장음표시 사용
171쪽
summus, uti ab ipso Deo. Addit Dium,&necessitatem indiuiduo glutino connem; itaque illud rerum omnium initia parere; lianc, qdae pendent ex fati primordijs .ad effectum cogere; ambo uero h c ordinem consequi, id est temporis dispo-stionem, qua res peificiuntur. Et paucis interiectis haec iubadit. Fatnm, necessitas, Oido hel maλ -d Dei nutu Iuntefcta qui mundam gubernat sua lege, ct ratione diuina. Ab his ergo omne ridi s nolle diuinitus di cure Am; nec etenim ιra commouentu nec gratia ' ctantur,std se radunt necessitati rationis aterna. qua aeternitas est inauersibilis, immobilis, o insolubilis. Fatum itaqueen, quod ueluti iacto semine futurorum omnium sumpti prolem; sequitur necessitas. qua ad ejectum omnia ui compellanure; tertius en ordo seruans textum earum rerum, quas fatum,necessitast disponis. Academici de fato uarie disput aiunt. Apuleius lib. Platonis dogm .satu definiuit lege diuinam,per quam ineuitabiles Dei cogitationes, atque incaepta compleantur. Adie id quicquid prouidentia perficitur, fato expleri;& quicquid Δ.to terminatur, prouidentia iuscipi. Plutarchus lib. 1.de placit. philosophorum scriptis sanciuit Platonem volvisse nisi esse rationem sempiternarn, legemque aeternam uniuerialis naturae. idem lib. de Dio aeripsis situm dupliciter intelligi. uel clini substantiam eius animo intuemur, uel citin extis; quae agit, εcesse id, & cniusmodi uim habeat recognoscitamus. Si secundo modo intelligatur, Dium describitur,qubdsit diuina oratio, quam transiri sit nens,&quae caussa pendeat nulli impedimento obnoxia. Istud situm Plato multis in locis fgnilicauit, nam ipsum appellauit in Pli dro legem Adrastiae, hoc est legem ineuitabilem , & minime mutabile ilib. I .de Rep. Lachesis orationem, id est legem diuina, quab teritis,& praesentibus connectuntui sutura :&in Timaeo leges, quas de uniuersi natura Deus dixit animabus, hoc est leges, quae mundi naturam sequuntur, &quibus omniam iandanare iniiciir. Sin uere, altero modo nium accipiatur , est Anima mundi in tres partes quasi diffributa, scilicet in portionem inerrantem, in eam, quae uagari putatur, & in tertia
172쪽
sublunarem , quatum suprema dicta est Atropos, proxima
Clotho, infima Lachesis: Atropos,quod prima sphaera in nulla sit deflexione: Clotho. propter uarie perplexam, tortu camque uertiginem, qua proueniunt ea, quae diuersae naturae deuius motuε importat: Lachesis uel b, quasi sortita id muneris, ut omnia praedictarum opera, em ctusque suscipi M.
