장음표시 사용
321쪽
lationum ruralium utilitas : in homines ingratos & somnolentos, CreaturaS cre t0retiq; non considerantes inuectio,ic
quam supra iam paulum descripsimus
Deum ex Cr aturis agnosci dc Cognosci posse, ulterior dedactio OVid igitur nostri fuerit officii, tibi cogitan
dum &consideiadum relis quo. Sed heu, nimis verum est, quod Mornaeus scribit: hominem solium ab ossicio deuiu esse,alienum a Deo, peregrinu in seipso, qui pluribin nominibvi tenetur mimo defluendo cogitat,mivus soluendo est:o cuius grarita fiumma quoi extiter i, rerum infirmarum admirator, rerum pessimarum vitiorum ci deliciarum laudator oesectator, rerum nihili or lubricarum Ougaciumancipium ct fieri . Et feculorum porro omniam annam Ies,actiones merasiunt,quibus homo ingratus erga Deum: conuincitur parricidii erga hominem reus, natura violat or,bs, sunt , o Dei verbigeiae blatthemator,ex crator, derelator, qui tamen abzmmo opificq creatus esta ipsius gloriam ct laudem, quo tot aerea se vagantes a- essuis cantilenis adhortamur 9 monent, rotque bestia mirabilibus pio proprietatibus vocat O instigantsed homo totus somnolintin vitiisque variis integer dedituου neque animalia caeter que Dei creatur vi, neque seipsum
322쪽
27'eqnsderat.Idem significare Mortiaeus vult, cum, pars hymi m. inquiit,hocsiculo voluptatibus indulget, adeo νt ipsis in semetipsios dae scindere nunquam vacet,n is dum ascendere ad Deum .Peregrini sunt isti magis,, in sua natura,in sua anima, in ea parte, quae si- is bi maxime innata ,. maxinae propria, quam in Indicis sylvis,in ignotis terris,in pelago non- ,, dum explorato. QRod certe atheis initium ,, dedit p rimum, qui ratiocinando proprie non ,, peccant, sed ratiocinandi desectu; non quias, abutantur ratione,sed quia non utantur promri sus ; quippe quu voluptatum plane belluin
is rum ccpno dc colluvie immerserint δt contu- ,, mutarint. Alii voluptati malignitatem adiuri gunt,ut ad opes & dignitates perueniant. Itari que quae compendio sissima ad illas via, alie- na aut1apiunt, aut produnt, amicos & propinquos nundinantur,suam ipsorum animam venalem prostituunt, nihil demum scelesti,, reformidant,modo in suam rem faciat; hone- ,, statem aut costientiam memor i nunquam, .ri nisi ut fraudi praetexant. Haec Epicuraeorum 1, praecipue materia,qui,quia animam suam toti, scelerum conscientia premi sentiunt, prouis ridentiam, iurisdictionem& tribunal Dei, sibia, quodammodo declinare videntur, dum dif- ,, fitentur & negant. Horum vero, dicere ve- , , re possumus: rationem & ratiocinationem,
,, motu mundi, cui tota assixa est, circumroranseri & abripi, ut nullum alium cursum, aut di Dis cursum, Ut ita loquar,habere possint.
323쪽
, agnitio. Α T puto nullum hominem repextum iri
,, tam impia proferentem, si creaturas nobiseu probe cotemplatus fuisset, quae omnes singulae ad Deum nostrum cunctarumq; rerum creatorem nos ducunt, Deumque esse nos docent, utvsre illus cum regio prophetari insipientes dicere possimus; dixit, inquit illeis Ps t .&33.v. I. insipiens in corde suo : Non ,, est Deus. Verum absolutis de paucis descriptis ,, meis meditationibus & speculationibus de , , diuersis creaturis, non possum intermittere, , quin pauca hiice attexam, ut in vestibulo e ,, rundem meditqtionum feci, ut in h.onorem , laudemque Dei deducam, Deum excreatu- , xi; cognosci, dici posse. Attolle,inquit Mo ii qui i erum,osulas. Vides innumera corpora,innumeros longeque di sos motis. Nec tamensi stantista mu- suo colluunt,aist hi variis occumbus turbantur.Dimitte demum. ire immensium vides. inatur perpetuo , nicessuit. Terram, ingentu is torpi a molis. Sedet illa. νἀ pqtiui fulms est, nec quicquam titubat aut mollisin
D uunt nos, tanquam manu, corpora ad Spiritum,
hi ordines ad ducem θι horetim aliquem l cum id natura constet O certum sit, O ιorpora per si nulla moueri,
o ea ipsa, qua animatasiunt, neque uecum,nsque cum aliis congruere or concinerepust, nisi siuperioris alιqua nuru rigantur. Ingred: re vero tandιm ιι ipsum, pι omen
324쪽
28 Iuniuersi habes. Corpus omnibω omnino motibus aptum, animam Oper se immobilem,ctbu interim motibus nutu . perantem. Interim quam in essectibis steritas,omi- raru , nec oculis cernere, nic mentis acie cρprehendere' tu. Stupes tu istico, ct fateri cogeris, in hoc νniuerse Me tem Spiritumue aliquem esse, qui hac omnia agat, mo-νeat,ducat ; in quo vini , movemur sumus; qui in hoe nostro corporὸ upum vnistes in auima similitudii ea ui efformare Oexprimς. e dignatussit. Itaque dicebat i Iephilosophorum aηtiquiis; min, Detin humana acie penetrari quidem non posse, attamin manibus contrectari. Item alius iognomine D i u i ta ius,ante omnem rat onu ν-pum Dium nos quodammodo concipere, nec tame inquit,cgnitione proprie aliqu ,sid quodam quasconradia,q iρmm cognitioκe certior sit: quin ct et tiam Anima nil aliud es, quam Deum ipsum, a quo solo pendeat, nosse.
