장음표시 사용
21쪽
bere . Amplius quoniam Boni gratia ordo formatimigre mclesii pirat,& ad Bonum uiralis quaeque motio contendi , hine . sequitur, ut Mens,quet cuncti disponit,&Aninia,cuius iliorinia mouentur, a Deo pendeam,& in'ipsum reserantur.Sic igi tur hoc uniuersum, quod ab alio mouetur, Animae vi proxis me regitur, oua seipsa mouetur ,& motu proprio e mciet. H c redigitur ad Mentem omnino immobilem,litaque immobilitate omnia ducentem: Vtraqife uod Mens scilicet de Anima ad Bonum resertur . cuius gratia Mens mouet immobiliter, & Anima mobilitem, & in quo Mens ipsa conqniescit,& circa quod Anima sese reuoluit. Ficinus lib-.Theolopia: existimat hos gradus diuinitatis sitisse Magis comprobistos, quippe de ipsorum sententia tres sunt praecipui princia pes super mundum , Cromasis, Mitris, de Arimanis, id est ipso exponente) Deus, Mens, & Anima. Hunc in errore uersari,Sc Magorum opinionem parum Uncerὶ inter retari ex Diogene Laertio, &Plutarcho intelleximus, siqui de primus in prooemio ex Aristotele primo de philosophia libro scribit Magos esse antiquiores AEgypt ijs, duoque iuxta illos esse principia bonum Daemonem, de malum; atque alterum ex his Iovem & Oromasdem, alterum Plutonem 3c Aristianium dicit
atque istud quoque proditum sitisse ab Hermippo in primo de Magis, ab Eudoxo in periodo,dc 3 Theopopo octauo Phiis lippicorum libro . Alter uel δ in lib. de Iside&Osiride hye lix hec: Vetustis a proinde a secrarum professoribus rerum, O IOgumlatoribus derivata est pinio , auctore incognito, fide Irma Oindelebilii non in sermonii us ea tanti m o rumoribus, sed σinmfleuis ac sacrificiis tam Barbaris qκἰm Graecanicis extans, nesca, ferri, o a fortuna pendere uniuerIum mente, ratione ac νι-bernatote denitutum ie=wevincam esse rationem,qua continent ido dirigat tanquam clavum aut fana n oderans : Ied chm yerritilla ρ bonis iuxta,maliis sint confusa, immo nihil hac natura sync rum ut uerbo dicam) proferat: non esie unum aliquem promum, qui Z duobus dolijs res nobis ueluti aliquem liquorem cauponi in morem disribuat,atque misceat. Eigo a duobus principiis cotraris
22쪽
is e siri, duabus facultatibus, quarsi altera odi rateram,oe rem ducat, altera retrorsu auerta linque re lactat, chm uitam esse mi-mmaum ipsum mundum csi non 'niuersum, eum saltem, qui ad terramen, o Luna rubiaced inaeqMaliter ferri, νariis , o omnis generis motibus agitari. Si enim nihil absque caussa fit, ct mali . caussam bonum non praebet, necesse est in natura ut boni, ita etiam mali ortum peculiarem, suum1 ρrinc pium extare. tque haec quiadem sententia plerisque, σ ijsdon sapientissimis probatur. Existia mant enim alii duos esse Deoi quasi contrai ijs deditos artibus ut bona alter, alter mala Nera cooci . alij eum, qui est melior, Deum, qui deterior, Damonem dicunt. In qua siententia fuit Zoroastres magus, quem narrant II I. annis antiquorem bello Troianno extitisse . Is ergo Zoroastres melioris nomen Oromaῆem, peioris Arimarium perhibuit, adridiis hoc eounctatum, de rebus sub bensum cadentibus illum maxime smisim esse luci, hunc tenebris, ct ignorationi; mediam horum esse Mithram, qua caussa eri, qu)d Mithra Tersae Meselen, id en mediatorem,stu intermedium nuncupant. Do- iis, votiva ct pro gratiis agendis oblatas victimasti immolandas : huic averruncandi mali caussa in litulas oe tetricas. Herbam enim quandam Omomi appellatam in mortario tundentes Ditem innocant, ct Tenebras a tum admisso lupi iugulari sanguine egerunto a ciunt tu locum, quδ μιs dis non pertingunt. Nam ct de stirpibas ita iudicant, quasdam boni Dei esse, mali quasdam G ij :
