장음표시 사용
41쪽
si auxili et ur, quod tamen facit non per se , sed per accidens: quia cum c
lor continuo occupatus sit in conficiendo cibo, &distribuenda vita , nece stario calcfacit quicquid in corpore reperi tur,unde cum periuntur vo nena, ncccssitate quadam non intentione naturae incalescunt,& ad actum deducuntur. Ceterum de venenis frigidis maxime dubium esse potest,&alia re videntur egere,ut ad scium deducantur, quo fit ut Galenus coactus fuerit proponere alium modum, quo haec a calore in aetiun deducuntur. est autem hic, quia venena frigida duas conditiones habent. Unam quod crassa di terrestria sunt, ut omnia frigida. aliam quia cum crassa sint,tarda, & pigra sunt ad motum, ut si penetrare in cor debeant,opus lit ut attenuentur, & ut vel attractione, vel impulsu moveantur : quae omnia necessario praestantur sibi a calore. nam ubi frigidum venenum semel corpus laesit, calor nativus aduersus ipsum insurgit, in qua pusna attenuantur per acci dens ipsa venena frigida, & consequenter viae dilatantur; ac calore qu quo pacto auctor maior attractioisi ipsorum venenorum , & consequenter ruina perniciolior . adeo ut ex hoc Galani discursu manifestissime cotiligatur, venena frigida in actum deduci, quia in pugna a calore natiuo a tenuantur, & pcr arterias & per dilatatas vias impelluntur, & trahuntur ad cor . propter quod dicebat Galenus corpora calida citius & facilius ab
ipsis perimi quam frigida : quoniam calida & latiores vias habent, di in ijs
maior sit attractio . Haec quamquam iacit verissim Galeni oracula, com-IJures tamen, S graues difficultates . x ipsis orituatur. Prima est , quia i venena frigida a calore nativo incalescunt , mon videtur posse amplius refrigerari. quis eni in est qui non videat aquam ealcfactam actu,calcfacere. alia difficultas est, quia non videtur cile verum torpora calida magis laedi a venenis frigidis . primum qu a Theoplar. lib. s. de ni sto. plant. cap. II. scribit Thrassiam illum Mantinensem cbnsecuisse cicutam colligere ex locis frigidissimis, & miscere etiam medicamentis frigidissimis, ut magis interimeret . quod argumentum esse potest, venena frigida; quanto magis iunguntur rebus frigidis,tanto magis exitialia esse . ad haec si calidii in maxime activum est, & pugnat semper adiuersus frigus, tamquam aduersus inimicum, videtur rationi consentaneum, frigida venena dinere potius in
corporibus calidis frangi & hebetari . quod forsan cum intelligeret carnifex ille Socratis apud Platonem in Phoedone, iussit ipsi, ne post sumptam
cicutam inambularet, ne scilicet veneni opus tardaret . praeterea vinum est venenum cicutae, ut dicebat Auer. quia suo calore extinguit frigiditatem illius, ut etiam dicebat Galenus . igitur videtur etiam calorem natiuii imminuere vim ipsorum venenorum. Tertia difficultas est de venenis r
frigerantibus cxtra applicatis, quomodo scilicet possint ad actum deduci. nam scribit Diodorus Siculus libro a. ex narratione cuiuslam Iamboli mercuoris in Arabia Felici, reperiri quoddam genus herbae, super quam qui dormiunt suavissimo sopore corripiuntur, & ita intereunt. soporemanducere Di da, manifestum est apud Medicos : quod si est, qua ratione potest hoc frigidum venenum duduci in actum. quod dico de nac herba,
42쪽