Haec omnia Chalcidius digna putauit, quibus is eminetur,&quae de graecis conuersa in sua explanatione in Timaetim ad-Wriberet. Ab alijs haec recepta est opi natio, fatum esse quadam Animae mundi disposmonem, qua cuncta per c orum conuersiones ordine suo, suoque loco,& tempore digeruatur, explicantur, disponunt Rr, atque administratitur ..Hinc, illud definiunt immutabilem in Anima mundi rerum on finium dispositionem; aiuntque istud Platone lib. io. de Re P. signisi calle,quo in loco suin constans ex adamante finxit in. genibus Deae necessitatis conuerti, huius autem Deae tres filias esse Lachesim,Clothon , ct Atropon, qtue aequali inter se interuallo in throno sedentes uestibus albis, ct capite coromato ad Syrenum harmoniam canuntii Lachesis praeterita,prς sentia Clotho,de Atropos sutura, atque simul cum matre sunsum cum intermissione quadam temporis manibus circuri agunt. Dea necessitatis est Anima mandi, quam ea de causi vocat hoc nomine , quoniam singilla eo ordine quis sunt , summo rerum opifice inter se disposita, conseruat,nec qui quam sinit illius leges adeo transgredi, quin mox in leges r grediatur.Fusum adamatinum significat coelos, qui sunt Animae mundi instrumenta in hanc in seriorem uiaritersitatem suas uires exercentis hos autem ipsa mundi Anima genibus. hoc est infima sui parte motrice,qua cuncta caduca dispen, siti de administrat, adeo facile, & expeditc in orbem conuer tit, ut interim suprema parte intellectuali sua tiissimo conte-plationis gaudio pei si uatur. Tres parcar uel tria Iempora n bis indicant piarteritiam praesens, & futurum, quibus Omnia reuoluutur,oritimur,& uccidunt,quaecunque suo subluei tun ues ostendum uia munera Numae mundi d. res fatale
173쪽
pertinentia, Laches x illud , qtio sortes, formaeque uiuendi
animabus inseruntur in hςc corpora descenturis; Clotho id, quo in actum uiuendi in suae Dilae sortes certo ordine trad cuntur, atque in effectum explicantur; Sc Atropos illud,ciuo uitae iam in actum traductae quodam progressu indeclinabili ad ineuitabilem usque terminum conseruantur, atque custodiuntur. Parcae finguntur in folio ledentes parabus interuab .lis distare inter te, quoniam iusta est inter sata, & per fata di
stributio. aedem candida uine uni amictae, & capite coronatae, quia natura ipsarum est integra,inuiolata,& summo caimperio. Syrenes sunt octo caelelitum sphaerarum toni, atq; ex his tonis Tesultans harmonia. Cantare est statutis tempo-' ribus singula eo modo digerere, quo diuina Mens digerenda esse prospexiciatque hinc fit,ut Parcae remporanea tanti meantibus prosequantur. Postreinb quod inquit Plato Parcas fissum,hoc est coelos intermissione quadam temporis circianagere, id ita exponendum est , ut Plato non quidem sentiat fata in his, quae ccidorum amplexu coercentur, gubernandis
vllam iacere proprij ossicij intermissionem, Jc modo regere, modδ non regere, sed innuat ipsa sita partim res ipsas tractare, partim minime. Enimuero Anima mundi in sua paritate consistens sic mortalia administrat, ut illis nequaciuam cominmisceatur; nec praeterea cuncta illius imperio subi jcriantur, sed naturalia tant lim; nam quς supra naturam sunt costituta, dc pertinent ad puram, liberamque rationem,atque ad diuItiam intelligentiam, stigiunt lati potestaten ad Mentis providentiam isto superiorem miro quodam ordine reuoca tur. Hinc in Politico scriptum est quae sunt in mundo alias in prouidentiam cadere: non qu bd certis temporum curriseeulis uicissim fiat inter situm,& prouidentiam commutatim in his administrandis; sed quoniam eorum, quae gignuntur. alia filo subi jciuntur, de alia ad leges proiiidentiae conformatur.Porrbanimae compotes rationas quandoque iunt iub imro,& quandoque subprouidentia; nam cum hoc corpore separate uitam uiuant contemplationi deditam unr penitus 4 liberae,