animalium alia, ut canes, aues, ct echinos terrestres bono,aquaticos malo adiudicant: itaque ct beatum eum praedicant, qui plurimos interfecerit. Eoimuero illi quoque multa de Dijs fabulosa narranti, cuiκs generis est quod r e feram. Oromnem natum aiunt e luce purisma, Arimamum ρ caligine, eos bellam ister se gerere sex Deosfecisse Oromaum,primum beneuolemie, secundum ueritatis, tertium aequitatis, ν liquos sapientia, diuuiarum, o uoluptatis, . quae bouesta consequitur opificem Arimanium totidem numero his aduersa thficientes . Deinde Oromanem sese triplicasse, a Sole toto se interuallo remouis , quanto a terra Sol abest, ac caelum Stellis decorasse nams, ante alias tanquam custodem,o LyeculaI
rem constituisse Sirium; alios porta x x iv. Deoi condidisse , ct ia
23쪽
ouo posuisse. At totidem numero factos ab Arimatuo stuum illo
perforasse; Hinc mala bonis esse permissa. Appetere porro satalo tempus, quo necesse sit peste, o fame ab bis adducta rhnanium omnino peres,aitque aboleri, terrai aequabili, o plana facta unani
uitam,unam i ciuitatem beatorum hominum uniuersorum, unas timgua utentium fore. Theopompus ait de sententia Magorum uicibus ter mille annorum altorem Deorum stuperare, alterum succumbere. lcr per alia tria annorum millia bellum eos inter se genere , pugna re, ct alterum alterius opera demoliri: tandem Platonem demere. O tunc homines fore beatos, neque almento urentes , neque -- bram edentes: Deum pomo, qui ista machinetur, quiescere ad aliquod tempus, non quod longum sit Deo, sed rectum, mediocre iam. quam bominis dormientis. Hoc modo se habent Magorum fabulae. hi aec Plutarchus, ex quibus intelligitur Magos de Oromaae, Mithra,& Arimanio aliter, atque Ficinus existimat , sentire. Caete riIm haec opinio Magorum de duobus aduersis rem principij vita veterum animos occupauit, ut nemini fere nota 1 herit probata. Gneci enim bona parte Ioui Olympio, malam Diti Auerrunco adsignarunt. Chaldaei planetas Deos facietes . horum duos Ioue.& venere,beneficos, totide hoc est Saturnii,& Marte,naaleficos,reliquos tres videlicet Sole, cercuriit, & Luna medios,& promiscuos affirmarui. ln eandem opinio ne abijt Ptolemaeus hec uno dissentiens ab illis,quδd Lunam in umerat in bonis, non in medijs,& promiscuis. Ab A gypt ijs Deus, qui bona praebet, Osiris, qui mala,&damnosa, Typh nominatur. Pythagorici his principijs plura nomina dederunt, nam Bonum appellarunt Unitatem, Finitum,Quiesces, Rectum, Impar, Quadratum, AEquale, Dexterum, & Splendi idum. Malum uerb Binarium, Infinitum , Versans in motu, Curvum, Pari Altera parte longius, Inaequale, Sinistrum, de , Tenebricosum. Empedocles principium boni amorem, S amicitiam, saepe tiam harmoniam nuncupauit, mali uod rixam perniciosam, & litem sanguinolentam. Plato lib. ro. t
