad usque Cullarim. Rex vero ad laeuam deflectens, continuit se apud oppidulum Albalatum citra Sucr nem , donec in praedas dispersos milites colligeret: captisq. in iti . nere sexaginta Sarracenis, domum regredi statuit. Quare traiectoe
Turia, nullo impediente, per pontem Ouarti oppiduli, tertio ab
183쪽
urbe milliario, nulloimpediente, passii tardiore quam venerat iteri rosecutus est, ac Burriana reuerius , ubi diem natalem domini soenniter celebrauit: quo die Petrus Cornelius cum centenaria turmaequitum intrauit Burrianam; huiusque, ac uniuersae finitimae regionis praefectura ei delata est, ac praeter equitatu, sexcenti quoque pedites additi; quibus saepe ex improuiso irruebat in vicina oppida, Ondam, Nulesium, V xonitanam Vallem, & Almenaram; omnesq. agros depopulabatur, atque ingentem ex ijs praedam reportabat. R:r id teporis, quidam Petri Corneli j scutifer Michael Peregius , cui conluetudo erat cum quibusdam Sarracenis op pidi Almagorae tribus a Burriana distantis milliaribus; eos ad oppidi deditione est adhortatus ante qua ab exercitu obsessi,& vi capti
ad unum iugularentur: qua periculi denuntiatione territi, promisere, se incerta noctem, militibus numero paucis a praefecto missis tutum ingressum in oppidum daturos, qua parte muri lucerna praeluceret, atque in tres turres eos diuisuros. Qitibus annuens Peregius, atque ipsis multa promittens, Praefecto rem ordine e
posuit:qui protinus, annuente Rege, collocata prope oppidum in insidijs magna manu militum, numero quingentorum , alios delectos viginti, beneque armatos misit, qui noctu, duce Peregio, sese in oppidum immitterent, ubi conspecto signo, admotisque
icalis, ascendentibus occurrerunt noti oppidani, eosque in quanadam domum clam deduxerunt .vbi sigillatim a multis comprehe si . ligatis manibus, in carcerem retrudebantur . quorum tres vltimi proditione intellecta, sese eripientes , in turrim quandam rece perunt, atque summotis scalis, se in insidias praecipitatos esse magna cum vociferatione clamantes, protinus auditi sunt ab ijs, qui
iubstiterant: qui subito in oppidum:conuolarunt, atque scalis in ea parte positis, in quam ingressi confugerant, ascenso muro, deturbatisque defensoribus; in vicos sese Gemiserunt , a quibus oppidum antequam illucesceret, captum atque direptum fuit ioccisis. aut fuga elapsis oppidanis omnibus, sica: in potestatem redactu.
Quod Rex ingrediens, collocatis ibi praesidi js, atq. illud praefecturae Cornelii adiiciens, Burrianareuertitur; inde circumiens uniuersim eius subactet regionis populos, duos alios in ea lustratione me
184쪽
ses egit, ut prasectum Sc praesidiarios magis sua presentia confirmaret.Tandem in Aragoniam profectus est,mense Malo, asIumptis Alagonem Vrrea tecum; atque ut in aestiuis paululum sese recrearet Montalbanum nobile,& antiquum oppi Quin, ubi summa
sancti lacobi praefectura in Aragoniae Regno sita est, venit, sic dictum ex eo quod ad radices albi montis positum est i ii medio latissimae convallis, quae Martino fluuio abluta, altissimis, de albentibus circundatur montibus. Albescit enim eorum superficies, cum tamen in imis eorum vi lceribus obicuriis imus, valdeque niger lapis ille Gagates gignatur, ex quo vix credibile est,qua pulchra,quamlvaria rerum timulachra oppidani artifices conficiat: quae in omnes mundi partes,ut quaestuosas merces transmittui. Tametsi fuere nonulli, qui ab densitate& multitudine vinctorum,oppidu,non Mo-talbanum,sed Montemuineum nuncupandum dixerunt:ij siquidemontes, tametsi aliis frugibus parum apti, Valde l. accliues lint, usiaque