p. ster dici potest de aliis venenis. ut de illo quo aiunt nequissimos quondam inscere stapedas equorum , & ita interim cre. Postrema dissicultas est,quia duae contradicti'nes videntur esse in Galeno; prima est, quod loco citato de simpl. medic. vult venena frigida attenuari, calcferi, ac permutaria calore, sed 3 . lib. de temper. cap. 3. non longe asiae, manifestissi. me scribit venena frigida vi optum de cicutam ne tantillum quidem mut ri a corpore nostro. altera est , quoniam Galenus 3. de smpl. medicam. cap. 2 o. scribit venena frigida nequaqua toto genere esse deleteria, sed seu quantitate. tertio autem de temper. q. stribit, c a tota natura , substantiaic genere esse deleteria. Vtabim dissicultatibus liberemur, dicendum ad primum, id quod scribit Galenus 3. de temper. ex sententia Arist. quae calefiunt, vel calcfcri essentialiter, vel accidentaliteri quae calefiunt cilentialiter, diu permanent calida actu et quae autem per accidens,modico tempore durant calida, sed protinus ad pristinam trigiditatem redeunt. probat Galenus hoc & exemplo, di auctoritate Hippocratis. cxemplo,quia dc pusiana, & lac saepe frigida a tu vomunt uneo quia cum calcfacta sint accidc
taliter in ventriculo, citissime exuunt illam caliditatem : auctoritate etiam
Hippocratis, quia is libro de nat. hum. scribit pituitam, & extra corpus nostrum, id in corpote frigidam este actu, quod alia ratione fieri non potest, niti quia caliditatem quam acquirit in corpore accidetariam facile dimittit. itaque dicendum, venena frigida, &si parum incalescant in corpore, eam tamencaliditatem accidentariatii esse, Niccirco facile eam exuere,& in propria frigiditate manere, atque lic refrigeraro, & interimere. Ad aliam di Lia cultatem dicendum est corpora calida, ut multum calida esse, vel modorate. si moderate calida sint, facilius interimuntur a frigidis venenis; propter rationem quam attulit Galenus . sed si multum calida sint, dissicilius interimuntur : propterea quod potentissime ipse rum calor agit in frigus venenorum : Se haec solutio elicitur ex verbis Galeni qui loquens de vino de cicut , dicebat: si vinum misceatur cicutae in exigua quantitate, ven num fieri letalius, quia auget potius penetrationem : sed si multum vini immisceatur, contrarium fieri: scilicet extingui frigus ipsius cicutae a calore vini . id quod etiam respondendum est,ad exemplum sumptum a Plato-nnad auctoritatem Theophrasti quae nihil,au t parum contra facit. quia i quitur tantum de veneno frigido per se non comparato ad corpus: quia huiusinodi venenum quanto pluribus refrigerantibus commiscetur, tanto efficacius euadit. Ad tertiam dicendum eu,herbam illam felicis Arabiae, inferre quidem mortem ratione frigiditatis, sed ad actum deduci ex attri- . tione, quam faciunt corpora super incumbentia: nam ex huiusnodi attritione , verisimile est vapores frigidos concitari, qui ingredien tes corpus
sua frigiditate, de soporem, de mortem inserunt,quemadmodum cccia e perientia docet, eos qui dormiunt supra crocum non alia ratione interire, nisi quia ex eo decubitu calcfactus crocus vapores morbidos , dc perniciosos in caput mittit: qui sua illa insgni vi, cerebri temperamentum eue
rant . idem quoque dici potest de veneno illo, quo insciunt stapedas si
43쪽
De morbis etenenosis, oe venenis
amen verum est, de qua re ego dubito nam ex attritu pedum supra illas
venenum illud conuenitur in vapores,qui exhalantes in certarum,& cor, di alias partes, mortem inserunt. Ad postremum dicendum. & primum ad primam contradictionem, duplicem esse mutationem, aliam quidem sibstantiae; aliam vero secun)um qualitates. quando Galenus scribit venena frigida a corpore nostro mutari, intelligit de mutatione secundum qualitatem: quia inquit huiusmodi venena attenuari, & ad motum conciatari . quando vero 3. de temperam. scribit, ea nihil mutari in corpore t imtelligit non de mutatione secundum qualitates, sed secundum substantiam.
quia vere frigida venena vi optum non mutantur a calore nostro secu dum substantiam, asioquin conuerterentur in alimentum. Pro secundo concilianda contradictione vehemeter laborauit Fuchsus aduersus Brach.