gum Plutarcho interpretante lib. de Iside , & Osiride sensit 'ratiandum non unica Anima, sed pluribus, ct ad minimum. duabus
24쪽
auabus cieri, quarum altera bonum essi ia i , alie a huic contraria sit opifex imalia taeterdira Ficinus, ct alii hunc locum se lcus interpretamus, inquinn que Platonem , cum, sciabit gemanam este Animam arundi, unam beneficam, alteram in iis huic cotrariam . sentire non substantia ira, sed facultate esse gernina in si quidem in Anima mund ,atq; caelesti diiς facinati s Tepem in Iur, qu rum altera q idem mouet CD pura . a Vera intelligit. Haec ben fica est. Drdine cuncta disem eos e uerbeat-nus benefica est id est ordana trix, quatenus in ut mintellectuali. Cui quidem msi subesset. quan is emcacior est .id motum. tant A magis carens ai te prae . 3pitorei unitiersum,atq; confundereri Sed haec relinquamus,& ad gradus taminitatis a quibus abut oratio, reuertamur. Haec di ii in a. principia nunquid re clubstantia sintvni m. altercantur Platonis interprete se En lebitis caesariensis lib o. de praeparat. euangelica, Theodoretus lib. a. de curat. graec. assec. Augustinus Steuchus lib. r. de perenni philosoph. α quicunque Platonis doctrinam Christiai ae religioni student conciliare,haec ii ia viatare & idem esse arbitrantur, scribuntque Platonem uocare ipsum Bonum, quem nos dicimus Patrem. Mentem,quem nos Filium, Verbum impotentiam uob, quae animet Omnia, de vivificet, Animam nominλre, eam iptam uidelicet, quam
Spiritum Sanctum sacrae literae appellant. Plolimri Porphyri is. Proclus, Numenius, caeterique probatiores Platonis seis ictatores his aduersantiir, quorum opinio cui arbitrod magis accedit ad Platonis sententiam ; Enimuero fieri non pota st.' conditiones, quae multam inter se distant, & liquo pacto inter se pugnant, in eandem rem omnino accommodentor, sed Dei, Mentis, & Animae proprietates longe sunt inter se diuersae,& quodam modo contrariς, nam Deus est Unitas uamobilis, Mens multitudo immobilis,& Anima multiplex, ac mobilis no igitur recipiendum est liqc esse re unum Mid . Deum esse Vestatem simplissicimi ex eo conscinii quoniam si ex pluribus compositus esset, & minime simplix, ex aliquo constet oportet. quod habeat rationem materiae, ac pote si
25쪽
iis, & ex aliqno, quod sit ueluti forma, & actus: Vera si Deus Ast huiusmodi,nsi omui ex paris erit perseciissimira, neq; summam undique habebit periectio em,clara in eo pars, quae Be ,
me,dc actus obtinet proportionem, alteri, quae est tanquam imateria, &potestas, plurimum praestet dignitate; neque pra terea erit agens primum, quia non se toto essicit quicquid molitur, sed alterx parte, quae forma,& actus existit, quaequar omnem uim praestat eomposito ad agendum. Deus igitur est unitas maxime simplex. ldeni est immobilis, quoniam qua, cqnque mutantur, priuationem habent admistam, sed Deus. qui est actus simplicissimus, caret omni priuatione, Deus igiatur nullius particeps est mutationis. Mens quod sit numerus.
α multitudo, uel illud manifestissimὰ confirmat, quod iosa.