adeo tamen vini feri existunt, atque pampinis circunquaq. frodent:vt Serta qu dam Bacchi esse videatur. Vtut est certe vinii ibi Sc multum, desuauissimum Atque ita natura temperatum est, ut liccet large sumptum, potorem quidem exhilaret, non tamen temulentum reddat.In caussa sunt specus mire profundae, ex rupe molli sub unaquaque domo excava ac manu facte, adeoque frigescenates, ob calorem frigus ad intima retrudente, ut per foramina, quae ab specubus in vicis,admittend lucis causta patent,frigidissimam etiam, in ipso Solis feruore, auram emittant. Nam perinde, ut qui subito in profluentem delabutur, horrescere solent : sic improuiso frigidi illius aeris afflatu pr tereuntes cohorr ent. Idque tribus potissim im estuosissimis anni mensibus:nam reliquo tempore, tepescunt specus, atq. languescit vinum. o fit,ut potulenta in hisce vinarijs cellis, saeuiete stu, reposita ipsus nivis frigus exequare videatur,ea lepota ebrietate, c6pressis invetriculo vaporibus,impediat; neq. potoris mes qui de immoderato potu obstupefiat. Ex quo humana ibi corpora sitate,cum ambiete aere refrigerata tu intus po-.tionibus atteperata, ostedunt,nulla usquaestiua esse,quam Montes bani suaviora atque commodiora . Ibi ergo memoria Rex tenens
commemorada Blasci Alagonis facta ac quod proprio ipsius Mar
185쪽
te partana ille Morella petenti sibi liberalissime tradidisset; quodq;
proximo Burrianensi bello, & re, de armis maxime iuvisset ; ei de Morellam, dum viveret, tenendam & possidendam concessit , reseruata sibi tantum stiprema arcis turri Celoquia dicta; quam aut Ferdinandus Diagius, aut Simon Tarassona cum pr sidio teneret. Quod munus Blascus libenter accipiens, magnique habens, singularibus verbis Regi pro eo gratias Sc habuit,& egit immortales;& una cum Artalo filio, qui iam exilio solutus erat, fide data de restitutione Morelli, vita functo Blaico, publice promisit: Rexque denuo Sastagi antea factam donationem eidem, posterisque tuis
in perpetuum sonfirmauit. Caeterum cum per otium de varijsbe Llo gestis rebus una cum Vrrea esset inter eos sermo, de Balearibus est actum. Quarum quidem expugnationem, tametsii admodum cruenti , ex eo tamen sibi placuisse demonstrauit Rex, quod earuaccessione , suis Regnis non minima consecuta fuerit utilitas , Scampli Mio. Vtpote cum ex illjs non solum commeatus, atque Ο-mnis generis mercimonii in Catalonia ,& Valentiam copiosa fuia tura eslet inuectio; verum toti etiam orae 'ad coercendas Afrorum excursisnci, multum quoque prasidi j, ac defensionis accessurum:
quodque, ni si occupatis illis, prorsus fuisset inanis Valentini belli susceptio: eoque maior de illarum custodia sibi impenderet cura de studium . Ad quod Vrrea, qui Balearico bello presuerat; quantique Insultra menti essent compertu haberet pinterrupto sermone Regio. Enimuero, inquit, mi Rex, quanquam tu consilio non eges, yς labundas potius, consilium tamen a me , si minus nrudentiat, at fidelitatis plenum ipies. Existimo equidem, te dignum esse, qui Insulas amittas: qumdoquidem quantum in oppugnandis illis studij ac diligentiae impendistis tantundem in conseruandis , defendendisque , ghauia, atque inertiae ostendis. ut qui illarum habetima ια praesidium, omnium ignauissimo homini quod eius pace dieam) Petro Portugalensio commi seris . Quae audiens
Rex Vrream silere iussit visurum eoinabreui,quantam errati sui emendationem subierit . cum inn a Petro in continentem tranLlato, quibusdam traditis oppidis eompensatas Baleares recepissset.
ibus peractis,Motalbano Caiaraugusta, indeq. Osca abierunt.
