Cornifici Rhetoricorum ad C. Herennium libri 3. recensuit et interpretatus C.L. Kayser

191쪽

XXI. 29.

ad res dissimiles similia verba adcommodentur. ea multiS et variis rationibus conficitur: attenuatione et c0nplexione eiuS-dem liturae sic: hic, qui Su magnifice iactat atque Ostentat, venit ante, quum R0mam venit; et ex contrario: hic, quo Sa hominus alea vincit, eo S surro Statim vincit; productione eiuS-dem liturae hoc modo: hunc avium dulcedo ducit ad avium; brevitate eiusdem literae hoc modo: hic tametSi videtur esse honoris cupidus, tamen non tantum curiam diligit, quantum Curiam; addendis literis hoc pacto: hic Sibi poSSet temperare, iii nisi amori mallet op temperaro; demendis literis sic: si lenonus vitasset tamquam leoneS, Vitae tradidisset Se; transferundis literis Sic: videte, iudiceS, utrum homini navo un

niat ad te ant. μ f/,a a te veniit autequam' mg.) veniit ante ad te quam

3 i, Lamb. veniit a te antequam γ' nil te veniit nuteq. ρη a te Veii. unt.

192쪽

vano crodere malitis: ilem: nolo esse laudator, ne videar adulator: conmutandis hoc modo: deligere oportet, quem velis diligere. haec sunt adnominationes, quae in literarum brevi conmutatione aut productione aut tran Siectione aut aliquo huius modi genero voi Santur. Sunt autem aliae, quae XXII 30 non habent tam propinquam verbis similitudinem et tamen adissimiles non sunt: quibus de generibus unum est huiusmodi: quid veniam, qui sim, quare veniam, quem in Simulem, cui pro Sina, quae postulem, brevi sognoscetis. nam hie est in quibusdam verbis quaedam Similitudo non tam adsectata, tu quam illae superiores, set tamen adhibenda non numquam. alterum genus huius modi: demus operam, P uirites, ne Omnino patres conscripti circumscripti putentur. haec ad nominatio accedit magis ad similitudinem, quam superior, set minuS, quam illae SuperioreS, Propterea quod non Solum ad- is ditae, set uno tempore demptae quoque literae sunt. tertium genus est, quod vorsatur in casuum conmutatione aut unius aut plurium nominum: unius nominis hoc modo: 31 Alexander Μacedo summo labore animum ad virtutem a Pueritia consormavit; Alexandri virtutes per orbem terrae cum 20 laude et gloria .volgatae Sunt; Alexandrum Omnes maxume metuerant, idem plurumum dilexerunt; Alexandro si

193쪽

XXII. 31. vita data longior esset, oeeanum munus Maeedonum transvolasset. varie hic unum nomen in conmutatione casuum volutatum est; plura nomina casibus conmutatis hoc modo faciunt ad nominationem: Ti. Gracchum rem puplicam adminia strantem prohibuit mali ei vis seolus et indigna nex diutius in eo conmorari; C. Graecho similiter oecisio ost oblata, quae virum rei puplicae amantissumum subito de sinu ei vitatis eripuit; Saturninum si de captum malorum perfidia et scelus vita privavit; tuus, o Druse, sanguis domesticos parietes et v Olio tum parentis aspersit: Sulpicio qui paulo ante omnia conce-

un. o ρ' commutationem v 3. plurima μ',2 a ), se comput. h4. lasti uni h nomi uatione δε adnotationem μ',2 ain) amministrationem h herium e amni. ee 5. proli. maliciolus indigne a prohibuit m. galli et olus indignam ei diutius e proh . marcus mallieiolus indigna diui. O spr. m.) proli. m. mallidiolus indigne diui. ρ' 3 m. melleiosus ind. dint. ρη om. 'prohibui e) proh . mareus malliolus ind. diue. e prolithui indignaox. h prohibuit indigia. . . . diui. p proli. indiguum diui. re proli. indigne diui. M a 'prohibui vel t.' a 3 'nox' add. vi ) proli. indigna nex diut. p,,ι 'noss),ρ ali. m. 'indigno'),φω Se.: prohibuit mali ei vis seelus et indigna nex diutius in seo heμ in ea s: 6. gaio is e G. es v gracco h graeeo ρ oraceo e 6. eommod. h simili uπμὸ similiter om