Componitur ex essentia de elle, atque habet in se uim intellia: gentem, actum intelligendi, plurimasq; species rerum in intelligentiam cadentium. Neque iniuria multitudo suit Me i. etdestinata, quoniam cum haec in primo suae creationis in . mento esset natura informis, indefinita, apteque accomoda israi suo authore illusti arsi ad illum conuersa suscepit actuor intelligendi, & formatum, idearumque ornamenta; Quapropter Mens ex pluribus constat, atque ex actu,&yotentia omnino componitur. Istud Plato in Philebo perspicue senificaruir, tibi ait Deum esse rerum omnium terminum infiniti expertem, caetera autem praeter ipsum omnia ex termino & in-hnito este concreta r Terminus illi designat actum, infinitium potestatem indefinitam, quae abacta formatur, & definitur. Animam uerδ esse numerum ,&ei multis partibus constare tam per se patet,ium Platonis Timaeus non obscure explic mi . handem esse mobilum uaria illius munera demonstrant, in quibus nequit sese exercere, de ex otio, operationisque va i tate in actum proficisci, nisi motioni subiiciatur . Haec per
seipsam est mobilis, quoniam quicquid in aliquo genere primum ex aliqua asseitione denominatur,id pei seipsum habet huiusmodi assectionem, ut quod primam est lucidum, Lut caelidum, id per se, & sua natura lucet, aut cale sed illud mobi
26쪽
rte, quod primum occultat nobis i Deo per Mentem ad' in se riora delaendentibus, est Anima, ergo existimandum est Ahi mam per seipsam moueri: Huius rei inde quoque argumen-
. tum capere Postumus, quod Omnia mammata motu agita his . tur exterius, quae autem animata sunt, ea motu cientur inte
riore, si igitur Anima praestat corporibus , ut sua sponte moveantur, concluditur ipsam uerE,' ac primo per seipsam M. ueri. Hinc Pythagorici, quos postea Xenocrates imi r iiiiii μ. tus, Animam definiueriint numerum, qui per seipsum tubii esur, hoc est naturam ex multis partibus constantem . quae si lavi, de proprietate mouetur. Ex his possumus intelligere sera esse sontem, de principium Vnitatis, Mentem multitudini,, Animam commotionis; Deuesque per seipsum esse Unitatε, Mentem eae Deo nancisci unitatem, & ex seipsa multitudine Φbtinere; Animam denique, qudd sit una, Deo acceptum ia-
ferre, quδd sit multiplex, Menti, dc qu bd moueatus, seat i
sius naturae. Sed de his hactenus,quae copiose habEti ur apud Ticinum lib. I. Ec . Theologiae, quanquam hic patiatur c Iumniam, quod uidetur sentire Mentem, dc Angelum notire, de essentia inter se dissidere,adscribens Angelo haec, PAMenti secundo Diuinitatis gradui a nobis fuere attributa, anserensque Angelum esse multitudinem immobilem, quod certe non est serendum, quoniam Angelus significat Daemianem insta Diuinitatem omnino constitutum, penitus corp4xeum, atque mutabilem, ut alio declarabitur loco, qui ob ac. siduum nunciandi ossicium fuit Angeli nomine appellat Ci- igitur sui ad rem propositam accedamus primorun rincipiorum conditiones,& proprietates ualde inter se disrant, relinquituri uri a quoque sint inter se multlim differentia. Huius praeterea nobis fidem sicit illud dictum in epta l.a. ad Dionys Cisa omnium I omnia sunt, in si grartis omnia sunt; ipse pulchrorum omnium caussa'; circa Secundinil secunda, circa Tertirem tertia. quiet Platonis uerba hune habe iit
sensim e Itores natura per se subsistentes sese propagat Dianitar .Est enim supremus, arissimusque Deus , ipsum petis
27쪽
Bonum. Hic rerum omnium eli rex , quia cuncta ab illo taria qua tua Pl incipio dς ducu uir, dc cuncta ad i Ilum tanquam ad finem reserantur. I ple quoque omnium pulcha oram caus. sa dici tur, quoniam manat ab ipso Mens totius pulchritu&nis exemplar, & Mut ius quaedam, a qua uleae in Mentem,notiones in Animam,&sormae in materiam Inducuntur, ut haec
omnia singulata, de excellenti pulchrit ine condecorentur. Nam quemadmodum Sol,s lumine prata, atque uiridaria illuminante, mirabilis quidam decor, aspectuque iucundissi.