in commenta, suis ad 3.-de temper. ubi inquit, quando Galenus in 3.de impl. mcdicam. scribit, frigida venena non esse genere dclateria , ita esse intelligendiim, quod non in uniuersum hoc est quocumque modo, sed solummodo secundum quantitatem sint delateria . ubi vero in 3.de te peram. dixit esse genere deleberia, ita intestigendum esse quod snt ex g nere deleteriorum . Fuchsimodus in concilianda Galeni contradictio- .ce, veritati quidem consoniis est sed si verba Galeni diligenter considerenti ir, haud satis ipsis aceommodaritotest, quandoquidem iisdem pone verbis3. de simpl. med. 2 o. utiturqvibus etiam 3.de tempe. . ut si verba snt cadum, pari pacto debeant esse eadem & significatio, & vsiis .aceedit
bac voce ται γνM msmquam uti pro eo ac si dicat κοιτα, γένος, ut videtur vo
tui sic Fuchlius , quare cum diu circa hanc difficultatem versatus essem,rix inuenire potui, quod mihi satisfaceret. duobus tamen modis existimo posse respoiul l .'vntis est, deleteria genere, vel esse deleteria potentia tantia puel dclci cria potentia di actu . potentia tantum sunt ea, te quibus loquitur
Cal 3.de limpl. med. ao. quippe quae ad hoc ut actu operentur,praeter contrariete reni gener in opus habent etiam quantitate, ut cum quantitas maxime rcquiratur di orit Galenus interficere sola quantitate. de venenis autem dclcteriis N potentia, actu locutus est 3.de tempe. . Alius modus respondendi est,deleteria vcl esse proprie deicteria, vel improprie. proprie deicteria fiant, quaecumque non possunt permutari in substantiam corporis . improprie vero dulcteria dicuntur, quae tametsi potestatem habent necandi, tamen Disant etiam aliqua ex parte in substantiam corporis conuerti .de dulcierijs proprie aceeptis loquitur Galenus 3. de temper. quo in Lico scribit dclerem non esse expendenda quantitate, sed dumtaxat contrarietate naturae, quod scilicet ea proprie dicantur genere deleteria, quae
hisciat contrariam naturam nosti corpori; atque naec ea esse quae immo diate non possitnt comaerti in nostram substantiam, exemplo aquae, &ignis, quae dicuntur esse praedita contrarijs naturas , quoniam nec aqua in
ignem , nec ignis in aquam possunt mutari immediate. de improprie a tem acceptis locutus eii Galen. 3. de simpl. medicam. atque id facile per
spici Poterit, si sinis antecedentis capitis examinetur, ubi cum dixerit
44쪽
. lactucam venenum esse si largiter edatur,quae tamen nutrit, & cum dixerit etiam cicutam quandoque nutrire, in initio sequentis capitis in fert: v nenorum igitur quae frigida sunt, genere non sunt deleteria, sed solum quantitate, quasi manifeste loquatur de venenis frigidis,quae non habent eam naturam, ut transmutari possint in corpus et qualem habet optum, quod quidem & si dicat Galen. 8. de medicam. locat. cap. r. & Avicen. lib. 1.ubi tractat de opto maxime resei gerare corpora nostra. tamen ut ego suo loco disputabo, optum refrigerat quidem di irremediabiliter . sed non occidit ratione Digiditatis , sed ratione ingentis contrarietatis,quam habet aduersus naturam nostram . Atque hinc compertum esse potest ouaest eaussa formalis venenorum.
