장음표시 사용
181쪽
De Prouidentia liber unus. INJ
eontingentem. Neque hoc absonum uideatur alicui,quandoquidem nosqtroque res, quae offeruntur ad intelligendu, moab praestantias, quam propriae ipsa rusti natur: coii ueniat, modo deterius, quandoque verb pariter intelligimus: Nam quado nostra in intelligentiam occupamus in his rebus, quae sunt singulares, dc multis mutationibus obnoxiae, irasque intelligimus sub ratione uniueri a & seinpiterna,pater cognitionem re, quae cognoscitur, elle praestantiorem, quoniam id , quod e st singulare, Se mutabile, sine conditionibus indiuiduantibus, de sine ulla mutatione nobis cognitione accipitur. Cum vero nostrae mentis naturam contemplamur, necessario intelligentia, Se res,quae cadit in intelligentiam, sibi prorsus consentiunt. Qubd si de Mentibus a materia solutis consideremus, cognitio ea re, quae cognoscitur, est longe , multumque deterior. Haec igitur cdm ira se habeant, quid est absoni, si Dii cognoscant contingentia, Sc nobis incerta
potiore, quam ipsorum contingentium naturae competat, modo Pi aeterea cum inulta nobis sint comperta, quae nam
iis inferioribus sunt incognita, setenim rationis expertia nequeunt uniuersalis notionem apprehendere, quam probe valent homines colligere per rationis discursum singularibus inter se collatis,de in eis notata similitudine,dedissimilitudine nihil est cur debeamus admirari. si quae nos ambigua,&fallaci cognitione apprehendimus, haec tu peri clara,& firma
intelligentia accipiant. Rursus si non est absurdona futuri cognitionem apud nos haberi ancipitem,& coniecturale, quiderit incommodi eandem apud Deos nos longe omnes multumque si perantes certam , sic explora am reperiri 3 Superi igitur scientiam illorum habent certam , quae nobis sunt incerta. ualuoque sunt exposita mutationibus. et ison ua .rii tiri tiani: a li e tiar hil lio h lm oti a n. tuo 'inci isto, moi mire, ii
182쪽
De Fato multorumatque ipsius Platonis opinio explicatur. Cap. x xx
VONIAM de sato saepius est sacta mentio, de hoc si pauca disseruero haudquaquam uidebor temere ad haec i pia de prouidentia disputans diuertis
T - se His accedit, quod haec omnis contemplatio
sc prouidentiae disquisitioni est coniuncta, ut mihi naturam Irouidentiae perscrutanti nullo pacto sit oculis conniventiaus Ps aetereunda. Fatum esse aliquid omnium hominum cosensus maximo est argumento: Omnes fere homines in hocccnspirarunt satum esse aliquid, multaque fato fieri. Quare de Anaxagora multi sunt uenemente raci mirati, qui salum esse nometa uanum, de commentitium assrmans. hanc omnia consensuas Ieriam . atque defensam opinionem suit calumniatus .Quid uer ξ, sit satum, alij aliter senserunt. Plerique u rerum ad ipsum uniuersi principium ascendentes ab ipso ta- quam a petenni sente cunctae defluere prodiderunt,atque illud primam caussam dicente rer omnia se diffundere, den5
solum mouere, uersim etiam ungula efficere sunt arbitrati . Itaque hanc primam caussam fatum existimantes fatum uocitarunt caussam potentissimam, a qua non modδ quae natura constant, sed etiam nostiae cogitationes moueantur, non albter quam in animali singulae partes agitentur, non quidem , se ipsis, sed ab eo, quod in quolibet animali obtinet principatumia Democritus, Leucippus ,Thales,&alijsatum posuerunt in principijs corporeis,quorum motu, ac mutuis impulsibus, & complicationibus lingula dixerunt generari, atque ea conditione fieri, de se habere,qua haec principia ineunt is cietatem, atque efficiunt,& patiuntur; quin immo nostros impetus, affectionesque tales elle crediderunt, quales illa es
183쪽
De prouidentia liber unus. I ς 3