Avicenna vero ait, Deum aut numen non agnoscιt, non tantum rarιone caret ,sed et
iam sensu umsi vero sensius is,A qstibus prima hominu
cognitioprodit, Deum attestantur firmissime credimus,qu sensu percipimu4; Deum autem tum in Mundo, tum m i me in m his ipsis ct videminWρηlpamin:cem re de Religionis Dei cult:ι tractaturo ,privam quum s concisi hoc salterii principium, quod D E V S est. Quod qui negare, aut in dubium vocarς ausit, n homo isse desinit, ita ex hominum consiortio*propellendus.Eμ im, cum ρmni scientia sua principia constent, qua 'vel tantillum mouerpsit ηψρ ,eivi sanesacroni se intemerata principui necesses, cuiu principium, incipiorum principium omnium est. emin tamen hoc caput cum bε- ηοrum Penia,moris in blli in seculi,quo pudeι MIN)ιm-δ 3 pιου ,
325쪽
rietas,' tum rosatur. uvificat pero hissua ormam, ranquam instecula,mistri se perditi illi, qui Deum obti- uisce Osee sivi oblitos norident; quiaformam naturamior essentiamfluam, quantum inses, obliterarunt. Mι- ram,quodio homines nil nis mundum Ostirent,o Io-
quantur : in munda interim rideri nolint; quod mundinpalam umuersius ostentat , quod mundi parata certatim do ere nitutur. Enimuero progrediamur ab imis ad sium-ma,ab pniuersis adsingulamosgradatim deducut sepi 'movent omnia adseummum aliquem: nil visit tam exiguum, quod magnitudinem Dei non repraesentet: nil tam excelsium, quod ad erudiensi in Dei cognitione hominem mn descendat. Itaq; munia, uniuersum, o qualiauer' sone, ri iuriscon stulti loquuntur, cosiderantibus,quatxor rerum gener*primum occurrunt: quo liciter I. exi- sunt,quae a. riuul,quae 3 sentiunt, qua ε .ratiocinantur: Siunt omnes omnino essentia sub Mι generibus comprehen-se,qπε ampluribus quaeda paucioribiu facultatibus contenta. Aer, aqua, terra immensa sunt, lateque potentia.