De caussa materiri, e ciente , oe finali ven
IaaE uora et v R ut quae sint aliae venenorum caussae , & br uiter, & perspicue videamus. Democritus quidem &Epicurus plerisque in locis praesertim apud Lucrctium lib. q. de natura fuerunt eius sententiae, venenorum materiam esse corpuscula asperis, & hamatis, siue aduncis figuris praedita . sed huiusmodi antiqua sententia laind dum explosa fuit, de ab Arist. Nalijs. quare dicendum, venenorum d
Plicem esse materiam , alteram communem , & uniuersalem; alteram immediatam & particularem . materia communis , sunt elementa,ex quibus cum omnia mista componantur; non est dubitandum etiam ipsa venena componi. propria autem, di peculiaris materia triplex cst, vapor, humor,
siue succus, ct pars terrestris, quidquid enim veneni inuenitur , siue sit ab animalibus, siue a plantis, sue a mineralibus, situm est tamquam in propria materia, vel in vapore, vel in humore, vel aliqua parte terrestri. De caussa efficiente venenorum Astrologi senserunt esse concursus siderum. de propterea quodlibet venenum alicui astro attribuerunt: S ducti sunt, ut puto hac ratione, quia cum vis ipsorum secreta sit,& sola experientia nobis cognita, necessariumq; sit aliquam ipsis assignare caussam, coniag runt ad coelum quod uniuersalis caussa m. ted quod dicebat Picus Miran- dul. 3 .lib. contra Astrologos de peste scilicet fieri non posse,ut a caussa dia uina perniciosis effectus prodeat : id etiam sortasse diei posset & de venonis. Inter Theologos fuerunt, qui existimarum venena pioducta esse a peccato Adae , sed neque haec opinio rationi consentanea est, quia ante quam Adam peccauit serpens erat , qui ipsum seduxit . quare miliato melias illi drxerunt, ut dixit Diuus Basilius quinta homilia super Exodum a Deo opt. producta esse ve na eo tempore, quo omnia pr ducta fuerunt. Medici verta & Philosophi venenorum nullam aliam caus.
sua efficientem cognoscum , nisi naturam ipso uniuersalem , UR
45쪽
De morbis venenosis, s venenis
quaecumque potentia sit, solari calore tamquam proprio instrumento utitur ad producenda omnia mista. inter quae cum etiam sint venena, iure statuendum est ipsa quoque ab hac natura uniuersali medio caloris coelestis, & solaris produci. De caussa finali cum loqueretur Plinius lib.
2. cap. 23. dixit,venena non ob alium finem esse producta a natura, nisi vilionio constitutus in fame, tormentis,& aerumnis posset statim miserias omnes cum vita finire. sed nugae impiae sunt, & eius auctoris qui cum nutulam animae immortalitatem cognouerit, facile potuit huiusmodi monstra proserre . si quidem numquam compertum est vel Deum, vel Naturam mortem effectuum suorum intendisse: ut iure Arist. a.Phisico. vehementer damnarit illos, qui dicebant mortem csse sinem rerum, nam non potest esse sinis naturae, quia ab ipsa numquam intenditur . quare multo satius est dicere, venena duobus modis considerari posse . vel ut naturae nostrae inimica, & letalia ; vel vi corpora naturalia. primo modo considerata
nullum finem habent: & ratio est, quia quod perimant proficiscitur tantummodo a prauo usu , N peruersa nominum voluntate, quemadmodum serrum, & alia medicamenta occidunt homines, non alia ratione quain uia male usurpantur . si autem considerentur , ut sunt corpora naturalia sic habent fines suos, & quidem optimos , qui ut praeclarissime docuit D. Basilius,qui etiam fuit Medicus loco citato, sunt tres, unus est utilitas
artium, nam complures inueniuntur artes, quibus utiliter inseruiunt huiusmodi venena, ars tinctoria, pictoria, sutoria, ars celandi, ars argentariorum, quae omnes &aliae complurcs utuntur venenis ad sua opera apte,& integre perscienda. Alius sinis, seu utilitas venenorum est, propter animalia multa, quae victitant, & nutriuntur iis, ut sturni, & caprae vescuntur cicuta, siles hyoscyamo, hirundines cantharidibus , coturnices elleboro. quare cum his animalibus utilia sint haec venena, eapropter etiarn producta sunt. Tertius finis est, quoniam non pauca sunt venena , quae h mini ipsi utilia sunt ad depellendos varios morbos, elleborus insaniam curat, aconitum scorpionis morsus, hydrarsirum scabiem ferinam, & lepra, arsenicum valere in peste experientia probatum est. immo vero Gal. F.Metho. cap. 6. utitur pastillis Andronis, di Passionis aduersus sputum sanguinis, qui conflantur ex Arsenico, & Calchanto. praeterea quot sunt ulcera, quae medicamentis venenatis sanantur 3 ut etiam venena propter hunc finem esse producta videantur. Sed hic oritur breuis dissicultas, qua ratione fieri possit, ut venena exitialia applicata nostro corpori sue intus, siue
extra curent morbum, & tamen corpus non offendant; nam vidctur contrarium euenire debere,eo quia natura fracta a morbo debilis reddita multo facilius offendi potest a caussis venenatis. fuerunt qui ut hunc modum
explicarent,dixerunt naturam multo robustiorem euadere,vbi contra duo venena insurgit, quam ubi contra unum tantum et & iccirco non esse murum, si existente uno veneno in corpore prosit aliud, quia natura toto conatu insurgit aduersus hos duos potentissimos hostes. Sed haec pura insantia est, quia nemo est qui clarissimc non perspiciat multo difficilius es.