nales coni. Oudend. vultu e lo aspersit e supplicio i sulpicium

194쪽

debant, eum brevi spatio non modo vivere, Sut etiam Sepeliri prohibuerunt. haec tria proxuma uenera exornationum, 32 quorum unum in simillier uadentibus ollierum in similiter desinentibus verbis, tertium tirum nominationibuS νOSitum est. Ierraro Sumenda sunt, quom in veritate dicimuS, propterea Nquod non haec videntur reperiri possc sine elaboratione es Sumptione operae; cius modi autem Studia ad delectationem XX tu quam ad veritatem videntur adcommodatiora; qua re sides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis et non modo tollitur auctoritas dicendi, isset ollanditur quoque in eius modi oratione, propterea quod est in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. qua re quae Sunt amula et Pulcra, diu placere possunt; quae lepida sunt et concinna, cito Satietate adficiunt aurium Sensum fastidiosissumum. quo modo igitur, si erebro his iageneribus utemur, puerili videbimur elocutione delectari, item, si raro interseremus has exornationes et in causa tota varie dispergemus, commode luminibus distinctis inlustrabimus

orationem.

Subiectio est, quom interrogamus advorsarios aut quae- aarimus ipsi a nobis, quid ali illis aut quid contra nos dici ui possit, deinde subicimus id, quod oportet diei aut non oportet,

est ρδ 12. in iis o in eis ρ puler. Ite 13. quare om. f adque pulchra μ atque pulch. gi pulcra hoρ' possi ut b 14. lepida sunt p π lepides h lepidis ph lepidi μ lepida ς atque cone. vis concinnae δε ita sat. Λ oss. π ib. fastidiosum e quom ergo b crebrest Iss. videmur isπμia eo videamur f del. eloc. οφ item hisa V 'igitur ita g IT. interseremus has exorn. l.2,tras, ρ rationes

subieeeio μ 21. ipsi a nobis quid ab illis es ipsi quod ab illis andbis b ipsi quid ab illis ς avi om. h quod contra L. Lamb. quid om .

195쪽

quod aut nobis adiumento suturum sit uiit illis offuturum o contrario, hoc m0do: quaero igitur, unde i Ste tam pecuniosus laetus sit: amplum patrimonium relictum est 3 ut patris bona venierunt. hereditas utiqua venit 3 non potest dici, set 5 etiam a necessariis omnibus exheredatus est. praemium aliquod ex lite aut iudicio cepit' non modo id non fecit, Set etiam insuper ipse grandi sponsione victus est. ergo si his rationibus locupletatus non est, sicut omnes videtis, aut isti domi naScitur aurum, aut, unde licitum non eSt, pecuniaS XXIV cepit. item: saepe, iudicus, animum advorti multos aliqua ii ex honesta re, quam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium petere; quorum nihil potest advorsarius sacere: nam utrum ad patris virtutem confugiet 3 at eum vos iurati capite damnastis. an ad suam revortetur vitam 3 quamis aut ubi honeste transactam 3 nam hic quidem ante oculos vostros quo modo vixerit, scitis omnes. an c0gnatos suos enumerabit, quibus Vos conveniat conmoveri y at hi quidem nulli sunt. umi eos proseret 3 at nemo est, qui sibi non putet turpe istius amicum nominari. item: credo, inimi eum Si no-

196쪽

XXIV. 33, 34. AD C. ΗΕRΕΝΝIUM IIII.

centeni putabas, in iudicium adduxisti' non: indemnatum necasti. leges, quae id facere prohibent, veritu's' at ne scriptas quidem iudicasti. quom ipse te veteris simicitiae

coninone saceret, conmotus es 3 at nihilo minuS, Set etiam studiosius occidisti. quid Τ quom tibi pueri ad pedes voluta- srentur, mi Sericordia motus es 3 at eorum patrem crudelissume sepultura quoque prohibuisti. multum inest aerimoniae et 34 gravitatis in hac exornatione, propterea quod quom quaesitum est, quod oporteat, Subicitur id non esse factum, qua re sa-cillume sit, ut exaugeatur indignitaS negoti. Ex eodem ge-ianere, ut ad n0 Stram quoque PerSonum reseramus Subiectionem, Sic: nam quid me lacere convenit, quom a tanta Gallorum multitudine circumsederer 3 an dimicarem 3 at ut cum parva manu tamen prodirem, locum quoque inimicissumum habebamus. Sederem in castris 3 at neque Subsidium, quod iaexpectarem. habebam, neque erat, qui vitalia Droduceremus. castra relinquerem' at obsidebamur. vitam militum negle-