174쪽
De Prouidentia liber unus. Is T
libera , sui iuris,& soli prouidentiae subijciuntur; cdm uero
neglecta contemplatione ad imaginationem inclinat, de prope n sio ad corpus inualescit,ad sat una iam accedunt,& a libertate recedunt. Iam uero corpori coniunctae ipsius corporis sito sunt expostar minusq; retinent pristinae libertatis. Qubas corporis uoluptatibus indulgeant,& in affectibus corporis omnino confirmentur, fato penitus obruuntur, & omni libertate spoliantur. Animas eatenus situm subire, quatenus sese induunt in haec corpora ostendit Timaeus dicens anim itunc primoni leges Liales didicisse, iam suerunt uehiculisi adiunctae, ex quinus fati exordia trahuntur. Oeter im quaecunque fato administrantur, prouidentia quoque gubernantur; at quae ueniunt in prouidentiam, non omnia agnoscunt fili autoritatem,quoniam istud in ijs nullum habet imperiu, quae pertinet ad intelligibilia; in illius naque ditione ea duataxat posita sunt, quae nascuntur,& occidunt,ac coelorum cauersionibus subi jciuntur. itaque dixerunt Academici nota aliter fatum a prouidentia dependere, quanx calor pendeat 1 lumine. quia quae facit calor, fiunt a lumine; nec uicissim re tro comeat, ut quae a lumine essiciuntur, , calore proficiscantur, quo n ia lumen est maioris uirtutis,& magis persectae dignitatis Itaque cieanthes non est audiendus, qui putauit quae ex prouidentiae automate .Htaliter quoque proue ni re, nec tamen quae se taliter, ex prouidentia. Nec praeterea Chrysppus, dc Apuleius recte sentiunt, qui uoluerunt situm, &prouidentiam esse aequalis ambitus; nec quodpiam sito fieri, quod fugiat prouidentiam;& contra nihil cadere in prouidεtiam,q uod sito non expleatur. Porro Platonici tametsi assirment situm esse generalem quandam dispositionem a caussa immutabili proficiscentem, nihilominus cum uidean tres,in quibus situm ius sutim ostendit, uariis permutationibus esse
subiectas,& caussas medias nequaquam esse perpetuas,fatum posse mutari una cum rerum, caussarumque imbecillitate asseneranter constituunt, ut saepe quod esset suturum,.non efficiatur uel hominis consilio,atq; industriae, uel aliqua. na turax
175쪽
que placet, non omnia oportet satali necessitate teneri,quo. . niam haec corporis principia nullam possunt uim habere iaea, quae corporis sunt expertia, cuiusmodi sunt animi nostri. His quidem cum corporibus in hac uita coniunctis propensio afferri potest, sed nequaquam necessit ψs .Ea est ratio, quia animorum ad varia pio penso ex caussis naturalibus potet Lexoriri, extirpari autem, funditus tolli, ita ut qui ad alia quod viiij, uel uirtutis genus fuerit propensus ab hoc uirtutis, uel linis genere prorsus auocetur,non est Dositum in causssis naturalibus, sed in uoluntate, sti id bo,d disciplina, Ruisuscd in corporis incitamentis a trimus reluctetur, atque instos igniculos, ut ait Possidonius, restinguat, nemini dubium erit illum esse liberum S: a cujusvis dominationς solutum. Plotinus lib. utrum stellae aliquid agant scribit naturam nobis dedisse, ut passionibus dominata possimus. Etenim praeter, id quod ob ipsam naturam corporis his malis sumus circunueti, Deus uirtutem largitus est liberam a seruitute. Et lib. de Fato asserit animam a corpore separatam sui ipsius dominam esse, atque liberam,& extra sari potestate in , qudd fatum, ut seri multorum philosophorum opinio , est quaedam necessitaS ex caussarum corporearum cospiration ς rebus illata, co
Pori autem insusam minime quidem habere in omnibus dominandi autoritatem, sed propria ex uoluntate posse multa
eisicere, atque in pluribus dominari, si probe sit instituta, in paucioribus, si dedita sit uiiijs: Nam duo possunt in fato spectari, principium, quod est An uua mundi, de id, quod ipsum