186쪽
gestis I A C o BI primi Regis Aragonum,
T vero Iacobus,per id tempus tanta celebritate lamet gentibus,vel exteris notus erat; eius . admiranda facta per uniuersum orbem, commum ni sermone, adeoque magna cum amplitudine& gloria disseminabantur, ut ea remotissimos quosque Principes commouerint, ad amicitias cum ipto,athnitate,quae maxima est illarum conciliatrix, coniungendas. Nam cum neque in Castella,neque in Gallia,& Angliaalla essent maturae viro Regiae virgines,quibus cum Aragoni j Reges matrimonio iungi solebantvi si qua essent, fama tamen de Leonore repudio,illarum mentem a Iacobo prorsus alienasset ; occasioni plane fuere haec Duci Austriae pradiuiti ut ab ultimis Germaniae finibus Legatos ad Iacobum mitteret, qui amplissima oblata dote ad contranendum cum filia matri monium,inuitarent.Dequa re Iacobus te cum diu multumque cogitans, ac ne q. cum maiestate Re gia pecuniam adaequare Regale esse duces; Legatos donis auctos. led re infecta dimisit. Quod grauiter tulere omnes Regis domestici,& qui cum eo tum erant Regnorum proceres;existimantes iblum,non tam indignitate nuptiarum vel quis i impar esset ei virgo proposita,quam quod aut occulta aliqua promissione teneretur alteri,autquod reuera nullo te amplius matrimonio astringi velletaecusasse oblatu. Quamobre coelibem in Rege vita, quq non virtuti. sed vitio potius ei danda esset,vehementer exprobrarunt: prote eaquod ea contra communem utilitatem Regni tenderet: neq. honestum esset tantorum successionem Regnorum in unico Alfomis filio periclitari uiuinimmo oportere ipsum plures ex se Iacobos
187쪽
procreare: cum magnorum exemplo Regum nihil pulchrius es se possit quam multos Regno dignos progignere.Illud Priami Troaianorum Regis obi jcietes,quem dilaudat historia, proptereaquod quinquaginta filios ex ijsq. decem& septem, iusta uxore natos habuerit quod totidem Regiaru, propeq. diuinarum virtutum quasi propagines orbi retulisset Ex quo videri perabsurdum, ipsum annos iam natum viginti septem, atque septennio ab eo tempore exacto,quo Leonoram repudiarat, nullis interim auctium fuisset filijs, qui Alfonso si quid humanitus accideret succederent. Quos Rex audiens benigne ac volens mentis suae facere participes, Nolite inquit, me praeposteris vestris exemplis ab honesto proposito deducere quandoquidem neque huius recusatione matri moni j,a matrimonio avocor neque quod toto fuerim coelebs septennio, aequum es ,ut potius mihi vitio, quam virtuti detisaeum aperte videatis, me Regias,atq. Imperatorias virtutes omnes,neq. melius unqua, quam coelibem exercuisse neque maiores de hostibus triumphos , quam cum abuxoris cura fui vacuus,egille.Tametsi,ut exemplis quoque vobiscum agammon desunt etiam,maximorum Imperatorum,magni scilicet Alexandri,atque Caesaris exempla, quae me in hanc metem impellant:quorum alter,quantum a matrimonio abstinuit,tantum in luscepto bello totus incubuit,atq. magna partem or bis sibi subiecit: alter vero post repudiatam uxorem, virtute bellandi via queadeo praestitit:vt Romani Imperii metam,quam sibi constituit:
uno prope cursu tenuerit. Namque uxoris ac filioru, a mor,eosque augendi,& cohonestandi cura tametsi vehementer parentem au
gunt; de ad praeclarissima obeunda facta generose impellunt . saepe tamen ipsum aut nimia erga eos indulgentia eneruat: aut ipsi quo que filii abutentes illa, heroicos progenitorum conatus retardare, saepe etiam turpi labe inficere solenti Damus enim Priamum Rege optimum,ac praecellentem quinquaginta natos habuisse quod opus illi commune cum natura fuit verum ex tot, tanti . Vnus, cui pater fuerat qua e teris i ndulge nitor,nsine fuit is cuius luxuria,atq libidine,non modo Regni opes euersae funditus,urbsque totius Asiae florentissima direpta de luccensa fuere: sed omnes quoque fratres parentes etiam cum ipso simul perierunt Prastare enim Rege orbum
188쪽
orbum esse quam prosus os ad perdenduRegnum liberos procreare, nemo sane mentis est,qui inficietur. Caeter im oblatum ab Asa striaco matrimonium filiae cum magna dote, me iuste recula te puto . luitum enim sit, nuptias non Regias, Regiis anteferre , atque additamento pecuniae,cum Regia dignitate pares illas facere, vos ipsi iudicate. Nam ii puer cum et Icin neque maiore,quam qua a patre tui fortuna locupletatus Regias nuptias coniuxi quae causia est,
cur nunc aetate, potentia,atque Regnis auctas, inferiures appetam
Equidem non facia sed ab ijsta ero temper alienus quam ad Regias ubi sese obtulerint, coniungendas paratus. Haec cum dixisset Rex approbata fuit ab omnibus eius instituti ratio ac constans lententia, mire q. ipsius animi magnitudo commendata. Quo magis fuit creditum euenisse diuinitus, quod in eo ipso temporis articu lo induitria,S auctoritate Gregorij IX. Pont.1laX. matrimonium
Iolantis filiae Andreae Regis Vngariae ac Petri Altissiodorensis Imperatori s Graeci neptis , cum Iacobo fuerit contractum , deque eo paucis ante diebus secreto per literas inter Pontificem S: lacobum tractatum;ad idque nuntiatum est,uenis Ie Barcinonem Bartholo
meum Episcopum Quinque clesiensem, de Berat dum praestantissimum Vngariae comitem qui dotis nomine obtulerunt librarum argenti duo decem millia; cum alijs decem millibus ex materna dote Iolanti accessuris;ac etiam cum aliis ducentis auri libris a Duce Aastriae debitis .necnon certam Nemracensis Comitatus partem in Flandria icu in nonuullis oppid is, tam in Gallia, quant in Ungaria, dein Burgundi etiam eidem a matre relictis; praeter alias loge maiores cum corporis,tum animi dotes quibus Iolans uniuersas sui teporis foeminas superabat,ut tanto dignamviro foeminam decebat. Itaque sposionibus, ac repromissiqninus nuptiarum Barcinone fanistis octauo Kalandas Martii anno Christianae salutis mcc. xxxiii Iacobi autem xxvij. antequam tamen Iolans ad Regem deducerentur, necesse fuit controueritas cum Leonora ortas: de suppeditanidis vitae alimentis componere: idque fuit, praesente Ferdinandoi Castellet Rege Leonorae fratre. Quare conuenere ambo Vna cum
ipsa apud coenobium Hortae ordinis Cisterciensis, in confini js A ragoniae& Castellae situm: itaque coouonit inter ipsos , ut Fariga.