quam n agarum habitibus, configurationibusque singula peragentem fatu in iudicarunt, & praeditionibus per coelestia factis steti singula inde fieri, & pendere existimarunt. Opinio haec fluxit , Chaldaeis, & AEgyptijs,qui satum in astris c stituerunt, indeque ad nos permanare sunt opinati; ex quibus nonnulli fatum precibus uel ad Deum , uel ad alia quaedam astra effusis permutari polle autumarunt, quippe qui arbitrarentur esse quosdam cultus, qui sidera arata placando ipsa possint benevola,& propitia reddere Seneca in quest. nat. fatum existimauit elle rerum omnium, actionumque necessitatem, quam nulla uis rumpere potest. Eiusdem opinionis fuit uniuersa Stoicorum familia,ad quorum sententiam cum Chrysippus lib. . de prouidentia disputaret. fatum esse descripsit sempiternam,&indeclinabilem caussarum seriem,&eathenam uoluentem sese,& implicantem per aeternos coninsequentiae ordines, ex quibus apta, connexaque est, per quaea, quae sunt, esse,&ouae facta ab illa ortum duxisse,& quae faciunda originem inde habitura. Huic Possidonius tertium a love locum tribuit, nam primum lovi, secundum Natur . dc tertium Fato concessit. Horum opinio cum prima de fato sententia a nobis explicata conuenit,qubd ab uno principio
et is infuso singula per rariones seminales putat profici lci.
quod Strato maxime comprobauit: dissentit uero,quia totam efficientiam minime tribuit huic principio, uerum praeterea multas caussas inducit efficientes, quae tamen eo modo suas effundunt emcacitates, quo mouentur a primo, quaeque deinceps sese consequuntur, atque ita connectuntur,ut a prioribus posteriores necessat id deducantur; & quicquid agunt. necessarib emciant; atque ideo ad omnem ubique euenituri cunctae simul inter se complicatae,quamuis aliter alibi , conspirant. Mercurius in serna. ad Asclepium. Fatum, inquit,cleomplexio caussarum singulis temporaliter diItribuens, qua sacra. mento Deorum coelestium sunt praeordinata. Et haud muli b post. fatu', ait, eIi necessi. as omnium, qua geruntur, semper sibi carenatis nexibus iuncta: Haec aulcm est aut essectrix rerum, aut Deus mccii ld. ' X a summus
184쪽
summus, uti abi, ο Deo. Addit fatum, & necessitatem indiui
duo glutino connecti; itaque illud rerum omnium initia parere; hanc, quae pendent ex sati primordijs ad eflectum cogere; ambo uel δ hcc ordinem conlequi, id est temporis dispo-stionem, qua res pei fici orator. Et paucis in eriectis haec subiadit. Farnm, necestas, m do hel mo im8 Dei nutu Iunt essem qui mundam gubernat sua lege, ct ratione diurna. Ab his ergo omne Mile, nolle diuinitus est mersum, uec etenim ιra commovemur, nee gratia β: chretur, sied Ieruiunt necesitati rationis aeternae, qua
aeternitas est inauersibilis, immobilis, o insolubilis. Fatum itaqueen, quod ueluti iacto semine futurorum omnium ' cipit prolem sequitur necessetas, qua ad efectum omnia ui compelluntur; totius en ordo seruans textum earum rerum, quas fatum,necessitast disponit. Academici de fato uariὸ disputat uni. Apuleius lib. Platonis dogm .satu definiuit lege diuinam, per quam ineuitabiles Dei cogitationes, atque incaepta compleantur. Adie in qiucquid prouidentia perficitur, fato expleri;&quicquid Δ.to terminatim , prouidentia suscipi. Plutarchus lib. i.depi et t. philosophorum scriptis sanciuit Platonem uoluisse sat εesserationem sempiternam, legemque aeternam uniuerialis naturae. idem lib. de sato e inpiit satum dupliciter intelligi. vel cum substantiam eius animo intuemur , uel cdm ex ijs; quae agit, &esse id, & cniusmodi uim habeat recognosciiamus. Si secundo modo intelligatur, fatum describitur,qubdse diuina oratio, quam ita nitri sit nefas,& quae a caussia penis deat nulli irnpedimento obnoxia. Istud fatum Plato multis in locis fgnilica uir, nam ipsit in appellauit in Pli dro legem Adrastiae, hoc est legem ineuitabilem ,& minime mutabiles lib. Io.de Rep. Lachesis orationem, id est legem dinina, qua praeteritis,& praesentibus connecti in tui Qtura I&in Timaeo leges, quas de uniuersi natura Deus dixit animab is, hoc est leges, quae mundi naturam sequuntur,& quibus omnia mundana reguntur. Sin uerbaltero modo fatum accipiatur, est Anima mundi in tres partes quasi diffributa, scilicet in por
185쪽
De Prouidentia liber unus 16 s
sibi unarem, quarum suprema dicta est Atropos, proxima Clotho, infima Lachesis: Atropos,quod prima lphaera in nulla sit deflexione: Clotho, propter uarie perplexam, loci intimque uertiginem, qua proueniunt ea, quae diuersae natura deuius motuε importat: Lachesis uero, suasi sortita id muneris, ut omnia praedictarum opera, essectusqtie fulcipiat.