complet, in actumque traducit, caussae nimirum corporeae et
Cana igitur Animae mudi,& aiae ratione utentis par fere sit coditio, tantum abest, ut haec sati uinculis sit deuincta, ut quinimmo illius sit principium,& possit ab illius legibus seipsam,
ct proprium animal vendicare: Sub illius tamen erit autoritate, si propriae maiestatis immemor animi prauitatibus indulgeat, corpo iique deseruiat, quod tua natura fato subijcis tui. Plato asseuerat in Timaeo, e lib. io . de Rep. Deum ni,
tuis noua corpora ingredientibus leses satales praescripsisse,
176쪽
De Proviisentia liber unus. Is
ut ipse extra culpam eilisteret, ac ne ex harum ign ratione eontra peccatum homines excusationem quaererent; & addit uirtutent, rationem j te liberam esse. Rursus idem anima esse liberam, dominamque eorum, quibus perturbatur affectuum, sponteq; tu i huc de illuc agitari, atque suae uoluntatiaeee pili seriequbd vitiis succuli ibat, & ei sdem dominetur. lib. r. de legibis ita mani se M ostendit. Hli quoque 4 Hospes
cum quis se sium uincit, prima haec uict marum, atque optima en,inor a. Cum autem cyliis 2 seis o superatur , hoc uerὸ ipsium eup inum, atque rurpi um. Haec enim ita contingunt, tanquam contra nos i os bellum aliquod nobis insit. Et paulo post. Scimus hoc autem, huiusmodi lectus tanquam institos nobis neruos , quosdam . f. niculos trahere nos antrorsum,retrorsum , reuocare.sicut , ipsi contraris sibi sunt, ita nos trahere in contrarias functiones, bi tum di reta sit sedes uit' ac uirtusis . Dictat enim ratio unum
esse tramitomim eiusmodi principatum, quem si quis ita consectatur,ut ab eo nunquam deficiat, plane persentiet modicas omnino esse ires in monum, quae in contrarias partes sest trahere conentur, hunc uero ductum, ac principatum rationis esse asserimus. His Plato declarat homines nulla cogi necessitate, ut uitia amplectetur, & affectionibus perturbentur, sed esse animae cum se ipsa Eetiarnen, a desseque illi victoriae facultatem, si modbad vim tutem constituat inclinare. Hominem itaque ducit cupidi-χas ad seipsam, ex aduerso idem trahitur ab iracundia, ipse autem sui iuris est, liberamque Parendii, de repugnandi habet potestate , quὁd illius sunt partes, ut aurigam te praebeat,aguque affectiis, non ut agatur iple, trahaturque ab affectibus. Ea iidem sententiam Plato comprobati it lib. Io.de legibus hic uerbis .casas autem qualitatis cuiustiam pendere Deus dimisit a noss/is siquiorum uoluntatibus, quet enim praeditus cupiditate fuerit quali erile animo affectus,eo fere semper modo,talis ,γnusquisiue nonrum pleru ue feri consileuit. Maior o igitur anima, Opotcntior, quam sit uirtus, ct uitium, quandoquis σ1ua ipsius uoluutate. ualida consuetudine immutatur. Etenim cadiuina uirtuti commiscetur, egregid transu in egregiam illam uirtu-
177쪽
tem , sanctis cula dam loci fit particeps, tota nimirum translata in lucum alium potiorem; cum uel δ contraa ia uirtuti elegerit, ad c5traraas quoque sedes uitam suam traducit, atque confliruit. His Pla
to nos monet penes animς potestatem elle mellorum rerum,
peiorumque optionem, hancque assicere nos,ut uel huc, uel illuc inclinemus, atque uirtutem adamemus ,&uitia perle- quamur. In eandem sententiam Maximus Tyi ius serm. 21.
Deus, inquit, animum terrestri corpori tanquam aurigam imposuiscurrui, cuius ct habenarum sustinendarum, a liscitandi uim essea habiturus: Huic enim aurigae simul aurigandi artem, vires i tradiaiut, simul etiam liberam abutenda artis voluntatem dedi quiporu
uam insicenderitcurrum,o habenas acceperit, sequidem felix beatus , animus sit, memoriam , habeat se iussu Dei sublatum esse iucurrum,ualide' aurigationem regere debere, nimirum habenas moderatur, regit , currum, o equorum temeritatem contundit. .