cuicquid vivit sentit intelligit, his pirat, rtitur,sustinetur. Attamen nihil hacprater nudam essentia habent, rationis,siensiae, vita ipsius expertem : quod ab ipso nihil ab ipsapriuation proxime abest. Stispespraterqua quod sunt,vita etia potiuntur. His elementa subserviunt. Terra alimentum:aquao aer humorem ministrant. Animalia, ut essentia vitaquefiensium adiunctum habent, ita etiam succiet pitalem tum ab elementis,tum aflivibus Oct herbis ipsis hauriunt. Homo tandem est. viuit,sentit, ratiocinatur. In hoc omnes facultates congregata sunt: itaque eis men Uruitur, plantis vescitur , brutis imperat , siumma
326쪽
somipiat, ct ratisnestensus careat, ct vita essentiaq; ipsi tiarere mereatur. edu. Unde ,c proportio ,hac siubordia natio, hac distinctio, hac in herciscunda νηiuersifamili
tam exiguum immensiston quisit,ptingentia illa lateq patentia,tenuibae ct exitib ιbir sint, o umma qui dem imis lissa,inqu/m, essentiam torpidam mortipriuationiq; vicinam habeat; hac essentia vitam sensiung,ratio ' nem adiunctam psideant in orte habent hacsingula a semeti s ' At ex quo O quando tande ho actu est 3 cogitemin quantus libertatis amorῖ quantu struitutis odiu' qui ergo du, ut immensa illa portarem sortem nqt xerιnt Z or qui animalia ivesue clementupralatasunt, quae non terra glebulam, novaque guttulam exaequant' Denique qua ratione animata debili Omiet, homo, elemnis, sivibus, brutis suo arbitrio Ptitvrfruitur que ,c te rasis ernum risubseruiunt Uum subeunt ξErgo her- iscunda huicfamilia, distribuendu his facultatibus, ar- bitru aliqueprafuisse oportuit ; o quia hac omnia'artia. /t- est habui' p imin,orpra omnib.; ct quia tam dispari forte dedit usua,no distiset aliena. Caterv praepotentem eqsanefuisse necesses,qui cohaerede,in eos quide potentiss-mos,portionib.adeo inaqualib. ontenωθιocordes esse iusserit. Pergamus: Omnia bis quatuor vocib subiacet,
ese, uiueresentire,ratiocinari, ut hac diuerse disersis tributa sunt. Rogo vero,νtru privssuerit, esse an, no esse Evivere,aut n5viuereὶ sentire, aut nose ire ratiocinari aut noratiocinari 3 diem x his verbis, ut res s .ilius istelligatur. Diqim his essentiis,qura videmus, ration ς, sensu,vita antecessis nemo dixerit. Uiqva .n
327쪽
pris pii argumentum est, omnium finis. Dicamus idem de animalibis se plantis: nam ct horum originem progressumo senium nouimin. Malio magis etiam deiis, qua nihilpratre nudum esse habent sum ct Iove inferiora micareris , o et vj,ere aut proiscera queant,
nedum qua meliora θρotiora censentur.Super igituri vicarentia,ut ita loquar,essentia tae; Maarionis,m his omnibuspracserit,νt,inquam te in fuerit tem-pin vocaripotest, quo nihil horum esset, vinerat,sentiret, infelligeret, non mundus,ηon homo, non eorum quicquaqua homo stetit l,qua mundae continet attamin ex intiam hac omnia,ct vivimus nos, Osientimus. 9 intia gimus. Ergoper νirtutem aliquam exteriore actum hoc fuerit necesse est,qua ni ex non esse, in spe ex hec nihilo, in hanc formam produxerit , quaque prolata e sinu sinodbna illa omnia arbitratu d. stribuerit. Alias ex hoc ni-biis,quoderamui γ dici potem ad hoc quantulumcumqui quod 'mus, progreo non poteramus iam inter Nihilum illud, ct A iqvid,quantulumcu que id imaginneris,starium infinitiι est,nec vero infinitum qηisquam, nis infinitus repleri potest. Ergo causam homi tuνm 3 rict potentia infinitam esse vortem. ρονεν ο Causae
nomen eius dignitati non restondet, hanc theologico i mate D E V M vocamus. accedamus ad naturam ὐ- mentorum, e quibus bo uniuersum μηcrerum est. Ignis contrarius squa/ccum humido,o subcontrarinum e conMariis numerus nastitur. Habent vero η natura qua bi inuicem contrariasiuηt,ν se matuo ostruant sera tinguant; adeo, ut v in minimisquisem rebus coal si repψιnt,nstvirtute aliqua superiore,non t/m regam tur , quam cogantur. Interea n se ossundunt aut aqua in ignem
328쪽
is ignem, aut ignis in aquam, quin potius in corporum mixtura concrescunt, θper minima miscentur, cum ne