Haec omnia Chalcidius digna putauit, quibus at Ienciret ui ,deruae de graecis conuersa in sua explanatione in Timaeum et Griberet. Ab alijs haec recepta est opinatio, fatum esse quadam Animae mundi dispositionem, qua cumsta per c orum conti ei siones ordine suo, suoque loco,& tempore digeruatur, explicantur, disponuiu Rr, atque administrantur. Hinc, illud desiniunt immutabilem in Anima mundi rerum ommmum dispositionem; aiuntque istud Platone lib. io. de Rep fg nisi calle,quo in loco susum constans ex adamante finxit in. enibus Deae necessitatis conuerti, huius autem Deae tres si-as esse Lachesim Clothon, ct Atropon, qua aequali inter se
interuallo in throno sedentes uestibus albis, ct capite coro malo ad Syrenum harmoniam semitian Lachesis praeterita,prς sentia Cloibo,& Atropos sutura, atque simul cum matre sunsum cum intermissione quadam temporis manibus cucun agunt. Dea necessitatis est Anima mundi, quam ea de causi vocat hoc nomine, quoniam singula eo ordine, quis sunt , summo rerum opifice inter se disposita, conteruat,nec qui quam sinit illius leges adeo transgredi, quin mox in lege S r grediatur.Fusum adamatinum significat coelos, qui sunt Anime mundi instrumenta in hanc in seriorem uniuersitatem suas uires exercentis,hos autem ipsa mundi Anima genibus. hoc est infima sui parte motrice,qtia cuncta caduca dispensat, & administrat, adeo facile, & ex pedate in orbem conue tit, ut interim suprema parte intelle ebiali Matiissimo conte-plationis gaudio pei fuatur. Tres parcae uel tria tempora n bis indicant piae teritum praesens, ct fimirum, quibus Omnia Teuoluutur,olium ur,& occidunt,quaecunque fato subi j clim
r. vel ostendum uia munera imae mundi d.res fatal Pertinencia
186쪽
pertine n tia, Lachesis illud , quo sortes, ioimaeque uiue animabus inseruntur in hςc corpora descensuris; Clotho id, quo in actum niuendi in sinae uitae s brtes certo ordine trad cuntur, atque in effectum explicantur; de Atropos illud,quo uitae iam in actum traductae quodam progressu indeclinabili ad ineuitabilem usque terminum conseruantur, atque custodiuntur. Parcae finguntur in solio ledentes panibus interuallis di stare inter te, quoniam iusta est inter fata, & per sata distributio. Eaedem candida ueste sunt amictae, & capite coronatae, quia natura ipiarum est integra,inuiolata,& summo caimperio. Syrenes sunt octo caelelitum sphaerarum toni, atq; ex his tonis Tesultans harmonia. Cantare est statutis temporibus singula eo modo digerere, quo diuina Mens digerenda esse prospexi tratque hinc fit,ut Parcae remporanea tantomeantibus prosequamur. Postremb quod inquit Plato Parcas fusum,hoc est Gelos i ntermissione quadam temporis circunagere, id ita exponendum est, ut Plato non quidem sentiatnta in his, quae coelorum amplexu coercentur, gubernandis
vllam sacere proprij ossici j intermissionem, & modo regere, modδ non regere, sed innuat ipse seta partim res ipsas tractare, partim minime. Enimuero Anima mundi in sua pari rate consistens sic mortalia administrat, ut illis nequamiam com