vel ia

in hae

197쪽

gerem' at eos videbar ea accepisse conditione, ut eos, quoad possem, incolumis patriae et parentibuS conservarem. hOS-tium conditionem repudiarem' at salus antiquior est militum quam inpedimentorum; huius modi consecuntur identidemn subiectiones, ut ex omnibus ostendi videatur, nihil potius, quam quod factum sit, faciundum suisse. XXV Gradatita est, in qua non ante ad conSequenS verbum descenditur, quam ad Superius conscensum est, hoc modo: nam quae relicua spes manet libertatis, si illis et quod lubet, is licet, et quod licet, possunt, et quod POSSunt, audent, et quod audent, inciunt, et quod faciunt, vobis molestum non est 3 item: non sensi hoc et non Suasi, neque Suasi et non ipse statim sacere coepi, neque sacere coepi et non perfeci, neque perfeci et non probavi. item: Asricano virtutem inia dustria, virtus gloriam, gloria aemulos conparavit. item: in

perium Graeciae fuit penes Atheniensis, Atheniensium potiti

sunt Spartiatae, Spartiatas superavere Thebani. Τhebanos Macedones vicerunt, qui ad inperium Graeciae brevi tempore 35 adiunxerunt Λsiam bello subactam. habet in se quendam le-2n 'orem Superioris cuiusque crebra repetitio Verbi, quae propria est huius exornationiS. Desinitio est . quae rei alicuius proprias amplectitur potestates breviter et apsolute hoc modo: maiestas res puplicae

diderunt o subiectam r habetis 1 2 insequendum uπμt 20. superiorem l f 22. diffinio h diffinitio aocpbρ ust det. mediocris est μquae om. 2 a qua al. rei pr. amplectimur c 23. mageSt. h

198쪽

XXV. XXVI. 35, 36. AD Q. ΗΕ ΝΝΙUM IIII.

est, in qua continetur dignitas et amplitudo civitatis. item: iniuriae Sunt, quae aut pulsatione corpus aut convitio auris aut aliqua turpitudine vitam cuiuSpiam violant. item: non est ista diligentia, set avaritia, ideo quod diligentia est adcurata con Servatio Suorum; avaritia iniuriosa appetitio alie- anorum. item: non eSi ista sortitudo, Set temeritas, propterea quod sortitudo est contemptio laboris et periculi cum ratione utilitatis et conpensatione commodorum, temeritas est cum inconsiderata dolorum perpessione gladiatoria periculorum Susceptio . haec ideo commada putatur eXOrnatio, quod omnem is rei cuiuspiam vim et potestatem ita dilucide proponit et breviter explicat, ut neque pluribus Verbis oportuisse dici videatur neque brevius potuisse dici putetur. Transitio vocatur, quae quom ostendit breviter, quid XXVI dictum sit , proponit item brevi quid Sequatur, hoc modo: in inparentem cuius modi fuerit, habetiS; nunc parens qualis extiterit, considerate. item: mea in istum beneficia cognovistis; nunc, quo modo iste mihi gratiam rettulerit, accipite. proficit haec aliquantum exornatio ad duas res: nam et quid dixerit conmonet et ad relicuom conparat auditorem. mCorrectio est, quae tollit id, quod dictum est, et pro 36

eo Id quod magis idoneum videtur, reponit, hoc pacto:

sed potius r ideo quid a id. quia b 5. invariosa δε aliorum hπ,2

quia 3.ρδη, Lamb. 1 l. praep. h 12. breviter υπιι,2 o ),ωρ δ explicat breviter ὐbρη o br. expl. ς 13. neque lucidius ἰλη λυδ dici put. POl. OFc 14. tr. est quae O pc quod dict. at 1 b. ponite breviter cyyδ quod at consequatur ari hoc modo pacto vo hoc modo modo tocplla in parentem π in patrem p uim in patriam g p )16. suerunt μ suerit a sic not.) insuerit habebitis O nunc parens qualis I 2 t nunc in parentes qu. Oφcblηρυ, ait. m. nunc in patrem qu. y , si pr. m. nunc qu. in patr. δ extit. hsiac 17. in ista ben. hben. in ist. st cognoscitis C cognovistis orelli l8. mihi iste ορδ 19. aliquantulum hi vo δ nam vel ι quod 'ρ quae Oep20. commonet stud. Ua 'commou comparat aud. a' auditorem attentum O,a 'atti' eras.) ut ad e 2 l. tollit quod o dict. sit φ