46쪽
se aduersus duos, quam aduersus unum pugnare. quapropter dicendum .puto, propter duas caussas contingere, ut venenum adhibitum eo ori venenato,&morboso minime offendat partes sanas, & curet morbum.Vnacst, quia medicamenta ubi in corpore numano reperiunt humores vitiosos , in eos agunt, atque extrahunt usquequo ex toto sint superati, post quod deinde agunt etiam in humores vriles: quod cognostens Hippocrates dicere solebat in Aphorismis, corpora sana non esse medicamentis tr standa, quia haec si non inueniant vitiosos humores,agunt in utiles, atque ita consumunt corpora : haud secus contingit & ipsis venenis, quae si reperiant in corporibus nostris humores vitiatos, & venenatos in eos totis viribus agunt,& consequenter dimittunt partes sanas. Cur autem venena agant in humores vitiosos, & venenatos,duae sunt rationes. Una secreta quaedam antipathia, quae est inter vcnena, di venena, quae licet in hoc conueniant, vitiint deleteria,differunt tamen, de materia proxima, & qualit tibiis, ut propter hoc dicendum sit, venena aggredi potius venenatas m terias quam sanas; quod etiam appositissimὰ dixit Plinius loquens de aco. nito, quando inquit duo venena in corpore aduersus se pugnare, ut homo seruetur. alia ratio est, quia materiae venenatae sunt a natura corporis iam pene expugnatae, siquidem ubi materia quaepiam est in corpore, faculta res omnium membrorum in sergunt aduersus ipsem, & illam vincere conantur : quo fit ut huiusmodi materia iam fere expugnata, facile postmodum sub iliciatur actioni ipsorum venenorum': quae cum agant in id, quod facilius pati potest, & humores vitiosi sint huiusmodi, fit ut aduersus ipses agam. Tertia,&postrema caussa est, quoniam venena, quae adhibentur ut remedia, duas partes habent, unam utilem, & contratiam humoribus vitiosis;alteram pernitiosam,& naturae inimicam :parte uti. ii quid faciunt venena curant praedictis rationibus ipsos morbos et calor nativus, qui ut dicebat Avicennas est verus,& legitimus venenorum domator, evadit robustior, utpote a vi,& pugna prauorum bumo. ruiti liberatus: ubi autem & robustior, &confirmatior factus est,deindesummo vigore contendit aduersus Panem venenatam &inimicam, & cons quenter illam
. . ' vincit. Sequitur modo, ut de disserentiis ven
47쪽
Se disserenti's venenorumno. cap. II.