misceatur; nec praeterea cuncta illius imperio subi jciuntur, sed naturalia tant sim; nam quς supra naturam iunt costituta, de pertinent ad puram, liberamque rationem,atque ad diuisnam intelligentiam, fugiunt lati potestate,&ad Mentis prouidentiam isto superiorem miro quodam ordine reuocari tur. Hinc in Politico scriptum est quae sunt in mundo alias in prouidentiam cadere: non qu bd certis temporum curim tulis uicissim fiat inter fatum,& prouidentiam commutatio in his administrandis', sed quoniam eorum, quae gignuntur, alia sito subi jciuntur, &alia ad leges providentiae consormatur.Porro animae compotes rationis quandoque sunt sub fato,& quandoque sub prouidentia; nam com ab hoc corpore se Parais uitam uiuant contemplationi deditam unt penitus
187쪽
De Prouidentia liber unus.. Is T
Iiberae, sui iuris, & soli prouidentiae subijciuntur; cdm uerbneglecta contemplatione ad imaginationem inclinat, de propensio ad corpus inualescit,adsitum iam accedunt,& a libertate recedunt. Iam uerb corpori coniunctae ipsus corporis sito sunt expositae,minusq; retinent pristinae libertatis. si corporis uoluptatibus indulgeant,& in affectibus corporis omnino confirmentur, fato penitus obruuntur, & omni libertate spoliantur. Animas eatenus situm subire, quatenus sese induunt in haec corpora ostendit Timaeus dicens anim
tunc prim sim leges fatales didicisse, clim suerunt uehiculis
adiunctae, ex qui ous sati exordia trahuntur. Caeterum quaecunque fato administrantiir, prouidentia quoque gubernantur; at quae ueniunt in prouidentiam, non omnia agnoscunt
siti autoritatem,quoniam istud in ijs nullum habet imperiu, quae pertinet ad intelligibilia; in illius nique ditione ea duntaxat posita sunt, quae nascuntur, & occidunt,ac coelorum couersionibus subijciuntur. Itaque dixerunt Academici nota aliter satum a prouidentia dependere, qu- calor pendeat 1 lumine. quia quae facit calor, fiunt alumine; nec uicissim re tro com eat, ut quae , lumine essiciuntur, , calore proficiscantur, quonia lumen est maioris uirtutis,& magis perfectae dignitatis Itaque Cleanthes non est audiendus, qui putauit quae ex prouidentiae autoritate iasi taliter quoque prouenire, nec tamen quae se taliter, ex prouidentia. Nec praeterea Chrysppus, & Apuleius recte lentiunt, qui uoluerunt satum, de prouidentiam esse aequalis ambitus; nec quodpiam sito fieri, quod sugiat prouidentiam;& contra nihil cadere in prouid ε iam,q uod sito non expleatur. Porro Platonici tametsi assirment situm esse generalem quandam dii positionem a caussa immutabili proficiscentem, nihilominus cum uideant res,in quibus situm ius suum ostendit, uarijs permutationibus effesublestis,& caums medias nequaquam elle perpetuas,si tu mi posse mutari un, cum rerum, caullarumque imbecillitate asseueranter constituunt, iit saepe quod essed futurum,.non efficiat ut uel hominis consilio,atq; industriae , uel aliqua natu Iaz
188쪽
chulla essicaciore. Sribant namque in fato duo spectati Q.
umam voluntatem ad hunc effectum determinatam ,& O dinem caulsarum intermediarum , quae in agendo sunt uel contingentes, uel liberae, aut ne cellariae: primum fateritur esse omnino necessarium, & immutabile. alterum. conintingens , & posse permutari. Istud quispiam crediderit , Boethio fui ite significatum . qui lib. . de cons. philosoph.