199쪽

CORNIFICI RHETORICORUM XXVI, XXVII. 36, 37.

quod si iste Suos hospites rogasset, immo adnuisset modo; facile hoc perfici posset. item: nam postquam isti vicerunt, atque adeo victi sunt: eam quo modo victoriam appellem, quae victoribus plus calamitatis, quam boni dederit 3 item: os virtutis comes invidia, quae bonos sequeris plerumque atque adeo insectaris i conmovetur hoc genere animus auditoris; res enim communi verbo elata tantum modo dicta videtur antea, post ipsiuS Onatoris correctione magis idonea sit pronuntiatio. non igitur satius est' dicet aliquis 'ab initio, praeis Sertim quom Scribas, ad optumum et lectissumum verbum devenirer' est, quom non est satius, si conmutatio verbi id erit demonstratura, eius modi rem eSSe, ut, quom eum communi verbo appellaris, levius dixisse videaris, quom ad etatius verbum accedat, insigniorem rem facias: quod Si con-l1 tinuo VeniSSes ad id verbum, nec rei nec verbi gratia animadvorsa eSSel.

xxv uar occultatio est, quom dicimus, nos praeterire aut non scire aut nolle dicere id, quod nunc maxume dicimus, hoc

I. quia si θρη quid si ρ' hosp. suos o hostes μυ innuisset a ob

200쪽

XXVII. M. A D C. HERENNIUM IIII.

modo: nam de pueritia quidem tua, quam tu omni omnium intemperantiae addixisti, dicerem, si hoc tempti S idoneum putarem: nunc consulto relinquo; et illud praetereo, quod te rei militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satisfecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. hO-5rum nihil dico: revortor ad illud, de quo iudicium est. item:

non dico, te ab Sociis pecunias cepi SSe; non sum in eo Occupatus, quod civitateS regna domos omnium depeculatus es: surta rapinas tuas Omnis omitto. haec utilis est exornatio, si aut ad rem non pertinet planius ostendere, quod occulte is admonuisse prodest, aut si longum eSi aut ignobile aut planum non potest fieri aut incile potest reprehendi; ut utiliussit occulte fecisse suspitionem, quam eius modi intendisSe orationum, quae redarguatur. Disiunctio est, quom eorum, de quibus dicimus, aut utrum- Sque aut unum quidque certo concluditur Verbo, sic: PopuluS Romanus Numantiam delevit, Karthaginem sustulit, Corinthum disiecit, Fregellas evortit. nihil Numantinis vires corporis auXi-1. quidem Din. t quam tum μ omnium int. υπ-b omni int. ς 3. non to 18. u nunc ex cons. vo ρ praeterea e quod et rei milliaris infrequentem iradiderunt 1 'iradidisti' πὶ 2 a ),δ quod te rei tribuni mil. in s. tra l. r qu. te tribuni r. ni. i. trad. qu. trib. mil. te ins. trii l. O qu. et rei m. te ins. tradidisti ρ v,e ins. te') qu. rei militari te ius tradidisii reph, Ibamb. q. a re m. te in s. irnd. Pith. qu. te tribunum r. m. in s. trad. ρη qu. te tribuno rei lamiliaris ins. tr. P, ' som. 'te qu. rei m. t. ins. reddidisti gembl. qu. tribunis r. m. t. in . redd. R Sc.: quod te rei mil. in s r. tradiderunt 4. infrequenti h quod ei μ5. I.. Om. ha re lauioni h laboeni re ad rem ' puto peri. h,2.ι harum r 6.. ni cliti docui μ revertar in ορ' quo de ρη quod unde iud. vo ρη T. a soc. Oρ pecuniam ' coepisse Ira naecoepisse M accepisse οφ o. 3 8. regia b domus t voto omnes e s. omnes tuas nLvo' bocp, Luinh. omnes om. vo ρη est iit. υρη