Ο s τ Qv A M naturam, &cautas venenorum tractauimus, exigit ordo ut differentias perquiramus: quas commode inueniemus si proximum genus in suas & partic lares species partiemur. Genus proximum venenorum, ut dictum est in definitione, est mistum non naturale:miasta autem diuiduntur sua prima diuisione, vel in artifici lia, .vel in naturalia: artificialia appello, quae arte aliqua componuntur . naturalia vero quae sponte naturae alasque ullo humano artificio & fiunt, &administrantur. venena artificialia, aut sunt vapores,quemadmodum i mus ille quo Franciscus Ordelaphus interficiebat omnes proximos illi. aut sunt succi, qualia sunt vina venenata , quale erat mel illud quo narrat Gal. I I .de simpl. medi.cap. I. peremptos esse duos imprudentes Medicos. vel sunt pulveres, ut est puluis Adamantis medicatus, puluis argenti sublia mali, & innumera alia venenorum genera, quae humana prauitas in perniciem excogitauit. haec autem omnia artificialia venena,vel intrinsecus,vel extrinsecus administrantur. Naturalia autem venena , ut scribit Aelius promotus,sumunt suas disicrentias,vel a materia,vel a quantitate et a qualitate,vel a praeparatione, vel ab operatione. materia venenorum natur lium t ab hac incipiam, aut est in corpore humano ubi fit, aut extra compus. in corpore humano scri venena luculentis lime docuit Galenus siue lac.assec.cap. I. ubi dc ex semine retento, & ex menstruis venenum oriri perte docet. cxtra nos materia venenorum est, aut in aere,aut in aqua, tintra terram,aut supra. quae in aere est,uel est in uniuersali,vel particulari. In uniuersali est tempore pestilentiae, di hoc dico aliorum motus sententia, si quidem in tractatione nostra de pestς probauimus quod tunc temporis aer vere vcncnatus non sit . in aere particulari, cst materia venen
rum in cauernis, nam cgo vidi prope Romam specus multas , in quas sue homo, vel animal quodpiam ingrediatur illico interit: eo quod ab aere venenato propter calchgntiam,vi ego existimo, statim animalia interimuntur. in syris, seu foveis frumentorum si aer venenatus, quem si quis imprudens hauriat sebito interscitur. possumus quoque inter haec recense re aerem cubilium , ubi carbones male praenarati incenduntur; vidi cnim aliquos esse mortuos, qui imprudenter in nutu sin odi aere obdormierant. Fiunt quoque venena in aqua, praesertim si in illa animalia vcncnata versantur ,& intereunt. N est apud Arist. lib.de mirabit. auscul.& apud Vitruvium lib. 8. quod reperiantur quaedam aquarum naturaliu general, quae potatae ab hominibus, ct irremediubiles morbos, & necem inducunt. In tra terram sunt venena mineralia,ut est arsenicum,calchantum , auri pigrinciatum, S gypsum. Supra terra vcro sunt fungi, quorum multa par solet
48쪽
solet esse letalis, ut dixerit Plinius quandoque integras familias esu sunto rum fuisse extinctas . Adhaec sunt plantae & animalia. in plantis quinque suntouae solent este venena si resisti licet, ut violarum quarundam albarii quae si imprudenter edantur, solent effectus similes venenis producere fructus, ut poma mandragorae quae diciturvulgari nomine belladona . & vidi ego pueros pulchritudine horum pomorum allectos interiisse. sie etiam herba fabae inueris,quam Thesephium Matthiolus vocat. succidi opitii succus lactuca cicutae, succus porri, si ad pondus drachmarum trium.aut quatuor sumatur,& multo magis si plus. Semina ut semen iusquia mi catapultae, quod a Serapione vocatur derina,& demum radices , ut aconitum Ab animalibus sumuntur quoque variae differentiae matcriae venenorum quia vel venenata sunt secundum totum,vel secundum partes, vel secunduexcrementa,vel secundum humores utiles. Secundum se tota, cantharideaiunt venena. secundum partes vipera venenum habet in cauda & canite pastinaca marina in summitate caudae. secundum cxcrementa fel leonar sit,utana muris . narrant etiam Rases & Albertus Magnus aliquos consueuisse sudore equi irati venenare culicitos,& sagittas . secundum partes utiles,vtialiua canis rabidi saliua viperae, sanguis tauri, quo se se Themistocle iugulasse scribunt. oua asipidum sunt venena, unde dicebat Isaias cap. eo ouum asipidis Qui ederit,morietur. praeterea venena animalium solent quoque sumi ex ipsis sensibile corum, quandoquidem basiliscus si verum est scio visu interimit . quidam item regulus sibilo necat. torpedo venenat tactu quemadmodum&hisbena serpens . atque hae omnes differentiae sunt quae accipiuntur a materia. Λ ctuantitate autem capiuntur,quoniam alia venena interimunt minima, & tere insensibili quantitate, alia naullo maiori alia vero maῆna. insensibili quantitate necat . illud quod nascitur1n Nubia,de quo alias sum locutus: sic venenum scorpionis, dicebat Galenus minimum esse quantitate,sed magnum virtute. maiori vero quantitate occidit optum maiori adhuc cicuta,maxima copia succus lactuca . A mi litate capiuntur quoque differenti mioniam aliqua sunt calida, alia frigida, alia sicca ; alia grave' odorem habent, alia sunt inodora: alia sanoris sunt amari,ut pium,alia acris ut arsenicum,alia subdulcis ut cicuta.alia acidi ut calchantum:alia coloris sunt albi ut arsenicum,argentum sublimatum alia crocci vi auripigmentum, alia nigri ut opium, alia viridis ut aes viride appellatum & alia. Capiuntur distercntiae a praeparatione, allia enim paran-xur una f8rm alia alia,nempe ut in puluere ves in potu,vel in cibis, prout impura , di nefandi homines ca selent praeparare. sumuntur tandem differentiae a modo operandi, quoniam alia interimunt dissoluendo substantiam corporis humani, alia corrodendo, &putrefaciendo,alia stupefaciendo,& calorem natiuum strangulando, alia vero immodice cita- . cuando. atque haec est series , & ta- ibula omnium differentia.
49쪽
De morbis venenosis , ω venenis
Varia qua circa considerationem veneno um o currunt Problemata. Cap. I .
V IN QIE hoc in loco pulcherrima problemata discutienda veniunt. primum, utrum verum sit cantharides toto corpore cile venenatas. Secundum . virum venenum ullum animalium possit esse frigidum. Tertium cur sit quod natura vat s sapores in venenis secit, cum Aristoteles dixerit,omnia seruesse amara, atque hoc prouidentia naturet postulare videatur. Quartum crit, utrum in corpore nostro possit vela num generari. inintum, quae sit ratio propter quam in animalibus venenatis non gcnerantur vermes, hoc enim solum inueni apud Senecam lib. a. quaesti. natur cap. 3 I. ubi scribit animalia venenata non verminare, &id ex eo cognosci, quod si tangantus a fulmine statim incipiunt vel min re, eo quia a fulmine deletur prorsus totum eorum venenum. Circa priamum problema reperio aliquam difficultatem, nam Hippo.in lib. de natu. mulieb.& in lib. de morb.mul. saepius utens cantharidibus cauet,ut auserantur capita, pedes, & alae . atque haec abijcian tur: id quod etiam monuit in calce . lib.de rat. vict.acui. ubi docens quoddam medicamentum pro hydropicis, in quod ingrediuntur cantharides, praecipit ut abiiciantur capita , pcdes, & alae, ex quibus facile licet colligere Hippocratem voluisse non in toto corpore venenum esse, sed dumtaxat in capitibus, alis, & pedibus, sententiam hanc secutus est Aetius. Ex altera parte Dioscorides,& Plinius scribunt alas esse alexi pharmaca,& antidotos pro ijs qui corpora canthariadum sumpserum, quasi venonum horum animalium potius inrcliquo corpore, quam in alis positum sit. Galenus autem II. de simpl. medic.scribit cum reliqui Medici abijcerent in medicamentis componendis extrema catharidum,se se integras apponere consueuisse.& in lio. . . de ratione victus ac ut . narrat quosdam secutos documentum Hippocratis, abiectis alis, pedibus, & capite dedisse cortora cantharidum hydropicis, di eos occidisset adeo ut facile intelligi possit, non paucam diuersitatem esse inter Scriptores de veneno huius animalis. Ego postquam huiusmodi res nulla ratione determinari potest, quod venenum horum animalium quemadmodum &aliorum sola experientia constet, sum huius sententiae venenum esse in toto coi pore: sed differentiam esse,quia extrema sunt &acriora, & magis exitialia,ac propterea sorsan Hippocratem praecepisse,ut haec abi jcerentur. nasi experimento constat, corpora cantharidum extremis detruncata morte