fatum finiuit elle inhaerentem rebus mobilibus disposui nem , secundum quam diuina prouidentia tuis quaeque nectit ordinibus : ex qua explicatione illud aperium est fatalem rerum dispositionem non modis ab immutabilibus prouidentiae in iiijs proficisci, ideoque esse immutabis
Iem , verum etiam rebus mobilibus inhaerere, quarum rati
ne fit, ut satum in suis effetitionibus impediatur, uarioque modo contingat , atque proinde sibi rationem contingen iis allumat. Eiusdem opinionis sunt Plutarchus, &Synesus, quorum ille memoriae propagauit in lib. de sato omnia contineri a fato, nee tamen propterea singula necessarib euenire, sed unumquodque pro suae naturae condi. rione t hic ileio tradidit in orat. AEuyp. sue de prouidentia regem AEgyptiorum summum prophetam, & rerum diuina. Tum periti stimum Osiridem filium, ut Typhoni fratri uitam eriperet, hisce admonitisse: Fratrem , si sapis , prohibe . ne tuum, o Menytiorum fatum ipse praeuertat,licet enim, ac si τι potest; Nam se indκ erit, ct emollitus fueris , sero Deos ex-ncta . Ex his intelligitur fatalem sortem polle frangi, atque impediri , quod Cabalistae per sapientiam Cabalisticam, Se intimum sacrarum literarum spiritum fieri polle existimant rAegypt ij, ct C bald i per preces ad Deum,uel ad sidera iniis sis': iamblichus per e sticacem Deorum sublimitim cultum.& Porphyrius per magicam doctrinam , istudque in lib.
de oraculis confirmat Apollinis testimonio , qui a quo dam interrogatus , cur ineptus ad rem quampiam suisset ab ipso iudicattis respondit eum fatorum ui impediri, quam arcibus magicis poterat: cffugere et ex quibus inquit Porina UL rnixius
189쪽
De Prbuidentia liber viris. Is
Qvrius aperte patere attem magieans homillibus suisse diiu- ita eoncessam , ut illius auxilio uim nti aliquo modo revellerent. Sed de Blo, & prouidelia ad Platonis, de Platoni corum opinionem liqc sit satis percarisse,nunc restat,ut uid seatiae Aristoteles , de uelint Peripatetici alio principio futurossispiciamus.
Excudebant Iulius Caesar Cagnacinius,
190쪽
hil habent mementi. Altimus quomodo Dii si erat. retet Alixander Aphrodisiensis. IsrAeg ty aiam rendi quod signa uertar,
εο. Πιmantιum omnia genera agen Amelius anim/m Uz I 're Solis urm terra esse genita credida rationibu rum. 7 2. Damones quomodo confr- cI 86. Damones quomodo distribuarint, ua ant autores. 89, de tribus diuinis principijs consentium. μronicis. 2o , Deum esse exfua demons ratione potis .ῖm t ut Eexerant. IDeum habere rat oner imaritie sominoe uoluerunt. 23, Deum Vnius, ct Ioannem Euangelistam uocauit Barisbarum H, Eiusdem error existimam ris Damones esse Deos quo uam oberis rados.88.error sentientibi omnis Distelligibilia ideas obtinere, Mus da se, Vobst, ct Mente, . 33 Adimotuus deas posuit in Deo in unmtrix uoluerunt. 23. Deum Unius, π Maumiissentit Aoni nominibus appellarunt. 23. Me Ammemus Soccμ et i se rran quibus neminitus uacitauerint. ι-pyines.
A flatus non es opus anima, uel eorpo- Amma est multatudo mobilis. 17, ISAnima es ori ο Cr principiu muta iam As sus es quidam furor diuinui. με ni ' - , P . insatus caussa conqcitur a quibus. Anima es quam uε sub fato, qu n hacitus,er uapores λ terra ex ha- doque sub prouidentia. Is lantes. os Anima es Vnum o multa, . 2 s 'tui causa reuocatur a quibusda Amma in qualibet mutatione propriam n humorem melancholicum. 9 s specie retinet ex Iambl eν Porph. i 3 inflatur caussa non possunt in res natu- Anima quicquid eiust, silua tanquam rales reuocari. 9s bonum μι proponat. -