sinus in herbis, & floribus elucet. Sic diuinissima Dei luce Mentem, Animam, de materiam illus uite incredibilis quaedam uenustas in his exisfir, quam communi nomine pulchritudinem solemus appellare. Pulchritudo enim nihil aliud esse uidetur, quam itimini Dei tu per Mentem. Animam, Semateriam. longe,lateque diffusa. Atque hinc manifiste intelligi potest Deum non elle ipsiim. Pulchrum, quod multi perperam senseruit sed quid diuinius omni pulchro, Ε nsque , ct principium totius picili ritudinis. Circa igi rur Deum omnia Iunt, ipseque pulchrorum omnium est caussa. Secundo loco ponitur Mens, circa quam secunda sunt, hoc est Anima. ipsius notiones, quae de ij sent secundae, quae a Deo proficiscuturi Deinceps sequitur Anima uniuersi, quae a tertij undique cincta finem imponit Diuinitati iniciisque enim diuina procedunt. I ertia uocitamur Plotino interpretante sub exitum
libri quomodo idearum existit multitudo, haec sensilia, siue hic noster mundus ab Anima dependetis. Illud Platonico G dogma AEgypt torum suille decretum testis est autor,qui de secretiore secundum aEgyptios philosophia opus exarauit: Hicybro illius o mi is quinto scribit ro in or tu in Conditore primam omnium Mentem procreas Ie, cuius vi reliquorum essentia conserimur, hac inseriorem ess: Animam uniuersi, quae huius est forma ab se luta, omni trinque reriti quae sequirtur. quibus fi ngesis pro tua conditione propriam qualitatem
tribuit, nonnullis nobiliorem,aliis inferiorem. Animam i qui ipsanr naturam, cuius myocreantur=dc conteruanruo .ia a ta . Omnia
28쪽
omnia, quae cti .ri materia prima ita cohaeient , ut ab ipsa nequeat lepa ari. ne his tribus principijs multa separati in a Platoni is tract iri tui, ex quibus 'auca paucis perstringere haud orti an ut lebitur a nostro instituto alienum. Primum autem
placet a neo exordiri qui Diutilitatis obtinet principatum, mox de Mente, & Anima mundi sigillatim dicere.
Deus quilus nominilus a veteritus Ο Platonicis nuncupetur. Cap. IIII.
N T i. totius naturq cognitio grata, de frugifera sit,n nullus tamen locus suauioi est, atque feraciota quam de Deo, sic ridem non solum ex eo ad con. stanter, hortesteque uiuendum maximos fructus capere pollinitiis, uerant etiam in eo diuersantes illius ipsius Dei, quem contemplamur, quodam modo nos fieri participes est nece illi; quo quid uberius ad vitae commoditatem &aptius ad mentis iucunditatem 3 porro tant recolidita,tam abstrusa est huiusaei contemplatio, iit quanto diutius consideratur, tanto obscurior uideariir Teiuabimus tamen paucis
multa attingere parecis, quia de simplici fama unitate; multa, quia de re infinita sutura est conssideratio) eaque decerpta ex antiquissimis philosophiae sacrariis in medium proferre. Deum elle hadic demonstratio inter omnes imaxime uidetur perhiasue : Coni nihil sit potestate, quod possit suavi in actum prodire non enim rationi consentaneum est aliquid a seipsio, ut ab agente existere,alioquin cum agens omne ea re prius habeatur, quam suaui essicit, idem se ipso in m ratione prius effer, atque posterius, quod manifeste falsum est in ratio nos admonet necessariό aliquod, quod sit actu, antecedere, atque illud piiritim actum existere, quod nihil possit habere, a quo in actum proseratur. Qui quid uet8 est hitiusmodi, id est ens necessiritin perpet trita,
Incona inutabile,a quo actiones omnes manant,&cuius nuta
bellas omnis in actum incitat tu .Porio esse Deum. cuius numine
29쪽
mine Omnia regantur, omnibus adeo in natum est, ut qui uoluerit in hoc confirmando multa argumenta conquirere, frustra laboret. Nulla gens tam barbara est, nemo hominum tam stupidus, cuius mens Dei opera non perceperit, nam in uniuerto tot diuinae artis munera elucent singula pulchra,recte dimensa, nec non proprijs inter se ossiciis distincta, ut cuiusuis animus possit in magna admiratione traduci a Protagorae insania,& a Di agorae,Theodori ue Cyrenei stultitia,q Deu