in cithara quidem fides ipse,qua eiusdem natura sunt abseque citharoedi industria concinere possint. Mundana igitur haec tarn ia,in cuius corpore pmuerso, in cuius singulis partibus in contraria, tot contrariorum concentum pides mirabili aliquo op ce ct duce carere nonpotest. Sin νulgus obiicit, inter ignem ct aquam sedere, arbitri inflar,aerem; n rat e caloris ue aquae, humoris ratione, agnatum ct onem: addat ergo praepoteutem his omnibus praesidere iudicem, qui se in biιnc arbitrum ἰomproia mittere tam infestos hostes iugerit, se eius demum siententia a re, ct coegerit olim, O etiamnsicogat. Iu libet Ucendere. Caelum cernimus: circulat iter ω perpetuo mouetur. In caelo planetas, inpunetis huic illo severiorem, quique,qua nuis renitente ct aduerso caela, sitium motum habent,sivum cursuin peragunt. Num cir hos motus casui tribuamusῖlsis casu mouentur, ct casis interdum cδι-bunt.IVec est aliud casius aut fortuna, quam perturbatio, aut exorbitatio quadam, cum hi, quanti uu diuesct aduers motus pnum tenorem seruent, rham orbitam perpetuo se Mantur. an pero ροtius moueanthra seipsispAtqui nec perse mouetur quidquam 1,nec νbi mouentura lia ab aliis, detur progressus in infinitum. Tandem ad principium aliqued retrogrediaris oportet. Principium autem motus, ipsa quies. Exempto si horologium, vi Oautoniatum quodvis. Malleus ille, qui notam pulsati te deducit ad rotam proximam , proxima ad remdtinem, minor ad maiorem, se hac tandem ad artistcem ipsum. Hic vero , qui ratvi hasce itasubordinauit, Pt omnes
singula uno impulsi moueantur, dum hac ingenii neruuagit
329쪽
Omobirifacit , muti stam pinipatitur,viutiqua inquetur,Nimirum deducunt nos hi motur ad immo, iaaliquem, ha constantes vices ad νnum sulperpetuo simile;
corpora a stiritu. Ut vero a terra deuenimus ad aere, aba ne ad athere, ab ethere ad caelu, a minoribgradatim aι
maiora a lucidis adlucidiora a subtilib adsubtiliora taeuehamur menteradupraterea Pin necesses, ad illum
Uq; infinitum, ta illa lucem intellectulsioli ν bilem, at
illum vivificantestiritum, ad quem tanta, qua bic mi, ramur emesa ,puncti instarsum, lux ista vacam quid, stiritus nostri,tenuu aura aut rapor; quitame in iis ipfis, quasternimus, qua vilissima cesemus,suam gloriam adeo con picuam fecit,siuam illam infinita'potentiam tam abre inclusit,rt nemost tam hebesnseu,qui no videati, . ampq us intelDEtu , quin complebi psit. Itaq; adiacinferiora defendamus,si lubet Occurrit testus,herbis, irapibus,stugibus restita: occurrui terra muriq; varia innuis meraq; animalia era sces, volucres,reptilius uti iis Rogemreitapersem,ita confiuminata, nihil ut addid miue,vel 3domi iudicio,p it. Haec unde se num ab et mentist at quod nec pila, nec βέβρraditum est,qui aliis vitam sensumque abuerit Z an a μοὶ qui se quotidie oritur apud nos, o nunquam tale quidquam aut gignit, aut producit. Deniq; undetata varietas, vi ab inexhausta aecundisiimapotentiarantapersectis.nsasiumma ingulari quadam sapientia. Herbam quaedam calida sunt, quadam stigida:alia dulces,alia amaran, nonnulla tnutriunt, medentur pleraque; quin is noxia iuuant; noxiarum antitota aut in νicinis, aut in illis ipsis habes,
330쪽
niciem inferret. contra mansuetorumgreges ctam in ta passim occurrui, assi homini seruiliasua erre νelint: quia hominis Uui commoda sunt.uo pel hoc dixeritvM Fortuna Θ Dicamus vero. Sol terram calefacit; astra cultui vices O tempora a 'gnant; aerarescentem ory mis hiscentem rigat; terra instruit imbis,herba animalibus, homini animalia. Seruiunt omnia omnibus , pnio'mnia. Unde rursum hac connexio, hac concatenatioὶ Si urna μnt, eipsis genita omnia; quisieruitutem sibi putro asciuerunsequo,inquam pacto, ct quod pacti mitium fuit Zumeriam mutuassibi operas tradunt, imo ndmula Ia aliorum tantum causa existant; cum rerum finis, ipsis re , aut natura, aut ratione priorsemper existat; aternisvi autem nihil prius agnoscat, nil posteriin. Quod si vero Ortasunt quidem, sied aseipsis: cum primum prodi erunt,latebant ne infleminis potentia anflorida iam ct iis νmbellam fastigiata sese exercuerunt Z item , num ouo
claudebantur , an uiua exclusasunt Z num parua, an in pilam iam magnitudinem adulta 3 Deinde , quid in hac rerum generatione prius, quidaeposteriinsuitὶ cum mutuis officiis carere nonpossint, non armenta herbis , non
herba solo, non solum ipsium caelo. Mu'dfl omnia simul
ostmel, HIoquuntur, prodierunt , unde in tot,tamque tisicordibus, tanta concordia λ νnde in stiritu carentibuι,
constiratio Z in diomilmis, inquam , uiprodeundicansilium Z ni anea Mm quadam idprofectu dican- , qua opotentia sua diuersissima barsecerit, ct sapientis
flua in v num sicopum, in pnius Uum destinet 3 Ergo cum hic connexasint, ct in unum contendant, ab uno esse necisse est; qui νηο momeisto, uno nutu, cum ipsi demum νῆum est, omnia in lucom produxere, Ar consequitur