equi diuersum appetunt cursum, temeres buc, atque illuc raptura currum; hic ad petulantiam, ingluuiem, ac contumeliam; iste adi meritatem, atque fictoriam , alius uerὸ tarditatem, mollitiem, seria tutem, atque humilitatem sectatur. Cui modi seditionibus currus distractus aurigam conturbat, o si unius equorum uis potens Mi cat, fertur currus pro libidine equi victoris. Quo fit, ut uictrice Histerdu petulantia una curaus, ct auriga rapiatur ad contumelias sulcia impuritares,atq;asias nefarias, minimc , Unceras uotapta n intergum uerὸ dominante iracundia in mallas , umrias, cadamita. tes uterque feratur in praeceps. Ex his perspicuum est nostram volutatem esse liberam,5 dominam,atq; fato minime trahuquod cum Chrysippus maximus siti amplexator intelligeret multa tenuiter, de argutὸ differuit,ut explicaret quonam pacto omnia sito fiant & sit aliquid in nobis, horumqtie sensus huiusmodi est: Quanquam ratione quadam principali omnia cogantur ,& sito uni connexa, mentium tamen nostra.
rum ingenia perinde isto sunt obnoxia, ut ipsorum est proprietas. Enimuero si a natura silubriter, utiliterque suerint Consormata,& bonarum discip. inarum munita praesidi j omnem illam vim, quae de sito extrinsecus ingruit, absque ulla
osseulione Dissiligos by Coo e
178쪽
De prouidentia liber unus. Is T
DT nsione trant mittulit. Sin vero sunt inscita, de rudia, nullisque bonai una artium adminiculis salta, etsi paruo, uel nullo fatalis incommodi conflictu urgeantur, sua tamen ut, &uoluntario impetu in assidua delicta,& ei rores praecipitaIur; idque ipsum ut ea ratione fiat, in caulla est necessaria rerum consequentia, quae fatum uocatur. Est enim quasi fatale, αccnsequens, ut mala ingenia peccatis, & erroribus non uacent. istud uel hoc uno exemplo potest confirmati,ii lapide globosum per spatia terrae prona, & dirupta iacias, caullam quidem, de initium prςcipitantiae ei dederis, mox tamen ille praeceps uoluetur, non quia tu id iam facis, sed quoniam sic figurae ipsus uolubilitas est constituta. Eodem modo ratio, ordo,& necessitas fati genera ipsa,& principia caussarum mouet, impetus uelo consiliorum, mentiumq; ν osti arum actionesque ipsas uoluntas cuiusque propria, de animorum inge nia moderantur. Quamobrem a Pythagoreis sic dicitur;Nosces homines spontaneas haurire calamitates; quili detrimeta singulis a seipsis fiant, &suo impetu delinquanti & in imcommoda sua ruant ex sua electione ,& intentione . Ex his
patere potest de Chrysippi quoque opinione quM ho,
manes delinquant, uel uirtutem amplectentur non in fato , sed in ipsorum postum esse uoluntate; Quapproptarde ipse Chrysippus negabat oportere audiri homines nocentes, qui in culpa ,& maleficio de- praehensi sugiunt ad fati necessitatem, tanquam in aliquod fani asylum, di quae pessime secerunt, ea non suae temeritati, rii: sed fato tribuedaeae dicunta
179쪽
Cognitio diuina o inmiscereta sit, , immutabiliorens tamen minime asseri necessitatem.