atri mundo extermitiantes , aut in controuersiam uocantes
contra ueritatem illam sanctione negare.uoluerunt,quae infinitis prope seculis ab ingeni js praestantissimis sine ulla ambiguitate fuit asserta.Deus a priscis suit multis nominibus nuncupatus, non quidem ut Dei natura significaretur,quae, quia mica est, atque simplex, si foret nominanda,unicum nomen esset illi imponendum, sed ut multa, uariaque a Deo proslu ria significarentur. Horum nominum quaedam assirmansi&alia negant, quippe duo ueniunt de Deo in nostram cogit tionem, unum, quomo id inde omnia essiuant, cunctaque dependeant; alterum, quomodδ ipse ab omnibus est interim segregatus. Prima ratione cuncta, quae manant a Deo, postumus de ipso assirmare,quasi no inde potuerint proficisci, nili prius illic extiterint, nullamque habeant persectionem, quae
Deo non insit modo persectiori, quicquia enim persectionis est effectui attributum,id uel multδ praestabiliu s in caussa co-tinetur. Secunda ratione singula de Deo rursus negare debe mus, quoniam nihil prorsus est eorum, quibus est maxima separatus. Hoc igitur cum Parmenides Pythagoricus inteli geret apud Platonem in Parm. omnia de uno rerum principio negauit pariter, δe assirmauit, in hoc imitatus est ueteres
Theologos, qui Deum partim tanquam nomine carentem, partim ex omni nomine celebrarunt, & Mercurium , qui Icripsit in Pim. Deum habere omnia nomina, quoniam unus.
est pater, Sc nullum habere, quia pater est omnium, atque super omnia. Nomina uerb, quibus de Deo aliquid negamuri. iunt euidentiora, longeque ueriora, quὶm quibus quodpia. Arma
30쪽
anrmamus,quia multo plus est id,quod est Dei, i rebus fingulis abiunctu ni,qiraiyi quod rebus est communicatum,hoc enim est finitum omnino, illud autem prorsus infinitum. Quare nullis uocibus tam plene Deum significamus, illiusque naturam aperimus, quam iis, qim nostram indicant ignorationem, nimirum ubi Deum nominamus non ens,infinitum,&- 'pra ellentiam, supra uitam, supra intelligentiam, & id, quod fligit nostram cosnitionem quae negationes in neo haudquaquam desectum lignificant, sed ex cel Ilim; atque ea ratione ac 'tribuuntur Deo,qua excellens sensibile dicitur insensibile, de lumen solis inaspectabile. Istas igitur attributiones in Deo veteres conlidetantes uarias illius nomenclationes induxe- rrunt, quarum paucas declarabimus, ne quod gratia operis sa mitur, plus opere ipso uideatur. Deum lapientissimi quique
veterum Patrem nucuparunt,patrem inquam Mentis, cui us est procreator. Etenim cum Deus maris & semi nae rationem
habeat quod AEgyptii quoque attestantur sitque uita,&la
men, ex se parit vernum, tanquam lumen de lumine , Men- tem scilicet totius mundi esse tricem. Eundem praeterea ueteres.& Chaldaei,Vnius, & Boni nominibus uocitarunt: uniam dixerunt, ut per hoc significarent non esse plures Deos , sed unum, atque ita unum, ut neque ex pluribus sit compositus, neque ulla ratione diuiduus: Bonum, ut illius bene ficia indicarent, quae pro cuiusque facultate in omnia, quae sunt, de nasunt, late propagantur .Has nomenclationes AEgypti j retinuerunt,& Platonici apte Deo conuenire multis modis exposuerunt. Assyrij quoque neum, quem summum habuerunt , ac maximum coluerunt, Adad uocauerunt, quod apud ipsos unum significat. Hinc Platonici mundi nomen Leo tribuere noluerunt, quia mundus significat ornamentum ex pluribus compostum, Deus autem est unitas simplicissim expers omnis coagmentationis. Illud uerb non ignorandum est in Platonis sero triplex Vnum diuersari, unum supra essentiam, alterum in essentia, tertium post essentiam. Vnum supra esse tiam cst D eus, de quo loquimur, inessabilis, supra omne ens, supr4