189쪽
oppido cum arce,& agro Leonora uiua,nulloq. iuncta viro potiretur:ac neci. propterea quidquam eoru,quae antea allignata fuerunt,nomme dotis,&alimentorum,ab ea detraheretur. Praeterea,vt Allonius filius cum ea esset,neque contra eius mentem, ante tempus cuiquam matrimonio coiungeretur: necn6 ut Leonorae ut Reo inaehonos haberetur. Iis ergo pactis.& conditionibus acceptis, Fataga luit tradita Leonora.quae cum in gratiam Regis omnem redeundi inem a se abiecisset, coenobium Potmostratensis ordinis in oppido Almalano,m confimis Aragoniae exaedificauit, ibique perpetuam, atque piam cum religione vitam coluit.Concluso Leonorae diuor-tlo,antequam matrimonio Iolantis daretur locus, Teresia Vi dauria Egidii filia, foemina,de qua antea diximus,pernobilis, venustillimaque,ac prudentissima,cum qua Regi aliquot annos contubem nti necessitudo intercesserat, duabus ex ea suldeptis filiis: Iolanti lese opponere,suoque matrimonio, alterius Impedire decreuit: proptereaquod conscia sibi, diceret se non contuberni j modo sed stae bilis ac certi matrimonij iure esse Regi coniunctam Z ideoque nuptialibus facibus illud cohonestare velle. Quod plane iam non occulte,sed palam moliebatur,ac neque bladis Regis verbis i coepto discedere, neque minis rursum, ac indignatione deterreri poterat, i quominus procaciter in Regem debaccharetur, anstanterque ip- tum perfidia argueret: quoad venit Iolans, praesentique huius matrimonio , Teresiae laturum nil explosum; ac nihilominus ipsa in maxinum Iolantis odium incurrit. Quare huius timens insidias, sele ac filiolos , ab eius praesentia & consuetudine subduxit: interim tamen ad summum Ponti. Romam aut abi jt, aut misit illa, qui ipsius nomine,Regem in iusvocarent, totumq. matrimoni j iudici si ad Pontificem deferrent: promittens, se quidem non ante caussae cessuram,quam mors alterutrum caussa cedere coegisset. Itaq. contestata lite, diutius res in controuersia fuit, quoad Teresia grauissimo pro se dato testimonio, no modo rem, sed Rege ipsum in summu atque extremu pene discrimen, ut dicemus,aciduxit Itaq. Rex
ab oppido Horta Leonoram dimittens, in Aquitaniam Mompelςrium trofectius est , ibiq. diem festum omnium sanctorum celebrans usus potentatus controuersi, compositis, protinus in Cata-loniam
190쪽
. loniam reuersus, Ilerdam venit. Sed paulo antequam hac fierenti . cum Balearicum bellum,Rege inValentinum incumbente nonduco iactum fuisset minimeq. Pyliuis Inlulae Ebusus scilicet, cum adiacente frumentaria ad Balearicum Regnum spectantes debellatae fuissent Guillermus Mongrius pernobilis Catalanus,Sacrista Jc Canonicus Gerundensis Ecclesiae, iam tum electus Archiepiscopus Tarraconensis, una cum Bernardo Santaugeniano Balearium maioris antea praefecto,a Rege petierunt,ut eas Insulas debellandi prouincia Guillermo demandaretur, atq. expugnata, Archiepiscopo,Ecclesiaeq. Tarraconensi,beneficiario iure,contribuerentur: ut ea occasione, frequentiores in eis essent,diuina verbi cociones, atq.
facilior Maho metanae seste extirpatio. Quibus Rex annuit libentissime atque Ebuli oppidum cum eius arce, te Ecclesia donaturii respondit: modo intra decem messes susciperetur in eas expeditio; alioqui eandem suscepturum se, Valentino bello confecto. Fuere autem hae Insul Edictit Pylius a Gracis,qubd multis sponte natis piretis abundet quarum maior Ebusus notissima est toti Mediterraneae orae maris,non modo ob eius portu'tutissimu, amplissimumq. Oppido,dc arce natura, & manu munitis . verum oblatis comme
cium,quo uniuria prope Italiae ora alitur :&cuius tanta est copia, quanta in nostris de Sale Commetarijs, descriptione illius salinarulib. a. esse ostenditur. Et quae licet frumento parum, pecude tamen ferina,alijsq. rebus multum exuberat quin de Iberici maris quasi clauicula est de tanqua specula e Regione Dianii, siue Ferrariae promontorij constituta ad recensendas,& quasi hospitio excipiendas
naues,qua ab Occidentali Hispania ortum verius, aut contra nauigant. Altera quidem minor, vulgo Frumentaria, paruo maris tractu ab Ebuso distat, inculta & deserta est, quamuis frumenti si
feracissima, indeque dicta Frumentaria, estque feris animalibus praesertim onagris refertae hi enim gregatim incedunt, atq. proc riores sunt longe'. speciosiores cicuribus. ac licet nullis noxii tameadeo agrestes,n feri,ut nullo unquam temporeas escere ad homines,neque arte mansuefieri soleant. Quinimmo usqueadeo atra buli laborat,vi extrahi ab Insula,aR. a suo grege separari tam egre ferant, ut enecari se potius fame, quam quicquam comedere; aduri,