- Eteram huc se ingerit dissicultas;cdm Dij suturas omnes nostrae uoluntatis motus ex initio habeat ' perspectos, antequam fiant , atque Deorum co gnitio certa sit, ct immutabilis, uidetur, quod
Deorum notitia nostrat uoluntati afferat necessitatem, quan
doquidem illud essici necessirio oportet, quod firma,& stabili Deorum notitia suit compraehensum , caeteroquin si illud impediri pose asse uetes, diuinam scientiam esse aut falsam,
aut mutationis capacem cogeris confiteri, quod eli turpi sumum. Ad inquit Chalcidius in explanatione in Timaeu, dicendum eR, quia Deus siciat quidem omnia, sed unumquodq se pro natura siua ipsorum sciat necesitati quidem subiugatum, ut necesitati ιbnoxium, anceps ueris, ut Phd ea seu natura praditum, eui consuum uiam pandat. Neque enim ita stit ambigui naturam Deus, vi qu)d incertum, o necessirate confli istum: sec enim falle, tur, ct nesciet; sied ita ut pro natura sua ured dubium sciat. Quid ergo dicimus 3 Deum siue omnia, Rientiamf eius lx aeternita e solidari r Porrὸ quae si iuntur, partim diuina em , immortalia, partim occidua , ct ad tempus r Immortalium roum μυItan iam fixam , ct Oabilem Dre; mortalium mutabilem . pr dubiam ,
alias , aliter s habentem ob natura inconflantiao . Ergo etIam scientia Dei de diuinis quid m quorum est certa o necessitate perpetua munita felicitas, certa ct necessaria scientia est, tam propter ipsius scientia certam compraebenson m , quam pro eornm . quastiuntur, substantia. Alured incertorum nec staria quidem βιentia, quZd incerta sint, o in euentu ambiguo posita. Nec emm p sunt aliter esse, quam est natura eorum, jsa tamen in utramque partem possibilia sunt potius qream nec statibus subiugata. Non ergo
Ciam dubia ex initio rigide d sposita, atque decreta sunt,nisi forididinum, quod incerta eue, ct ea ancipiti euen u pendet e debeant.
180쪽
stuare quὸdanmia quoque hominis natura talis sit,ut interdum ad virtutem se an licet interdam ad malitiam praponderet, perinde ut eorpus mod4 to pitati, modis aegritudini proximum Ixum planὰ en, o decretum ex origine. Quis porrδ malus sit futurus aut bonus, neque d cretum, neque imperatum. Proptereas leges, magi- selia, deliberariones. exbortationes, reuocatiuncs, inflit rationes,nutrimentorum certa obseruario, lares, uituperatio, quas his similan tur; quia rin: uiuendi Utio penis nos eIl. hJaec, de alia Clialcidius, ex quibus intelligi potest, quod etsi diuina cognitio sit ine cessaria, naturam tamen lingulis dili tib iram haudquaqua destruit, sed utique sernat. Nec sequitur, ut quod a Uijs est cognitum, fiat necessario, quoniam sicut Dei aliquem esse quodpiam facturum prosi iciunt, ita eum uel uolumarac, ac liberri uel alio quouis modo facturum praeuident. Neque
quoniam id Dii norunt, ob eam caussam eueniet neces larib, sed quoniam contingentem habet naturam, atque ancipite, finem talem omnino, uel talem obtinebit. Quapropter diurna scientia non est aut salsa, aut commutabilis,quia erunt, quaecunque a Dijs cognita sunt sutura,illa tamen seruata natura, quae rebus quibusque siue ne cellarijs, siue contingentibus est indita. Nam si erit, quod Deus praevidit, utique libere sic iam,quod libere me facturum ille prauidit. Itaque Cinnia, quae sortuna, casu, natura, de uoluntate fiunt, una cum caussis, a qua bus proueniunt,& modis, quibus conficiuntur, subitant prouidentiae,& a Dijs plane cognoscuntur,ea tamen lege, ut nec propriae actiones tollantur, nec peculiares naturae destritantur. Et licet Deus unico, atque simplicissimo intuitu omnia cognoscat, non tamen omnia eadem natu iroluit esse donata, eodemq; modo effectus omnes de suis catas . sis prodire, sed rato, si equenter,&semper; nec omnia sanxit pari pacto administrari. te turn qtiam uis sutura continge aria cadant in Deorum cognitionem, attamen hetc certa es di necessaria, quoniam cognitionum disserentiae non solum ex natura rerum, quae ad cognoscendum proponuntur, sunt