inserre, minime dubitandum est secundum se tota venenum gestare an s cundo problemate non paucae etiam difficultates sunt, nam quidquid in animalibus est viventibus calidum sensu ipso apparet, & dicebat Averr. s. eollin. calidum animalium actu esse non tantummodo potenti quia plan
50쪽
tarum est tantummodo potentia. praeterea si frigidum venenum reperi r tur in animalibus, necessarium esset, ut esset in quarto gradu, quia non solum frigiditas quae minus activa est, verum etiam & caliditas opus est ut sit in quarto gradu si dcbet interimere . iun vero qui fieri potest,ut putemus in animali vivo& calente reperiri posse frigus quod in quarto gradu sit. ex altera parte non desunt auctoritates, & exemsa quae probant in animalibus frigida venena reperiri. Gai q. Meth. cap. 3. manifestissimis verbis scribit scorpionis venenum frigidum esse. idem 1. de loc. assest. in fine viperas frigidas esse asserit. Salamandram frigidam esse omnes fere affirmant: vi de Nicander de Serenus Medicus dixerunt etiam prae frigiditate ipsam noeremari,quod tamen falsissmuιn est .cum a Gal. in lib. de cona p. med. fecit. l .habeantur medicamenta in quae ingreditur salamandra combusta. praeterea torpedo venenat sua frigiditate,quandoquidem non solum suo tactu verum etiam per media retia stupcfacere consuenit ipsos piscatores . ut his omnibus facile intelligi possit et in animalibus viventibus reperiri venena quae frigida sunt: nis et illud accederet,qδ cu haec venena curentur antido, tis calidis,certu sisnu ee pol venena esse frigida. Pro dissolutione huius difficultatis dicendii est aliud esse alatia interimere veneno frigido; aliud esse interimere re Disida esse. frigido veneno minim desalia piit Pimere: ea nulla in vivete corpore pol esse usq; adeo in spiris frigiditas ' enecet. sed illud verum est,posse animalia vcnetica 'vi interim cro, di tamen frigida esse: sed
quod cons icitur in animalibus praedictis, quae frigida quidem sunt, sed
non frigiditate interimunt, verum alia vi. neque valet quod aut curentur remedijs calefacientibus,aut quod sequantur estectus frigidi, quia calefacientia adhibentur, quoniam euacuant di consumunt materiam venenatarde si seisidi effectus apparent non est mirum, quoniam etiam a calidis v
nenis fiunt tremores & rigores , ut dicebat Auic. F. quarti . tract. I . cap. 2I.
ubi inquit aduersus Rasem, ex veneno viperae scri effectus frigidos , quo niam ab eo strangulatur calor natiuus,quo strangulato deinceps apparent effectus frigidi. Erat tertium problema cur natura non fecerit vcnena odoribus, di saporibus ingratis, nam & si ut ait Arist. i. steti probi. r.multa sint venena grauibus odoribus, & saporibus praedita, sunt tamen S ali. sua quorum neque sapor, neque odor ingratus est .vi cst cicuta cuius sapor ubdulcis,venenum illud quod Ephemerum ta Colchicon vocatur, quo v-sam esse Medoeam scribunt, usque adeo gratum de iucundum est, ut dixerit Dioscorides se se propterea dili senter eius descriptionem attulisse, ne voluptate illius homines tracti deciperentur. debebat autem natura si sollicita est salutis humanae, ita ciucere omnia venena,vi neque ab eis decipi,n que dclectari homines possent. Dicendum pro solutione naturam minime produxisse venena ad pernitiem, sed tantummodo vel propter usum artium, vel quia remedia sunt,ut iccirco iure non fuerit usque adeo sollicita . ut omnia venena ingratis odoribus, & saporibus produceret. accedit&a- Ita ratio quam attulit D.Basilius in s.l nulla supra Genesim quod natura dederit homini rationem, &discursum cuius ductu possit optime disce nere utilia ab inutilibutiletalia a salutiferis,& consequenter absque admi